Het rijbewijsexamen Om bepaalde voertuigen te besturen, hebt u een rijbe wijs nodig. Om een rijbewijs te verkrijgen, moet u examens afleg gen. Om voor deze examens te slagen, moet u zich voorbe reiden. U kan het theorie-examen afleggen in het examencentrum van uw keuze. In het nederlands kan U hiervoor terecht in 18 examencentra. Het adres van het examencentrum kan U bekomen bij OC Technologiestraat 21-25, 1082 BRUSSEL - Tel. 02/469.06.00 - website: www.goca.be 1. Categorieën van het rijbewijs 3 B B+E C C+E C1 C1+E Categorieën D en E: zie keerzijde DOC. 130 Het rijbewijs categorie 3 (enkel geldig op Belgisch grondgebied) is vereist voor allen die geboren zijn na 14.2.1961 en die bestuurders zijn van een bromfiets van de klasse B met 2 of meer wielen (max. 50 cm 3, snelheid op horizontale weg beperkt tot 45 km/u en het dragen van een helm is verplicht). Het rijbewijs categorie is vereist voor alle bestuurders van een motorfiets waarvan de cilinderinhoud hoger is dan 50 cm 3. Het rijbewijs geldig verklaard voor de categorie B, afgegeven sedert ten minste 2 jaar, laat het besturen toe van voertuigen van de categorie met een maximale cilinderinhoud van 125 cm³ en met een maximaal vermogen van 11 kw, dit echter enkel op Belgisch grondgebied. Dit wordt niet op het rijbewijs categorie B vermeld. Het rijbewijs categorie B is vereist voor alle bestuurders van voertuigen waarvan de M.T.M. niet méér dan 3.500 kg bedraagt, bestemd voor het vervoer van personen en ingericht voor ten hoogste 8 plaatsen, de plaats van de bestuurder niet inbegrepen, of bestemd voor het vervoer van zaken. De drie- en vierwielers met motor behoren eveneens tot deze categorie. Dit rijbewijs laat ook toe een aanhangwagen met een M.T.M. tot 750 kg te trekken. Wanneer de M.T.M. van de aanhangwagen meer dan 750 kg bedraagt, volstaat het rijbewijs categorie B, indien aan volgende 2 voorwaarden voldaan is: - de M.T.M. van het samenstel mag niet meer bedragen dan 3.500 kg en - de M.T.M. van de aanhangwagen mag de ledige massa van het trekkend voertuig niet overschrijden ZONIET is het rijbewijs categorie B+E vereist. Het rijbewijs categorie C is vereist voor alle bestuurders van andere voertuigen dan de categorie D met een M.T.M. van meer dan 3.500 kg. Dit rijbewijs laat ook toe een aanhangwagen met een M.T.M. tot 750 kg te trekken. Het rijbewijs categorie C+E is vereist voor alle bestuurders van een samenstel bestaande uit een trekkend voertuig van de categorie C en een aanhangwagen waarvan de M.T.M. groter is dan 750 kg. Het rijbewijs subcategorie C1 is vereist voor alle bestuurders van andere voertuigen dan de categorie D met een M.T.M. van meer dan 3.500 kg en maximum 7.500 kg. Dit rijbewijs laat ook toe een aanhangwagen met een M.T.M. tot 750 kg te trekken. Het rijbewijs subcategorie C1+E is vereist voor het besturen van een samenstel bestaande uit een trekkend voertuig van de subcategorie C1 en een aanhangwagen waarvan de M.T.M. groter is dan 750 kg en aan volgende 2 voorwaarden voldaan is: - de M.T.M. van het samenstel mag niet meer bedragen dan 12.000 kg en - de M.T.M. van de aanhangwagen mag de ledige massa van het trekkend voertuig niet overschrijden ZONIET is het rijbewijs categorie C+E vereist. OPELET! Vanaf 10.09.2009 zullen bepaalde bestuurders van een voertuig van de categorie C, C1, CE of C1E, die professioneel vervoer verrichten, eveneens dienen te voldoen aan de vakbekwaamheidsvoorschriften. M.T.M. = maximaal toegelaten massa Samenstel = trekkend voertuig + aanhangwagen
D D+E D1 D1+E 1. Categorieën van het rijbewijs (vervolg) Het rijbewijs categorie D is vereist voor bestuurders van voertuigen bestemd voor personenvervoer met meer dan 8 zit plaatsen, de bestuurder niet meegerekend. Dit rijbewijs laat ook toe een aanhangwagen met een M.T.M. tot 750 kg te trekken. Het rijbewijs categorie D+E is vereist voor de bestuurders van een samenstel bestaande uit een trekkend voertuig van de categorie D en een aanhangwagen waarvan de M.T.M. groter is dan 750 kg: de aanhangwagen mag niet gebruikt worden voor personenvervoer. Het rijbewijs subcategorie D1 is vereist voor de bestuurders van voertuigen, bestemd voor personenvervoer ingericht voor ten minste 9 plaatsen, doch niet meer dan 16, de bestuurder niet meegerekend. Dit rijbewijs laat ook toe een aanhangwagen met een M.T.M. tot 750 kg te trekken. Het rijbewijs subcategorie D1+E is vereist voor de bestuurders van een samenstel bestaande uit een trekkend voertuig van de subcategorie D1 en een aanhangwagen waarvan de M.T.M. groter is dan 750 kg en aan volgende 2 voorwaarden voldaan is: - de M.T.M. van het samenstel mag niet meer bedragen dan 12.000 kg en - de M.T.M. van de aanhangwagen mag de ledige massa van het trekkend voertuig niet overschrijden de aanhangwagen mag niet gebruikt worden voor personenvervoer. ZONIET is het rijbewijs categorie D+E vereist. OPELET! Sinds 10.09.2008 dienen alle bestuurders van een voertuig van de categorie D, D1, DE of D1E, die professioneel vervoer verrichten, te voldoen aan de vakbekwaamheidsvoorschriften. Het rijbewijs categorie is vereist voor de bestuurders van land- en bosbouwtrekkers en hun aanhangwagens evenals de voertuigen ingeschreven als landbouwmaterieel, landbouwmotor of maaimachine, die geboren zijn vanaf 1 oktober 1982. Het rijbewijs is geldig voor alle trajecten, maar enkel op Belgisch grondgebied. Het rijbewijs CE laat in alle gevallen het besturen van een voertuig van de categorie toe. 2. De theorie-opleiding 3 B C,C1 Opgelet: rijschool-opleiding U volgt minimum 6 uur theorie-onderricht in een erk De minimumleeftijd om het theorie-examen af te legg min 3 maanden. Het aantal herkansingen is onbeperk opleiding in de erkende rijschool is niet toegelaten vo U volgt 12 uur theorie-onderricht in een erkende rij De minimumleeftijd om het theorie-examen af te leg min 3 maanden. Het aantal herkansingen is onbepe De praktijkopleiding in de erkende rijschool is toege jaar min 3 maanden. U volgt 12 uur theorie-onderricht in een erkende rij minimumleeftijd om het theorie-examen af te leggen Het aantal herkansingen is onbeperkt. Om een zo groot mogelijke integratie tussen de theo de praktijkopleiding te bekomen, wordt voorzien da praktijkopleiding in de erkende rijschool op 17 jaar vooraleer de kandidaat geslaagd is voor het theorievoorlopig rijbewijs met begeleider kan bekomen wo 17 jaar, het voorlopig rijbewijs zonder begeleider pa Om de examens te kunnen aflegg U volgt minimum 6 uur theorie-onderricht in de er Het aantal herkansingen is onbeperkt. De minimumleeftijd om het theorie-examen af te le categorie C/C1 is 18 jaar min 3 maanden. Een nieuwe reglementering omtrent de vakbekwaamheid voor bestuu elieve voor verdere informatie onze website www.goca.be te raadple U volgt minimum 6 uur theorie-onderricht in een e landbouwschool of opleidingscentrum. Het aantal onbeperkt. De minimumleeftijd om het theorie-exa is 16 jaar min 3 maanden.
ende rijschool. en is 16 jaar t. De praktijkor 16 jaar. vrije opleiding theorie-examen af te leggen is 16 jaar min 3 maanden. Het aantal herkansingen is onbeperkt. Het voorlopig rijbewijs kan slechts bekomen worden vanaf 16 jaar. 3 specifieke leerstof school. gen is 18 jaar rkt. laten vanaf 18 school. De is 17 jaar. rie- en t de mag beginnen examen. Het rden vanaf s vanaf 18 jaar. theorie-examen af te leggen is 18 jaar min 3 maanden. Het aantal herkansingen is onbeperkt. Het voorlopig rijbewijs kan slechts bekomen worden vanaf 18 jaar. Opgepast: Vooraleer een voorlopig rijbewijs te bekomen moet u na een geslaagd theorie-examen minimum 6 uur praktijk-rijlessen volgen in een erkende rijschool. theorie-examen af te leggen is 17 jaar. Het aantal herkansingen is onbeperkt. Het voorlopig rijbewijs met begeleider kan bekomen worden vanaf 17 jaar, het voorlopig rijbewijs zonder begeleider pas vanaf 18 jaar. en dient u in het bezit te zijn van het rijbewijs categorie B. kende rijschool. ggen voor de U zorgt zelf voor uw theorievorming. Het aantal herkansingen is onbeperkt. Het voorlopig rijbewijs geldig voor de categorieën C en C1 kan slechts bekomen worden vanaf de leeftijd van 18 jaar. rders van voertuigen van de categorie C/C1 zal van toepassing zijn vanaf 10.09.2009. gen. C ebruik van beschermende uitrusting, zoals handschoenen, schoeisel, kleding en helm Zichtbaarheid van motorrijders voor medeweggebruikers Specifieke risico s in verband met uiteenlopende wegomstandigheden, met bijzondere aandacht voor gladde delen van het wegdek, zoals putdeksels, wegmarkeringen zoals strepen en pijlen, tramrails Voor de categorie C en de subcategorie C1: beginselen van de werking van de remsystemen en de vertrager - reglementering inzake gewichten en afmetingen. Voorschriften inzake rij- en rusttijden en het gebruik van controleapparatuur Voorschriften inzake het vervoer van goederen Kennis van de maatregelen die moeten worden genomen na een ongeval of vergelijkbare gebeurtenis, zoals de evacuatie van passagiers, en de grondbeginselen van eerste hulp Voertuig- en vervoersdocumenten die zijn vereist voor nationaal en internationaal vervoer van goederen Voorzorgsmaatregelen die moeten worden genomen bij het verwisselen van wielen Voorschriften inzake gewichten, afmetingen en snelheidsbegrenzers Beperking van het gezichtsveld die door de kenmerken van het voertuig wordt veroorzaakt Veiligheidseisen bij het laden van het voertuig: het beheersen van de lading (laden en vastzetten), problemen met verschillende soorten lading (bijvoorbeeld vloeistoffen, hangende lading), het laden en lossen van goederen en het gebruik van laadapparatuur Principes van de constructie en werking van: verbrandingsmotoren, vloeistoffen (bijvoorbeeld motorolie, koelvloeistof, ruitensproeiervloeistof), het brandstofsysteem, het elektrische systeem, de ontsteking, het transmissiesysteem (koppeling, versnellingsbak) rkende rijschool, herkansingen is men af te leggen theorie-examen af te leggen is 16 jaar min 3 maanden. Het aantal herkansingen is onbeperkt. Voor de categorie : Snelheidsbeperking eigen aan de landbouwtractor (toegestane tolerantie) en eigen aan de landbouwaanhangwagen. Zien en gezien worden. ebruik van oranjegele knipperlichten of zwaailichten. Kennis van de risico s door de beperking van het gezichtsveld, slipgevaar, aquaplaning,... Documenten in verband met het gebruik van het voertuig: identificatieverslag, technische fiche. Kennis van de vereiste categorie van rijbewijs voor het besturen van een bepaald type voertuig en in functie van de maximaal toegelaten massa. Het gevaar van losliggende voorwerpen in de bestuurderscabine. Basiskennis over gebruik, preventie, functie, onderhoud: Banden: bandenspanning, codering van de banden (namelijk; breedte, velgdiameter, hoogte/breedte verhouding ) Verbrandingsmotor: omwentelingen, toerental, cilinderinhoud, brandstof, vullen van de brandstoftank, onderhoud luchtfilter en oliefilter, voorgloei-installatie,
3. Hoe leren rijden? U kan ofwel het theorie-onderricht, ofwel het praktijkonderricht, ofwel beide volgen in de erkende rijschool. U kan eveneens de vrije opleiding volgen, of de vorming met de erkende rijschool en vrije opleiding combineren. In bepaalde gevallen is een opleiding met de erkende rijschool verplicht. Mechanische onderdelen die voor de verkeersveiligheid van belang zijn, met bijzondere aandacht voor de noodstopschakelaar, het oliepeil en de ketting. Smering en antivriesbescherming Principes van de constructie, montage, correct gebruik en onderhoud van banden Principes van de typen, werking, belangrijkste onderdelen, montage, gebruik en dagelijks onderhoud van reminrichtingen en snelheidsbegrenzers Principes van de typen, werking, belangrijkste onderdelen, montage, gebruik en dagelijks onderhoud van het koppelmechanisme Methoden voor het opsporen van oorzaken van defecten Preventief onderhoud van voertuigen en noodzakelijke lopende reparaties Verantwoordelijkheid van de bestuurder voor de ontvangst, het vervoer en de aflevering van goederen volgens afspraak Beginselen van het verantwoorde gebruik van de snelheidsregelaar. motorkoeling, thermostaat, oorzaken van oververhitting, functie van de radiator, oliedruk, wegvallen van oliedruk Reminrichting: maximaal toegelaten massa bij oplooprem, hydraulisch of luchtgeremde aanhangwagen, motorrem, vrije slag rempedaal, functie van onafhankelijke rempedalen Koppelingspedaal Sperdifferentieel Voorwielaandrijving Stuurinrichting ccu: loskoppelen van accu, gebruik van reserve accu Koppelmechanismen Preventieve controle van de vloeistoffen en vloeistofpeilen Stuurhydraulica Methoden voor het opsporen van oorzaken en defecten: Beoordelen van het defect en conclusie of het verder rijden met het voertuig toelaatbaar is en de mogelijke gevolgen van sommige defecten voor de veiligheid van het verkeer. Lezen en interpreteren van de informatie medegedeeld door de boordapparatuur. Voorzorgsmaatregelen bij het kantelen van de cabine. Begrippen uit het technisch reglement: Voertuig, voertuig voor traag vervoer, voertuigen van speciale constructie, landbouwtrekker ( tractor ) bosbouwtrekker en hun aanhangwagens, landbouwmotor of maaimachine, voertuigen ingeschreven als landbouwmaterieel, sleep, landbouwaanhangwagen van ambachtelijke makelij, maximum toegelaten massa, eigen en ledige massa, laadvermogen, massa in beladen toestand, maximale toegelaten sleepbare massa. ebruik, werking en aanwezigheid van de signalisatie op het voertuig (tractor aanhangwagen): Standlichten, dimlichten, grootlichten, mistlichten, oranjegele knipperlichten, reflectoren, gevolgen van slecht afgestelde lichten Bijzondere uitrustingen: evarendriehoek, brandblusser, verbandkist Lading van de voertuigen: lgemene voorschriften, afmetingen en signalisatie Slepen: lgemene voorschriften, afmetingen, snelheid
4. Waarover gaat het theorie-examen? Hierna vindt u een lijst van de voornaamste punten waarop de examenvragen betrekking hebben. Leerstof voor alle categorieën: Verkeersborden - voorrang - inhalen - stilstaan en parkeren - richtingsverandering - kruisen - plaats op de rijbaan - auto(snel)wegen - overwegen - snelheid - rijbewijs, vervallenverklaring - alcohol - defensief rijgedrag - elementaire maatregelen die moeten genomen worden om slachtoffers van verkeersongevallen hulp te bieden - belangrijkste principes voor het bewaren van afstand - rijrisico s i.v.m. verschillende wegomstan digheden - veiligheidseisen m.b.t. het laden van het voertuig en de vervoerde personen - regels voor het milieuvriendelijk gebruik van het voertuig - administratieve documenten. Belang van de oplettendheid en van de houding ten opzichte van andere weggebruikers; Waarneming, beoordeling en reactie, met name reactietijd, en gedragsveranderingen bij de bestuurder ten gevolge van alcohol, drugs en geneesmiddelen, gemoedsgesteldheid en vermoeidheid; Kenmerken van de verschillende soorten wegen en daarop betrekking hebbende wettelijke voorschriften; Specifieke risico s in verband met de onervarenheid van andere weggebruikers en in verband met de kwetsbaarste categorieën van weggebruikers, zoals kinderen, voetgangers, fietsers en personen die in hun mobiliteit gehinderd zijn; Risico s in verband met deelneming aan het verkeer en het besturen van diverse voertuigtypes en in verband met het verschillende gezichtsveld van de bestuurders van deze voertuigen; Reglementering met betrekking tot administratieve bescheiden in verband met het gebruik van het voertuig; Voorzorgsmaatregelen bij het verlaten van het voertuig; De mechanische onderdelen die voor de rijveiligheid van belang zijn: in staat zijn de meest voorkomende defecten te ontdekken, in het bijzonder aan de stuurinrichting, wielophanging, remmen, banden, verlichting en richtingaanwijzers, reflectoren, achteruitkijkspiegels, voorruit en ruitenwissers, uitlaatsysteem, veiligheidsgordels en geluidstoestel; Veiligheidsinrichtingen van de voertuigen, met name gebruik van de veiligheidsgordels, hoofdsteunen en veiligheidsvoorzieningen voor kinderen; Veiligheid in tunnels. 5. Hoe verloopt het examen? 6. eldigheid rijbewijs Het theorie-examen bestaat uit examenvragen die de reële verkeerssituaties benaderen. De vraag wordt op duidelijke wijze voorgelezen en verschijnt ook op het scherm van de computer. Tussen de twee of drie mogelijkheden die worden gegeven, moet u dan het juiste antwoord kiezen. U legt het examen af volgens uw eigen ritme, met maximum 15 seconden antwoordtijd per vraag. Het eigenlijke examen duurt ongeveer 30 minuten. Voor de categorieën 3 en zijn er 40 vragen. Om te slagen moet u tenminste 33 punten op 40 behalen. Voor de categorieën, B, C1 en C zijn er 50 vragen. Om te slagen moet u tenminste 41 punten op 50 behalen. Wanneer u uitgesteld bent voor het theorie-examen mag u zich dezelfde dag niet meer aanmelden voor een nieuw theorie-examen van dezelfde categorie. Onmiddellijk na het theorie-examen hebt u de keuze: - enkel de foutief beantwoorde vragen met hun juist antwoord bekijken; - géén enkele vraag bekijken. Op het einde van het theorie-examen, en indien u geslaagd bent en nog niet in het bezit van een rijbewijs bent, legt u een leestest af. De kandidaat die niet voldoet aan de leestest, moet een onderzoek bij een vrij gekozen oogarts ondergaan. 3 B B+E C1 C1+E C C+E 3 B B+E C1 C1+E C C+E Voorbeeld Bent u in het bezit van een rijbewijs gevalideerd voor de categorie BE,, dan mag u rijden met voertuigen van de categorie 3, B en BE OpElET: Een nieuwe reglementering omtrent de vakbekwaamheid voor bestuurders van voertuigen van de categorie C/C1 zal van toepassing zijn vanaf 10.09.2009. elieve voor verdere informatie onze website www.goca.be te raadplegen. BENT U IN HET BEZIT VN EEN RIJBEWIJS EVLIDEERD VOOR VOLENDE CTEORIE DN M U RIJDEN MET VOLENDE CTEORIEËN VN VOERTUIEN
7. Speciale zittingen voor het theorie-examen - lleen op afspraak. Neem contact op met uw examencentrum voor meer inlichtingen. - De kandidaten waarvan het mentale en/of intellectuele vermogen en/of de graad van alfabetisme ontoereikend is, kunnen op hun verzoek, het examen afleggen in een speciale zitting. De betrokkene levert het bewijs dat hij zich in één van deze gevallen bevindt d.m.v. een getuigschrift of attest van een psychisch- medisch- sociaal centrum, een openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn, een instituut voor buitengewoon onderwijs, een centrum voor observatie of begeleiding of een centrum voor beroepsoriëntering. - Kandidaten die ten minste vijfmaal niet slaagden voor het theorie-examen kunnen eveneens op hun verzoek dit examen in een speciale zitting afleggen. - Doven en/of spraakgestoorden kunnen het theorie-examen afleggen met een tolk in gebarentaal. - Kandidaten die géén van de drie landstalen (Nederlands, Duits of Frans) machtig zijn, leggen eveneens examen af met een beëdigd tolk. 8. eneeskundig onderzoek - De kandidaat voor het rijbewijs geldig voor de categorie 3,, B, B+E of ondertekent op de aanvraag om een rijbewijs of op de aanvraag van een voorlopig rijbewijs, een verklaring waarin hij op zijn woord van eer bevestigt, bij zijn weten niet te lijden aan een van de, in de wetgeving genoemde, lichaamsgebreken of aandoeningen. Een folder met de medische minimumnormen betreffende de lichamelijke en geestelijke geschiktheid zal aan de kandidaat overhandigd worden na het geslaagd theorie-examen. De kandidaat die oordeelt dat hij de verklaring betreffende de algemene lichamelijke en psychische geschiktheid en de verklaring betreffende de visuele functies niet kan ondertekenen, moet een onderzoek ondergaan bij een vrij gekozen geneesheer. - De kandidaat voor een rijbewijs geldig voor de categorie C of C+E of voor de sub-categorie C1 of C1+E moet een onderzoek ondergaan dat vaststelt of hij voldoet aan de voorgeschreven normen. Het onderzoek wordt afgelegd voor een geneesheer van een medisch centrum van de Sociaal-Medische Rijksdienst of bij een erkende rbeidsgeneeskundige Dienst. 9. Samenvattende tabel: theorie en praktijk Erkende rijschool verplicht Opgelet: Min. leeftijd Theorielessen Min. leeftijd Min. praktijk- Min. praktijk- Theorie examen indien praktijkexamen lessen indien lessen erkende rijschool erkende rijschool verplicht 3 16 j. min 3 mnd. 6 uren 16 j. 2 uren 18 j. min 3 mnd. 12 uren 18 j. 8 uren 6 uren B met VRB 18 m. 17 j. 12 uren 18 j. 20 uren B met VRB 36 m. 17 j. 12 uren 18 j. 6 uren C1 18 j. min 3 mnd. 6 uren 18 j. 8 uren C 18 j. min 3 mnd. 6 uren 18 j. 8 uren BE, C1E - - 18 j. 8 uren CE - - 21 j. 8 uren 16 j. min 3 mnd. 6 uren 16 j. 8 uren Het praktijkexamen voor de categorie B wordt afgenomen in het examencentrum bevoegd voor uw woonplaats of de zetel van de erkende rijschool waar u lessen volgde. Het praktijkexamen voor de categorie 3,, C1, C, E en kan u afleggen in het examencentrum van uw keuze. Een nieuwe reglementering omtrent de vakbekwaamheid voor bestuurders van voertuigen van de categorie C/C1 zal van toepassing zijn vanaf 10.09.2009. elieve voor verdere informatie onze website www.goca.be te raadplegen. Verantwoordelijke uitgever: vzw OC, Technologiestraat 21-25, 1082 BRUSSEL Vergeet niet uw identiteitsbewijs mee te brengen. Het examengeld moet betaald worden juist voor het examen. Voor het examen met tolk moet de aanvullende retributie betaald worden bij de afspraak. Na het theorie-examen krijgt u onmiddellijk uw resultaat. Wanneer u geslaagd bent voor het theorieexamen krijgt u gedetailleerde informatie over de praktijkvorming en een officieel document waarmee u uw opleiding kan verderzetten via de vrije opleiding of via de erkende rijschool. Het theorie-examen blijft drie jaar geldig. Voor meer informatie verwijzen wij naar onze specifieke brochures verkrijgbaar in uw examencentrum of bij OC. Opgepast: De aanvraag om een voorlopig rijbewijs of de aanvraag om een rijbewijs laten niet toe te rijden. U moet houder en drager zijn van een voorlopig rijbewijs of een rijbewijs. Het rijbewijs met de vermelding "UTO MTISCH" of Code 78 is slechts geldig voor het besturen van voertuigen uitgerust met een automatische schakeling. De voer tuigen met een elektrische motor en voer tuigen die uitgerust zijn met een koppeling die functioneert zonder dat de bestuurder hoeft in te grijpen, meer bepaald de voertuigen met een half-automatische schakeling, worden hieraan gelijkgesteld. (Voor alle categorieën behalve 3 en ) De gegevens vermeld in deze brochure kunnen onderhevig zijn aan de wijzigingen in de reglementering. Om de laatste versie in te kijken: raadpleeg onze website op www.oc.be