Jaarverslag KDLL 2011

Jaarverslag KDLL 2011 Kwaliteitsreeks nr. 133 februari 2013

KWALITEITSDIENST LANDBOUWKUNDIGE LABORATORIA JAARVERSLAG 2011 Kwaliteitsreeks nr. 133 Februari 2013 Pagina 1 van 17

KWALITEITSDIENST LANDBOUWKUNDIGE LABORATORIA JAARVERSLAG 2011 Kwaliteitsreeks nr. 133 Februari 2013 Productschap Diervoeder Louis Braillelaan 80 2719 EK Zoetermeer Postbus 908 2700 AX Zoetermeer T (079) 368 70 11 E-mail: pdv@hpa.agro.nl www.pdv.nl Pagina 2 van 17

INHOUDSOPGAVE Management samenvatting 1. INLEIDING... 5 2. ORGANISATIE... 5 2.1. DUCARES B.V.... 5 2.2. College van Deskundigen Analyseaangelegenheden... 5 3. ACTIVITEITEN KDLL... 7 3.1. Deelnemers... 7 3.2. Kosten ringonderzoeken... 8 3.3. Ringonderzoeken opzet en aanpak... 9 3.4. RvA-accreditatie... 9 4. KLANTGERICHTHEID... 10 5. EXTERNE ACTIVITEITEN EN COMMUNICATIE... 10 6. RESULTATEN RINGONDERZOEKEN... 11 6.1. Aantal ringonderzoeken... 11 6.2. Statistische verwerking (Single level)... 11 6.3. Dataverwerking en Rapportage... 11 6.4. Bijeenkomsten gebruikersgroepen... 12 Bijlage 1... 13 Bijlage 1 (vervolg)... 14 Bijlage 2... 15 Bijlage 3... 16 Bijlage 4... 17 Pagina 3 van 17

Management samenvatting Dit jaarverslag 2011 geeft een overzicht van de ringonderzoek activiteiten van de Kwaliteitsdienst Landbouwkundige Laboratoria (KDLL) en het " College van Deskundigen Analyseaangelegenheden ". De dagelijkse organisatie van ringonderzoeken van de KDLL wordt uitgevoerd door DUCARES B.V. Het aantal deelnemende laboratoria bedroeg 80 in 2011. Dit is een toename van 6,6% t.o.v. 2010. Het aantal ringonderzoeken waaraan deze laboratoria deelnamen bedroeg 229 in 2011.Dit is een toename van 13,4% vergeleken met 2010. Er is een stijgende tendens waarneembaar in het aantal aan de ringonderzoeken deelnemende laboratoria en het aantal deelnames per ringonderzoek. In het verslagjaar werden 30 ringonderzoeken georganiseerd voor uiteenlopende combinaties van matrices en parameters op het gebied van macro- en micronutriënt analyses, contaminant analyses, microscopisch onderzoek en microbiologische analyses. Twaalf van de 30 ringonderzoeken werden georganiseerd onder accreditatie (ISO/IEC 17043:2010). Het College van Deskundigen Analyseaangelegenheden heeft besloten om in 2011 over te gaan op het statistische 'single level model'. In 2010 is hiermee een start gemaakt met het ontwikkelen van nieuwe programmatuur. In 2011 heeft de implementatie plaatsgevonden, wat tevens heeft geleid tot een vernieuwde rapportage. Door efficiënter te werken konden de kosten voor deelname aan het KDLL programma in het verslagjaar 2011 onveranderd blijven in vergelijking tot de jaren 2008, 2009 en 2010. Het resultaat van de efficiëntie verbeteringen is tevens dat de doelstellingen met betrekking tot de veelal kortere doorlooptijden van ringonderzoeken en de planning op weekbasis van verzending van monsters zijn behaald. Doordat de validatie en ontwikkeling van de software meer tijd kostten dan gepland, zijn de rapporten van de eerste ringonderzoeksronde verlaat gepubliceerd. In de tweede ringonderzoeksronde zijn alle rapporten binnen de gestelde termijn gepubliceerd. In 2011 werd één klacht ontvangen. Het betrof het niet vermelden van de resultaten in het rapport 'PAK analyse' (R11.001). De klacht is ongegrond verklaard omdat de desbetreffende deelnemer niet volgens de instructies heeft gehandeld bij het doorgeven van de resultaten. Hierdoor hebben zowel de KDLL als de deelnemer geen bevestiging van de ontvangst van de resultaten gekregen. De klacht is naar tevredenheid opgelost. Pagina 4 van 17

1. INLEIDING Dit jaarverslag geeft een overzicht van de activiteiten van de Kwaliteitsdienst Landbouwkundige Laboratoria (KDLL) en het "College van Deskundigen Analyseaangelegenheden" in het jaar 2011. Het verschijnen van dit jaarverslag is door omstandigheden duidelijk later dan oorspronkelijk gepland. Het jaarverslag was in concept al in maart 2012 gereed, maar de finale afwerking is vertraagd door ziekte en overlijden van de betreffende PDV-medewerker.va De KDLL werkgroep en de SAD werkgroep zijn in november 2011 samengevoegd tot het "College van Deskundigen Analyseaangelegenheden". KDLL is door het Productschap Diervoeder ingesteld en is sinds 1988 operationeel. Het doel van de KDLL is het bevorderen van de kwaliteit van de analytische werkzaamheden op het terrein van de agrarische hulp- en grondstoffen binnen Nederland. Het zwaartepunt van de activiteiten is gericht op het organiseren van ringonderzoeken en het daardoor borgen van het gebruik van analysemethoden die leiden tot kwalitatief goede èn uniforme uitkomsten. 2. ORGANISATIE 2.1. DUCARES B.V. De dagelijkse uitvoering van de werkzaamheden van de KDLL is handen van DUCARES B.V., een zelfstandige organisatie welke onderdeel uitmaakt van TNO Bedrijven B.V. DUCARES B.V. heeft een (ISO/IEC 17043: 2010) accreditatie voor het organiseren van ringonderzoeken. 2.2. College van Deskundigen Analyseaangelegenheden Tot november 2011 was de begeleiding van de werkzaamheden van de KDLL opgedragen aan de Commissie Kwaliteitsaangelegenheden Diervoedersector" (CKD). Deze commissie heeft het beheer van de analytische methoden ondergebracht bij de Stuurgroep Analyseaangelegenheden Diervoedersector (SAD), die tevens een samenwerkingsverband met het Nederlands Normalisatie-instituut (NEN) heeft. De SAD heeft een taakstelling op het terrein van laboratoriumonderzoek in de diervoedersector. De begeleiding van de werkzaamheden van de KDLL is door de SAD ondergebracht in de Werkgroep KDLL. Vanaf november 2011 zijn de werkzaamheden van de KDLL werkgroep en de SAD werkgroep samengevoegd tot één adviserende expertgroep met betrekking tot analyseaangelegenheden. Deze expertgroep fungeert tevens als College van Deskundigen in het kader van de accreditatie van de KDLL. Daarbij is het samenwerkingsverband met het Nederlands Normalisatie-instituut (NEN) in stand gebleven. Pagina 5 van 17

De samenstelling van het College van Deskundigen Analyseaangelegenheden was per 31 december 2011: Leden Namens J.J. van der Weijden (voorzitter) Productschap Diervoeder C. J. van Putten (secretaris) DUCARES B.V. Mevr. J. Bouwmeester Productschap Diervoeder T. Vrijenhoek Masterlab B.V. Dr. R. Margry CCL B.V. M. Hoveling LabCo B.V. Dr. Ir. R.J. Lamers DUCARES B.V. Drs. L.H. de Jonge Leerstoelgroep Diervoeding, Wageningen Universiteit Dr. G.H.M. Counotte Gezondheidsdienst voor Dieren B.V. Ing. H.W. Vedder BLGG AGROXPERTUS. Ir. A. J. Smelt RIKILT A. Scheepstra Navobi Drs. P. L. Bom Nutreco H. Rijnders Cargill Drs. Ing. T. Zuidema RIKILT F. van der Zweep NEN W.J.G. Thielen OPNV In 2011 heeft de volgende personele wisseling plaatsgevonden: Met ingang van de eerste vergadering van het College van Deskundigen Analyseaangelegenheden is Dr. Ir. R.J. Lamers voor DUCARES B.V. in de plaats gekomen van Drs. R. Schilt. Het College van Deskundigen Analyseaangelegenheden bestaat uit de samenvoeging van de leden van de KDLL werkgroep en de SAD stuurgroep. Het College van Deskundigen Analyseaangelegenheden kwam in het verslagjaar twee keer in plenaire vergadering bijeen. Daarnaast was er frequent telefonisch en schriftelijk overleg tussen de leden van het College van Deskundigen en de projectleider over de lopende zaken. De taakomschrijving van het College van Deskundigen is wat betreft de accreditatie - vastgelegd in de norm ISO/IEC 17043: - bepalen van het beleid - uitbrengen van advies in relatie tot de begroting - beoordelen van de relevantie van aan te bieden ringonderzoeken Pagina 6 van 17

- vaststellen van het jaarprogramma ringonderzoeken - selecteren van testmaterialen - vaststellen van testmaterialen - identificatie /oplossingen voor problemen m.b.t. homogeniteit/stabiliteit - vaststellen van te volgen analysemethoden - vaststellen van de te gebruiken statistiek - vaststellen instructies voor deelnemers - verstrekken van advies bij de evaluatie van de algehele prestaties van de deelnemers - verstrekken van advies aan deelnemers (binnen grenzen van vertrouwelijkheid), individueel of binnen een rapport - formuleren van reacties van deelnemers op technische moeilijkheden/opmerkingen uit vorige ringonderzoeken - formuleren van reacties op feedback van de deelnemers - planning en/of deelname aan technische vergaderingen met deelnemers. Daarnaast heeft het College de taak het bestuur van het PDV als expertgroep gevraagd en ongevraagd te adviseren inzake (het gebruik van) analysemethoden. 3. ACTIVITEITEN KDLL 3.1. Deelnemers Het aantal deelnemende laboratoria bedroeg 80 in 2011. Dit is een toename van bijna 7 % t.o.v. 2010. Het aantal ringonderzoeken waaraan deze laboratoria deelnamen bedroeg 229 in 2011. Dit is een toename van 13,4% vergeleken met 2010. Naar aanleiding van wensen onder de deelnemers is in 2011 een ringonderzoek PAK's (poly aromatische koolwaterstoffen) toegevoegd aan het KDLL schema. Daarvoor hadden zich 8 bedrijven ingeschreven. Het KDLL ringonderzoek mineralen en spoorelementen' nam in absolute omvang het sterkst toe, namelijk met vijf deelnemers. Opvallend is ook de toename van de ringonderzoeken dierbehandelingsmiddelen-chemisch, mest en minerale olie. Het KDLL ringonderzoek weipoeder in melkpoeder is in 2011 niet georganiseerd vanwege een te beperkt aantal deelnemers. Dit was vermoedelijk het gevolg van het intrekken van de EU subsidieregeling voor weipoeder. Het aantal ringonderzoeken per deelnemer steeg in 2011 licht. Gemiddeld nam een laboratorium aan bijna drie ringonderzoeken per jaar deel. Pagina 7 van 17

De aantallen deelnemers per ringonderzoek waren voor de afgelopen vijf jaren als volgt: Aantal 2007 Pagina 8 van 17 Aantal 2008 Aantal 2009 Aantal 2010 Deelnemers 82 79 72 75 80 Ringonderzoeken 257 238 207 202 229 Aflatoxinen en Ochratoxine (afl) 17 13 10 10 12 Aminozuren (ami) * * * * * Antinutritionele factoren (anf) * * * * * Chloorpesticiden en PCB s (pcb) 15 15 13 14 14 Dierbehandelingsmiddelen-chemisch (dch) 8 9 7 7 11 Dierbehandelingsmiddelen-microbiologisch (dmi) * * * * DON + ZEA (don) 15 13 10 10 13 Mest (mes) 13 12 11 11 14 Microbiologische analyse (mic) 31 28 24 24 22 Microscopisch onderzoek (mik) 11 11 9 9 10 Mineralen en spoorelementen (min) 39 38 33 30 35 Minerale olie (mio) 5 7 7 5 8 NIR analyse (nir) 10 10 6 6 7 PAK s (pak) * * * * 8 Vetkwaliteit (vet) 22 21 18 23 20 Vocht, vet, eiwit in melkpoeder (vve) 8 6 5 3** 6 Water- en vetoplosbare vitaminen (vit) 9 9 7 5 5 Weende-analyse (wee) 49 46 47 42 41 Weipoeder in melkpoeder (wei) 5 * * 3** 3** * Per 2005 is dit ringonderzoek komen te vervallen ** Ringonderzoek niet georganiseerd 3.2. Kosten ringonderzoeken De kosten voor deelname aan het KDLL programma waren onveranderd in vergelijking tot de jaren 2008, 2009 en 2010. Zij bedroegen: inschrijfgeld: 515 de ringonderzoeken DON en ZEA, Microscopisch onderzoek, Water- en vetoplosbare vitaminen en Weipoeder in melkpoeder : 395 de overige ringonderzoeken: 840 Aantal 2011

3.3. Ringonderzoeken opzet en aanpak Op basis van diverse overwegingen heeft het College van Deskundigen Analyseaangelegenheden besloten de opzet van de ringonderzoeken in 2011 te veranderen van het split level model naar het single level model. In het single level model wordt er per product één monster rondgestuurd. Indien dat noodzakelijk is kunnen er nog ringonderzoeken van het split level type worden georganiseerd. De algemene opwerkprocedure voor zowel het single level model als het split level model is beschreven in de afzonderlijke voorschriften van de geaccrediteerde ringonderzoeken. Voor niet geaccrediteerde ringonderzoeken wordt gebruik gemaakt van dezelfde systematiek. De opwerkprocedures zijn per matrix omschreven om matrix/parameter/concentratie afhankelijke foutenbronnen tijdens het opwerken te kunnen onderkennen en te minimaliseren. Op basis van de resultaten van het langlopende KDLL programma en de resultaten van het overleg met de gebruikersbijeenkomsten kan worden geconcludeerd dat de KDLL aanpak tot goede resultaten heeft geleid. Het toepassen van uniforme methoden is ook bevorderd door de GMP regeling, waarvan het PDV tot en met 2009 schemahouder is geweest. De erkende laboratoria kunnen de aanpak volgen zoals gepubliceerd op de PDV-website (onderdeel Kwaliteit / Onderzoekmethoden Diervoeder door de hier gepubliceerde methoden of gelijkwaardige methoden toe te passen. Het voor de ringonderzoeken benodigde monstermateriaal werd in de meeste gevallen ter beschikking gesteld door leden van het College van Deskundigen analyseaangelegenheden. Een aantal monstermaterialen is verkregen van andere bronnen en een deel van het monstermateriaal is aangekocht bij de detailhandel. De productie van de monsters, inclusief malen, homogeniseren, verdelen en distribueren, alsmede de statistische verwerking en rapportage werden, onder accreditatie, uitgevoerd door DUCARES. 3.4. RvA-accreditatie In 2001 werd accreditatie verkregen voor een aantal ringonderzoeken van het KDLL programma. Dit betrof de ringonderzoeken Mest, Mineralen en spoorelementen, Weende-analyse, Aflatoxinen en Ochratoxine en Vetkwaliteit. In 2003 werd de accreditatie uitgebreid met het zesde ringonderzoek Chloorpesticiden en pcb s. Het door de Raad voor Accreditatie (RvA) toegekende accreditatienummer van de KDLL is R009. Op 28 september 2011 is de accreditatie van ISO/IEC 17043:2010 (Conformity assessment - General requirements proficiency testing) verlengd tot november 2014. Als gevolg van deze accreditatie houdt de KDLL zich bij het organiseren van deze ringonderzoeken strikt aan de vastgelegde procedures (Standard Operating Procedures). Bovendien wordt monstermateriaal, voorafgaande aan de verzending, getest op homogeniteit en wordt, indien nodig, de stabiliteit van het monstermateriaal gedurende de looptijd van het ringonderzoek vastgesteld. Pagina 9 van 17

4. Klantgerichtheid Om beter aan te sluiten op de behoeften van de laboratoria zijn vanaf 2010 de ringonderzoeken op weekbasis georganiseerd. Het resultaat is dat de doelstellingen met betrekking tot de doorlooptijden van ringonderzoeken èn de planning op weekbasis van verzending van monsters zijn gehaald. Door het feit dat de validatie en het ontwikkelen van het single level model meer tijd kostten dan gepland, zijn de rapporten van de eerste ronde verlaat gepubliceerd. Echter in de tweede ringonderzoeksronde zijn alle rapporten binnen de gestelde termijn gepubliceerd. Door efficiënter te werken konden ook de tarieven voor 2011 gehandhaafd blijven op het niveau van 2008. In 2011 werd één klacht ontvangen. Het betrof het niet vermelden van de resultaten in het rapport 'PAK analyse' (R11.001). De klacht is ongegrond verklaard omdat de desbetreffende deelnemer niet volgens de instructies heeft gewerkt bij het doorgeven van resultaten. Daardoor hebben zowel de KDLL als deze deelnemer geen bevestiging van de resultaten ontvangen. De klacht is naar tevredenheid opgelost. 5. Externe activiteiten en communicatie In samenspraak met het College van Deskundigen Analyseaangelegenheden is besloten om de activiteiten van de KDLL meer te gaan promoten. Uitgangspunt hierbij is om een grotere bekendheid te krijgen om zodoende ook buitenlandse laboratoria te interesseren in deelname aan het KDLL ringonderzoekprogramma. De KDLL projectleider is lid van de internationale Proficiency Testing Working Group van Eurachem. Tijdens de 7 th Eurachem workshop on Proficiency Testing in analytical chemistry, microbiology and laboratory medicine (3-6 oktober 2011 in Istanbul, Turkije) is de projectleider van DUCARES, als moderator opgetreden in de discussie m.b.t. De uitvoering van de voorschriften van ISO/IEC 17043 door PT/EQA organisatoren. Tijdens deze workshop is tevens door DUCARES een poster gepresenteerd over de KDLL werkzaamheden. De projectleider heeft ook een presentatie (Introductie Ringonderzoeken) gehouden voor de KNCV-KTL (kwaliteit test laboratoria) werkgroep van de Sectie Analytische Chemie. De KDLL projectleider is verantwoordelijk voor het aanpassen en vertalen naar het Nederlands van het Eurachem document Pre- en postanalytische ringonderzoeken (Pre- and postanalytical proficiency tests). Het PDV en DUCARES hebben de website van het PDV (www.pdv.nl) met betrekking tot de KDLL verder uitgebreid en de gegevens zijn beschikbaar gesteld in het Nederlands, Engels en Duits. Om wereldwijd meer bekendheid te geven aan de KDLL werkzaamheden zijn alle gegevens in het European PT Information System (EPTIS database, http://www.eptis.bam.de) ingevoerd. Pagina 10 van 17

6. RESULTATEN RINGONDERZOEKEN 6.1. Aantal ringonderzoeken In het verslagjaar werden 30 ringonderzoeken georganiseerd voor uiteenlopende combinaties van matrices en parameters op het gebied van macro- en micronutriënt analyses, contaminant analyses, microscopisch onderzoek en microbiologische analyses. De gegevens over de ringonderzoeken zijn in de bijlagen 1 t/m 4 samengevat. 6.2. Statistische verwerking (Single level) Voor ieder ringonderzoek zijn de ingezonden analyseresultaten statistisch verwerkt volgens geldende ISO normen. De eerste stap was onderzoek op aanwezigheid van uitbijters m.b.v. de Grubbs toets. Deze controle op uitbijters heeft betrekking op verschillen ten opzichte van het totaal gemiddelde (systematische meetfouten). Na verwerping van de uitbijters zijn de statistische parameters berekend die tevens in genormaliseerde XY-diagrammen en distributie grafieken zijn weergegeven. Indien dit grafisch mogelijk was werden de voor de statistische verwerking uitgesloten data wel ter illustratie opgenomen in deze genormaliseerde XY-diagrammen en distributie grafieken. In de distributiegrafieken verwijzen gekleurde labnummers naar de gebruikte methoden. Indien na de uitbijter toets minder dan vijf bruikbare resultaten resteren, wordt er geen volledige statistische verwerking toegepast en zijn de statistische kengetallen indicatief. De rapportage van de resultaten van de deelnemende laboratoria, en in het bijzonder die van de Z-scores, is uitgebreid in de vorm van een toevoeging van verschillende kleuren van de ranges van de Z-scores. Dit vergemakkelijkt de beoordeling. De overall performance van het ringonderzoek is weergegeven in de procentuele verdeling in drie klassen van de Z-scores. Bij de meeste ringonderzoeken werd door middel van een set vragen geïnformeerd of de aangegeven methoden van opwerking en analyse waren gevolgd (eis ISO/IEC 17043) en, indien dit niet het geval was, op welk(e) punt(en) er van deze methoden was afgeweken. 6.3. Dataverwerking en Rapportage De laatste jaren is er een grote vooruitgang bereikt met het via internet rapporteren van resultaten i.p.v. de tot dan gehanteerde aanpak van handmatig ingevulde formulieren. De procedure is uitgebreid gevalideerd en geschikt bevonden. Daarop aansluitend zijn er in 2011 verdere stappen ter verbetering van de resultaatverwerking doorgevoerd. Als gevolg van de verandering van de opzet van de ringonderzoeken in 2011 naar het single level model, zijn de statistische kenmerken aangepast aan de nieuwste eisen van de ISO/IEC 17043 norm. Waar nodig zijn deze uitgebreid. Zowel de inhoudelijke als de grafische lay-out van de rapportage is daardoor sterk veranderd. Ieder rapport is voor inhoudelijke toetsing voorgelegd aan een deskundige. In het algemeen is dit de voorzitter van de gebruikersgroepen (groep van laboratoria die deelnemen aan hetzelfde ringonderzoek). De verschenen lijst van KDLL rapporten 2011 staan beschreven in bijlage 3. Pagina 11 van 17

6.4. Bijeenkomsten gebruikersgroepen In 2011 heeft er geen gebruikersbijeenkomst plaatsgevonden. De KDLL heeft op verzoek van deelnemers deskundigen ingeschakeld voor individueel gerichte adviezen. Pagina 12 van 17

Bijlage 1 Samenvatting KDLL ringonderzoeken 2011 Ringonderzoek Productoverzicht KDLL 2011 Aflatoxinen + ochratoxine AFL11-1 Palmpitschilfers / Rundveebrok AFL11-2 Grondnotenschroot / Rijstvoermeel Dierbehandelings middelen- chemisch DCH11-1 Monensin / Robenidine (premix en voer) DCH11-2 Salinomycine / Nircarbazin (premix en voer) DON11-1 DON11-2 DON en ZEA Tarwe/Paardenvoer Sojahullen/Maïs MES11-1 MES11-2 Mest Rundveemest / Zeugenmest Varkensdrijfmest / Gier Microbiologische analyse Microscopisch onderzoek MIC11-1 Haver MIK11-1 Voer + dierlijke materiaal / Visvoer / Varkensvoer MIC11-2 Legmeel MIK11-2 Voer + dierlijke materiaal / Palmpitschilfers / Rundveebrok Mineralen en spoorelementen MIN11-1 MIN11-2 Kattenvoer / premix Zonnebloemzaadschroot / Rundveebrok Minerale olie in veevoedervetten MIO11-1 Raapzaadolie / Sojavetzuren / Zonnebloemolie MIO11-2 Sojaolie / Raapvetzuren / Kokosolie NIR11-1 NIR11-2 NIR analyse Sojaschroot / Legmeel / MSA Weipoeder Kalverenmelk / Rundveebrok / Braadkuikenvoer PAK11-1 PAK11-2 PAK's Kokosolie / Zonnebloemolie Rundvet / Sojaolie PCB11-1 PCB11-2 PCB s en OC s Palmolie / Zonnebloemolie Visolie / Rundvet Pagina 13 van 17

Bijlage 1 (vervolg) Ringonderzoek Productoverzicht KDLL 2011 VET11-1 VET11-2 Vetkwaliteit Visolie / Rundvet / Frituurvet Palmolie / Zonnebloemolie / Frituurvet Water- en vetoplosbare vitaminen VIT11-1 Kalverenmelk / Kattenvoer / Premix VVE11-1 VVE in melkpoeder Karnemelkpoeder / Magere melkpoeder VIT11-2 Kalverenmelk / Hondenvoer / Premix VVE11-2 Karnemelkpoeder / Magere melkpoeder WEE11-1 WEE11-2 Weende-analyse Sojaschroot / Rundveebrok Legmeel /Mais silage Pagina 14 van 17

Bijlage 2 Onderzochte parameters per ringonderzoek 2011 Ringonderzoek Parameters Aantal monsters per jaar Kosten ( ) per jaar Inschrijfgeld 2011 - - 515 Aflatoxinen en Ochratoxine * aflatoxine B1, B2, G1, G2, ochratoxine 4 840 Dierbehandelingsmiddelen - chemische methoden monensin, nicarbazin, robenidine, salinomycine 12 840 DON en Zearalenone DON en zearalenone 4 395 Mestcomponenten * droge- en organische stof, as, 4 840 N, P, K Microbiologische analyse kiemgetal, gisten en 4 840 schimmels, Entero's, Salmonella Microscopisch onderzoek labelcontrole, product 8 395 beoordeling, aantoonbaarheid dierlijke eiwitten Minerale olie in voedervetten minerale olie 6 395 Mineralen en spoorelementen * NIR-analyse Organochloorpesticiden en PCB's * PAK s analyse Vetkwaliteit * Vocht, vet, eiwit in melkpoeder Water- en vetoplosbare vitaminen Weende-analyse * Ca, P, Mg, Na, K, Fe, Cu, Zn, 4 840 Mn, Cl, Cd, Co, Pb, Se, Hg, As, Cr vocht, vet, eiwit, as, suikers, lactose, ruwe celstof, zetmeel 6 840 organochloorpesticiden, PCB's 4 840 Polycyclische Aromatische 4 840 Koolwaterstoffen (PAK's), Totaal PAK's/BAPEQ vetzuurpatroon, 6 840 (on)verzadigde vetzuren, vrije vetzuren, vocht, vuil, polymere triglyceriden vocht, vet, eiwit 4 840 vitamine A, B1, B2, C, E 6 395 vocht, eiwit, celstof, vet, as, as HCl-onoplosbaar, suiker, zetmeel, NDF, ADF, pepsine eiwitverteerbaarheid, ph, lactose 4 840 Pagina 15 van 17

Bijlage 3 Rapporten KDLL ringonderzoeksprogramma 2011 Rapport Titel ringonderzoek Datum publicatie R11.001 PAKs-analyse Resultaten van het eerste ringonderzoek 2011 18-aug-2011 R11.002 Aflatoxinen Resultaten van het eerste ringonderzoek 2011 18-aug-2011 R11.003 Dierbehandelingsmiddelen Resultaten van het eerste ringonderzoek 2011 chemisch 18-aug-2011 R11.004 Vetkwaliteit Resultaten van het eerste ringonderzoek 2011 23-aug-2011 R11.005 Mest Resultaten van het eerste ringonderzoek 2011 23-aug-2011 R11.008 Chloorpesticiden en PCB s Resultaten van het eerste ringonderzoek 2011 15-sep-2011 R11.010 NIR-analyse Resultaten van het eerste ringonderzoek 2011 15-sep-2011 R11.006 Microbiologische analyse Resultaten van het eerste ringonderzoek 2011 20-sep-2011 R11.007 Weende-analyse Resultaten van het eerste ringonderzoek 2011 20-sep-2011 R11.009 Mineralen en Resultaten van het eerste ringonderzoek 2011 spoorelementen 9-sep-2011 R11.012 Water- en vetoplosbare Resultaten van het eerste ringonderzoek 2011 vitaminen 22-sep-2011 R11.015 Vocht, vet en eiwit Resultaten van het eerste ringonderzoek 2011 29-sep-2011 R11.014 Microscopisch onderzoek Resultaten van het eerste ringonderzoek 2011 27-sep-2011 R11.013 DON en ZEA Resultaten van het eerste ringonderzoek 2011 27-sep-2011 R11.011 Minerale olie Resultaten van het eerste ringonderzoek 2011 22-sep-2011 R11.016 Aflatoxinen Resultaten van het tweede ringonderzoek 2011 27-okt-2011 R11.017 Dierbehandelingsmiddelen Resultaten van het tweede ringonderzoek 2011 chemisch 19-okt-2011 R11.018 PAKs-analyse Resultaten van het tweede ringonderzoek 2011 2-nov-2011 R11.021 Microbiologische analyse Resultaten van het tweede ringonderzoek 2011 6-dec-2011 R11.020 Chloorpesticiden en PCB s Resultaten van het tweede ringonderzoek 2011 15-nov-2011 R11.019 Vetkwaliteit Resultaten van het tweede ringonderzoek 2011 9-nov-2011 R11.022 Microscopisch onderzoek Resultaten van het tweede ringonderzoek 2011 30-nov-2011 R11.023 Weende-analyse Resultaten van het tweede ringonderzoek 2011 8-dec-2011 R11.024 Minerale olie Resultaten van het tweede ringonderzoek 2011 6-dec-2011 R11.025 Mest Resultaten van het tweede ringonderzoek 2011 7-dec-2011 R11.026 DON en ZEA Resultaten van het tweede ringonderzoek 2011 20-dec-2011 R11.027 Mineralen en Resultaten van het tweede ringonderzoek 2011 spoorelementen 15-dec-2011 R11.028 Water- en vetoplosbare Resultaten van het tweede ringonderzoek 2011 vitaminen 20-dec-2011 R11.029 NIR-analyse Resultaten van het tweede ringonderzoek 2011 3-jan-2012 R11.030 Vocht, vet en eiwit Resultaten van het tweede ringonderzoek 2011 18-jan-2012 Pagina 16 van 17

Bijlage 4 Deskundige / voorzitter gebruikersgroep per ringonderzoek (status per 31 december 2011) Ringonderzoek Aflatoxinen en ochratoxine A DON + ZEA Dierbehandelingsmiddelen chemisch Mest Microbiologische analyse Microscopisch onderzoek Mineralen en spoorelementen Minerale oliën in veevoedervetten Organochloor-pesticiden en PCB s NIR analyse Vetkwaliteit Water- en vetoplosbare vitaminen Vocht, vet en eiwit in melkpoeder Weende-analyse Deskundige / voorzitter gebruikersgroep Drs. ing. H. Janssens TLR international Laboratories Drs. ing. H. Janssens TLR international laboratories Dr. G.H.M. Counotte, Gezondheidsdienst voor Dieren H. Hartemink, BLGG AGROXPERTUS Dr. W. Jacobs-Reitsma, RIVM V. Pinckaers, RIKILT Dr. G.H.M. Counotte, Gezondheidsdienst voor Dieren Drs. W. Broer, Nofalab Dr. H. Mol, RIKILT Ing. H.W. Vedder, BLGG AGROXPERTUS Dr. ir. C. Olieman, NIZO Food Research Th. Vrijenhoek, Masterlab R. Frankhuizen, RIKILT Ing. J. Driessen, RIKILT Pagina 17 van 17