LESBRIEF Leerlingen
LES - WE ARE OPEN! De structuur van je netwerk bepaalt de toegang tot jouw wereld Netwerken kun je leren Vanaf je geboorte hoor je bij anderen, jouw sociaal netwerk. Dat netwerk groeit vanzelf omdat je steeds nieuwe mensen leert kennen met wie je contact houdt. Netwerken doet iedereen van nature. Dat begint met nieuwsgierigheid en interesse in de ander en met willen geven en delen. Je kent elkaar en daarom sta je ervoor open om aan de mensen die je kent hulp te vragen en te geven. Dat de mensen die je kent voor je klaar staan, dát maakt je netwerk waardevol. Waarom? Omdat de mensen die om je heen staan voor een heel groot deel bepalen welke dingen jij op welke manier in je leven bereikt. Ze hebben ook invloed op wat jij later wordt. Wie zou jij moeten en willen (leren) kennen om een goede keuze te maken voor een opleiding, beroep en loopbaan? Weten wie je kent is daarom net zo belangrijk als weten wat je talenten zijn en wat je in je leven wilt bereiken. Wie jij kent en wie jou kent, het juiste netwerk hebben, is dus belangrijk om je doelen in het leven te bereiken. Je bent wie je kent. Maar wat is het juiste netwerk? Dat hangt ervan af wat je wilt bereiken, van je wensen en doelen. Als je weet wat je wilt, dan kun je ervoor zorgen dat je de juiste mensen kent die je verder kunnen helpen. Je leert in deze lesbrieven hoe je dat aanpakt en krijgt inzicht in de vijf vragen die je moet beantwoorden om gericht te kunnen netwerken voor de loopbaan die je wenst: Wat wil ik? Weet waarom je iets wilt. Wat kan ik? Weet wat je kunt. Waar kan ik dat doen? Weet waar je dat via je netwerk vindt. Hoe kan ik dat doen? Weet hoe je dat doet. Wie kan mij daarbij helpen?) Weet wie je daarbij in jouw netwerk kan helpen. De antwoorden op deze vragen kunnen je dus enorm helpen om mensen te leren kennen die je bij al die andere vragen op weg kunnen helpen. Je kunt je netwerk dus zomaar laten groeien met de mensen die je toevallig tegenkomt. Maar je kunt het toeval ook een beetje helpen en ervoor zorgen dat je de júiste mensen tegenkomt en leert kennen. En zij jou. Want jij bent ook waardevol voor anderen. Ook jij kunt hulp aan anderen geven of mensen in contact brengen met de interessante mensen die jij kent. Netwerken is het elkaar helpen als de ander dat nodig heeft en erom vraagt. Waarom? Omdat je elkaar kent en dus wat voor elkaar over hebt. Netwerken doe je altijd samen. Hoe je dat allemaal uitzoekt en aanpakt, dat leer in je in deze lesbrieven. Netwerken kun je leren. Zorg dat ook jij er handig in wordt. Je hebt er heel je leven lang plezier van. Netwerken in beeld Iedereen heeft een eigen netwerk en elk netwerk heeft zijn eigen structuur. Door een netwerk in beeld te brengen wordt die structuur duidelijk. Op de structuur van een netwerk kun je sturen. Want hoe een netwerk van iemand er uitziet is niet alleen leuk om te tekenen, het bepaalt ook hoe goed het netwerk (alle mensen die je kent) je kan helpen. Daarom gaan we in deze lesbrief het netwerk in beeld brengen. Je ziet dan in één overzicht hoe jouwnetwerk eruit ziet en welke soort mensen erin zitten. Dat bepaalt welke hulp je in je netwerk kunt vinden en hoe eenvoudig je die hulp kunt krijgen. Iedereen heeft een netwerk. Ook jij. Sterker nog, je netwerk ontwikkelt zich steeds. Dat gebeurt tijdens je opleidingen, bij je stages, door bedrijven te bezoeken, in je een bijbaantje, door je hobby s en je sporten. Je netwerk groeit vaak zonder dat je het doorhebt. VO-raad - Lesbrief - Leerlingen v1.0 pagina van 1
Als je niet bewust kiest wie je wilt ontmoeten, zal je netwerk voornamelijk groeien met mensen die lijken op iedereen die je al kent, dus soort zoekt soort. Vaak kennen de mensen die jij kent elkaar ook al. Maar je kunt heel goed kiezen hoe je netwerk eruit ziet. Je kunt kiezen met wie je omgaat en aan wie je aandacht geeft. Een netwerk dat ontstaat doordat je bewust bepaalde mensen ontmoet, bevat meer kansen om de hulp te vinden (en krijgen) die nodig is om dat wat je wilt te bereiken. En die hulp kun je waarschijnlijk goed gebruiken bij het kiezen van een (vervolg) opleiding, bij je profiel- en sectorkeuzes en voor een toekomstige baan. Door je netwerk te (laten) tekenen krijg je een goed overzicht van welke mensen elkaar kennen. Je ziet of er verschillende groepjes van mensen in je netwerk zitten of dat jouw netwerk eigenlijk één grote groep is (omdat iedereen in je netwerk ook elkaar kent). Door een tekening zie je de opbouw van een netwerk. De opbouw van netwerken verschilt. Dit noemen we verschillen in de structuur en inhoud van netwerken. Als je netwerken tekent zie je de verschillen in de structuur die netwerken. De inhoudelijke verschillen tussen de mensen die worden gekend, zitten daarachter verscholen. Door zicht te hebben op je eigen netwerkstructuur kun je erop sturen. Sturen op de structuur van je netwerk zorgt voor een netwerk dat beter past bij wat je wilt. Voor het ontwikkelen van je studie- en loopbaankeuzes heb je bijvoorbeeld meer aan mensen die veel van elkaar verschillen. Al deze mensen kunnen je namelijk veel verschillende informatie geven over opleidingen en beroepen. Vanuit hun eigen beroep en opleiding kunnen ze jou advies geven over jezelf en antwoorden geven op je vragen. Overal zijn netwerken Je kunt alle netwerken tekenen. Denk maar aan het metronetwerk van Londen en Parijs of het treinnetwerk van Nederland. Het beeld van een metro- of treinnetwerk geeft een goed overzicht van hoe alle lijnen lopen. Het helpt goed om te zien hoe je van A naar B kunt reizen en welke stations er op de route liggen. LESBRIEF LEERLINGEN VO-raad - Lesbrief - Leerlingen v1.0 pagina 3 van 1
Kaartvak / station F4 Aalten C4 Abcoude D Akkrum C3 Alkmaar C3 Alkmaar Noord F3 Almelo F3 Almelo de Riet D3 Almere Buiten D3 Almere Centrum D3 Almere Muziekwijk D3 Almere Oostvaarders D3 Almere Parkwijk D3 Almere Poort C4 Alphen a/d Rijn D4 Amersfoort D4 Amersfoort Schothorst D4 Amersfoort Vathorst C4 Amsterdam Amstel C4 Amsterdam Bijlmer ArenA C3 Amsterdam Centraal C4 Amsterdam Holendrecht C4 Amsterdam Lelylaan C3 Amsterdam Muiderpoort C4 Amsterdam RAI C3 Amsterdam Sciencepark C3 Amsterdam Sloterdijk C4 Amsterdam Zuid C Anna Paulowna E4 Apeldoorn E4 Apeldoorn De Maten E4 Apeldoorn Osseveld F1 Appingedam C5 Arkel A6 Arnemuiden E4 Arnhem E4 Arnhem Presikhaaf E4 Arnhem Velperpoort E5 Arnhem Zuid F Assen D4 Baarn F1 Bad Nieuweschans E1 Baflo B5 Barendrecht D4 Barneveld Centrum D4 Barneveld Noord E1 Bedum E7 Beek-Elsloo D5 Beesd F Beilen B6 Bergen op Zoom D6 Best B3 Beverwijk D4 Bilthoven E6 Blerick B3 Bloemendaal C4 Bodegraven F3 Borne C4 Boskoop C5 Boven-Hardinxveld C3 Bovenkarspel Flora C3 Bovenkarspel-Grootebroek E5 Boxmeer D6 Boxtel C6 Breda C6 Breda-Prinsenbeek C4 Breukelen E4 Brummen E1 Buitenpost E7 Bunde D4 Bunnik D4 Bussum Zuid C5 Capelle Schollevaar B3 Castricum E7 Chevremont F3 Coevorden D5 Culemborg E5 Cuijk F3 Daarlerveen F Dalen E3 Dalfsen D1 Deinum F4 Delden B5 Delft B5 Delft Zuid F1 Delfzijl F1 Delfzijl West D4 Den Dolder B4 Den Haag Centraal B5 Den Haag HS B4 Den Haag Laan van NOI B4 Den Haag Mariahoeve B5 Den Haag Moerwijk B5 Den Haag Ypenburg B Den Helder C Den Helder Zuid E6 Deurne E4 Deventer E4 Deventer Colmschate E5 Didam C3 Diemen C4 Diemen Zuid E4 Dieren E4 Doetinchem E4 Doetinchem De Huet C5 Dordrecht C5 Dordrecht Stadspolders C5 Dordrecht Zuid D4 Driebergen-Zeist B3 Driehuis D1 Dronrijp D3 Dronten E5 Duiven C4 Duivendrecht E7 Echt D4 Ede Centrum D4 Ede-Wageningen D6 Eindhoven D6 Eindhoven Beukenlaan E7 Eijsden E5 Elst F Emmen F Emmen Zuid D3 Enkhuizen F4 Enschede F4 Enschede De Eschmarke F4 Enschede Drienerlo D3 Ermelo C6 Etten-Leur E6 Eygelshoven F7 Eygelshoven Markt D1 Franeker E4 F3 D5 D6 E7 E7 C6 F4 A6 F4 C5 C5 C4 F3 E1 E1 E1 D E1 B3 B3 C4 E3 F3 D3 C5 C5 F1 D1 D1 C3 B3 E C3 E7 E7 E7 D6 B3 E3 D6 D6 Gaanderen Geerdijk Geldermalsen Geldrop Geleen-Lutterade Geleen Oost Gilze-Rijen Glanerbrug Goes Goor Gorinchem Gouda Gouda Goverwelle Gramsbergen Groningen Groningen Europapark Groningen Noord Grou-Jirnsum Grijpskerk Haarlem Haarlem Spaarnwoude Halfweg-Zwanenburg t Harde Hardenberg Harderwijk Hardinxveld Blauwe Zoom Hardinxveld-Giessendam Haren Harlingen Harlingen Haven Heemskerk Heemstede-Aerdenhout Heerenveen Heerhugowaard Heerlen Heerlen De Kissel Heerlen Woonboulevard Heeze Heiloo Heino Helmond Helmond Brandevoort Hamm Düsseldorf Wuppertal Echt Susteren Sittard Geleen-Lutterade Geleen Oost Spaubeek Beek-Elsloo Schinnen Nuth Landgraaf Hoensbroek Eygelshoven Markt Heerlen Woonboulevard Heerlen Voerendaal Herzogenrath Bunde De Kissel Klimmen- Kohlscheid Ransdaal Meerssen Eygelshoven Chevremont Aachen Hbf Kerkrade Düren Maastricht Randwyck Centrum Stolberg Langerwehe Eijsden Liège-Guillemins Bressoux Visé Uithuizen Uithuizermeeden Roodeschool Usquert Stedum Delfzijl West Warffum Delfzijl Baflo Winsum Bedum Sauwerd Leer Buitenpost Grijpskerk Groningen Noord Zwaagwesteinde Veenwouden Zuidhorn Weener Grote overstapstations Hurdegaryp Belangrijkste overstapstations Winschoten Deinum Leeuwarden Camminghaburen Haren Eindstations en overstapstations Veendam Overige stations Mantgum Grou-Jirnsum Uitsluitend bedoeld voor bezoekers van het Assen Spoorwegmuseum Sneek Noord Treindienst NS Akkrum Workum Sneek Treindienst Arriva IJlst Treindienst Breng Heerenveen Treindienst Syntus Beilen Treindienst Connexxion Hindeloopen Wolvega Treindienst Veolia Den Helder Koudum-Molkwerum Treindienst NS Hispeed, met toeslag/ Service NS Hispeed, with supplement Steenwijk Den Helder Zuid Internationale verbindingen Stavoren Emmen Anna Paulowna Emmen Zuid Hoogeveen Nieuw Amsterdam Schagen Dalen Obdam Hoorn Meppel Coevorden Heerhugowaard Enkhuizen Berlin Alkmaar Noord Hoorn Gramsbergen Kersenboogerd Hardenberg Kampen Stendal Heiloo Wolfsburg Purmerend Overwhere Castricum Dalfsen Ommen Mariënberg Hannover Uitgeest Purmerend Dronten Kampen Zuid Minden Heemskerk Purmerend Geerdijk Beverwijk Weidevenne Lelystad Centrum Osnabruck Driehuis Heino Zaandam Vroomshoop Santpoort Noord Kogerveld Wezep Daarlerveen Almere Oostvaarders Raalte Santpoort Zuid t Harde Wijhe Vriezenveen Rheine Bloemendaal Zaandam Almere Buiten Wierden Haarlem Amsterdam Nunspeet Haarlem Spaarnwoude Sloterdijk Bad Nijverdal Almelo de Riet Bentheim Zandvoort aan Zee Almere Muziekwijk Halfweg- Almere Poort Harderwijk Olst Holten Zwanenburg Rijssen Borne Ermelo Deventer Heemstede- Colmschate Hengelo Aerdenhout A dam Amstel Putten Hengelo Gezondheidspark Enschede Drienerlo Twello A dam Lelylaan Nijkerk Delden Glanerbrug Hillegom Duivendrecht Amersfoort Vathorst Apeldoorn Osseveld A dam RAI Apeldoorn Goor Enschede De Eschmarke Baarn De Maten Lochem A dam Zuid Hilversum Gronau Hoofddorp Soestdijk Hoevelaken Klarenbeek Nieuw A dam Bijlmer ArenA Hilversum Voorhout Soest Vennep Sportpark Voorst-Empe Münster A dam Holendrecht Soest Sassenheim Hollandsche Zuid Barneveld Noord Abcoude Rading Vorden Dortmund Den Dolder Barneveld Centrum Brummen Breukelen Ruurlo Maarssen Lunteren Bilthoven Dieren Lichtenvoorde- De Vink Leiden Utrecht Ede Centrum Groenlo Lammenschans Bodegraven Zuilen Voorschoten Utrecht Overvecht Rheden Winterswijk Boskoop Utrecht Maliebaan* West Den Haag Mariahoeve Maarn Wolfheze Velp Winterswijk Waddinxveen Noord Den Haag Laan van NOI Waddinxveen Bunnik Veenendaal- Arnhem Woerden Driebergen- Zeist Veenendaal De Klomp Presikhaaf Oosterbeek Voorburg Zoetermeer West Westervoort Aalten Gouda Veenendaal Goverwelle Duiven Centrum Den Haag Zoetermeer Gouda Arnhem Zevenaar Rhenen Wehl Ypenburg Zuid Oost København Didam Elst Den Haag Moerwijk Culemborg Kesteren Nieuwerkerk a/d IJssel Hamburg Rijswijk Delft Capelle Schollevaar Beesd Geldermalsen Tiel Nijmegen Lent Leerdam R dam Alexander Emmerich Tiel Passewaaij Delft Zuid Berlin/ R dam Noord Arkel Warszawa Hoek van Holland Strand Nijmegen Heyendaal Gorinchem Hoek van Holland Haven Maassluis Zaltbommel Oss Mook-Molenhoek Boven-Hardinxveld Oss West Maassluis West R dam Blaak Hardinxveld-Giessendam Cuijk Oberhausen Praha R dam Zuid Sliedrecht Dordrecht R dam Sliedrecht Baanhoek Duisburg Lombardijen Rosmalen Barendrecht Dordrecht Stadspolders s-hertogenbosch Oost Boxmeer Düsseldorf Dordrecht Zuid Vught Vierlingsbeek E6 Helmond Brouwhuis D6 Helmond 't Hout E5 Hemmen-Dodewaard F4 Hengelo F4 Hengelo Gezondheidspark F3 Hengelo Oost D5 s-hertogenbosch D5 s-hertogenbosch Oost B4 Hillegom D4 Hilversum D4 Hilversum Media Park D4 Hilversum Sportpark D Hindeloopen B5 Hoek van Holland Haven A5 Hoek van Holland Strand E7 Hoensbroek D4 Hoevelaken D4 Hollandsche Rading E3 Holten B4 Hoofddorp E Hoogeveen F1 Hoogezand-Sappemeer C3 Hoogkarspel C3 Hoorn C3 Hoorn Kersenboogerd E6 Horst-Sevenum D4 Houten D5 Houten Castellum E7 Houthem-St.Gerlach E1 Hurdegaryp E3 Kampen E3 Kampen Zuid A6 Kapelle-Biezelinge E7 Kerkrade Centrum D5 Kesteren E4 Klarenbeek E7 Klimmen-Ransdaal C3 Koog Bloemwijk C3 Koog-Zaandijk D Koudum-Molkwerum B6 Krabbendijke C3 Krommenie-Assendelft F1 Kropswolde B6 Kruiningen-Yerseke * London C5 Lage Zwaluwe E7 Landgraaf C5 Leerdam D1 Leeuwarden D1 Leeuwarden Camminghaburen B4 Leiden Centraal B4 Leiden Lammenschans D3 Lelystad Centrum F4 Lichtenvoorde-Groenlo F4 Lochem F1 Loppersum D4 Lunteren D4 Maarn C4 Maarssen D6 Maarheeze B5 Maassluis B5 Maassluis West E7 Maastricht E7 Maastricht Noord E7 Maastricht Randwyck D Mantgum F3 Mariënberg F1 Martenshoek E7 Meerssen E3 Meppel A6 Middelburg E5 Mook-Molenhoek C4 Naarden-Bussum F Nieuw Amsterdam B4 Nieuw Vennep C5 Nieuwerkerk a/d IJssel D3 Nunspeet E7 Nuth D4 Nijkerk E5 Nijmegen E5 Nijmegen Dukenburg E5 Nijmegen Heyendaal E5 Nijmegen Lent E3 Nijverdal Bergen op Zoom Puurs Lille Zevenbergen Oudenbosch Etten-Leur Essen Kalmthout Antwerpen-Centraal Brussel-Noord Brussel-Centraal Lage Zwaluwe Brussel-Zuid/Midi Breda- Prinsenbeek Brussel-Nationaal-Luchthaven Aéroport C de Gaulle TGV Marne-la-Vallée-Chessy Bourg-St-Maurice Valence TGV Albertville Avignon TGV Marseille-St-Charles C3 Obdam D6 Oisterwijk F3 Oldenzaal E3 Olst E3 Ommen E4 Oosterbeek D5 Opheusden D5 Oss D5 Oss West C6 Oudenbosch B3 Overveen C3 Purmerend C3 Purmerend Overwhere C3 Purmerend Weidevenne D4 Putten E3 Raalte D5 Ravenstein E6 Reuver E4 Rheden D5 Rhenen B6 Rilland-Bath E6 Roermond F1 Roodeschool B6 Roosendaal D5 Rosmalen B5 Rotterdam Alexander B5 Rotterdam Blaak B5 Rotterdam Centraal B5 Rotterdam Lombardijen B5 Rotterdam Noord B5 Rotterdam Zuid F4 Ruurlo E3 Rijssen B5 Rijswijk B3 Santpoort Noord B3 Santpoort Zuid F1 Sappemeer Oost B4 Sassenheim E1 Sauwerd C Schagen F1 Scheemda B5 Schiedam Centrum B5 Schiedam Nieuwland E7 Schinnen E7 Schin op Geul C4 Schiphol E7 Sittard C5 Sliedrecht C5 Sliedrecht Baanhoek D Sneek D Sneek Noord D4 Soest D4 Soestdijk D4 Soest Zuid E7 Spaubeek D Stavoren F1 Stedum E Steenwijk E7 Susteren E6 Swalmen E6 Tegelen F4 Terborg D5 Tiel D5 Tiel Passewaaij D6 Tilburg C6 Tilburg Reeshof C6 Tilburg Universiteit E4 Twello C3 Uitgeest E1 Uithuizen F1 Uithuizermeeden E1 Usquert C4 Utrecht Centraal C4 Utrecht Leidsche Rijn D4 Utrecht Lunetten D4 Utrecht Maliebaan* D4 Utrecht Overvecht C4 Utrecht Terwijde C4 Utrecht Zuilen E7 Valkenburg F4 Varsseveld F1 Veendam D5 Veenendaal Centrum D4 Veenendaal-De Klomp D4 Veenendaal West Oisterwijk Eindhoven Beukenlaan Boxtel Best Geldrop Heeze Maarheeze Weert Deurne Horst-Sevenum Roermond Venray Tegelen Reuver Swalmen Blerick Köln Kaldenkirchen Viersen Frankfurt Basel Chur Mönchengladbach München Innsbrück Zürich E1 Veenwouden E4 Velp E6 Venlo E6 Venray E5 Vierlingsbeek B4 Vink, De B5 Vlaardingen Centrum B5 Vlaardingen Oost B5 Vlaardingen West C4 Vleuten A6 Vlissingen A6 Vlissingen Souburg E7 Voerendaal B4 Voorburg B4 Voorhout B4 Voorschoten E4 Voorst-Empe E4 Vorden F3 Vriezenveen F3 Vroomshoop D5 Vught C4 Waddinxveen C4 Waddinxveen Noord E1 Warffum E6 Weert C4 Weesp E5 Wehl E4 Westervoort E3 Wezep F3 Wierden F1 Winschoten E1 Winsum F4 Winterswijk F4 Winterswijk West C4 Woerden E4 Wolfheze E Wolvega D Workum C3 Wormerveer E5 Wijchen E3 Wijhe D IJlst C3 Zaandam C3 Zaandam Kogerveld D5 Zaltbommel B3 Zandvoort aan Zee E5 Zetten-Andelst E5 Zevenaar C6 Zevenbergen B4 Zoetermeer B5 Zoetermeer Oost F1 Zuidbroek E1 Zuidhorn E4 Zutphen E1 Zwaagwesteinde E3 Zwolle C5 Zwijndrecht december 013 Opwarm opdracht Netwerken kun je bekijken (en ze zijn overal) In onderstaande spoorkaart van Nederland zie je het overzicht van alle stations en spoorlijnen in Nederland. Kijk maar eens goed naar het plaatje. Welke informatie kun je daar allemaal uit halen? A B C D E F A B C D E F G H H K 1 3 4 Den Haag Centraal Den Haag HS Vlaardingen West Vlaardingen Centrum Leiden Centraal Vlaardingen Oost Schiedam Nieuwland Schiedam Centrum Overveen Alkmaar Roosendaal Paris-Nord/ Lille Schiphol Alphen a/d Rijn Zwijndrecht Krommenie-Assendelft Wormerveer Koog-Zaandijk Koog Bloemwijk Hardinxveld Blauwe Zoom Breda Amsterdam Centraal A dam Muiderpoort Vleuten Utrecht Terwijde Utrecht Leidsche Rijn Gilze-Rijen Diemen Zuid Tilburg Reeshof Tilburg Universiteit Hoogkarspel Bovenkarspel-Grootebroek Flora A dam Sciencepark Diemen Weesp Middelburg Arnemuiden Goes Kruiningen- Yerseke Vlissingen Kapelle-Biezelinge Souburg Vlissingen Krabbendijke Rilland-Bath Naarden- Bussum Utrecht Lunetten Houten Houten Castellum Harlingen Harlingen Haven Franeker Dronrijp Almere Centrum Almere Parkwijk s-hertogenbosch Tilburg Utrecht Centraal Eindhoven Leeuwarden Amersfoort Schothorst Amersfoort Opheusden Hemmen-Dodewaard Zetten-Andelst Ravenstein Apeldoorn Ede- Wageningen Wijchen Nijmegen Dukenburg Helmond Brandevoort Helmond t Hout Helmond Helmond Brouwhuis Maastricht Arnhem Zwolle Arnhem Velperpoort Nijmegen Schin op Geul Valkenburg Houthem- St. Gerlach Maastricht Noord Groningen Deventer Zutphen Heerlen Doetinchem De Huet Venlo Groningen Europapark Doetinchem Loppersum Gaanderen Terborg Varsseveld Appingedam Kropswolde Martenshoek Hoogezand-Sappemeer Sappemeer Oost Zuidbroek Scheemda 5 5 Rotterdam Centraal 6 7 Spoorkaart van Nederland Verklaring van Symbolen A B C D E F L M N O P R S S T U V Bussum Zuid Hilversum Media Park V W Y Z Almelo Enschede Bad Nieuweschans Hengelo Oost Oldenzaal 1 3 4 6 7 Figuur - 1 Spoorkaart Nederland Geef antwoord op de volgende vragen: Hoe kom je van Groningen naar Vlissingen? Wat is de route met de minste overstappen? Wat is de route met de kortste afstand? Dat kan betekenen dat er wel meer overstappen moeten zijn. Vanuit welk station lopen de meeste lijnen naar andere stations? Vanuit welk(e) station(s) lopen de minste lijnen naar andere stations? In treinnetwerken zie je eenvoudig welke stations begin- of eindpunten zijn en wat de drukke knooppunten. Je ziet waar veel lijnen samenkomen en waar de snelle treinen stoppen. Zo kun je ook naar netwerken van mensen kijken. Kijk eens of ze ook in jouw netwerken zitten: de Hub, de Sprinter, de Makelaar en de Poort. De Hub is populair, het is iemand met heel veel contacten. Hij kent heel veel verschillende mensen, dan is dat iemand die werk maakt van zijn netwerken. De Sprinter is iemand die heel snel in zijn netwerk anderen bereikt. Ken je een Makelaar? Die verbindt verschillende groepen met elkaar in je netwerk. Hij heeft veel invloed en is een belangrijk doorgeefluik voor nieuws en informatie. En dan is er nog de Poort, iemand die weinig contacten heeft en aan wie je weinig advies vraagt, maar onderschat hem niet. Hij kan je onverwachte wegen wijzen. VO-raad - Lesbrief - Leerlingen v1.0 pagina 4 van 1
Je sociale netwerk tekenen Kijk nu nog eens naar het NS-treinnetwerk. Als je de namen van de plaatsen vervangt door die van mensen en je ziet de lijnen die mensen als relaties, dan kijk je naar een tekening van een sociaal netwerk. Uit een tekening van een netwerk kun je veel informatie aflezen, zoals de mensen die wij kennen en of ze elkaar wel of niet kennen. Denk maar eens aan vrienden die je hebt door je hobby of klasgenoten. Zij kennen elkaar vast ook. Er zijn ook mensen die je kent die de andere mensen die jij kent (nog) niet kennen. Kennen de vrienden die je hebt van je hobby bijvoorbeeld je klasgenoten of jouw oom of tante? Doordat je je netwerk tekent, heb je zicht op wie elkaar kennen en kun je bijvoorbeeld nagaan aan wie jij om informatie kunt vragen. Of wie je met elkaar in contact gaat brengen. Door je sociale netwerk te tekenen, krijg je inzicht in wie elkaar wel en niet kennen. Je kunt daar bewust op sturen door zelf te bepalen of je wilt dat de mensen die jij kent ook elkaar leren kennen. Dat kun je bijvoorbeeld doen door ze op jouw verjaardag aan elkaar voor te stellen. Je kunt dit heel bewust wel of niet doen. Soms weet je bijvoorbeeld van een vriend dat hij op zoek is naar informatie over een bepaald beroep. Je weet dat je buurman dat beroep heeft. Door je vriend aan je buurman voor te stellen zorg je ervoor dat ze elkaar leren kennen. Je helpt dan je vriend en waarschijnlijk vindt jouw buurman dit zelfs leuk. Hoe ziet jouw netwerk er uit? Laten we daar eens naar gaan kijken. Kies uit de volgende twee mogelijkheden: 1. Je Facebooknetwerk in beeld brengen (visualiseren).. Je netwerk tekenen. Hier volgt een stappenplan voor beide mogelijkheden: LESBRIEF LEERLINGEN VO-raad - Lesbrief - Leerlingen v1.0 pagina 5 van 1
Opdracht.1a - Jouw Facebooknetwerk in beeld brengen- TouchGraph Visualisatie Met de volgende stappen breng je jouw Facebookprofiel in beeld. Dat beeld noemen we een visualisatie. 1. Log in op Facebook met je eigen account.. Tik in de bovenste regel TouchGraph in en kies de eerste optie. (Zie het rode kader in de afbeelding hieronder.) Figuur - TouchGraph in Facebook 3. Nu start TouchGraph op. Het volgende scherm toont de visualisatie van jouw Facebookprofiel. Hieronder zie je een Facebookprofiel dat, zo lijkt het, bestaat uit vier verschillende groepen (vier kleuren waarbinnen de mensen elkaar weer kennen). De persoon in het midden is de eigenaar van dit Facebookprofiel. Hij is verbonden met iedereen. Figuur - 3 Visualisatie van een Facebook profiel met TouchGraph 4. Pas de volgende instellingen aan (zie de rode kaders): Verander Show top 100 Friends in Show All Friends Je ziet alle mensen in het Facebooknetwerk van het Facebook account waarmee je bent ingelogd. Vink bij het menu Advanced, Show All Self Edges aan. Het programma laat nu alle relaties zien tussen de hoofdpersoon (jij) en jouw Facebookvrienden. Kijk nu maar eens rustig naar je visualisatie en beantwoord de volgende vragen: a. Hoeveel groepen zijn er in jouw Facebookprofiel (hoeveel verschillende kleuren)? b. Wat zijn de kenmerken van deze groep(en)? c. Wat zijn de mensen met de grootste stippen? d. Welke groep heeft de meeste verbindingen met andere groepen? e. Welke groep heeft de minste verbindingen met andere groepen? f. Zijn er mensen die helemaal niet bij een groep horen? VO-raad - Lesbrief - Leerlingen v1.0 pagina 6 van 1
Opdracht.1b - Jouw netwerk in beeld: netwerk tekenen In deze les kijk je naar je eigen netwerk: hoe ziet je netwerk eruit en wat kun je ermee? Om dat te kunnen doen, beginnen we met het tekenen van je netwerk. Je hebt nodig: A3-vel papier. Verschillende kleurtjes (potloden of stiften). Eventueel jouw contacten in je telefoon of in je e-mailbox. Hoe teken je je netwerk? Je tekent de mensen die je kent als een puntje op het blad A3-papier. Je schrijft bij het puntje de naam van de persoon. Je tekent een lijn tussen jezelf en de mensen die je kent. De lijn geeft weer dat er een relatie is tussen die mensen. Je tekent een lijn tussen de mensen waarvan jij denkt dat ze elkaar kennen. Soms weet je dit zeker, denk aan je familie, vrienden, buren en klasgenoten. Soms weet je niet zeker of ze elkaar al kennen, maar je verwacht van wel. Denk bijvoorbeeld aan een vriend die die bij dezelfde vereniging tennist als jouw buurjongen. De volgende stappen helpen je verder bij het tekenen van je netwerk: 1. Welke groepen mensen je kent. Schrijf deze eerst op een apart blad. Je kunt denken aan je familie, collega s op werk, klasgenoten, vrienden, collega s, buren, enzovoort. Als je dit hebt gedaan, dan kun je starten met het tekenen van je eigen netwerk. Begin met jezelf in het midden.. Schrijf één iemand die je kent op, bijvoorbeeld je opvoeders of verzorgers, een goede vriend, een oud klasgenoot, et cetera.) 3. Denk na wie hij kent die jij ook kent. 4. Schrijf deze persoon op en teken een lijn tussen jezelf en deze persoon. Teken ook een lijn tussen deze persoon en de mens(en) waarvan je denkt dat ze elkaar kennen. 5. Schrijf de volgende persoon op die je kent en zo verder. 6. Herhaal stappen 3,4 en 5. Doe dit totdat je voor alle groepen die je hebt benoemd in stap 1, mensen hebt opgeschreven. 7. Kijk nu eens rustig naar je netwerk. Denk nog eens goed na of de mensen in jouw netwerk ook elkaar kennen. Als je het nodig vindt, vul je jouw netwerktekening nog aan. 8. Omcirkel de groepen die in je tekening zijn ontstaan met een kleur. Kijk nu maar eens rustig naar jouw netwerk en beantwoord de volgende vragen: a. Hoeveel groepen zijn er in jouw Facebookprofiel (hoeveel verschillende kleuren)? b. Wat zijn de kenmerken van deze groep(en)? c. Wie heeft de grootste stippen? d. Welke groep heeft de meeste verbindingen met andere groepen? e. Welke groep heeft de minste verbindingen met andere groepen? f. Zijn er mensen die helemaal niet bij een groep horen? LESBRIEF LEERLINGEN VO-raad - Lesbrief - Leerlingen v1.0 pagina 7 van 1
Opdracht. Het netwerk bekijken en analyseren Beantwoord in groepjes van twee de volgende vragen over jullie Facebooknetwerken en netwerktekeningen Wat valt jullie op aan jouw Facebooknetwerk of aan jouw netwerktekening? Wat valt jullie op aan het Facebooknetwerk of aan de tekening van de leerling naast je? Hoeveel mensen zitten in jouw Facebooknetwerk of hoeveel mensen heb je getekend? Zijn dit alle mensen die je kent? Of ken je meer of minder mensen echt (goed)? Wat delen de mensen die bij eenzelfde kleur horen met elkaar? Geef per kleur aan wat dat is: Wat hebben de mensen met dezelfde kleur nog meer met elkaar gemeen? Ontwikkeling van een netwerk deel 1 Een netwerk ontwikkelt zich Zodra je mensen leert kennen of als de vriendschap stopt of minder wordt, dan ziet je netwerkplaatje er weer anders uit. In de niet-digitale wereld verdwijnen relaties niet zo snel. Gelukkig maar, want die mensen zullen je eerder helpen. De relatie kan wel veranderen, van een goede vriend kan iemand een kennis worden. Ontwikkeling van een netwerk deel Wie leren we kennen? Zo ontstaan groepen In een netwerktekening ontstaan vaak één of meer groepen van mensen. Die mensen delen iets met elkaar, zoals school, werk, woonplaats, leeftijd, familie, uitgaan, sport en hobby(s). Binnen deze groepen kennen de mensen elkaar, ze delen dezelfde interesses en ze weten vaak dezelfde dingen. Zo ontstaan sociale relaties en leren de mensen die jij kent ook elkaar kennen en worden vrienden. De kans is dus heel groot dat jij ook iets gemeenschappelijks hebt met de vrienden van jouw vrienden. Heb je verschillende groepen in je netwerk, dan heb je toegang tot veel verschillende informatie. Informatie die (vaak) niet tussen de groepen wordt gedeeld. Het is dus belangrijk om te bedenken wie je wilt leren kennen én om daar actie op te ondernemen. Als je geen actie onderneemt om bewust mensen te leren kennen, leer je vooral mensen kennen die op jezelf (en je vrienden) lijken. VO-raad - Lesbrief - Leerlingen v1.0 pagina 8 van 1
Zeker als je informatie wilt over beroepen en opleidingen is het handiger om veel verschillende mensen te (leren) kennen. Deze mensen ga je leren kennen. Als je ze al kent dan ga je ze direct vragen stellen. Begin met je vragen om hulp bij iemand die veel mensen uit een groep in je netwerk kent. Ook is het handig om met mensen te praten die veel mensen kennen die jij niet kent. Ook als je wilt weten waar anderen vinden dat je goed in bent, is het zinvol om dit aan mensen te vragen die van elkaar verschillen. Praat dan met mensen uit verschillende groepen in je netwerk Je krijgt dan een completer beeld van jezelf uit al die verschillende informatie. Figuur - 4 Een gesloten netwerk Figuur - 5 Een gemiddeld open netwerk, dat bestaat uit verbonden groepen, verbonden sneeuwvlokken Figuur - 6 Een open netwerk waarin niemand anders elkaar kent LESBRIEF LEERLINGEN VO-raad - Lesbrief - Leerlingen v1.0 pagina 9 van 1
Figuur - 7 Vrienden van vrienden worden vrienden Opdracht.3 Wat kun je lezen in je eigen netwerk? Kijk nog eens naar je eigen netwerk en geef antwoord op de volgende vragen. 1. Welke mensen kennen maximaal drie andere mensen die jij ook kent? Wat deel je met deze mensen? Waarin zijn jullie aan elkaar gelijk? Noem drie punten. Waarin verschillen deze mensen met de vele andere mensen die je kent? Noem drie punten. Deze mensen kennen dus wel een aantal dezelfde mensen die jij kent, maar zij kennen vaak nog veel meer mensen die jij niet kent. Hoeveel dat er zijn en wie, dat kunnen we nu niet zien. We kunnen er wel vanuit gaan dat dit zo is.. Welke mensen kennen er meer dan tien mensen die jij ook kent? Wat deel je met deze mensen? Hoe zijn jullie aan elkaar gelijk? Noem drie punten. Waarin verschillen deze mensen met de vele andere mensen die je kent? Noem drie punten. Zoek je naar nieuwe informatie over studie- en loopbaankeuzes, praat dan met mensen uit verschillende groepen in je netwerk. Zo vind je de meest uiteenlopende informatie over een stageplaats, een baan, informatie over opleidingen en over de talenten die anderen in je zien. Begin met je vragen om hulp bij iemand die veel mensen uit een groep in je netwerk kent. Ook is het handig om met mensen te praten die veel mensen kennen die jij niet kent. VO-raad - Lesbrief - Leerlingen v1.0 pagina 10 van 1
Bewust mensen leren kennen. Maar wie en waarom? Je kunt sturen op de ontwikkeling van je netwerk. Je kunt kiezen wie je leert kennen en, bijvoorbeeld, hoeveel deze mensen op jezelf lijken. In de volgende les gaan we verder in op waar je op kunt letten als je mensen bewust wilt leren kennen en waarom dat een goed idee is. Wist je dat Veel mensen zich er helemaal niet echt van bewust zijn van wie ze kennen (vraag het maar eens aan je opvoeders of verzorgers). Wij ieder gemiddeld ongeveer 600 mensen kennen. We ongeveer 150 mensen in ons hoofd kunnen onthouden. Dit noemen we het Dunbar nummer. Dit zijn de mensen aan wie we het snelt denken omdat we ze vaker spreken en zien. bij wie zit jij in het hoofd? Begrippenlijst: Netwerkinfrastructuur Een netwerk visualiseren Hub Netwerkmakelaar Netwerksprinter Poort Dunbar nummer Soort zoekt soort Sociogram Diversiteit in een netwerk Hoe ziet een netwerk er uit. De infrastructuur van een netwerk laat zien hoe men in een netwerk met elkaar is verbonden. Hoe een netwerk er van boven af, in een schema, uitziet. Het tekenen van een (sociaal) netwerk. Degene in het netwerk die de meeste anderen kent. Iemand in het netwerk die verschillende groepen binnen het netwerk met elkaar verbindt en daarmee veel invloed heeft. Iemand in het netwerk via wie de meeste korte routes lopen naar alle anderen in het netwerk. Iemand die in een netwerk het minst met anderen is verbonden en onbenut potentieel op het spoor kan brengen. Dunbar is een onderzoeker. Hij onderzocht met hoeveel mensen we tegelijkertijd een stabiele relatie kunnen onderhouden. Zijn onderzoek wees uit dat dit gemiddeld 150 relaties per persoon zijn. Deze mensen zitten voor in ons hoofd en daar onthouden we meer van. We zoeken contact met de mensen die veel op onszelf lijken. Een schematische weergave van jouw netwerk: van de mensen die je kent, hoe goed je ze kent en of ze elkaar kennen. De diversiteit van een netwerk wordt bepaald door de (hoeveelheid) verschillen tussen de mensen in dit netwerk. Hoe meer de mensen van elkaar verschillen, des te groter de diversiteit. Diversiteit kun je op veel manieren terugzien: leeftijd, opleiding, beroep, man/vrouw, interesses et cetera. LESBRIEF LEERLINGEN VO-raad - Lesbrief - Leerlingen v1.0 pagina 11 van 1
UITLEG BIJ DE CREATIVE COMMONS-LICENTIES De materialen en kennis die La Red levert in het kader van dit project worden beschikbaar gesteld onder een Creative Commons-licentie. Dit betekent dat alle scholen het materiaal vrijelijk kunnen gebruiken, maar dat het niet commercieel verhandeld mag worden en er ook geen afgeleide producten van gemaakt mogen worden. De naam van La Red B.V. wordt in al het materiaal vermeld met deze licentie erbij. De iconen van de Creative Commons hebben de volgende betekenis. Naamsvermelding. We staan anderen toe om dit werk waar wij auteursrecht op hebben te kopiëren, distribueren, vertonen, en op te voeren maar uitsluitend als wij vermeld worden als maker. Onze naam mag als volgt vermeld worden: ontwikkeld door La Red B.V. in opdracht van de VO-raad (www.lared. nl en www.vo-raad.nl). Niet-commercieel. Anderen mogen dit werk kopiëren, vertonen, distribueren en opvoeren, mits niet voor commerciële doeleinden. Geen Afgeleide Werken. Anderen mogen dit werk kopiëren, distribueren, vertonen en opvoeren mits het werk in de originele staat blijft. Het is niet toegestaan dat anderen dit werk gebruiken als basis voor nieuw materiaal. VO-raad - Lesbrief - Leerlingen v1.0 pagina 1 van 1