Briefadvies Erkenning natuurreservaat Witte Netevallei Erkenning van het privaat natuurreservaat E-415 Witte Netevallei te Retie, Kasterleee en Dessel (Antwerpen) Datum van goedkeuring Volgnummer Coördinator Co-auteur 21 juni 2012 2012 41 Sofie Ruysschaert Jan Verheeke
Mevrouw Marleen Evenepoel Administrateur-generaal Agentschap voor Natuur en Bos Koning Albert II-laan 20 1000 Brussel Datum 21 juni 2012 Uw referentie Onze referentie Betreft BL-GGB/ENR/E415erk/12-03967 02/L14/2012/583 Erkenning van het natuurreservaat Witte Netevallei te Retie, Kasterlee en Dessel (Antwerpen) Mevrouw de administrateur-generaal, Op 13 april 2011 ontving de Minaraad de adviesvraag betreffende de erkenning van het reservaat Witte Netevallei, op grond van art. 10 en art. 11 van het besluit van de Vlaamse regering van 27 juni 2003 tot vaststelling van de voorwaarden voor de erkenning van natuurreservaten en van terreinbeherende natuurverenigingen en houdende toekenning van subsidies ( Reservatenbesluit ). Het advies dient binnen een termijn van 60 kalenderdagen na ontvangst van het dossier te worden overgemaakt aan het Agentschap voor Natuur en Bos, i.e. 13 juni 2012. Er wordt uitstel gevraagd tot de zitting van de Minaraad op 21 juni 2012. Hieronder kunt u het advies terugvinden, gekoppeld aan een bondige beschrijving van het dossier. 1 Algemene situering Het reservaatproject Witte Netevallei, ingediend door Natuurpunt Beheer vzw, is gelegen in de gemeenten Retie, Kasterlee en Dessel (Antwerpen). Er worden 32 percelen met een totale oppervlakte van 22,3529 ha ter erkenning voorgelegd. Het aanvraagdossier betreft een eerste erkenning. 2 Minaraad Erkenning natuurreservaat Witte Netevallei 21 juni 2012
2 Visiegebied van het beheerplan en uitbreidingszone Het visiegebied omvat twee gebieden, die geografisch 2 km van elkaar gescheiden zijn. De Witte Nete bepaalt in belangrijke mate de structuur van het landschap. Het grootste deel van het visiegebied ligt in Natuurgebied. Om de goede verstandhouding met de verschillende lokale actoren te behouden is het algemeen raadzaam om de uitlijning en visie van het visiegebied af te toetsen met eventuele andere visies en doelstellingen in de directe omgeving (bv. beheerplannen). Het dossier maakt hier geen enkele melding van. De uitbreidingszone van het erkend natuurreservaat bevat alle VEN-, groen-, natuur-, reservaat-, bos- en bosuitbreidingsgebieden gelegen in een gebied waarvan de kadastrale nummers in het dossier opgelijst staan. De Minaraad merkt op dat een overzichtskaart met de perimeter van de uitbreidingszone in het dossier ontbreekt. Dit ontbrak tot op heden ook altijd in de erkenningsdossiers die in het verleden voorgelegd werden aan de Minaraad. Hierdoor is het niet mogelijk om de afbakening van het visiegebied en de uitbreidingszone op kaart met elkaar te vergelijken. Een dergelijke visuele voorstelling is nuttig voor de verschillende actoren in het gebied, omdat het duidelijk de zones aangeeft waar het voorkooprecht van het Vlaamse Gewest van toepassing is conform art. 37, 1, lid 2 van het Natuurdecreet. De Minaraad vraagt algemeen om voldoende lokaal te communiceren over het visiegebied en de uitbreidingszone. Dit zal de transparantie(perceptie) en de haalbaarheid van de doelstellingen ten goede komen 3 Beschermende statuten en lopende projecten als prioritaire factoren voor erkenning Het grootste deel van het visiegebied (31 voorgedragen percelen) ligt in het VEN-gebied De vallei van de Kleine Nete benedenstrooms. Een belangrijk deel (al de percelen met uitzondering van B75C) is aangeduid als het habitatrichtlijngebied Valleigebied van de Kleine Nete met brongebieden, moerassen en heiden (BE2100026). Het visiegebied overlapt met het beschermd landschap Watermolen en omgeving, maar bevat geen ter erkenning voorgelegde percelen. 3 Minaraad Erkenning natuurreservaat Witte Netevallei 21 juni 2012
4 Situering voorgedragen percelen Al de percelen zijn eigendom van Natuurpunt Beheer vzw en worden ook door hem beheerd. Ze hebben alle (deels) een bestemming als Natuurgebied, waarvan één met wetenschappelijke waarde of natuurreservaat. Respectievelijk één en zes percelen liggen deels ook in Agrarisch gebied en Landschappelijk waardevol agrarisch gebied. De percelen met een agrarische bestemming liggen allemaal in habitatrichtlijngebied. Een aantal percelen zijn volgens het advies van het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) opgenomen in een beperkt bosbeheerplan, maar in het erkenningsdossier wordt hier echter niets van vermeld. 5 Algemene natuurwaarden, streefbeelden en beheer Het visiegebied omvat enkele kernen van natte percelen met elzenbroekbos, struweel, vochtige grasland en natte ruigtes, die als zeer waardevol gekarteerd zijn op de Biologische Waarderingskaart. Percelen met een voormalig landbouw- of recreatief gebruik zijn biologisch minder waardevol, al dan niet met waardevolle elementen. Op de drogere gronden komt eiken-berkenbos voor, evenals grove den aanplantingen en gedegradeerde heidevegetaties. Als algemeen streefbeeld wenst men een gevarieerd open tot gesloten landschap te creëren van o.a. soortenrijke, vochtige graslanden, eikenbossen, broekbossen, heide, struwelen en ruigtes. Het beheer in het gebied zal o.a. bestaan uit het verwijderen van exoten en aanplantingen, omvorming van naaldhout naar loofbos en heide, een verschralingsbeheer van graslanden via intensief maaien, het natuurlijker inrichten van weekendvijvers, het herstel van heide via kappen en plaggen en begrazing. Het ANB meldt in zijn advies dat zeven percelen opgenomen zijn in een boscompensatiedossier. Voor een ander perceel (F989) werd in het verleden een subsidie voor herbebossing uitgekeerd. Deze percelen moeten voor minstens 22 jaar behouden blijven en als bos beheerd worden 1. In het erkenningsdossier wordt enkel aangehaald dat er op perceel F979/L2 een compenserende bebossing aangeplant werd, die men wenst te verwijderen 1 Besluit van de Vlaamse Regering van 14 november 2008 betreffende de subsidiëring van de bebossing van landbouwgronden ter uitvoering van Verordening (EG) nr. 1698/2005 van de Raad van 20 september 2005 inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO), art. 10, 8 4 Minaraad Erkenning natuurreservaat Witte Netevallei 21 juni 2012
om veldrusgrasland en natte ruigte te herstellen. Dit is dus echter in tegenstrijd met de bosbehoudsverplichting. Volgens het ANB zijn er ook nog een aantal verduidelijkingen nodig in het dossier inzake bosbeheer en de eraan gekoppelde natuurtypes en streefbeelden. Om deze reden geeft het ANB slechts een voorwaardelijk gunstig advies over de erkenningsaanvraag van het reservaat. De Minaraad stelt dus op basis van het voorliggende dossier vast dat er nog onduidelijkheden bestaan in het beheerplan. De Minaraad heeft van de terreinbeherende vereniging vernomen dat hij op 12 maart 2012 bijkomende informatie aan het ANB bezorgd heeft om aan een aantal opmerkingen tegemoet te komen hierbij zou de kwestie van de boscompensatie uitgeklaard zijn geworden. Het ANB heeft op zijn beurt bevestigd dat de aanpassingen goed uitgevoerd zijn. Zelf heeft de Minaraad hierover echter formeel geen informatie ontvangen van het ANB. De Minaraad vraagt dan ook aan het ANB om nieuwe informatie in het dossier in de toekomst rechtstreeks aan de adviserende instanties te bezorgen, zodat advies verleend kan worden over een zo volledige mogelijk en upgedate dossier. 6 Openstelling Het gebied kan via tal van paden met de fiets of te voet verkend worden. 7 Afwijkingen van de verbodsbepalingen In de erkenningsaanvraag worden er afwijkingen aangevraagd op de verbodsbepalingen om dieren te vangen of te doden, vegetatiewijzigingen door te voeren, grondwerken uit te voeren of constructies te plaatsen, bovengrondse leidingen (lees: rasters) te plaatsen, vuur te maken, groepssporten te beoefenen, bestrijdingsmiddelen te gebruiken, reliëf of grondwaterpeil te wijzigen, of structuur van de waterloop te wijzigen. De afwijkingen die gevraagd worden, zijn, voor zover de Minaraad kan oordelen, in overeenstemming met de beleidsdoelen. Bij de regulering in functie van vermijding van wildschade als gevolg van overpopulatie, worden alleen de soorten konijn, fazant, houtduif en ree vermeld. De Minaraad suggereert om regulering van everzwijn, als mogelijkheid, in deze lijst mee op te nemen. Algemene voorwaarde bij de toepassing van deze afwijkingen is, voor de Minaraad, wel dat ze met terughoudendheid worden toegepast en dat er rekening gehouden wordt met de opmerkingen die het ANB in zijn advies formuleert. 5 Minaraad Erkenning natuurreservaat Witte Netevallei 21 juni 2012
8 Conclusie De Minaraad heeft geen (bijkomende) noemenswaardige opmerkingen m.b.t. hoger genoemde punten en adviseert de erkenning van het natuurreservaat Witte Netevallei gunstig, op voorwaarde dat de opmerkingen in het advies van het ANB effectief afdoende in acht genomen worden. De Boerenbond en Landelijk Vlaanderen onthouden zich bij dit advies. Met hoogachting, Walter Roggeman Voorzitter SAR Minaraad 6 Minaraad Erkenning natuurreservaat Witte Netevallei 21 juni 2012