Module 3.4 EPW: warm tapwater Versie 2.0 1
Overzicht Algemeen Netto energiebehoefte voor warm tapwater Systeemrendement Tapleidingen Circulatieleidingen Opwekkingsrendement Invoer in het rekenprogramma Resultaten 2 2
Hoofdstukkenoverzicht EPW 8 Controle oververhitting 10.5 Verbruik voor koeling 7.7 Transmissieverliezen 7.8 Ventilatie verliezen 7.9 Interne winsten 7.10 Zonnewinsten 7.2 7.6 Netto behoefte voor ruimteverwarming 7.3 Netto behoefte voor warm tapwater Afgifte, verdeling, opslag 9.2 Verdeling 9.3 9 Bruto behoefte voor ruimteverwarming 10.4.1 Thermische zonneenergie 9 Bruto behoefte voor warm tapwater Opwekkingsrendement (incl. WKK) 10.4.2 Thermische zonneenergie Opwekkingsrendement (incl. WKK) 10.2 Eindenergieverbruik voor ruimte verwarming 10.3 Eindenergieverbruik voor warm tapwater 11 Hulpenergie - 12 PV & WKK elektriciteit 13 Jaarlijks primair energieverbruik Omzettingsfactor 6 Referentiewaarde 6 E-peil 3
Installatie voor warm tapwater Tapleiding Circulatie- leiding Opslag Opwekker In de praktijk komen zeer veel varianten voor! 4 4
Verschillen met ruimteverwarming Afgifteverliezen zijn niet van toepassing In het systeemrendement worden enkel de verdeelverliezen beschouwd Het opwekkingsrendement omvat ook de opslagverliezen In de praktijk komen zeer veel varianten voor Zowel het systeemrendement als het opwekkingsrendement worden op een sterk vereenvoudigde, schematische manier geëvalueerd. (In afwachting van een coherente, omvattende Europese evaluatie- en testmethode voor alle mogelijke configuraties.) Hulpenergie wordt buiten beschouwing gelaten 5 5
Conventies voor warm tapwater Omzetting primaire energie Warm water Verdeling Warm water Opslag Warm water Opwekking Gas Olie Elek. Andere Primaire energie Opwekkingsrendement Systeemrendement 6 6
Overzicht Algemeen Netto energiebehoefte voor warm tapwater Systeemrendement Tapleidingen Circulatieleidingen Opwekkingsrendement Invoer in het rekenprogramma Resultaten 7 7
Netto energiebehoefte voor warm tapwater 8 Dit berekent de software automatisch op basis van het beschermd volume Als achtergrond, enkele onderliggende hypothesen: Er wordt gerekend met een vast warm water verbruik (30 l warm water (60 C) per persoon per dag) Hoe groter de woning, hoe groter statistisch gezien het aantal inwoners: het warm waterverbruik neemt dus toe met het volume. Het merendeel van het warm water wordt gewoonlijk verbruikt in badkamer en keuken. Voor de eenvoud worden andere tappunten daarom buiten beschouwing gelaten (lavabo s in slaapkamers, aanrechten in bergingen,...). Er wordt aangenomen dat 80% van het verbruik voor douches/baden is en 20% voor keukenaanrechten. Indien er meerdere douches/baden zijn (al dan niet in dezelfde badkamer), wordt het verbruik gelijkmatig verdeeld over de verschillende douches/baden. Idem voor keukenaanrechten. 8
Overzicht Algemeen Netto energiebehoefte voor warm tapwater Systeemrendement Tapleidingen Circulatieleidingen Opwekkingsrendement Invoer in het rekenprogramma Resultaten 9 9
Conventies voor warm tapwater Omzetting primaire energie Warm water Verdeling Warm water Opslag Warm water Opwekking Gas Olie Elek. Andere Primaire energie Systeemrendement 10 10
Verdeelverliezen: achtergrond Tapleidingen: Voornamelijk verlies door het initieel verdringen van het koude water In tegenstelling tot ruimteverwarming, zijn alle leidingverliezen verloren, zowel voor leidingen binnen als buiten het beschermd volume Conventies ivm tapleiding Leidingdiameter wordt niet beschouwd (om ongewenste stimulans tot onderdimensionering te vermijden) Isolatie van tapleidingen wordt niet ingerekend: veronderstelling: tussen 2 tapbeurten koelt de leiding volledig af 11 11
Verdeelverliezen van de tapleidingen Lengte Er mag altijd gerekend worden met de waarde bij ontstentenis voor het systeemrendement (aandeel van de tapleidingen) Indien gekend, mag de lengte ingegeven worden: 2 opties voor de bepaling ervan: Som van de kortste afstanden horizontaal en verticaal tussen het aansluitpunt van de warmteopwekker en het vloermidden van de betreffende keuken of badkamer Reële leidinglengte tussen aansluitpunt van de warmteopwekker en het tappunt in keuken of badkamer 12 12
Invloed van de leidinglengten bad of douche aanrecht 120% 100% rendement [%] 80% 60% 40% 20% 0% 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 Lengte [m] 13 13
Verdeelverliezen Circulatieleidingen: Warmteverlies evenredig met de lengte van de circulatieleiding Isolatie van de circulatieleiding wordt in beschouwing genomen (in v1.0 nog extern uit te rekenen volgens bijlage E.3 en dan in de software in te voeren) Omgeving (binnen beschermd volume, kelder,...) van de circulatieleiding wordt in beschouwing genomen Deze verliezen kunnen vrij hoog oplopen. 14 14
Overzicht Algemeen Netto energiebehoefte voor warm tapwater Systeemrendement Tapleidingen Circulatieleidingen Opwekkingsrendement Invoer in het rekenprogramma Resultaten 15 15
Conventies voor warm tapwater Omzetting primaire energie Warm water Verdeling Warm water Opslag Warm water Opwekking Gas Olie Elek. Andere Primaire energie Opwekkingsrendement 16 16
Bruto energiebehoefte voor warm tapwater: opwekkingsrendement De realiteit is zeer complex wegens het zeer grote aantal mogelijke en diverse configuraties (al dan niet gecombineerd met opwekkingstoestel voor ruimteverwarming, met of zonder opslagvat, dat al dan niet in ketellichaam geïntegreerd is,...) Momenteel bestaat er nog geen omvattende methodologie dat alle mogelijke varianten behandelt. Er wordt op Europees vlak (CEN) wel gewerkt aan evaluatie- en testmethoden Wanneer deze binnen een paar jaar operationeel zijn, kunnen ze in de EPW opgenomen worden Dit zal leveranciers dan toelaten waardering te krijgen voor de kwaliteit van hun systemen In afwachting wordt met een eenvoudige, forfaitaire tabel gerekend 17 17
Tabel opwekkingsrendementen verbrandingstoestel (1) elektrische weerstandsverwarming elektrische warmtepomp gebouwgebonden WKK (1) externe warmtelevering ogenblikkelijke opwarming 0.50 0.75 1.45 ε cogen,th + 0.05 η equiv,water,dh met warmteopslag 0.45 0.70 1.40 ε cogen,th η equiv,water,dh 0.05 andere gevallen gelijkwaardigheid (2) (1) t.o.v. de bovenste verbrandingswaarde 18 Met warmteopslag: d.w.z. van zodra een onderdeel van de installatie permanent warm blijft. 18
Overzicht Algemeen Netto energiebehoefte voor warm tapwater Systeemrendement Tapleidingen Circulatieleidingen Opwekkingsrendement Invoer in het rekenprogramma Resultaten 19 19
20 20
21 21
22 22
Overzicht Algemeen Netto energiebehoefte voor warm tapwater Systeemrendement Tapleidingen Circulatieleidingen Opwekkingsrendement Invoer in het rekenprogramma Resultaten 23 23
24 24
25 25
Energiestromen 200 180 160 energiestromen (MJ/m³) 140 120 100 80 60 40 20 PV max. kar. prim. verbruik kar. prim. verbruik (reële of fictieve) koeling ventilatoren hulpfuncties RV warm tapwater nuttige zonnewarmtewinsten nuttige int. warmtewinsten ruimteverwarming transmissieverliezen bewuste ventilatie in/exfiltratie 0 verliezen winsten netto behoefte bruto behoefte eindverbruik primair verbruik kar. prim. verbruik max. kar. prim. verbruik 26
Typisch aandeel in het totaal primair verbruik 13.2% In/exfiltratie 14.7% Warm tapwater 19.3% Bewuste ventilatie 38.9% Transmissie 27 27