WIJKPROFIELEN. Wijkprofielen Arnhem 2015

WIJKPROFIELEN Wijkprofielen Arnhem 2015 afdeling informatievoorziening, team onderzoek en statistiek SEPTEMBER 2015

Voorwoord De gemeente Arnhem beschikt over waardevolle informatie over de stad en de wijken. Deze informatie is in toenemende mate ook beschikbaar en voor iedereen toegankelijk op de website van de gemeente Arnhem (www.arnhem.nl/onderzoekencijfers). Ook alle publicaties zijn daar te vinden. Daarnaast blijkt er behoefte aan rapportages over de stad, delen van de stad, thema's of doelgroepen. Dit wijkprofielenboek is daar een voorbeeld van. Het boek geeft voor de 24 wijken een cijfermatig beeld van de situatie en ontwikkelingen op belangrijke thema's. Op http://arnhem.incijfers.nl worden de gegevens zoveel mogelijk, in ieder geval jaarlijks, geactualiseerd. Tweejaarlijks worden de cijfers samengevat in het wijkprofielenboek. Naast dit wijkprofielenboek wordt jaarlijks het rapport "Staat van de stad" samengesteld waarin voor vijf kernthema's de belangrijkste indicatoren voor de stad in kaart zijn gebracht met een beknopte samenvatting van de situatie in de 24 wijken. Binnenkort zijn eveneens wijken gebiedsprofielen voor het sociale domein beschikbaar. Onderzoek & Statistiek Arnhem, september 2015

Wijkprofielen 2015 INHOUD Gemeente Arnhem Wijken in Arnhem 4 1. Centrum 5 2. Spijkerkwartier 7 3. Arnhemse Broek 9 4. Presikhaaf-West 11 5. Presikhaaf-Oost 13 6. St. Marten/Sonsbeek-Zuid 15 7. Klarendal 17 8. Velperweg e.o. 19 9. Alteveer en Cranevelt 21 10. Geitenkamp 23 11. Monnikenhuizen 25 12. Burgemeesterswijk/Hoogkamp 27 13. Schaarsbergen e.o. 29 14. Heijenoord/Lombok 31 15. Klingelbeek 33 16. Malburgen-West 35 17. Malburgen-Oost (Noord) 37 18. Malburgen-Oost (Zuid) 39 19. Vredenburg/Kronenburg 41 20. Elden 43 21. Elderveld 45 22. De Laar 47 23. Rijkerswoerd 49 24. Schuytgraaf 51 Arnhem totaal 53 Begrippen- en bronnenlijst 55

Wijken gemeente Arnhem 13 15 14 12 1 9 6 2 7 11 10 8 4 5 24 21 20 16 19 17 18 3 22 23 1, Centrum 9, Alteveer en Cranevelt 17, Malburgen-Oost (Noord) 2, Spijkerkwartier 10, Geitenkamp 18, Malburgen-Oost (Zuid) 3, Arnhemse Broek 11, Monnikenhuizen 19, Vredenburg/Kronenburg 4, Presikhaaf-West 12, Burgemeesterswijk/Hoogkamp 20, Elden 5, Presikhaaf-Oost 13, Schaarsbergen e.o. 21, Elderveld 6, St. Marten/Sonsbeek-Zuid 14, Heijenoord/Lombok 22, De Laar 7, Klarendal 15, Klingelbeek 23, Rijkerswoerd 8, Velperweg e.o. 16, Malburgen-West 24, Schuytgraaf 4

Centrum: Veel in beweging, jong en kritisch over de veiligheid Het Centrum (woongebied) is gebouwd in de periode 1950-1990 na de kaalslag als gevolg van de Tweede Wereldoorlog. De wijk heeft relatief veel jongere inwoners: met name 18 t/m 34 jarigen, studenten en alleenstaanden; de bevolking neemt toe. De mutatiegraad in de wijk is relatief hoog, dat wil zeggen dat er veel verhuisbewegingen zijn. Het Centrum kent relatief weinig corporatiewoningen. Het aandeel particuliere huur is hoog vergeleken met het Arnhemse gemiddelde: kamers worden verhuurd aan studenten. Er zijn veel flats, appartementen en woningen boven winkels. De veiligheid en overlast situatie in de wijk is minder gunstig dan gemiddeld in Arnhem. Dit is inherent aan een centrum gezien de samenstelling van de bevolking, weinig cohesie, concentratie van winkels en uitgaansmogelijkheden. Het gevoel van onveiligheid in het centrum is afgenomen. Het aantal bedrijfsvestigingen en arbeidsplaatsen in het Centrum neemt af. Ook voor heel Arnhem is het aantal arbeidsplaatsen afgenomen. De werkloosheid en bijstandsdichtheid zijn relatief laag in de wijk, maar nemen wel toe. Dit is het gevolg van de bevolkingssamenstelling. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 4.294 4.629 4.741 4.802 4.912 4.980 5.040 aantal huishoudens 3.097 3.409 3.475 3.534 3.604 3.641 3.699 gemiddelde huishoudensgrootte 1,36 1,33 1,34 1,33 1,34 1,34 1,34 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 8,0% 7,6% 7,9% 7,2% 8,0% 8,3% 8,0% % 20 t/m 64 jaar 81,2% 81,8% 81,8% 82,4% 81,6% 80,8% 81,3% % 65 jaar en ouder 10,8% 10,5% 10,3% 10,3% 10,4% 10,9% 10,7% Etniciteit % Nederlanders 75,7% 73,7% 72,8% 72,4% 72,2% 71,4% 70,6% % niet-westerse allochtonen 8,6% 10,2% 10,7% 11,0% 12,1% 13,3% 13,8% % westerse allochtonen 15,7% 16,1% 16,5% 16,6% 15,7% 15,3% 15,5% Huishoudens % paar met kinderen 4,4% 3,5% 3,8% 3,7% 3,9% 4,2% 4,1% % eenoudergezin 3,2% 2,8% 2,8% 2,9% 3,3% 3,2% 3,0% % paar zonder kinderen 20,8% 21,1% 20,7% 20,4% 20,1% 19,8% 19,9% % alleenstaande 71,7% 72,5% 72,6% 72,9% 72,7% 72,8% 73,1% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 35 36 27 35 36 42 sterfte 38 46 41 33 45 44 saldo geboorte - sterfte -3-10 -14 2-9 -2 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 462 450 417 539 524 527 vestiging van buiten Arnhem 575 696 708 691 807 831 vestiging totaal 1.037 1.146 1.125 1.230 1.331 1.358 vertrek binnen Arnhem 526 448 469 515 573 612 vertrek uit Arnhem 453 564 586 604 682 690 vertrek totaal 979 1.012 1.055 1.119 1.255 1.302 saldo vestiging - vertrek 58 134 70 111 76 56 administratieve correcties 6-12 5-3 1 6 toe- / afname bevolking 61 112 61 110 68 60 verhuizingen binnen wijk 120 121 133 148 151 138 mutatiegraad 26,1 25,6 25,6 27,2 29,2 29,3 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 2.521 2.692 2.763 2.941 2.990 3.054 3.127 Eigendom % koopwoningen 24,1% 24,7% 25,0% 24,0% 24,4% 22,6% 22,4% % corporatiebezit 31,3% 28,2% 29,2% 28,6% 29,4% 29,5% 28,3% % overige verhuurders 37,3% 43,5% 42,4% 42,5% 43,2% 45,4% 45,5% % onbekend 7,3% 3,6% 3,4% 4,9% 3,0% 2,4% 3,7% Woningtype % eengezins 1,7% 1,9% 1,9% 2,2% 2,2% 2,2% 2,2% % meergezins 94,0% 95,2% 95,6% 92,7% 94,2% 94,5% 92,7% % overig / onbekend 4,2% 2,8% 2,5% 5,1% 3,6% 3,3% 5,1% 5

WOZ klasse Woningvoorraad (vervolg) 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 % 0-150.000 56,5% 30,2% 45,0% 41,4% 45,7% 52,7% 45,2% % 150.001-250.000 29,8% 55,1% 41,9% 42,9% 37,3% 34,3% 40,2% % > 250.000 8,6% 12,8% 10,8% 10,5% 7,7% 8,5% 9,8% % onbekend 5,0% 2,0% 2,3% 5,2% 9,4% 4,5% 4,8% Energieverbruik gemiddeld verbruik elektra particulier (kwh) 2.747 2.715 2.613 2.795 2.719 gemiddeld verbruik gas particulier (m 3 ) 1.102 1.063 1.040 1.189 1.123 Leefbaarheid en Veiligheid Sociale woonomgeving 2005 2007 2009 2011 2013 rapportcijfer leefbaarheid in eigen buurt 6,6 6,9 6,9 6,9 7,0 rapportcijfer veiligheid in eigen buurt 6,2 6,3 6,2 6,4 6,4 rapportcijfer woonomgeving 6,7 7,0 7,0 7,1 7,1 rapportcijfer voorzieningen in uw buurt 6,9 7,3 7,1 7,2 7,4 % (zeer) gehecht aan eigen buurt 61% 72% 61% 55% 55% % (zeer) prettige woonbuurt 86% 87% 87% 87% 90% % medeverantwoord. voor leefbaarheid 70% 74% 67% 64% 62% % actief voor buurtverbetering 24% 22% 15% 13% 17% kental sociale cohesie 5,2 4,9 4,8 4,8 4,6 kental verloedering 5,9 6,2 5,2 4,9 5,0 kental sociale overlast 5,5 5,5 5,6 5,7 5,6 % voelt zich wel eens onveilig in buurt 49% 50% 43% 44% 35% Buurtperspectief % dat vooruitgang ziet van de buurt 13% 19% 15% 11% 13% % dat achteruitgang ziet van de buurt 28% 31% 22% 20% 22% % dat vooruitgang verwacht van de buurt 33% 36% 32% 26% 24% % achteruitgang verwacht van de buurt 28% 23% 18% 16% 22% Bedrijven en banen Werk en inkomen 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal bedrijfsvestigingen aantal banen 1.300 16.710 1.430 18.520 1.450 17.960 1.510 17.810 1.530 18.280 1.460 17.100 Werkzoekenden en uitkeringen % geregistreerde werkzoekenden % wwb uitkeringen 10,5% 5,7% 6,0% 3,8% 6,2% 4,3% 5,5% 4,3% 6,1% 4,6% 7,4% 5,3% 5,8% Inkomenondersteuning % instroom schuldhulpaanvragen 1,0% 1,4% % Arnhem Card-houders 9,1% 8,6% % GelrePas-houders 9,6% 10,3% 10,1% Inkomen 2007 2008 2009 2010 2011 2012 gem. besteedbaar huishoudinkomen (x 1.000) 26,3 25,9 26,9 25,4 24,5 24,9 gem. gestandaardiseerd huishoudink. (x 1.000) 22,3 22,1 23,1 21,7 21,0 21,3 % huishoudens met laag inkomen 15% 15% 14% 15% 17% 20% Onderwijs Overige indicatoren 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 % voortijdig schoolverlaters 6,1% 7,8% 3,9% Sport % inwoners dat aangeeft te sporten 63% 68% 68% Vrijwilligerswerk % actief als vrijwilliger 26% 25% 30% Zorg % gebruik WMO voorz. - huishoudelijke hulp 1,8% % gebruik WMO voorz. - collectief vervoer 3,7% % geeft hulp aan buren 36% % kan bij buren terecht voor hulp 28% % matig/slecht zelfredzaam buitenshuis 15% % matig/slecht zelfredzaam binnenshuis 11% 6

Spijkerkwartier: Zusje van het Centrum Het Spijkerkwartier is een levendige wijk met een belangrijke woon- en werkfunctie, detailhandel en horeca. De Steenstraat fungeert als een route van en naar het stadscentrum. De wijk kent relatief veel jonge bewoners: 18- t/m 34-jarigen, studenten, alleenstaanden. De mutatiegraad in de wijk is relatief hoog, dat wil zeggen dat er veel verhuisbewegingen zijn. Het Spijkerkwartier kent weinig corporatiewoningen. Het aandeel particuliere huur is hoog vergeleken met het Arnhems gemiddelde: kamers worden verhuurd aan studenten. Er zijn veel appartementen en bovenwoningen. De veiligheid en overlast situatie in de wijk is minder gunstig dan gemiddeld in Arnhem, dit wordt mede veroorzaakt door de concentratie en samenstelling van winkels en horeca. Het gevoel van onveiligheid in het Spijkerkwartier is afgenomen. De werkgelegenheid in de wijk lijkt zich te herstellen. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 5.691 6.057 6.126 6.257 6.193 6.292 6.385 aantal huishoudens 4.162 4.455 4.541 4.643 4.601 4.660 4.755 gemiddelde huishoudensgrootte 1,36 1,35 1,34 1,34 1,34 1,33 1,33 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 12,6% 12,0% 11,4% 11,4% 11,3% 11,4% 11,1% % 20 t/m 64 jaar 82,8% 83,0% 83,3% 83,2% 83,0% 82,9% 83,0% % 65 jaar en ouder 4,7% 5,1% 5,3% 5,4% 5,6% 5,8% 5,9% Etniciteit % Nederlanders 74,9% 73,6% 73,4% 73,2% 73,1% 73,3% 72,8% % niet-westerse allochtonen 12,7% 13,0% 13,2% 13,6% 13,6% 13,6% 13,6% % westerse allochtonen 12,4% 13,4% 13,4% 13,2% 13,3% 13,1% 13,6% Huishoudens % paar met kinderen 6,3% 5,7% 5,6% 5,5% 5,2% 5,2% 5,5% % eenoudergezin 3,7% 3,5% 3,5% 3,5% 3,5% 3,1% 2,8% % paar zonder kinderen 14,8% 15,5% 15,0% 15,3% 15,8% 15,9% 15,4% % alleenstaande 75,1% 75,3% 75,9% 75,7% 75,5% 75,8% 76,2% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 57 45 43 43 39 54 sterfte 17 21 18 22 27 21 saldo geboorte - sterfte 40 24 25 21 12 33 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 659 668 641 596 622 593 vestiging van buiten Arnhem 900 975 1.041 976 1.061 1.016 vestiging totaal 1.559 1.643 1.682 1.572 1.683 1.609 vertrek binnen Arnhem 860 767 741 769 736 764 vertrek uit Arnhem 723 826 839 890 864 790 vertrek totaal 1.583 1.593 1.580 1.659 1.600 1.554 saldo vestiging - vertrek -24 50 102-87 83 55 administratieve correcties -3-5 4 2 4 5 toe- / afname bevolking 13 69 131-64 99 93 verhuizingen binnen wijk 230 233 225 178 191 209 mutatiegraad 31,6 30,4 30,0 28,8 29,4 28,2 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 2.700 2.860 2.926 3.121 3.205 3.212 3.237 Eigendom % koopwoningen 26,0% 28,8% 29,3% 29,1% 30,2% 29,5% 30,1% % corporatiebezit 31,0% 26,6% 26,0% 23,2% 23,4% 26,1% 26,5% % overige verhuurders 37,5% 41,2% 40,7% 44,2% 43,1% 41,8% 41,3% % onbekend 5,5% 3,4% 3,9% 3,5% 3,3% 2,6% 2,0% Woningtype % eengezins 9,7% 9,4% 9,2% 10,0% 9,9% 10,0% 10,1% % meergezins 85,4% 87,6% 88,5% 86,4% 85,7% 85,8% 85,7% % overig / onbekend 4,9% 3,0% 2,3% 3,6% 4,4% 4,3% 4,2% 7

WOZ klasse Woningvoorraad (vervolg) 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 % 0-150.000 57,9% 31,8% 46,2% 46,0% 48,4% 54,9% 47,6% % 150.001-250.000 26,5% 46,0% 34,8% 33,9% 29,5% 26,6% 32,8% % > 250.000 10,1% 16,6% 14,2% 14,8% 11,6% 13,2% 13,4% % onbekend 5,6% 5,6% 4,8% 5,3% 10,5% 5,4% 6,2% Energieverbruik gemiddeld verbruik elektra particulier (kwh) 2.607 2.572 2.507 2.803 2.712 gemiddeld verbruik gas particulier (m 3 ) 1.317 1.280 1.254 1.459 1.428 Leefbaarheid en Veiligheid Sociale woonomgeving 2005 2007 2009 2011 2013 rapportcijfer leefbaarheid in eigen buurt 6,4 7,0 7,0 6,8 6,9 rapportcijfer veiligheid in eigen buurt 5,7 6,6 6,2 6,1 6,2 rapportcijfer woonomgeving 6,4 7,0 7,2 7,0 7,0 rapportcijfer voorzieningen in uw buurt 6,9 7,5 7,2 7,0 7,4 % (zeer) gehecht aan eigen buurt 57% 60% 56% 62% 66% % (zeer) prettige woonbuurt 80% 84% 88% 84% 91% % medeverantwoord. voor leefbaarheid 75% 77% 72% 70% 69% % actief voor buurtverbetering 25% 25% 21% 20% 26% kental sociale cohesie 5,2 5,2 5,3 5,2 5,3 kental verloedering 5,8 5,6 5,4 5,4 5,3 kental sociale overlast 5,0 3,5 4,6 4,5 4,6 % voelt zich wel eens onveilig in buurt 53% 43% 41% 42% 35% Buurtperspectief % dat vooruitgang ziet van de buurt 27% 32% 26% 29% 18% % dat achteruitgang ziet van de buurt 21% 14% 12% 16% 15% % dat vooruitgang verwacht van de buurt 37% 42% 48% 39% 33% % achteruitgang verwacht van de buurt 31% 17% 12% 11% 18% Bedrijven en banen Werk en inkomen 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal bedrijfsvestigingen aantal banen 660 2.840 860 2.820 930 2.940 970 3.120 1.010 3.200 1.020 3.450 Werkzoekenden en uitkeringen % geregistreerde werkzoekenden % wwb uitkeringen 12,5% 7,8% 8,1% 5,1% 7,7% 5,4% 6,4% 5,4% 7,8% 6,0% 7,6% 6,4% 6,3% Inkomenondersteuning % instroom schuldhulpaanvragen 1,0% 1,8% % Arnhem Card-houders 9,9% 9,1% % GelrePas-houders 10,7% 10,4% 10,1% Inkomen 2007 2008 2009 2010 2011 2012 gem. besteedbaar huishoudinkomen (x 1.000) 22,6 23,6 23,9 24,7 24,9 24,9 gem. gestandaardiseerd huishoudink. (x 1.000) 18,6 19,2 19,6 20,7 20,8 20,9 % huishoudens met laag inkomen 21% 17% 17% 16% 18% 20% Onderwijs Overige indicatoren 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 % voortijdig schoolverlaters 10,4% 4,8% 8,4% Sport % inwoners dat aangeeft te sporten 77% 72% 75% Vrijwilligerswerk % actief als vrijwilliger 29% 30% 29% Zorg % gebruik WMO voorz. - huishoudelijke hulp 1,3% % gebruik WMO voorz. - collectief vervoer 2,6% % geeft hulp aan buren 30% % kan bij buren terecht voor hulp 31% % matig/slecht zelfredzaam buitenshuis 6% % matig/slecht zelfredzaam binnenshuis 5% 8

Arnhemse Broek: Diverse bevolking, sociaal-economisch nog kwetsbaar Het westelijk deel van het Arnhemse Broek is in de jaren 30 van de vorige eeuw gebouwd, het oostelijk deel is overwegend van kort na de Tweede Wereldoorlog. De wijk is de afgelopen jaren gerenoveerd. Nieuw is de woningbouwontwikkeling in het Nieuwe Kadekwartier. Het Industrieterrein het Broek maakt onderdeel uit van de wijk. Arnhemse Broek heeft relatief veel 18- t/m 34-jarigen en weinig 65-plussers, veel alleenstaanden en een omvangrijke Turkse gemeenschap. De omvang van de woningvoorraad in de wijk is redelijk stabiel. Door de ontwikkeling van het Nieuwe Kadekwartier is het aantal woning licht toegenomen. Er zijn relatief veel boven- of benedenwoningen Het corporatiebezit in de wijk is hoog en er zijn relatief weinig koopwoningen. Het oordeel over woonomgeving, leefbaarheid en voorzieningen in de eigen buurt is lager dan het Arnhems gemiddelde. Gevoelens van onveiligheid komen relatief vaak voor. De sociaal-economische positie van de huishoudens in het Broek is ongunstig: De werkloosheid en bijstandsdichtheid zijn, vergeleken met andere wijken, hoog. In vergelijking met andere wijken kent de wijk veel huishoudens met een laag inkomen. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 5.808 5.803 5.821 5.923 5.923 5.904 5.884 aantal huishoudens 3.073 3.255 3.276 3.326 3.345 3.320 3.328 gemiddelde huishoudensgrootte 1,89 1,78 1,78 1,78 1,77 1,78 1,77 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 24,3% 22,5% 21,9% 21,9% 21,8% 21,6% 21,2% % 20 t/m 64 jaar 68,9% 70,3% 71,3% 70,8% 71,0% 71,1% 71,3% % 65 jaar en ouder 6,8% 7,2% 6,9% 7,2% 7,2% 7,3% 7,5% Etniciteit % Nederlanders 58,0% 55,8% 55,7% 55,4% 55,4% 55,1% 55,6% % niet-westerse allochtonen 31,5% 32,5% 32,6% 33,2% 33,4% 33,5% 33,1% % westerse allochtonen 10,5% 11,7% 11,7% 11,5% 11,2% 11,4% 11,4% Huishoudens % paar met kinderen 19,7% 17,1% 16,7% 16,6% 16,5% 16,4% 15,8% % eenoudergezin 7,5% 7,5% 8,7% 9,0% 9,0% 9,2% 10,0% % paar zonder kinderen 20,8% 18,2% 18,0% 18,0% 17,3% 17,4% 17,0% % alleenstaande 52,0% 57,2% 56,6% 56,4% 57,2% 57,0% 57,2% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 76 76 80 93 74 67 sterfte 26 27 21 29 25 23 saldo geboorte - sterfte 50 49 59 64 49 44 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 540 490 479 479 485 529 vestiging van buiten Arnhem 410 521 560 511 563 604 vestiging totaal 950 1.011 1.039 990 1.048 1.133 vertrek binnen Arnhem 550 512 494 513 575 620 vertrek uit Arnhem 458 528 499 536 548 579 vertrek totaal 1.008 1.040 993 1.049 1.123 1.199 saldo vestiging - vertrek -58-29 46-59 -75-66 administratieve correcties -7-2 -3-5 7 2 toe- / afname bevolking -15 18 102 0-19 -20 verhuizingen binnen wijk 149 121 158 124 123 121 mutatiegraad 19,4 19,7 20,0 19,3 20,4 21,8 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 2.580 2.644 2.641 2.646 2.653 2.654 2.695 Eigendom % koopwoningen 25,2% 26,5% 26,5% 27,2% 26,8% 26,2% 25,8% % corporatiebezit 62,8% 60,2% 60,4% 59,0% 60,9% 59,1% 61,7% % overige verhuurders 10,9% 12,6% 12,5% 13,4% 11,9% 14,4% 12,2% % onbekend 1,2% 0,6% 0,5% 0,5% 0,3% 0,3% 0,3% Woningtype % eengezins 46,8% 45,5% 45,4% 45,2% 44,9% 44,9% 44,2% % meergezins 52,6% 53,6% 53,9% 53,8% 54,1% 54,1% 53,3% % overig / onbekend 0,6% 0,9% 0,7% 0,9% 1,0% 1,0% 2,5% 9

WOZ klasse Woningvoorraad (vervolg) 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 % 0-150.000 72,2% 43,8% 51,6% 56,3% 61,8% 69,1% 59,1% % 150.001-250.000 26,1% 51,2% 45,0% 40,7% 34,4% 28,4% 37,7% % > 250.000 1,2% 3,8% 3,1% 1,9% 1,2% 1,3% 2,1% % onbekend 0,5% 1,2% 0,3% 1,0% 2,6% 1,1% 1,1% Energieverbruik gemiddeld verbruik elektra particulier (kwh) 2.903 2.893 2.826 2.638 2.616 gemiddeld verbruik gas particulier (m 3 ) 1.393 1.361 1.345 1.306 1.253 Leefbaarheid en Veiligheid Sociale woonomgeving 2005 2007 2009 2011 2013 rapportcijfer leefbaarheid in eigen buurt 6,2 6,3 6,3 6,5 6,3 rapportcijfer veiligheid in eigen buurt 6,0 6,3 5,6 5,6 5,7 rapportcijfer woonomgeving 6,0 6,2 6,5 6,4 6,5 rapportcijfer voorzieningen in uw buurt 5,7 6,4 6,3 6,2 6,3 % (zeer) gehecht aan eigen buurt 45% 45% 48% 40% 45% % (zeer) prettige woonbuurt 71% 67% 72% 67% 69% % medeverantwoord. voor leefbaarheid 75% 70% 62% 66% 67% % actief voor buurtverbetering 29% 28% 18% 17% 23% kental sociale cohesie 5,4 4,5 5,0 5,0 4,8 kental verloedering 4,9 5,7 4,9 5,0 4,8 kental sociale overlast 2,9 3,4 3,8 3,2 3,6 % voelt zich wel eens onveilig in buurt 35% 47% 34% 37% 41% Buurtperspectief % dat vooruitgang ziet van de buurt 21% 28% 20% 30% 18% % dat achteruitgang ziet van de buurt 26% 18% 25% 17% 19% % dat vooruitgang verwacht van de buurt 27% 40% 33% 32% 23% % achteruitgang verwacht van de buurt 28% 27% 26% 17% 21% Bedrijven en banen Werk en inkomen 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal bedrijfsvestigingen aantal banen 650 12.260 850 15.090 860 14.800 900 14.600 890 14.370 920 14.670 Werkzoekenden en uitkeringen % geregistreerde werkzoekenden % wwb uitkeringen 16,1% 10,4% 12,8% 8,4% 11,5% 10,1% 10,6% 10,2% 11,8% 10,1% 11,7% 11,2% 11,9% Inkomenondersteuning % instroom schuldhulpaanvragen 1,3% 2,1% % Arnhem Card-houders 18,8% 18,1% % GelrePas-houders 21,4% 22,0% 21,4% Inkomen 2007 2008 2009 2010 2011 2012 gem. besteedbaar huishoudinkomen (x 1.000) 22,4 22,7 22,8 24,3 24,2 24,2 gem. gestandaardiseerd huishoudink. (x 1.000) 17,1 17,2 17,5 18,4 18,3 18,4 % huishoudens met laag inkomen 21% 22% 22% 18% 20% 24% Onderwijs Overige indicatoren 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 % voortijdig schoolverlaters 6,7% 6,2% 4,4% Sport % inwoners dat aangeeft te sporten 67% 62% 59% Vrijwilligerswerk % actief als vrijwilliger 29% 31% 31% Zorg % gebruik WMO voorz. - huishoudelijke hulp 1,7% % gebruik WMO voorz. - collectief vervoer 3,8% % geeft hulp aan buren 38% % kan bij buren terecht voor hulp 29% % matig/slecht zelfredzaam buitenshuis 14% % matig/slecht zelfredzaam binnenshuis 7% 10

Presikhaaf-West: Herstructurering, groei bevolking en diversiteit Presikhaaf-West is de laatste grote stedelijke uitbreiding in oostwaartse richting van na WO II. Het bedrijventerrein IJsseloord I maakt onderdeel uit van de wijk. De bevolking in Presikhaaf-West neemt, na de herstructurering van de woningvoorraad, weer toe. De wijk kent het hoogste aandeel niet-westerse allochtonen van alle Arnhemse wijken, en een grote Turkse gemeenschap. Door herstructurering zijn er nog veel verhuisbewegingen. De woningvoorraad is overwegend in bezit van corporaties en kent veel flats/appartementen. Het onveiligheidsgevoel is afgenomen. De sociaal-economische positie van de huishoudens in Presikhaaf is ongunstig. De werkloosheid en bijstandsdichtheid in de wijk zijn relatief hoog. Het aantal huishoudens met een laag inkomen is, in vergelijking met andere wijken, hoog: een op de vier huishoudens heeft een inkomen onder de lage inkomensgrens. Het aantal bedrijfsvestigingen en arbeidsplaatsen blijft ongeveer gelijk. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 8.587 8.290 8.176 8.012 7.814 7.853 8.117 aantal huishoudens 4.536 4.599 4.455 4.356 4.202 4.181 4.280 gemiddelde huishoudensgrootte 1,86 1,77 1,80 1,81 1,83 1,84 1,86 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 23,2% 22,7% 22,5% 22,6% 22,6% 22,5% 22,9% % 20 t/m 64 jaar 63,9% 64,5% 64,5% 63,9% 62,9% 62,5% 62,2% % 65 jaar en ouder 12,9% 12,8% 13,1% 13,5% 14,5% 15,0% 14,9% Etniciteit % Nederlanders 51,0% 45,2% 44,3% 44,1% 43,8% 43,5% 43,6% % niet-westerse allochtonen 38,5% 44,2% 45,2% 45,3% 45,8% 46,1% 46,2% % westerse allochtonen 10,5% 10,7% 10,5% 10,6% 10,3% 10,4% 10,2% Huishoudens % paar met kinderen 16,1% 14,5% 15,1% 15,1% 15,8% 16,1% 16,5% % eenoudergezin 9,3% 9,2% 9,1% 9,3% 9,8% 10,3% 10,7% % paar zonder kinderen 24,1% 20,4% 21,1% 20,4% 20,1% 20,6% 20,8% % alleenstaande 50,5% 55,9% 54,7% 55,2% 54,3% 53,0% 51,9% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 119 94 82 102 109 124 sterfte 82 66 74 63 75 77 saldo geboorte - sterfte 37 28 8 39 34 47 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 741 643 491 653 531 668 vestiging van buiten Arnhem 816 805 728 681 665 710 vestiging totaal 1.557 1.448 1.219 1.334 1.196 1.378 vertrek binnen Arnhem 732 664 624 689 466 546 vertrek uit Arnhem 779 919 769 883 725 613 vertrek totaal 1.511 1.583 1.393 1.572 1.191 1.159 saldo vestiging - vertrek 46-135 -174-238 5 219 administratieve correcties -4-7 2 1 0-2 toe- / afname bevolking 79-114 -164-198 39 264 verhuizingen binnen wijk 418 404 337 387 226 336 mutatiegraad 22,6 23,3 20,3 23,3 18,1 20,1 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 3.840 3.632 3.675 3.756 3.879 3.727 3.884 Eigendom % koopwoningen 16,5% 18,3% 19,9% 20,6% 22,1% 20,9% 19,8% % corporatiebezit 75,2% 61,3% 69,5% 66,3% 59,5% 70,5% 72,8% % overige verhuurders 7,9% 17,7% 10,3% 8,8% 14,9% 8,5% 7,3% % onbekend 0,5% 2,7% 0,2% 4,4% 3,5% 0,2% 0,0% Woningtype % eengezins 32,0% 32,9% 31,6% 30,8% 30,0% 31,2% 31,0% % meergezins 67,6% 66,6% 67,9% 64,5% 62,5% 63,9% 64,3% % overig / onbekend 0,4% 0,5% 0,5% 4,7% 7,5% 4,9% 4,7% 11

Presikhaaf-Oost: Stabiele wijk, vergrijzing ingezet Presikhaaf-Oost is in de jaren 60 van de vorige eeuw gebouwd en herkenbaar door de typische karakteristieken van een ruim opgezette wijk met gestapelde bouw. Het winkelcentrum Presikhaaf maakt onderdeel uit van de wijk, net als diverse scholen en scholenconcentraties, Park Presikhaaf en bedrijventerrein IJsseloord II. Het inwoneraantal in Presikhaaf-Oost stabiliseert na een aantal jaren van groei. In Presikhaaf-Oost wonen veel 65-plussers: een op de drie is ouder dan 65 jaar. Er wonen relatief veel alleenstaanden. De etnische samenstelling komt overeen met het gemiddelde Arnhemse beeld. Het corporatiebezit in de wijk blijft stabiel en is minder dan gemiddeld voor Arnhem. Er zijn relatief veel flats/appartementen. Bewoners in Presikhaaf-Oost zijn gemiddeld tevreden over hun buurt. De werkgelegenheid in de wijk neemt af. Hoewel werkloosheid en bijstandsdichtheid iets zijn toegenomen blijven ze nog onder het Arnhemse gemiddelde. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 6.389 6.454 6.452 6.493 6.524 6.592 6.592 aantal huishoudens 3.550 3.697 3.675 3.719 3.749 3.794 3.791 gemiddelde huishoudensgrootte 1,79 1,75 1,76 1,75 1,74 1,74 1,74 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 14,8% 16,0% 16,1% 16,4% 16,7% 16,7% 16,9% % 20 t/m 64 jaar 60,5% 60,4% 60,6% 60,3% 60,6% 61,2% 61,0% % 65 jaar en ouder 24,7% 23,6% 23,2% 23,3% 22,7% 22,2% 22,1% Etniciteit % Nederlanders 74,4% 70,6% 70,4% 69,9% 69,5% 69,6% 69,6% % niet-westerse allochtonen 14,9% 17,6% 18,2% 18,7% 19,0% 19,1% 19,1% % westerse allochtonen 10,7% 11,8% 11,3% 11,4% 11,4% 11,3% 11,3% Huishoudens % paar met kinderen 15,2% 14,8% 15,0% 15,2% 15,2% 15,3% 15,5% % eenoudergezin 4,5% 4,7% 5,0% 4,9% 5,1% 5,3% 5,2% % paar zonder kinderen 33,0% 29,1% 29,1% 28,0% 26,9% 26,2% 25,8% % alleenstaande 47,4% 51,5% 50,8% 51,9% 52,8% 53,2% 53,4% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 60 65 66 63 74 77 sterfte 48 56 54 64 60 53 saldo geboorte - sterfte 12 9 12-1 14 24 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 294 324 349 366 361 351 vestiging van buiten Arnhem 381 377 437 460 496 514 vestiging totaal 675 701 786 826 857 865 vertrek binnen Arnhem 374 283 375 339 356 408 vertrek uit Arnhem 355 431 383 456 445 495 vertrek totaal 729 714 758 795 801 903 saldo vestiging - vertrek -54-13 28 31 56-38 administratieve correcties 0 2 1 1-2 14 toe- / afname bevolking -42-2 41 31 68 0 verhuizingen binnen wijk 86 56 94 98 87 104 mutatiegraad 12,4 11,8 13,4 14,0 14,0 15,0 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 3.339 3.398 3.398 3.456 3.491 3.493 3.493 Eigendom % koopwoningen 47,7% 49,2% 48,9% 48,6% 48,8% 48,2% 48,7% % corporatiebezit 30,8% 30,1% 30,3% 30,1% 32,2% 31,0% 30,8% % overige verhuurders 20,7% 19,8% 20,0% 20,3% 19,0% 20,8% 20,4% % onbekend 0,8% 0,9% 0,9% 1,0% 0,0% 0,0% 0,0% Woningtype % eengezins 45,9% 46,0% 46,0% 45,3% 45,8% 46,2% 46,2% % meergezins 53,9% 53,2% 53,2% 52,3% 51,8% 51,8% 51,8% % overig / onbekend 0,1% 0,8% 0,8% 2,4% 2,4% 1,9% 1,9% 13

WOZ klasse Woningvoorraad (vervolg) 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 % 0-150.000 69,4% 51,3% 53,5% 54,9% 59,6% 72,5% 60,2% % 150.001-250.000 27,7% 42,3% 40,9% 39,1% 33,4% 22,7% 34,3% % > 250.000 2,7% 5,5% 4,8% 3,5% 3,3% 2,3% 3,7% % onbekend 0,1% 0,9% 0,8% 2,5% 3,7% 2,5% 1,8% Energieverbruik gemiddeld verbruik elektra particulier (kwh) 2.840 2.896 2.846 2.763 2.683 gemiddeld verbruik gas particulier (m 3 ) 996 1.013 960 936 912 Leefbaarheid en Veiligheid Sociale woonomgeving 2005 2007 2009 2011 2013 rapportcijfer leefbaarheid in eigen buurt 7,1 7,1 7,1 7,1 7,2 rapportcijfer veiligheid in eigen buurt 6,9 7,1 6,6 6,6 6,7 rapportcijfer woonomgeving 7,1 7,2 7,2 7,1 7,2 rapportcijfer voorzieningen in uw buurt 7,2 7,1 7,2 7,2 7,1 % (zeer) gehecht aan eigen buurt 64% 64% 68% 62% 62% % (zeer) prettige woonbuurt 86% 89% 89% 89% 88% % medeverantwoord. voor leefbaarheid 76% 68% 72% 66% 69% % actief voor buurtverbetering 25% 16% 12% 14% 16% kental sociale cohesie 5,8 5,6 5,8 5,6 5,4 kental verloedering 4,5 3,9 4,3 4,4 3,8 kental sociale overlast 1,4 1,1 1,7 2,0 1,8 % voelt zich wel eens onveilig in buurt 25% 20% 20% 25% 26% Buurtperspectief % dat vooruitgang ziet van de buurt 5% 6% 13% 18% 17% % dat achteruitgang ziet van de buurt 28% 19% 23% 19% 25% % dat vooruitgang verwacht van de buurt 12% 23% 28% 19% 14% % achteruitgang verwacht van de buurt 42% 26% 27% 25% 25% Bedrijven en banen Werk en inkomen 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal bedrijfsvestigingen aantal banen 460 9.110 500 8.310 510 8.260 530 8.540 520 7.980 530 7.630 Werkzoekenden en uitkeringen % geregistreerde werkzoekenden % wwb uitkeringen 9,3% 4,2% 7,4% 3,7% 6,6% 4,5% 6,1% 4,5% 7,7% 5,2% 7,9% 5,5% 5,7% Inkomenondersteuning % instroom schuldhulpaanvragen 0,7% 1,5% % Arnhem Card-houders 10,5% 10,0% % GelrePas-houders 9,7% 9,5% 9,9% Inkomen 2007 2008 2009 2010 2011 2012 gem. besteedbaar huishoudinkomen (x 1.000) 26,2 26,3 26,8 26,7 26,6 26,5 gem. gestandaardiseerd huishoudink. (x 1.000) 20,3 20,3 20,8 20,7 20,6 20,6 % huishoudens met laag inkomen 7% 8% 7% 8% 9% 12% Onderwijs Overige indicatoren 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 % voortijdig schoolverlaters 6,9% 4,4% 5,2% Sport % inwoners dat aangeeft te sporten 55% 52% 58% Vrijwilligerswerk % actief als vrijwilliger 36% 35% 35% Zorg % gebruik WMO voorz. - huishoudelijke hulp 3,8% % gebruik WMO voorz. - collectief vervoer 7,2% % geeft hulp aan buren 47% % kan bij buren terecht voor hulp 41% % matig/slecht zelfredzaam buitenshuis 12% % matig/slecht zelfredzaam binnenshuis 9% 14

Sint Marten/Sonsbeek-Zuid: Twee karakters Sint Marten/Sonsbeek-Zuid is qua oppervlakte de kleinste wijk van de stad en het dichtst bebouwd. Deze dichte bebouwing is ontstaan eind 19e en begin 20e eeuw. De wijk bestaat uit twee buurten, namelijk Sint Marten en Graaf Ottoplein e.o. (ook wel Sonsbeek- Zuid genoemd), met elk een eigen karakter. De wijk kent een jonge bevolking: relatief veel 18- t/m 34-jarigen, starters en alleenstaanden. In de wijk als geheel wonen relatief weinig niet-westerse allochtonen, maar in de buurt Sint Marten wonen verschillende etniciteiten. De mutatiegraad in de wijk is hoog, dat wil zeggen dat er veel verhuisbewegingen zijn. De woningvoorraad in de wijk kenmerkt zich door veel boven- en benedenwoningen. Vooral in Sint Marten is sprake van corporatiebezit. Sonsbeek-Zuid kent veel koop en particuliere huur. Bewoners zijn tevreden over de woonomgeving, leefbaarheid en voorzieningen in hun buurt. Het onveiligheidsgevoel is toegenomen. Er zijn veel ZZP-ers in de wijk gevestigd. Het aantal bedrijfsvestigingen en het aantal arbeidsplaatsen nemen toe. In de buurt Sint Marten zijn werkloosheid en bijstandsdichtheid hoger dan in de gehele wijk en hoger dan voor Arnhem als geheel. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 4.355 4.443 4.542 4.494 4.572 4.558 4.639 aantal huishoudens 2.781 2.834 2.879 2.836 2.885 2.864 2.903 gemiddelde huishoudensgrootte 1,56 1,57 1,58 1,58 1,58 1,59 1,60 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 13,8% 15,8% 16,3% 16,3% 17,1% 17,4% 17,8% % 20 t/m 64 jaar 83,0% 80,6% 80,4% 80,2% 79,4% 79,0% 78,5% % 65 jaar en ouder 3,1% 3,5% 3,3% 3,5% 3,6% 3,6% 3,8% Etniciteit % Nederlanders 76,3% 76,2% 76,7% 76,9% 76,6% 76,8% 76,8% % niet-westerse allochtonen 12,0% 11,8% 11,4% 11,2% 11,4% 11,3% 11,1% % westerse allochtonen 11,7% 12,0% 12,0% 11,9% 12,0% 11,9% 12,1% Huishoudens % paar met kinderen 11,3% 11,8% 12,4% 12,6% 13,1% 13,5% 13,5% % eenoudergezin 3,0% 3,3% 3,4% 3,3% 3,6% 3,7% 4,1% % paar zonder kinderen 23,4% 21,3% 20,5% 20,5% 19,2% 18,6% 18,9% % alleenstaande 62,4% 63,6% 63,7% 63,5% 64,1% 64,2% 63,6% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 91 95 77 97 77 87 sterfte 8 15 8 23 10 10 saldo geboorte - sterfte 83 80 69 74 67 77 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 402 357 319 339 363 403 vestiging van buiten Arnhem 497 557 493 561 531 621 vestiging totaal 899 914 812 900 894 1.024 vertrek binnen Arnhem 494 420 422 442 456 450 vertrek uit Arnhem 454 474 509 456 520 564 vertrek totaal 948 894 931 898 976 1.014 saldo vestiging - vertrek -49 20-119 2-82 10 administratieve correcties -3-1 2 2 1-6 toe- / afname bevolking 31 99-48 78-14 81 verhuizingen binnen wijk 78 111 86 82 85 121 mutatiegraad 22,9 22,6 21,2 21,6 22,3 24,8 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 2.207 2.260 2.267 2.312 2.291 2.302 2.301 Eigendom % koopwoningen 49,5% 47,1% 46,7% 48,3% 49,3% 49,0% 49,9% % corporatiebezit 22,3% 23,7% 24,0% 23,7% 21,0% 20,4% 19,4% % overige verhuurders 23,8% 26,9% 27,7% 26,3% 27,7% 28,7% 29,4% % onbekend 4,4% 2,3% 1,7% 1,7% 2,0% 2,0% 1,3% Woningtype % eengezins 8,3% 8,2% 8,7% 8,8% 9,2% 9,9% 10,2% % meergezins 89,4% 90,0% 90,0% 89,6% 89,5% 88,8% 88,4% % overig / onbekend 2,3% 1,9% 1,3% 1,6% 1,3% 1,3% 1,4% 15

WOZ klasse Woningvoorraad (vervolg) 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 % 0-150.000 59,9% 14,8% 20,7% 22,2% 27,3% 32,2% 29,4% % 150.001-250.000 34,5% 70,0% 68,1% 66,4% 61,4% 59,6% 60,1% % > 250.000 2,4% 11,2% 8,9% 8,4% 5,6% 5,3% 7,0% % onbekend 3,1% 4,0% 2,3% 2,9% 5,7% 2,9% 3,5% Energieverbruik gemiddeld verbruik elektra particulier (kwh) 2.528 2.577 2.542 2.638 2.498 gemiddeld verbruik gas particulier (m 3 ) 1.444 1.421 1.375 1.446 1.375 Leefbaarheid en Veiligheid Sociale woonomgeving 2005 2007 2009 2011 2013 rapportcijfer leefbaarheid in eigen buurt 6,9 7,2 7,2 7,5 7,2 rapportcijfer veiligheid in eigen buurt 6,7 7,0 6,8 6,9 6,7 rapportcijfer woonomgeving 7,2 7,2 7,3 7,5 7,4 rapportcijfer voorzieningen in uw buurt 6,7 6,9 6,9 7,0 7,0 % (zeer) gehecht aan eigen buurt 65% 69% 77% 76% 60% % (zeer) prettige woonbuurt 89% 96% 91% 96% 91% % medeverantwoord. voor leefbaarheid 78% 90% 76% 72% 79% % actief voor buurtverbetering 22% 23% 19% 17% 20% kental sociale cohesie 6,2 6,1 5,9 6,1 5,9 kental verloedering 5,0 4,9 4,4 4,1 4,1 kental sociale overlast 2,7 2,1 2,2 2,4 2,4 % voelt zich wel eens onveilig in buurt 35% 23% 20% 22% 32% Buurtperspectief % dat vooruitgang ziet van de buurt 27% 16% 21% 16% 26% % dat achteruitgang ziet van de buurt 9% 11% 11% 8% 13% % dat vooruitgang verwacht van de buurt 42% 39% 37% 39% 36% % achteruitgang verwacht van de buurt 12% 8% 11% 7% 12% Bedrijven en banen Werk en inkomen 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal bedrijfsvestigingen aantal banen 280 640 430 810 470 820 500 830 550 900 580 930 Werkzoekenden en uitkeringen % geregistreerde werkzoekenden % wwb uitkeringen 9,4% 4,9% 5,7% 3,4% 5,4% 3,1% 5,0% 3,2% 6,3% 3,4% 7,0% 3,9% 3,6% Inkomenondersteuning % instroom schuldhulpaanvragen 0,5% 0,8% % Arnhem Card-houders 6,4% 5,7% % GelrePas-houders 6,9% 6,7% 6,7% Inkomen 2007 2008 2009 2010 2011 2012 gem. besteedbaar huishoudinkomen (x 1.000) 28,1 28,3 29,1 28,8 29,4 29,6 gem. gestandaardiseerd huishoudink. (x 1.000) 21,9 22,0 22,5 22,5 23,0 23,0 % huishoudens met laag inkomen 11% 13% 12% 12% 13% 15% Onderwijs Overige indicatoren 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 % voortijdig schoolverlaters 7,0% 5,2% 2,6% Sport % inwoners dat aangeeft te sporten 80% 77% 76% Vrijwilligerswerk % actief als vrijwilliger 28% 32% 30% Zorg % gebruik WMO voorz. - huishoudelijke hulp 0,6% % gebruik WMO voorz. - collectief vervoer 1,1% % geeft hulp aan buren 39% % kan bij buren terecht voor hulp 42% % matig/slecht zelfredzaam buitenshuis 8% % matig/slecht zelfredzaam binnenshuis 3% 16

Klarendal: Dynamische wijk Klarendal is één van de meest centraal gelegen en oudste wijken van de stad. De wijk is een van oorsprong dichtbebouwde 19e -eeuwse volkswijk met weinig groen. In de periode 1970-1990 is er gesaneerd en nieuwbouw gerealiseerd. De wijk bestaat uit de buurten Klarendal-Zuid, Klarendal-Noord, Onder de Linden en St. Janskerkstraat e.o. Vanouds kenmerkt de wijk zich door een gemengd leefmilieu met relatief veel bedrijvigheid. Er wonen relatief veel alleenstaanden in de wijk en 18- t/m 34-jarigen. Het aandeel niet-westerse allochtonen in de wijk is nog steeds relatief hoog, maar neemt langzaam af. De wijk kent een omvangrijke Turkse gemeenschap. De woningvoorraad is een mengeling van tussenwoningen, boven- en benedenwoningen en appartementen. Het aandeel corporatiebezit neemt geleidelijk aan af ten gunste van koop. Bewoners zijn tevreden over de ontwikkeling van hun buurt, de woonomgeving, leefbaarheid en voorzieningen. De start van het Modekwartier in 2000 draagt bij aan de opleving van de wijk, met nieuwe winkels en horecagelegenheden. Daarnaast neemt hierdoor de bedrijvigheid, het aantal bedrijfsvestigingen en het aantal arbeidsplaatsen toe. Er zijn veel ZZP-ers in de wijk. De sociaal-economische positie van de huishoudens in Klarendal is ongunstig. De werkloosheid en bijstandsdichtheid zijn hoger dan het Arnhems gemiddelde. Een op de vijf huishoudens heeft een inkomen onder de lage inkomensgrens. Het gemiddelde huishoudensinkomen is relatief laag. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 7.595 7.235 7.261 7.286 7.345 7.394 7.456 aantal huishoudens 4.284 4.321 4.368 4.358 4.422 4.482 4.482 gemiddelde huishoudensgrootte 1,77 1,67 1,66 1,67 1,66 1,65 1,66 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 22,2% 19,1% 18,6% 18,1% 18,0% 17,5% 17,8% % 20 t/m 64 jaar 71,5% 73,4% 73,7% 74,1% 74,0% 74,2% 73,7% % 65 jaar en ouder 6,3% 7,5% 7,7% 7,9% 8,0% 8,3% 8,5% Etniciteit % Nederlanders 62,6% 63,8% 63,9% 64,3% 65,2% 65,5% 66,0% % niet-westerse allochtonen 28,1% 25,6% 25,2% 24,8% 23,6% 23,4% 22,8% % westerse allochtonen 9,3% 10,6% 10,8% 10,9% 11,2% 11,1% 11,2% Huishoudens % paar met kinderen 15,9% 14,0% 13,6% 13,8% 13,0% 12,6% 13,3% % eenoudergezin 9,8% 8,5% 9,0% 8,7% 9,0% 8,9% 8,9% % paar zonder kinderen 18,9% 17,7% 17,5% 18,5% 19,0% 19,2% 18,7% % alleenstaande 55,4% 59,8% 60,0% 59,0% 59,0% 59,3% 59,1% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 103 93 90 84 100 97 sterfte 40 45 38 47 31 41 saldo geboorte - sterfte 63 48 52 37 69 56 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 583 497 479 546 511 559 vestiging van buiten Arnhem 556 574 508 579 576 568 vestiging totaal 1.139 1.071 987 1.125 1.087 1.127 vertrek binnen Arnhem 674 557 515 514 583 618 vertrek uit Arnhem 565 533 495 593 523 500 vertrek totaal 1.239 1.090 1.010 1.107 1.106 1.118 saldo vestiging - vertrek -100-19 -23 18-19 9 administratieve correcties -3-3 -4 4-1 -3 toe- / afname bevolking -40 26 25 59 49 62 verhuizingen binnen wijk 238 163 161 150 128 136 mutatiegraad 18,8 17,2 15,9 17,3 16,6 16,9 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 3.648 3.733 3.747 3.818 3.944 3.953 3.951 Eigendom % koopwoningen 19,5% 25,6% 26,3% 25,8% 28,8% 29,3% 29,8% % corporatiebezit 69,8% 62,8% 62,0% 59,5% 58,8% 58,3% 57,4% % overige verhuurders 9,0% 10,1% 10,4% 13,5% 11,1% 11,7% 12,5% % onbekend 1,7% 1,6% 1,2% 1,3% 1,3% 0,7% 0,3% Woningtype % eengezins 39,4% 38,3% 38,2% 37,7% 36,4% 37,2% 37,2% % meergezins 59,0% 60,1% 60,4% 60,3% 61,7% 61,3% 61,2% % overig / onbekend 1,6% 1,6% 1,3% 2,0% 1,9% 1,6% 1,6% 17

Velperweg e.o.: Zes buurten op zichzelf Velperweg e.o. bestaat uit zes verschillende buurten. De wijk kenmerkt zich vooral door oude villabebouwing, veel bedrijvigheid rondom de Velperweg, de weg die de wijk doorsnijdt, en landgoederen als Angerenstein en Bronbeek. De wijk kent een oververtegenwoordiging van 65-plussers, met name in de buurten Plattenburg en Angerenstein. Dit komt o.a. door de verschillende verzorgings- en verpleegtehuizen die gevestigd zijn in de wijk. De leeftijdscategorie 18 t/m 34 jaar is ondervertegenwoordigd. Toch neemt het inwoneraantal enigszins toe. Het is een overwegend 'witte' wijk. De woningvoorraad in de wijk bestaat voor bijna 2/3 deel uit koopwoningen. In de buurten Velperweg-Noord en Plattenburg bestaat een kwart van de woningen uit corporatiebezit. Hier zien we ook vooral flats en appartementen. Bewoners zijn overwegend (zeer) tevreden over hun leefomgeving, leefbaarheid en voorzieningen in de buurt. Het aantal bedrijfsvestigingen neemt toe terwijl het aantal arbeidsplaatsen afneemt. Velperweg e.o. behoort tot een van de betere wijken van Arnhem qua inkomenspositie. De werkloosheid en bijstandsdichtheid in de wijk zijn duidelijk lager dan elders in Arnhem. Van de zes buurten is de werkloosheid en bijstandsdichtheid in Plattenburg het hoogst. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 7.871 8.168 8.308 8.396 8.454 8.514 8.623 aantal huishoudens 3.574 3.756 3.831 3.838 3.890 3.933 4.013 gemiddelde huishoudensgrootte 2,03 2,03 2,03 2,03 2,01 2,00 2,00 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 21,0% 22,1% 22,4% 22,0% 21,9% 22,0% 22,2% % 20 t/m 64 jaar 57,6% 58,6% 58,7% 58,0% 57,7% 57,4% 57,7% % 65 jaar en ouder 21,5% 19,3% 19,0% 20,0% 20,4% 20,6% 20,1% Etniciteit % Nederlanders 85,7% 85,2% 84,8% 84,6% 84,2% 83,9% 83,9% % niet-westerse allochtonen 4,0% 4,7% 5,0% 5,2% 5,6% 5,9% 6,2% % westerse allochtonen 10,4% 10,1% 10,2% 10,2% 10,2% 10,1% 10,0% Huishoudens % paar met kinderen 25,4% 25,1% 25,1% 25,2% 25,1% 25,2% 24,7% % eenoudergezin 3,4% 4,1% 4,2% 3,9% 3,8% 4,1% 4,4% % paar zonder kinderen 27,1% 26,0% 25,8% 25,5% 24,9% 24,4% 25,0% % alleenstaande 44,1% 44,8% 44,9% 45,4% 46,2% 46,2% 45,9% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 102 97 83 81 95 116 sterfte 200 185 180 198 190 215 saldo geboorte - sterfte -98-88 -97-117 -95-99 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 402 438 376 442 431 455 vestiging van buiten Arnhem 466 529 529 500 513 577 vestiging totaal 868 967 905 942 944 1.032 vertrek binnen Arnhem 313 304 270 307 292 356 vertrek uit Arnhem 422 435 444 462 495 467 vertrek totaal 735 739 714 769 787 823 saldo vestiging - vertrek 133 228 191 173 157 209 administratieve correcties -5 0-6 2-2 -1 toe- / afname bevolking 30 140 88 58 60 109 verhuizingen binnen wijk 115 98 114 83 124 108 mutatiegraad 11,6 11,5 11,1 11,1 11,7 12,1 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 3.375 3.523 3.588 3.846 3.855 3.919 3.975 Eigendom % koopwoningen 65,0% 66,4% 66,8% 64,3% 64,8% 63,4% 63,3% % corporatiebezit 15,5% 14,0% 13,7% 13,0% 14,6% 13,0% 13,7% % overige verhuurders 18,1% 18,3% 18,1% 16,6% 15,5% 17,0% 16,4% % onbekend 1,4% 1,3% 1,4% 6,1% 5,1% 6,6% 6,6% Woningtype % eengezins 59,0% 57,0% 56,4% 52,9% 53,2% 52,4% 52,2% % meergezins 40,1% 42,4% 42,9% 40,7% 40,8% 40,2% 40,5% % overig / onbekend 1,0% 0,6% 0,7% 6,4% 6,0% 7,4% 7,3% 19

Alteveer en Cranevelt: Vergrijzing en tevredenheid over de leefomgeving De wijk Alteveer en Cranevelt is gebouwd in de periode 1930-1940 en 1960-1970. Dominant aanwezig is het ziekenhuis Rijnstate. De wijk bestaat uit drie verschillende buurten Sonsbeek-Noord, Hazegrietje en Alteveer-Cranevelt. Hazegrietje telt 169 inwoners, Sonsbeek-Noord 1.097 en de buurt Alteveer-Cranevelt 3.172. Alteveer en Cranevelt kent een duidelijke ondervertegenwoordiging van inwoners in de leeftijd 18 t/m 34 jaar. Er is een oververtegenwoordiging van 65-plussers. Dit komt door de aanwezigheid van verzorgings- en verpleegtehuizen. Ook zijn er veel jonge senioren waardoor de wijk aan het vergrijzen is, vooral de buurt Alteveer-Cranevelt. Gezinnen zonder kinderen zijn oververtegenwoordigd in de wijk. De meeste bewoners zijn van Nederlandse afkomst. In Alteveer-Cranevelt zien we weinig verhuisbewegingen, bewoners zijn honkvast. Het corporatiebezit in de wijk is beperkt: in de buurt Alteveer-Cranevelt is het eigen woningbezit het grootst. Daarnaast is er veel particuliere verhuur. Bewoners zijn tevreden over hun woonomgeving, de leefbaarheid en voorzieningen in hun buurt. Bewoners voelen zich veilig in hun eigen buurt. De sociaal-economische positie van Alteveer en Cranevelt is gunstig. Het gemiddeld huishoudinkomen ligt boven het Arnhems gemiddelde. De werkloosheid en bijstandsdichtheid in de wijk is duidelijk lager dan het Arnhems gemiddelde, maar neemt wel toe. Het aantal bedrijven en het aantal arbeidsplaatsen in de wijk nemen toe. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 4.246 4.227 4.216 4.270 4.328 4.393 4.438 aantal huishoudens 2.098 2.085 2.091 2.107 2.117 2.141 2.163 gemiddelde huishoudensgrootte 2,00 2,03 2,02 2,02 2,04 2,05 2,05 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 18,0% 19,8% 20,3% 20,3% 21,0% 20,9% 21,1% % 20 t/m 64 jaar 53,3% 53,1% 52,9% 52,6% 52,4% 52,8% 52,1% % 65 jaar en ouder 28,7% 27,2% 26,8% 27,1% 26,5% 26,3% 26,9% Etniciteit % Nederlanders 86,6% 86,3% 86,2% 85,8% 85,7% 86,0% 86,2% % niet-westerse allochtonen 2,7% 3,1% 3,1% 3,2% 3,4% 3,4% 3,2% % westerse allochtonen 10,7% 10,6% 10,6% 11,0% 10,8% 10,6% 10,6% Huishoudens % paar met kinderen 20,6% 21,0% 21,4% 22,2% 22,9% 23,2% 23,3% % eenoudergezin 4,0% 4,7% 4,6% 4,8% 4,9% 4,9% 4,8% % paar zonder kinderen 36,7% 36,4% 34,8% 34,1% 33,3% 33,8% 33,7% % alleenstaande 38,6% 37,9% 39,2% 38,9% 39,0% 38,1% 38,1% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 35 39 33 42 38 46 sterfte 51 50 32 40 41 41 saldo geboorte - sterfte -16-11 1 2-3 5 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 170 153 151 209 155 190 vestiging van buiten Arnhem 159 133 176 141 188 178 vestiging totaal 329 286 327 350 343 368 vertrek binnen Arnhem 199 135 101 123 131 146 vertrek uit Arnhem 171 151 176 171 146 180 vertrek totaal 370 286 277 294 277 326 saldo vestiging - vertrek -41 0 50 56 66 42 administratieve correcties 1 0 3 0 2-2 toe- / afname bevolking -56-11 54 58 65 45 verhuizingen binnen wijk 44 40 63 30 47 47 mutatiegraad 9,3 7,7 8,6 8,2 8,2 8,9 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 2.088 2.099 2.099 2.143 2.143 2.190 2.189 Eigendom % koopwoningen 46,1% 47,5% 47,3% 45,8% 50,2% 51,6% 52,3% % corporatiebezit 22,7% 22,4% 22,4% 17,6% 20,5% 13,7% 14,1% % overige verhuurders 30,6% 29,8% 29,9% 33,8% 28,7% 34,2% 33,2% % onbekend 0,6% 0,3% 0,3% 2,8% 0,6% 0,5% 0,4% Woningtype % eengezins 68,2% 67,7% 67,7% 66,9% 67,3% 65,9% 66,0% % meergezins 31,4% 32,0% 31,8% 31,4% 32,1% 33,5% 33,5% % overig / onbekend 0,4% 0,4% 0,6% 1,7% 0,6% 0,5% 0,5% 21

Geitenkamp: Arnhemse arbeiders en middenklasse Geitenkamp is een zeer karakteristieke gemengde arbeiders- en middenklassewijk uit de periode 1920-1930. De bijzondere architectuur en opzet worden versterkt door de hoogteverschillen. Het inwoneraantal in de Geitenkamp is de laatste jaren redelijk stabiel. Er wonen relatief veel eenoudergezinnen. Het aandeel niet-westerse allochtonen is lager dan het Arnhems gemiddelde. Een groot deel van de woningvoorraad in de Geitenkamp is in bezit van woningcorporaties, maar het aantal koopwoningen stijgt licht. Er staan vooral tussenwoningen en boven - en benedenwoningen. Bewoners zijn iets minder tevreden over de leefbaarheid in hun eigen buurt. Wat betreft de voorzieningen zijn bewoners in de Geitenkamp gemiddeld positief. De sociaal-economische positie van de huishoudens in Geitenkamp is ongunstig. De werkloosheid en bijstandsdichtheid in de wijk zijn duidelijk hoger dan het Arnhems gemiddelde. Een op de vijf huishoudens heeft een inkomen onder de lage inkomensgrens en het gemiddeld huishoudensinkomen is laag. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 4.470 4.052 3.892 4.069 4.057 4.002 4.026 aantal huishoudens 2.244 2.170 2.096 2.202 2.213 2.209 2.224 gemiddelde huishoudensgrootte 1,99 1,87 1,86 1,85 1,83 1,81 1,81 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 22,3% 19,6% 18,7% 18,8% 18,4% 18,7% 19,0% % 20 t/m 64 jaar 65,3% 67,8% 68,2% 68,4% 68,1% 67,6% 66,9% % 65 jaar en ouder 12,5% 12,6% 13,1% 12,8% 13,4% 13,6% 14,0% Etniciteit % Nederlanders 75,8% 75,2% 75,8% 75,1% 75,2% 75,7% 75,9% % niet-westerse allochtonen 14,5% 14,8% 14,4% 15,0% 14,9% 13,9% 13,5% % westerse allochtonen 9,7% 10,0% 9,8% 9,9% 9,9% 10,4% 10,6% Huishoudens % paar met kinderen 20,0% 17,9% 17,4% 16,8% 16,3% 15,4% 15,4% % eenoudergezin 15,2% 14,0% 14,2% 14,5% 14,5% 14,4% 14,3% % paar zonder kinderen 24,7% 22,2% 22,7% 22,9% 22,9% 22,4% 22,6% % alleenstaande 40,1% 45,9% 45,8% 45,9% 46,4% 47,8% 47,8% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 49 38 52 50 52 62 sterfte 39 23 31 28 36 34 saldo geboorte - sterfte 10 15 21 22 16 28 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 301 171 298 228 201 226 vestiging van buiten Arnhem 159 183 280 169 212 192 vestiging totaal 460 354 578 397 413 418 vertrek binnen Arnhem 309 281 203 190 253 231 vertrek uit Arnhem 262 252 218 240 232 188 vertrek totaal 571 533 421 430 485 419 saldo vestiging - vertrek -111-179 157-33 -72-1 administratieve correcties 3 4-1 -1 1-3 toe- / afname bevolking -98-160 177-12 -55 24 verhuizingen binnen wijk 82 91 77 83 71 61 mutatiegraad 13,5 13,5 14,5 12,2 12,9 11,9 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 2.145 2.168 2.169 2.158 2.159 2.159 2.159 Eigendom % koopwoningen 0,1% 5,5% 5,0% 5,5% 8,3% 8,8% 9,4% % corporatiebezit 95,4% 89,4% 90,1% 90,1% 86,2% 86,5% 86,2% % overige verhuurders 4,1% 4,8% 4,7% 4,3% 5,4% 4,4% 4,3% % onbekend 0,3% 0,3% 0,2% 0,1% 0,1% 0,2% 0,1% Woningtype % eengezins 68,4% 67,9% 67,9% 67,6% 67,6% 67,6% 67,6% % meergezins 31,0% 31,5% 31,7% 31,9% 31,8% 31,8% 31,7% % overig / onbekend 0,6% 0,6% 0,5% 0,6% 0,6% 0,6% 0,6% 23

Monnikenhuizen: Tevreden bewoners rond hoogste punt van Arnhem Monnikenhuizen is vooral gebouwd in de jaren 50 en 70 van de vorige eeuw en gelegen rondom de wijk Geitenkamp. Het sportcomplex Valkenhuizen en verzorgingstehuis Drie Gasthuizen maken onderdeel uit van de wijk. Op het terrein van de Saksen Weimar-kazerne worden nog steeds nieuwe huizen opgeleverd, waardoor het aantal inwoners groeit. De wijk bestaat uit drie buurten: Monnikenhuizen, Arnhemse Allee en Klarenbeek. Klarenbeek is de kleinste buurt met 674 inwoners. Monnikenhuizen kent 2.138 inwoners en Arnhemse Allee 1.024. De wijk Monnikenhuizen is een overwegend witte wijk. De wijk kent een ondervertegenwoordiging van het aandeel 18-34-jarigen. Er wonen relatief veel (oudere) gezinnen zonder kinderen en mensen van 65 jaar en ouder Het aandeel corporatiewoningen is beperkt, maar stijgt wel. Bewoners zijn tevreden over hun buurt en met name over hun woonomgeving. Het aantal bedrijven in de wijk neemt licht toe, terwijl het aantal arbeidsplaatsen de laatste jaren afneemt. Er zijn relatief veel ZZP-ers in de wijk gevestigd. De werkloosheid is gelijk aan het Arnhems gemiddelde en de bijstandsdichtheid in de wijk ligt onder het Arnhems gemiddelde. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 3.534 3.437 3.437 3.462 3.471 3.685 3.836 aantal huishoudens 1.768 1.698 1.704 1.725 1.730 1.839 1.920 gemiddelde huishoudensgrootte 1,93 1,95 1,94 1,94 1,94 1,94 1,94 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 17,2% 18,4% 18,3% 19,1% 19,1% 19,1% 19,4% % 20 t/m 64 jaar 59,8% 59,1% 59,4% 58,9% 58,3% 58,6% 59,5% % 65 jaar en ouder 22,9% 22,5% 22,3% 22,0% 22,5% 22,3% 21,1% Etniciteit % Nederlanders 81,4% 81,6% 80,7% 80,6% 80,6% 80,9% 80,2% % niet-westerse allochtonen 6,9% 6,8% 7,1% 7,0% 7,0% 7,9% 8,5% % westerse allochtonen 11,7% 11,7% 12,2% 12,4% 12,4% 11,2% 11,3% Huishoudens % paar met kinderen 19,9% 20,6% 20,2% 20,5% 20,5% 20,1% 20,4% % eenoudergezin 4,5% 5,5% 5,5% 5,8% 6,1% 7,8% 7,9% % paar zonder kinderen 32,6% 32,8% 32,7% 31,2% 30,9% 30,7% 29,6% % alleenstaande 43,0% 41,1% 41,5% 42,4% 42,5% 41,4% 42,1% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 38 34 34 37 36 31 sterfte 42 63 64 54 41 59 saldo geboorte - sterfte -4-29 -30-17 -5-28 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 227 180 151 177 343 277 vestiging van buiten Arnhem 130 119 173 163 212 244 vestiging totaal 357 299 324 340 555 521 vertrek binnen Arnhem 183 134 117 157 143 182 vertrek uit Arnhem 168 139 153 158 191 159 vertrek totaal 351 273 270 315 334 341 saldo vestiging - vertrek 6 26 54 25 221 180 administratieve correcties 0 3 1 1-2 -1 toe- / afname bevolking 2 0 25 9 214 151 verhuizingen binnen wijk 38 26 28 35 45 32 mutatiegraad 11,1 9,1 9,4 10,5 13,7 12,3 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 1.709 1.684 1.703 1.795 1.836 2.005 2.087 Eigendom % koopwoningen 32,7% 36,5% 34,8% 33,8% 36,6% 33,9% 34,8% % corporatiebezit 48,7% 45,4% 45,4% 38,7% 37,1% 31,6% 37,1% % overige verhuurders 17,9% 17,6% 17,3% 20,1% 18,1% 25,1% 18,5% % onbekend 0,7% 0,5% 2,4% 7,5% 8,2% 9,4% 9,7% Woningtype % eengezins 60,6% 60,0% 59,4% 56,3% 55,0% 50,5% 51,5% % meergezins 38,0% 38,5% 38,1% 35,9% 37,0% 40,2% 38,5% % overig / onbekend 1,4% 1,5% 2,6% 7,8% 8,0% 9,2% 9,9% 25

Burgemeesterswijk/Hoogkamp: Gegoede wijk, zeer tevreden bewoners Burgemeesterswijk/Hoogkamp is één van de oudere wijken in het noordwesten van de gemeente. De wijk bestaat uit zes buurten. Transvaalbuurt en Burgemeesterswijk zijn statige middenstandsbuurten uit het begin van de vorige eeuw. Gulden Bodem, Sterrenberg en Hoogkamp zijn gegoede buurten uit de periode tussen beide wereldoorlogen en gedeeltelijk uit de jaren 50 van de vorige eeuw. De buurt Sonsbeek/Zijpendaal bestaat uit de parken Sonsbeek en Zijpendaal. De wijk kent een ondervertegenwoordiging van het aandeel 18- t/m 34-jarigen. De bewoners zijn voor 85% van Nederlandse afkomst. De woningvoorraad bestaat overwegend uit koopwoningen. Bewoners in Burgemeesterswijk/Hoogkamp zijn erg tevreden over de leefbaarheid in hun eigen buurt. Daarnaast zijn ze erg tevreden over de voorzieningen in hun buurt. Bewoners voelen zich veilig in hun eigen buurt. Het aantal bedrijfsvestigingen in de wijk neemt toe, het aantal arbeidsplaatsen neemt af, na een toename in de jaren daarvoor. De sociaal-economische positie van de huishoudens in Burgemeesterswijk/Hoogkamp is gunstig. Burgemeesterswijk/Hoogkamp kent de hoogste inkomens van Arnhem. De werkloosheid en bijstandsdichtheid in de wijk is duidelijk lager dan het Arnhems gemiddelde. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 7.390 7.527 7.475 7.547 7.505 7.584 7.573 aantal huishoudens 3.731 3.702 3.676 3.734 3.702 3.716 3.740 gemiddelde huishoudensgrootte 1,96 2,02 2,01 2,00 2,01 2,02 2,01 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 22,2% 24,1% 24,2% 24,1% 23,7% 24,0% 23,9% % 20 t/m 64 jaar 62,8% 61,2% 60,8% 60,4% 59,8% 59,3% 58,8% % 65 jaar en ouder 14,9% 14,7% 15,0% 15,5% 16,5% 16,6% 17,3% Etniciteit % Nederlanders 85,0% 84,4% 84,2% 84,0% 84,3% 84,5% 84,9% % niet-westerse allochtonen 3,5% 4,0% 4,0% 4,4% 4,1% 3,9% 3,8% % westerse allochtonen 11,4% 11,6% 11,8% 11,6% 11,6% 11,6% 11,3% Huishoudens % paar met kinderen 21,1% 22,8% 23,0% 22,8% 22,8% 23,3% 22,9% % eenoudergezin 3,1% 3,3% 3,2% 3,6% 3,7% 3,8% 3,8% % paar zonder kinderen 30,2% 28,9% 28,7% 27,6% 28,6% 28,3% 28,5% % alleenstaande 45,6% 44,9% 45,1% 46,0% 45,0% 44,7% 44,7% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 85 72 67 61 56 57 sterfte 54 40 39 49 41 50 saldo geboorte - sterfte 31 32 28 12 15 7 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 326 253 341 268 325 355 vestiging van buiten Arnhem 551 556 507 530 617 551 vestiging totaal 877 809 848 798 942 906 vertrek binnen Arnhem 448 361 332 352 330 386 vertrek uit Arnhem 489 530 474 503 552 534 vertrek totaal 937 891 806 855 882 920 saldo vestiging - vertrek -60-82 42-57 60-14 administratieve correcties 0-2 2 3 4-4 toe- / afname bevolking -29-52 72-42 79-11 verhuizingen binnen wijk 150 135 104 101 108 128 mutatiegraad 14,3 13,1 12,4 12,3 13,5 13,7 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 3.211 3.220 3.221 3.277 3.305 3.311 3.317 Eigendom % koopwoningen 70,5% 73,0% 73,0% 73,6% 73,5% 73,1% 74,1% % corporatiebezit 2,3% 2,4% 2,3% 2,4% 5,8% 6,2% 6,2% % overige verhuurders 24,5% 23,2% 23,4% 22,8% 19,6% 20,0% 19,0% % onbekend 2,7% 1,4% 1,3% 1,2% 1,0% 0,8% 0,7% Woningtype % eengezins 53,4% 53,7% 53,8% 54,0% 53,6% 53,6% 53,5% % meergezins 44,1% 44,1% 44,1% 43,9% 44,1% 44,3% 44,5% % overig / onbekend 2,5% 2,2% 2,1% 2,1% 2,2% 2,1% 2,0% 27

WOZ klasse Woningvoorraad (vervolg) 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 % 0-150.000 8,3% 4,1% 5,8% 5,8% 6,6% 12,4% 7,2% % 150.001-250.000 28,7% 24,7% 24,9% 25,3% 25,2% 25,1% 25,6% % > 250.000 60,9% 68,0% 67,5% 63,2% 61,8% 60,5% 63,6% % onbekend 2,1% 3,2% 1,8% 5,6% 6,4% 2,1% 3,5% Energieverbruik gemiddeld verbruik elektra particulier (kwh) 3.405 3.359 3.291 3.311 3.170 gemiddeld verbruik gas particulier (m 3 ) 2.279 2.243 2.116 2.162 2.004 Leefbaarheid en Veiligheid Sociale woonomgeving 2005 2007 2009 2011 2013 rapportcijfer leefbaarheid in eigen buurt 7,9 8,0 7,8 8,1 8,1 rapportcijfer veiligheid in eigen buurt 7,3 7,6 7,3 7,4 7,2 rapportcijfer woonomgeving 8,2 8,2 8,1 8,2 8,3 rapportcijfer voorzieningen in uw buurt 7,1 7,4 7,5 7,5 7,4 % (zeer) gehecht aan eigen buurt 88% 92% 90% 85% 88% % (zeer) prettige woonbuurt 98% 98% 99% 98% 99% % medeverantwoord. voor leefbaarheid 89% 90% 87% 86% 84% % actief voor buurtverbetering 23% 17% 19% 23% 22% kental sociale cohesie 6,9 6,8 6,6 6,6 6,8 kental verloedering 3,1 3,3 3,2 2,9 2,4 kental sociale overlast 0,9 0,7 1,0 1,0 1,0 % voelt zich wel eens onveilig in buurt 19% 17% 16% 12% 14% Buurtperspectief % dat vooruitgang ziet van de buurt 20% 11% 10% 49% 14% % dat achteruitgang ziet van de buurt 8% 16% 9% 5% 5% % dat vooruitgang verwacht van de buurt 23% 30% 23% 23% 13% % achteruitgang verwacht van de buurt 11% 8% 3% 4% 6% Bedrijven en banen Werk en inkomen 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal bedrijfsvestigingen aantal banen 680 4.090 930 4.510 970 5.130 1.000 4.740 1.020 4.750 1.050 4.580 Werkzoekenden en uitkeringen % geregistreerde werkzoekenden % wwb uitkeringen 5,1% 1,9% 3,5% 1,0% 2,7% 1,1% 3,0% 1,3% 3,3% 1,1% 4,0% 1,3% 1,4% Inkomenondersteuning % instroom schuldhulpaanvragen 0,4% 0,3% % Arnhem Card-houders 2,7% 2,3% % GelrePas-houders 1,8% 2,1% 2,0% Inkomen 2007 2008 2009 2010 2011 2012 gem. besteedbaar huishoudinkomen (x 1.000) 46,4 46,0 44,8 45,9 45,3 47,1 gem. gestandaardiseerd huishoudink. (x 1.000) 32,4 32,3 31,6 32,5 32,0 33,3 % huishoudens met laag inkomen 5% 7% 9% 6% 7% 7% Onderwijs Overige indicatoren 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 % voortijdig schoolverlaters 2,2% 1,6% 0,9% Sport % inwoners dat aangeeft te sporten 76% 74% 81% Vrijwilligerswerk % actief als vrijwilliger 40% 45% 45% Zorg % gebruik WMO voorz. - huishoudelijke hulp 1,4% % gebruik WMO voorz. - collectief vervoer 2,8% % geeft hulp aan buren 56% % kan bij buren terecht voor hulp 63% % matig/slecht zelfredzaam buitenshuis 6% % matig/slecht zelfredzaam binnenshuis 4% 28

Schaarsbergen e.o.: Veluwegebied, kritisch over voorzieningen Het gebied Schaarsbergen e.o. beslaat het hele Arnhemse gebied ten noorden van de Schelmseweg. Het gebied heeft een oppervlakte van ongeveer 5.000 hectare en omvat de helft van Arnhem. Het dorp Schaarsbergen ontstond rond 1850. Vanaf de jaren 60 van de vorige eeuw is tussen Bakenbergseweg en Kemperbergerweg een duurder woonwijkje ontwikkeld. Voor het overige is er sprake van verspreide bebouwing. In het buitengebied bevinden zich enkele agrarische bedrijven en er liggen sinds jaar en dag militaire terreinen met daarbij de nodige militaire gebouwen en kazernes. Voor Arnhemse verhoudingen treffen we in de wijk veel koop- en vrijstaande woningen, en vrijwel geen corporatiewoningen. Er wonen relatief veel gezinnen zonder kinderen. Schaarsbergen e.o. telt weinig 18-34-jarigen en veel 65-plussers. De bewoners zijn nagenoeg allemaal van Nederlandse afkomst. Bewoners in Schaarsbergen e.o. zijn, samen met bewoners in Burgemeesterswijk/Hoogkamp, het meest tevreden over de leefbaarheid in hun eigen buurt. Daarnaast zijn ze ook het meest tevreden over hun woonomgeving. Bewoners zijn negatiever over de voorzieningen in de buurt. De sociaal-economische positie van de huishoudens is gunstig. Schaarsbergen heeft, na Burgemeesterswijk/Hoogkamp, de hoogste inkomens. De wijk kent relatief weinig werkzoekenden en mensen met een bijstandsuitkering, maar de aantallen stijgen wel. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 1.839 1.791 1.899 1.940 1.954 1.960 1.977 aantal huishoudens 736 756 793 794 812 831 829 gemiddelde huishoudensgrootte 2,00 1,93 1,97 2,02 2,02 1,99 2,00 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 17,6% 20,1% 22,0% 21,2% 21,4% 20,9% 21,9% % 20 t/m 64 jaar 63,9% 61,2% 59,9% 60,0% 59,3% 59,1% 57,4% % 65 jaar en ouder 18,5% 18,7% 18,1% 18,8% 19,3% 20,0% 20,7% Etniciteit % Nederlanders 84,2% 86,3% 87,0% 86,9% 86,8% 85,9% 86,7% % niet-westerse allochtonen 5,4% 2,9% 2,9% 3,0% 2,9% 3,1% 3,0% % westerse allochtonen 10,4% 10,8% 10,1% 10,2% 10,3% 11,0% 10,3% Huishoudens % paar met kinderen 20,9% 18,9% 20,6% 21,0% 21,4% 20,8% 21,0% % eenoudergezin 4,1% 3,6% 3,3% 4,2% 3,7% 4,0% 4,1% % paar zonder kinderen 37,0% 33,6% 33,2% 34,4% 33,9% 32,5% 32,3% % alleenstaande 38,0% 43,9% 43,0% 40,4% 41,0% 42,7% 42,6% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 12 11 16 13 8 6 sterfte 15 13 17 19 18 15 saldo geboorte - sterfte -3-2 -1-6 -10-9 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 51 138 57 66 72 80 vestiging van buiten Arnhem 118 159 152 123 119 151 vestiging totaal 169 297 209 189 191 231 vertrek binnen Arnhem 71 45 56 65 60 72 vertrek uit Arnhem 158 142 110 103 116 135 vertrek totaal 229 187 166 168 176 207 saldo vestiging - vertrek -60 110 43 21 15 24 administratieve correcties -4 0-1 -1 1 2 toe- / afname bevolking -67 108 41 14 6 17 verhuizingen binnen wijk 17 32 30 38 17 27 mutatiegraad 12,0 14,9 11,3 11,1 10,2 12,5 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 589 587 640 726 729 735 735 Eigendom % koopwoningen 63,2% 68,8% 69,5% 63,4% 65,2% 64,2% 65,5% % corporatiebezit 1,7% 1,5% 1,3% 1,0% 1,1% 1,1% 1,1% % overige verhuurders 29,4% 25,4% 20,2% 17,1% 15,6% 23,9% 23,7% % onbekend 5,8% 4,3% 9,1% 18,6% 18,1% 10,7% 9,7% Woningtype % eengezins 90,3% 89,6% 88,1% 74,2% 73,8% 73,2% 73,2% % meergezins 0,5% 0,5% 2,8% 2,3% 2,3% 2,3% 2,3% % overig / onbekend 9,2% 9,9% 9,1% 23,4% 23,9% 24,5% 24,5% 29

Heijenoord/Lombok: Doorkruising door spoor, twee gezichten Heijenoord/Lombok ligt in het westen van Arnhem-Noord en bestaat uit drie verschillende buurten: Heijenoord en Brouwerijweg e.o. (ook wel Oud-Heijenoord genoemd) ten noorden van het spoor(emplacement) en Lombok ten zuiden daarvan. De wijk bestaat deels uit een oude stadsuitleg van het einde van de 19e en begin 20e eeuw. Vanaf 1940-1950 wordt de wijk doorsneden door het spoor. In de buurt Heijenoord domineert de bebouwing uit de jaren 30. Vooral in Brouwerijweg e.o. betreft het bedrijven en kantoren. In de buurt Brouwerijweg e.o. wonen veel jonge kamerbewoners. De leeftijdsgroep van 35 t/m 59 jaar is oververtegenwoordigd. In de Brouwerijweg e.o. en Lombok zijn gezinnen met kinderen ondervertegenwoordigd en alleenstaanden oververtegenwoordigd. In Heijenoord is het omgekeerde het geval. De woningvoorraad bestaat voor een groot deel uit koopwoningen, vooral in Heijenoord. De wijk heeft relatief weinig corporatiewoningen, deze staan met name in Lombok. Meergezinswoningen domineren in Brouwerijweg e.o. en Lombok, eengezinswoningen in Heijenoord. De bewoners zijn meer dan gemiddeld tevreden over woonomgeving, leefbaarheid en voorzieningen in de eigen buurt. Er is wel een zekere mate van parkeeroverlast. Bewoners voelen zich veilig in hun eigen buurt. De wijk kent relatief weinig werkzoekenden en mensen met een bijstandsuitkering, het aantal werkzoekenden is gestegen. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 3.789 4.080 4.087 4.067 4.095 4.088 4.083 aantal huishoudens 2.037 2.153 2.161 2.172 2.189 2.178 2.180 gemiddelde huishoudensgrootte 1,85 1,84 1,84 1,82 1,83 1,83 1,83 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 21,3% 21,0% 20,6% 20,4% 20,1% 20,0% 19,6% % 20 t/m 64 jaar 71,4% 70,2% 70,6% 70,4% 70,3% 69,9% 69,8% % 65 jaar en ouder 7,3% 8,8% 8,8% 9,2% 9,6% 10,0% 10,6% Etniciteit % Nederlanders 82,6% 82,6% 82,1% 82,1% 82,6% 82,0% 81,7% % niet-westerse allochtonen 6,8% 7,1% 7,4% 7,3% 6,9% 7,0% 7,0% % westerse allochtonen 10,6% 10,3% 10,6% 10,6% 10,5% 11,0% 11,4% Huishoudens % paar met kinderen 19,3% 19,2% 19,2% 18,7% 18,9% 19,1% 18,8% % eenoudergezin 6,2% 6,0% 6,4% 6,3% 6,7% 6,6% 6,9% % paar zonder kinderen 23,5% 23,5% 23,5% 23,6% 23,2% 23,0% 23,7% % alleenstaande 51,0% 51,2% 50,9% 51,5% 51,3% 51,3% 50,6% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 59 53 52 50 46 48 sterfte 34 45 49 57 50 40 saldo geboorte - sterfte 25 8 3-7 -4 8 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 391 210 222 244 203 233 vestiging van buiten Arnhem 314 321 318 318 310 347 vestiging totaal 705 531 540 562 513 580 vertrek binnen Arnhem 289 247 238 211 237 271 vertrek uit Arnhem 238 285 323 314 278 325 vertrek totaal 527 532 561 525 515 596 saldo vestiging - vertrek 178-1 -21 37-2 -16 administratieve correcties -12 0-2 -2-1 3 toe- / afname bevolking 191 7-20 28-7 -5 verhuizingen binnen wijk 79 44 59 48 45 44 mutatiegraad 17,9 14,1 14,9 14,5 13,7 15,5 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 1.901 1.907 1.927 1.976 1.970 1.972 1.976 Eigendom % koopwoningen 54,7% 58,3% 57,9% 58,4% 59,2% 58,4% 58,4% % corporatiebezit 22,6% 21,5% 21,5% 22,6% 22,6% 22,7% 22,7% % overige verhuurders 17,8% 18,9% 18,5% 16,8% 16,9% 17,6% 17,5% % onbekend 5,0% 1,3% 2,1% 2,2% 1,2% 1,3% 1,5% Woningtype % eengezins 44,1% 44,1% 44,1% 43,2% 43,4% 43,5% 43,3% % meergezins 54,6% 54,8% 53,9% 53,1% 52,6% 52,7% 52,6% % overig / onbekend 1,3% 1,1% 2,0% 3,6% 4,0% 3,9% 4,1% 31

Klingelbeek: Alleenstaanden en vergrijzing Klingelbeek is een relatief kleine, gemêleerde wijk in Arnhem-Noord. De wijk is gebaseerd op het oude buurtschap Klingelbeek, herkenbaar door de afwisselende lintbebouwing en de latere toevoeging van hoofdzakelijk woningen uit 1930-1940. De wijk bestaat uit de buurten Klingelbeek en Het Dorp, Mariëndaal. Het Dorp, Mariëndaal is een woondorp voor mensen met een ernstige lichamelijke of meervoudige handicap, gebouwd in de jaren 60 van de vorige eeuw. De wijk is aan het vergrijzen, er wonen relatief veel ouderen. De 18- t/m 34-jarigen zijn daarentegen ondervertegenwoordigd. Vooral In Het Dorp, Mariëndaal wonen veel 55-plussers en veel alleenstaanden. De bewoners zijn nagenoeg allemaal van Nederlandse afkomst. De helft van de woningvoorraad in de wijk bestaat uit eengezins- en koopwoningen. De bewoners zijn meer dan gemiddeld tevreden over woonomgeving, leefbaarheid en veiligheid. Over voorzieningen in de eigen buurt is men iets minder tevreden. De wijk kent een relatief lage werkloosheid en een lage bijstandsdichtheid. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 1.347 1.252 1.236 1.245 1.249 1.259 1.292 aantal huishoudens 811 742 726 737 745 736 771 gemiddelde huishoudensgrootte 1,55 1,61 1,62 1,61 1,60 1,62 1,63 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 14,0% 16,2% 15,9% 16,1% 16,7% 16,3% 16,3% % 20 t/m 64 jaar 57,7% 55,8% 56,1% 54,5% 53,0% 53,9% 54,1% % 65 jaar en ouder 28,3% 28,0% 28,1% 29,4% 30,3% 29,9% 29,6% Etniciteit % Nederlanders 85,1% 86,3% 85,0% 84,5% 84,7% 83,9% 84,2% % niet-westerse allochtonen 4,9% 2,9% 3,5% 3,7% 3,8% 4,7% 4,6% % westerse allochtonen 10,0% 10,9% 11,5% 11,8% 11,4% 11,4% 11,1% Huishoudens % paar met kinderen 11,5% 11,9% 12,3% 12,6% 12,9% 13,5% 13,4% % eenoudergezin 1,1% 1,5% 1,5% 1,1% 1,9% 2,6% 2,7% % paar zonder kinderen 22,2% 25,2% 24,9% 24,4% 23,0% 23,9% 24,8% % alleenstaande 65,2% 61,5% 61,3% 61,9% 62,3% 60,1% 59,1% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 9 4 5 10 10 8 sterfte 44 34 30 38 42 28 saldo geboorte - sterfte -35-30 -25-28 -32-20 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 60 54 57 40 46 88 vestiging van buiten Arnhem 140 102 87 119 138 152 vestiging totaal 200 156 144 159 184 240 vertrek binnen Arnhem 70 66 41 36 45 69 vertrek uit Arnhem 111 76 68 91 98 118 vertrek totaal 181 142 109 127 143 187 saldo vestiging - vertrek 19 14 35 32 41 53 administratieve correcties 1 0-1 0 1 0 toe- / afname bevolking -15-16 9 4 10 33 verhuizingen binnen wijk 20 38 27 14 22 36 mutatiegraad 15,7 15,0 12,4 12,6 14,8 19,6 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 756 750 750 836 834 839 871 Eigendom % koopwoningen 47,1% 48,0% 48,7% 42,9% 44,8% 45,2% 46,3% % corporatiebezit 0,0% 0,3% 0,3% 0,4% 0,1% 0,1% 0,1% % overige verhuurders 9,0% 9,1% 8,7% 8,3% 7,6% 46,1% 43,9% % onbekend 43,9% 42,7% 42,4% 48,4% 47,5% 8,6% 9,8% Woningtype % eengezins 27,8% 27,9% 27,5% 24,6% 24,8% 25,6% 27,4% % meergezins 29,5% 30,0% 30,0% 27,2% 27,2% 26,9% 27,1% % overig / onbekend 42,7% 42,1% 42,5% 48,2% 48,0% 47,4% 45,5% 33

Malburgen-West: Verjonging, diversiteit en verbeteringen Malburgen-West is een van oorsprong grotendeels naoorlogse wijk gelegen in Arnhem-Zuid tussen de Rijndijk en het Gelredome en tussen de Nijmeegseweg en de Eldenseweg. Het natuurgebied Meinerswijk en de Praets maakt onderdeel uit van de wijk. In Malburgen-West is, als gevolg van het proces van sloop en nieuwbouw, sprake van een verjonging van de bevolking. In de nieuwe woningen vestigen zich veelal jonge huishoudens. Ruim één op de drie bewoners is van niet-westerse allochtone herkomst. De Turkse en Marokkaanse gemeenschap zijn goed vertegenwoordigd in de wijk. Door sloop van (portiek)flats in de afgelopen jaren is het aantal woningen afgenomen en nu redelijk stabiel. Het aandeel eigen woningen neemt door de nieuwbouw toe. Nog steeds is het merendeel van de woningen in handen van woningcorporatie Volkshuisvesting. Bewoners zijn over de woonomgeving, de leefbaarheid en veiligheid en de sociale kwaliteit van de woonbuurt iets minder tevreden. Over de voorzieningen is men gemiddeld tevreden. Gevoelens van onveiligheid komen relatief vaak voor. De sociaal-economische positie van de huishoudens in Malburgen-West is ongunstig: een op de vijf huishoudens heeft een inkomen onder de lage inkomensgrens en het gemiddelde huishoudensinkomen ligt onder het Arnhems gemiddelde. Het aandeel werkzoekenden en bijstandsgerechtigden ligt hoger dan gemiddeld. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 3.411 4.379 4.506 4.296 4.205 4.270 4.294 aantal huishoudens 1.853 2.220 2.307 2.136 2.089 2.096 2.087 gemiddelde huishoudensgrootte 1,83 1,97 1,95 2,00 2,01 2,03 2,05 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 22,6% 24,7% 24,2% 24,5% 25,3% 25,8% 26,3% % 20 t/m 64 jaar 69,9% 68,5% 68,9% 67,7% 66,8% 66,3% 65,6% % 65 jaar en ouder 7,5% 6,8% 6,9% 7,7% 8,0% 7,9% 8,1% Etniciteit % Nederlanders 51,7% 51,9% 52,2% 53,1% 52,9% 53,7% 53,7% % niet-westerse allochtonen 38,3% 37,6% 37,6% 36,6% 36,8% 35,5% 35,4% % westerse allochtonen 10,0% 10,5% 10,3% 10,3% 10,3% 10,9% 10,9% Huishoudens % paar met kinderen 17,0% 21,1% 20,4% 22,9% 22,8% 23,6% 24,1% % eenoudergezin 7,9% 7,9% 8,1% 8,5% 8,2% 9,4% 9,6% % paar zonder kinderen 24,4% 25,1% 24,9% 23,3% 22,5% 21,9% 21,4% % alleenstaande 50,6% 45,8% 46,5% 45,3% 46,4% 45,1% 44,9% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 48 76 89 75 82 74 sterfte 16 13 18 21 29 17 saldo geboorte - sterfte 32 63 71 54 53 57 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 551 403 281 263 335 261 vestiging van buiten Arnhem 420 317 275 238 286 252 vestiging totaal 971 720 556 501 621 513 vertrek binnen Arnhem 440 382 485 329 300 292 vertrek uit Arnhem 331 274 351 317 308 252 vertrek totaal 771 656 836 646 608 544 saldo vestiging - vertrek 200 64-280 -145 13-31 administratieve correcties -2 0-1 0-1 -2 toe- / afname bevolking 230 127-210 -91 65 24 verhuizingen binnen wijk 193 107 69 90 52 50 mutatiegraad 30,2 17,9 17,4 15,6 15,7 13,5 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 1.648 1.952 2.043 2.046 1.902 1.922 1.927 Eigendom % koopwoningen 22,0% 37,0% 36,7% 38,4% 41,1% 41,2% 42,2% % corporatiebezit 58,3% 47,8% 48,1% 56,4% 53,4% 53,0% 52,1% % overige verhuurders 17,1% 13,9% 14,0% 4,5% 5,2% 5,7% 5,6% % onbekend 2,7% 1,3% 1,2% 0,7% 0,3% 0,2% 0,2% Woningtype % eengezins 46,7% 51,3% 50,6% 50,2% 53,8% 54,7% 54,8% % meergezins 51,4% 47,7% 48,8% 48,8% 45,0% 44,4% 44,3% % overig / onbekend 1,9% 1,0% 0,6% 1,0% 1,2% 0,9% 0,9% 35

WOZ klasse Woningvoorraad (vervolg) 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 % 0-150.000 87,8% 57,7% 62,1% 62,2% 58,1% 65,6% 65,0% % 150.001-250.000 4,9% 35,8% 31,3% 31,4% 35,0% 29,6% 28,6% % > 250.000 0,5% 5,7% 5,9% 5,4% 3,9% 3,7% 4,3% % onbekend 6,9% 0,8% 0,6% 1,0% 2,9% 1,1% 2,1% Energieverbruik gemiddeld verbruik elektra particulier (kwh) 2.948 2.998 2.962 2.955 2.864 gemiddeld verbruik gas particulier (m 3 ) 1.110 1.075 1.059 1.026 954 Leefbaarheid en Veiligheid Sociale woonomgeving 2005 2007 2009 2011 2013 rapportcijfer leefbaarheid in eigen buurt 6,2 6,5 6,6 6,6 6,7 rapportcijfer veiligheid in eigen buurt 6,0 6,3 6,0 5,9 5,9 rapportcijfer woonomgeving 6,3 6,3 6,7 6,7 6,8 rapportcijfer voorzieningen in uw buurt 5,4 5,8 6,4 6,6 7,0 % (zeer) gehecht aan eigen buurt 53% 53% 49% 51% 50% % (zeer) prettige woonbuurt 72% 77% 78% 77% 77% % medeverantwoord. voor leefbaarheid 70% 63% 71% 60% 76% % actief voor buurtverbetering 29% 18% 22% 17% 25% kental sociale cohesie 5,4 5,2 5,3 5,3 5,4 kental verloedering 5,2 5,2 5,3 4,2 4,1 kental sociale overlast 2,8 2,3 2,6 2,9 3,3 % voelt zich wel eens onveilig in buurt 38% 38% 31% 35% 40% Buurtperspectief % dat vooruitgang ziet van de buurt 40% 38% 41% 32% 27% % dat achteruitgang ziet van de buurt 22% 18% 15% 15% 14% % dat vooruitgang verwacht van de buurt 57% 66% 58% 43% 31% % achteruitgang verwacht van de buurt 23% 13% 10% 19% 21% Bedrijven en banen Werk en inkomen 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal bedrijfsvestigingen aantal banen 100 320 190 390 200 410 210 420 220 440 230 460 Werkzoekenden en uitkeringen % geregistreerde werkzoekenden % wwb uitkeringen 16,9% 11,4% 11,2% 7,9% 11,1% 8,2% 11,1% 8,8% 12,8% 10,0% 12,8% 10,3% 10,8% Inkomenondersteuning % instroom schuldhulpaanvragen 1,8% 1,7% % Arnhem Card-houders 14,5% 14,5% % GelrePas-houders 19,6% 19,0% 18,9% Inkomen 2007 2008 2009 2010 2011 2012 gem. besteedbaar huishoudinkomen (x 1.000) 23,5 24,7 26,0 25,7 26,4 26,3 gem. gestandaardiseerd huishoudink. (x 1.000) 17,5 18,4 19,1 18,8 19,3 19,3 % huishoudens met laag inkomen 22% 22% 20% 18% 19% 22% Onderwijs Overige indicatoren 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 % voortijdig schoolverlaters 6,0% 4,8% 3,2% Sport % inwoners dat aangeeft te sporten 56% 60% 66% Vrijwilligerswerk % actief als vrijwilliger 33% 23% 32% Zorg % gebruik WMO voorz. - huishoudelijke hulp 1,2% % gebruik WMO voorz. - collectief vervoer 2,7% % geeft hulp aan buren 43% % kan bij buren terecht voor hulp 38% % matig/slecht zelfredzaam buitenshuis 14% % matig/slecht zelfredzaam binnenshuis 11% 36

Malburgen-Oost (N): Verjonging en verbeteringen Malburgen-Oost (N) is een deels vooroorlogse en (kort) naoorlogse wijk gelegen in Arnhem-Zuid. Aan de wijk is in de periode 2006-2010 een nieuw gebied toegevoegd: Stadseiland. Door deze toevoeging is de bevolking gegroeid. In Malburgen-Oost (Noord) is als gevolg van de herstructurering verdere verjonging opgetreden. Het aandeel ouderen ligt lager dan gemiddeld. Ruim een kwart van de bewoners is van niet-westerse allochtone afkomst; dit aantal is licht gestegen De wijk heeft relatief veel eengezinswoningen. Het aandeel koopwoningen is door de herstructurering toegenomen. Rapportcijfers over de woonomgeving, de leefbaarheid en veiligheid en de sociale kwaliteit van de woonbuurt zijn iets lager dan het gemiddelde voor Arnhem, maar wel hoger dan in Malburgen-Oost( Zuid). Over de voorzieningen in de wijk is men gemiddeld tevreden. Gevoelens van onveiligheid komen zowel in West als in Oost (N) relatief vaak voor. Het aandeel werkzoekenden en bijstandsgerechtigden ligt hoger dan gemiddeld voor Arnhem, maar ligt lager dan in de rest van Malburgen. Het sociaal-economisch profiel is de laatste jaren wel verbeterd. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 4.603 5.507 5.571 5.657 5.722 5.878 6.056 aantal huishoudens 2.269 2.716 2.741 2.791 2.799 2.858 2.931 gemiddelde huishoudensgrootte 2,02 2,01 2,01 2,01 2,03 2,03 2,04 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 24,5% 23,2% 23,4% 23,3% 24,0% 24,1% 24,4% % 20 t/m 64 jaar 67,1% 68,1% 67,6% 67,3% 66,4% 66,1% 65,7% % 65 jaar en ouder 8,4% 8,8% 9,0% 9,4% 9,5% 9,8% 9,9% Etniciteit % Nederlanders 58,4% 62,7% 62,6% 62,6% 62,1% 62,1% 61,3% % niet-westerse allochtonen 31,3% 26,9% 26,3% 25,9% 26,1% 26,3% 27,3% % westerse allochtonen 10,3% 10,3% 11,1% 11,5% 11,8% 11,6% 11,4% Huishoudens % paar met kinderen 22,8% 22,3% 22,9% 22,6% 23,9% 23,9% 24,3% % eenoudergezin 11,1% 9,9% 9,4% 9,1% 8,8% 8,8% 8,9% % paar zonder kinderen 23,5% 26,9% 25,5% 26,0% 24,8% 24,3% 23,9% % alleenstaande 42,6% 41,0% 42,2% 42,3% 42,6% 43,0% 42,9% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 74 112 107 108 124 119 sterfte 33 43 39 37 25 38 saldo geboorte - sterfte 41 69 68 71 99 81 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 428 320 365 367 412 456 vestiging van buiten Arnhem 331 441 432 404 505 488 vestiging totaal 759 761 797 771 917 944 vertrek binnen Arnhem 533 360 366 352 398 388 vertrek uit Arnhem 311 405 412 425 458 463 vertrek totaal 844 765 778 777 856 851 saldo vestiging - vertrek -85-4 19-6 61 93 administratieve correcties -5-1 -1 0-4 4 toe- / afname bevolking -49 64 86 65 156 178 verhuizingen binnen wijk 85 78 107 98 71 86 mutatiegraad 19,4 15,2 15,9 15,3 16,5 16,5 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 2.064 2.516 2.527 2.584 2.568 2.574 2.666 Eigendom % koopwoningen 29,7% 43,8% 44,0% 44,8% 47,2% 47,5% 46,8% % corporatiebezit 59,1% 41,1% 40,1% 38,9% 40,2% 39,5% 40,1% % overige verhuurders 9,7% 12,4% 13,0% 11,4% 12,1% 12,7% 12,4% % onbekend 1,5% 2,7% 2,8% 4,9% 0,5% 0,2% 0,7% Woningtype % eengezins 65,1% 69,3% 69,3% 67,7% 70,0% 69,9% 68,7% % meergezins 34,6% 28,0% 27,9% 27,4% 27,8% 28,0% 29,2% % overig / onbekend 0,2% 2,7% 2,8% 4,9% 2,2% 2,1% 2,1% 37

Malburgen-Oost (Z): Enorme diversiteit, hoge werkloosheid en weinig ontwikkeling Malburgen-Oost (Z) bestaat uit vijf buurten: t Duifje, Immerloo I, Immerloo II, Middelgraaflaan e.o. en Zeegsingel e.o. De buurt Immerloo II kenmerkt zich door een zestal grote galerijflats, t Duifje wordt afgesloten van de wijk door de Pleijweg. De wijk Malburgen-Oost (Z) heeft relatief veel 65-plussers. Vooral in de buurt Middelgraaflaan e.o. wonen relatief veel ouderen, mede als gevolg van de aanwezigheid van zorgvoorzieningen. De wijk kent relatief veel eenoudergezinnen. Het aandeel niet-westers allochtonen is hoog in Malburgen-Oost (Zuid). Binnen de wijk zien we sterke variatie: in de buurt Immerloo II twee op de drie inwoners, in t Duifje en Middelgraaflaan e.o. één op de vier. De woningvoorraad van de wijk neemt, na een periode van afname, de afgelopen jaren weer toe. Ruim driekwart is in bezit van corporaties. In Immerloo II zijn bijna alle woningen corporatiebezit. In de buurten Immerloo I en Zeegsingel e.o. staan vooral eengezinswoningen. In de buurten Middelgraaflaan e.o. en Immerloo II overheersen de flats/appartementen. Bewoners van deze wijk zijn over de woonomgeving, de leefbaarheid en veiligheid, de voorzieningen in de buurt en de sociale kwaliteit van de woonbuurt negatiever dan gemiddeld. De sociaal-economische positie van de huishoudens in Malburgen-Oost (Z) is ongunstig: ruim een kwart van de huishoudens heeft een inkomen onder de lage inkomensgrens en het gemiddelde huishoudensinkomen is het laagst in Arnhem. Het aandeel werkzoekenden en bijstandsgerechtigden in de Malburgen-Oost (Z) is gestegen en is het hoogst van alle wijken. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 8.487 7.109 7.175 7.303 7.290 7.443 7.655 aantal huishoudens 3.993 3.410 3.417 3.436 3.471 3.612 3.691 gemiddelde huishoudensgrootte 2,05 2,04 2,04 2,06 2,04 2,01 2,02 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 26,0% 25,3% 25,3% 25,2% 25,1% 24,9% 25,0% % 20 t/m 64 jaar 58,8% 57,6% 57,6% 57,2% 57,1% 57,1% 57,0% % 65 jaar en ouder 15,3% 17,1% 17,1% 17,6% 17,8% 18,0% 18,0% Etniciteit % Nederlanders 47,3% 47,7% 47,6% 47,2% 47,1% 46,6% 46,3% % niet-westerse allochtonen 42,5% 42,3% 42,4% 42,9% 43,1% 43,6% 44,1% % westerse allochtonen 10,2% 10,0% 10,0% 9,9% 9,8% 9,8% 9,7% Huishoudens % paar met kinderen 21,4% 20,2% 19,9% 20,5% 20,4% 19,7% 20,2% % eenoudergezin 12,2% 13,3% 13,8% 14,0% 13,3% 13,6% 13,8% % paar zonder kinderen 23,0% 23,9% 23,6% 23,4% 23,4% 22,3% 22,4% % alleenstaande 43,4% 42,6% 42,7% 42,1% 42,9% 44,5% 43,6% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 136 110 84 107 91 101 sterfte 115 83 77 79 59 63 saldo geboorte - sterfte 21 27 7 28 32 38 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 669 419 504 507 567 524 vestiging van buiten Arnhem 551 392 382 387 429 492 vestiging totaal 1.220 811 886 894 996 1.016 vertrek binnen Arnhem 831 400 402 456 445 421 vertrek uit Arnhem 557 369 361 478 429 417 vertrek totaal 1.388 769 763 934 874 838 saldo vestiging - vertrek -168 42 123-40 122 178 administratieve correcties -3-3 -2-1 -1-4 toe- / afname bevolking -150 66 128-13 153 212 verhuizingen binnen wijk 367 121 177 143 159 187 mutatiegraad 19,9 12,8 13,8 14,5 14,9 14,8 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 3.647 3.190 3.190 3.265 3.429 3.511 3.645 Eigendom % koopwoningen 10,8% 17,2% 16,6% 16,6% 18,8% 18,9% 18,5% % corporatiebezit 86,2% 74,9% 76,3% 75,7% 73,4% 73,4% 78,2% % overige verhuurders 2,9% 5,0% 5,1% 4,3% 3,6% 3,3% 3,2% % onbekend 0,2% 2,9% 2,0% 3,4% 4,2% 4,4% 0,1% Woningtype % eengezins 40,8% 47,2% 47,2% 47,5% 45,8% 45,9% 46,5% % meergezins 59,1% 50,3% 50,3% 49,1% 47,0% 46,7% 44,9% % overig / onbekend 0,1% 2,5% 2,5% 3,4% 7,2% 7,5% 8,5% 39

WOZ klasse Woningvoorraad (vervolg) 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 % 0-150.000 87,1% 74,8% 80,5% 79,2% 78,8% 84,3% 81,0% % 150.001-250.000 12,3% 22,1% 16,5% 16,8% 12,5% 7,6% 14,5% % > 250.000 0,4% 0,5% 0,6% 0,5% 0,5% 0,4% 0,5% % onbekend 0,1% 2,5% 2,5% 3,5% 8,2% 7,6% 4,1% Energieverbruik gemiddeld verbruik elektra particulier (kwh) 2.672 2.655 2.611 2.756 2.552 gemiddeld verbruik gas particulier (m 3 ) 971 962 941 960 914 Leefbaarheid en Veiligheid Sociale woonomgeving 2005 2007 2009 2011 2013 rapportcijfer leefbaarheid in eigen buurt 5,8 6,4 6,5 6,6 6,5 rapportcijfer veiligheid in eigen buurt 5,8 6,4 6,3 6,0 6,0 rapportcijfer woonomgeving 5,9 6,5 6,6 6,7 6,6 rapportcijfer voorzieningen in uw buurt 5,6 6,2 6,7 6,4 6,5 % (zeer) gehecht aan eigen buurt 54% 50% 54% 55% 50% % (zeer) prettige woonbuurt 63% 78% 75% 78% 76% % medeverantwoord. voor leefbaarheid 66% 63% 63% 61% 61% % actief voor buurtverbetering 22% 16% 19% 15% 22% kental sociale cohesie 4,9 4,8 5,2 5,2 5,2 kental verloedering 5,7 5,6 5,1 5,2 4,4 kental sociale overlast 4,1 3,0 2,6 3,3 2,5 % voelt zich wel eens onveilig in buurt 43% 41% 30% 34% 30% Buurtperspectief % dat vooruitgang ziet van de buurt 20% 19% 36% 22% 24% % dat achteruitgang ziet van de buurt 40% 35% 25% 29% 23% % dat vooruitgang verwacht van de buurt 26% 34% 45% 30% 22% % achteruitgang verwacht van de buurt 45% 32% 26% 26% 25% Bedrijven en banen Werk en inkomen 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal bedrijfsvestigingen aantal banen 180 990 250 960 260 940 280 1.030 290 880 310 920 Werkzoekenden en uitkeringen % geregistreerde werkzoekenden % wwb uitkeringen 20,3% 16,2% 17,2% 12,9% 16,8% 13,7% 14,9% 14,0% 15,8% 14,7% 16,7% 14,8% 15,4% Inkomenondersteuning % instroom schuldhulpaanvragen 1,9% 3,0% % Arnhem Card-houders 26,7% 26,4% % GelrePas-houders 31,0% 28,8% 29,6% Inkomen 2007 2008 2009 2010 2011 2012 gem. besteedbaar huishoudinkomen (x 1.000) 22,0 23,0 22,7 23,3 23,4 23,4 gem. gestandaardiseerd huishoudink. (x 1.000) 16,3 16,9 17,1 17,2 17,3 17,4 % huishoudens met laag inkomen 23% 21% 21% 20% 22% 26% Onderwijs Overige indicatoren 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 % voortijdig schoolverlaters 5,7% 3,3% 3,8% Sport % inwoners dat aangeeft te sporten 34% 48% 49% Vrijwilligerswerk % actief als vrijwilliger 29% 27% 31% Zorg % gebruik WMO voorz. - huishoudelijke hulp 4,3% % gebruik WMO voorz. - collectief vervoer 8,6% % geeft hulp aan buren 44% % kan bij buren terecht voor hulp 38% % matig/slecht zelfredzaam buitenshuis 23% % matig/slecht zelfredzaam binnenshuis 16% 40

Vredenburg/Kronenburg: Krimp en vergrijzing De wijk Vredenburg/Kronenburg ligt in het zuidelijk stadsdeel en is gebouwd in de periode 1970-1990. De wijk bestaat uit vier buurten, ieder met hun eigen karakter: Vredenburg, Kronenburg, Holthuizen en Eimersweide. Op het grondgebied van de wijk staan veel kantoren (bijvoorbeeld Rijnpoort). Het winkelcentrum Kronenburg en de Rijnhal liggen in de wijk. Vredenburg/Kronenburg wordt doorsneden door een aantal drukke wegen. De woningvoorraad kenmerkt zich door een hoog percentage meergezinswoningen. Met name langs de randen van Vredenburg, in Kronenburg en in Eimersweide staat veel hoogbouw. Een groot deel van de woningen is particulier verhuurd. Sinds 2003 is sprake geweest van een daling van het aantal inwoners, momenteel lijkt er sprake van een lichte groei. Er wonen relatief veel ouderen. Deels hangt dit samen met de aanwezigheid van verzorgingsflats en intramurale voorzieningen. Ook het feit dat de jongere gezinnen die zich in de jaren 70 vestigden er deels zijn blijven wonen draagt hier aan bij. Een aanzienlijk deel van de bewoners is niet-westers allochtoon, het aantal stijgt licht. Bewoners zijn over het algemeen gemiddeld positief over de woonomgeving, leefbaarheid en voorzieningen in de wijk. Wel is een kwart van de bewoners niet positief over de toekomstige ontwikkeling van de wijk. Het aantal arbeidsplaatsen en bedrijfsvestigingen is toegenomen. De werkloosheid en het aantal mensen met een PW(voorheen WWB)-uitkering is gestegen en ligt hoger dan het Arnhems gemiddelde. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 8.639 8.277 8.312 8.161 8.158 8.168 8.237 aantal huishoudens 4.540 4.529 4.507 4.418 4.438 4.456 4.475 gemiddelde huishoudensgrootte 1,87 1,81 1,83 1,83 1,83 1,82 1,83 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 18,5% 18,8% 19,1% 18,9% 19,1% 18,5% 18,3% % 20 t/m 64 jaar 59,8% 59,8% 59,7% 59,0% 57,9% 58,2% 58,3% % 65 jaar en ouder 21,7% 21,4% 21,2% 22,2% 23,1% 23,3% 23,4% Etniciteit % Nederlanders 66,8% 63,5% 62,7% 63,3% 63,1% 63,6% 63,0% % niet-westerse allochtonen 18,8% 22,8% 23,2% 22,7% 22,8% 22,4% 23,2% % westerse allochtonen 14,4% 13,7% 14,1% 14,1% 14,1% 14,0% 13,8% Huishoudens % paar met kinderen 17,8% 17,0% 17,6% 17,7% 17,7% 17,5% 17,4% % eenoudergezin 6,5% 6,2% 6,4% 6,5% 6,7% 6,7% 6,7% % paar zonder kinderen 26,9% 24,7% 24,3% 24,5% 23,7% 23,9% 24,4% % alleenstaande 48,8% 52,0% 51,7% 51,3% 52,0% 51,9% 51,4% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 79 73 68 83 58 62 sterfte 115 84 74 74 91 88 saldo geboorte - sterfte -36-11 -6 9-33 -26 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 524 415 366 436 500 406 vestiging van buiten Arnhem 526 601 498 561 510 503 vestiging totaal 1.050 1.016 864 997 1.010 909 vertrek binnen Arnhem 531 346 372 412 441 354 vertrek uit Arnhem 668 617 637 593 525 453 vertrek totaal 1.199 963 1.009 1.005 966 807 saldo vestiging - vertrek -149 53-145 -8 44 102 administratieve correcties 1-7 0-4 -1-7 toe- / afname bevolking -184 35-151 -3 10 69 verhuizingen binnen wijk 143 103 111 145 153 121 mutatiegraad 14,8 13,2 12,7 14,0 14,0 11,9 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 4.263 4.314 4.320 4.349 4.357 4.457 4.454 Eigendom % koopwoningen 21,8% 26,2% 26,7% 27,5% 30,0% 29,9% 30,8% % corporatiebezit 41,6% 38,3% 38,1% 38,2% 41,5% 40,7% 40,6% % overige verhuurders 36,1% 34,5% 34,3% 33,5% 28,3% 27,7% 27,1% % onbekend 0,5% 1,0% 0,9% 0,8% 0,3% 1,7% 1,5% Woningtype % eengezins 47,1% 46,6% 46,6% 46,6% 46,5% 45,5% 45,5% % meergezins 52,9% 53,3% 53,3% 53,0% 52,9% 52,8% 52,8% % overig / onbekend 0,1% 0,1% 0,1% 0,4% 0,6% 1,7% 1,7% 41

Elden: Dorp in Arnhem, ouderen en werkgelegenheid Deze kleine wijk is het voormalige dorp Elden en de omgeving ervan. Het heeft nog steeds een dorps karakter. Het stadion Gelredome ligt op het grondgebied van deze wijk. Opvallend zijn de drukke wegen die de wijk omsluiten. Het aantal bewoners is gestegen; dit komt door nieuwbouwproject de Tuin van Elden. Het is een relatief grijze bevolking: veel ouderen en relatief weinig jongeren. Dit hangt voor een belangrijk deel samen met het in de wijk gevestigde verzorgingshuis en het verpleeghuis. Er wonen relatief weinig niet-westerse allochtonen in de wijk. Er staan inmiddels 930 woningen in de wijk, waarvan één derde corporatiebezit. Naast de verzorgingshuizen betreft het voornamelijk eengezinswoningen. De sociale cohesie is sterk. Men kent weinig sociaal-economische problematiek. Bewoners zijn dan ook, in vergelijking tot het Arnhemse gemiddelde, positief over de leefbaarheid en veiligheid van hun wijk. Over de voorzieningen is men iets minder tevreden. De werkloosheid en bijstandsdichtheid zijn beide gestegen, maar blijven onder het Arnhems gemiddelde. De wijk heeft relatief veel arbeidsplaatsen (voornamelijk bij zorginstellingen, de diverse aanwezige kantoren en Gelredome). Het aantal bedrijfsvestigingen is toegenomen. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 2.089 2.150 2.129 2.113 2.118 2.115 2.236 aantal huishoudens 795 842 843 830 852 855 917 gemiddelde huishoudensgrootte 2,38 2,30 2,29 2,31 2,27 2,26 2,24 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 20,4% 21,2% 21,2% 21,2% 21,3% 21,0% 21,6% % 20 t/m 64 jaar 54,2% 49,8% 50,2% 49,6% 49,4% 50,2% 51,0% % 65 jaar en ouder 25,4% 29,0% 28,6% 29,2% 29,3% 28,8% 27,4% Etniciteit % Nederlanders 90,7% 89,3% 88,5% 87,9% 87,1% 87,3% 86,5% % niet-westerse allochtonen 2,3% 3,1% 2,9% 3,3% 4,3% 4,3% 5,1% % westerse allochtonen 6,9% 7,7% 8,6% 8,8% 8,6% 8,5% 8,3% Huishoudens % paar met kinderen 33,8% 31,4% 30,5% 31,0% 29,9% 29,5% 28,7% % eenoudergezin 3,6% 4,8% 5,1% 5,1% 5,5% 6,0% 7,5% % paar zonder kinderen 36,9% 35,9% 35,9% 36,4% 34,6% 34,0% 33,0% % alleenstaande 25,7% 28,0% 28,5% 27,6% 29,9% 30,5% 30,8% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 12 14 14 10 12 9 sterfte 88 75 79 88 80 87 saldo geboorte - sterfte -76-61 -65-78 -68-78 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 90 105 95 102 127 204 vestiging van buiten Arnhem 78 61 69 92 97 118 vestiging totaal 168 166 164 194 224 322 vertrek binnen Arnhem 51 74 50 63 63 59 vertrek uit Arnhem 54 55 65 48 92 60 vertrek totaal 105 129 115 111 155 119 saldo vestiging - vertrek 63 37 49 83 69 203 administratieve correcties 0 3 0 0-4 -4 toe- / afname bevolking -13-21 -16 5-3 121 verhuizingen binnen wijk 3 28 21 25 93 52 mutatiegraad 6,7 8,2 7,6 8,4 13,3 12,5 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 775 818 823 848 853 860 930 Eigendom % koopwoningen 59,4% 57,6% 58,9% 58,0% 59,3% 59,3% 58,4% % corporatiebezit 28,8% 31,3% 30,0% 31,8% 31,2% 31,2% 31,8% % overige verhuurders 10,8% 10,4% 10,0% 9,3% 9,3% 9,2% 8,8% % onbekend 1,0% 0,7% 1,1% 0,8% 0,2% 0,3% 1,0% Woningtype % eengezins 96,1% 91,3% 91,3% 88,0% 87,7% 87,7% 88,3% % meergezins 1,5% 6,6% 6,8% 6,6% 6,9% 6,7% 6,2% % overig / onbekend 2,3% 2,1% 1,9% 5,4% 5,4% 5,6% 5,5% 43

Elderveld: Enige krimp, vergrijzing Net als De Laar is Elderveld, gelegen in het westelijk deel van Arnhem-Zuid, een wijk uit de jaren 70 van de vorige eeuw en ook deels een Bloemkoolwijk. Het aantal inwoners neemt langzaam aan af. Elderveld telt relatief veel oudere inwoners, veel 55- plussers en weinig 18- t/m 34-jarigen. Het aandeel gezinnen met kinderen neemt iets af in de wijk. Het aandeel alleenstaanden neemt geleidelijk aan toe. Er zijn naar verhouding weinig verhuisbewegingen. Veel mensen blijven wonen, ook als hun kinderen zelfstandig zijn gaan wonen. De stabiele woningvoorraad van ruim 4.000 woningen bestaat, naast de koopwoningen, uit relatief veel corporatiewoningen. De bewoners zijn over het algemeen positief over de leefbaarheid en voorzieningen in hun wijk. Over de toekomst in hun wijk is men minder positief. De werkloosheid in Elderveld is, ondanks een toename, lager dan het Arnhems gemiddelde. Het aantal bijstandsuitkeringen is ook gestegen, maar blijft onder het Arnhems gemiddelde. Het aantal arbeidsplaatsen in de wijk is afgenomen en het aantal bedrijfsvestigingen toegenomen. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 9.866 9.410 9.387 9.288 9.277 9.227 9.150 aantal huishoudens 4.326 4.315 4.308 4.292 4.305 4.304 4.323 gemiddelde huishoudensgrootte 2,27 2,17 2,17 2,15 2,14 2,13 2,11 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 23,7% 22,2% 22,0% 21,6% 21,6% 21,6% 21,0% % 20 t/m 64 jaar 63,0% 61,6% 61,5% 60,5% 59,4% 58,5% 58,0% % 65 jaar en ouder 13,3% 16,2% 16,6% 17,9% 19,0% 19,9% 20,9% Etniciteit % Nederlanders 77,6% 75,0% 74,4% 74,4% 74,2% 73,9% 73,6% % niet-westerse allochtonen 10,7% 13,0% 13,5% 13,7% 14,1% 14,2% 14,4% % westerse allochtonen 11,7% 12,1% 12,1% 11,9% 11,7% 11,8% 12,0% Huishoudens % paar met kinderen 30,7% 26,9% 26,7% 26,5% 25,7% 25,8% 25,3% % eenoudergezin 7,0% 7,6% 7,7% 7,7% 7,9% 7,9% 7,6% % paar zonder kinderen 29,6% 30,5% 30,9% 30,6% 31,0% 29,9% 29,6% % alleenstaande 32,7% 34,9% 34,7% 35,3% 35,4% 36,4% 37,5% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 98 101 89 86 93 69 sterfte 76 82 74 74 93 89 saldo geboorte - sterfte 22 19 15 12 0-20 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 383 333 282 315 316 367 vestiging van buiten Arnhem 309 296 292 307 299 310 vestiging totaal 692 629 574 622 615 677 vertrek binnen Arnhem 472 328 356 333 364 413 vertrek uit Arnhem 400 344 337 313 305 320 vertrek totaal 872 672 693 646 669 733 saldo vestiging - vertrek -180-43 -119-24 -54-56 administratieve correcties 4 1 5 1 4-1 toe- / afname bevolking -154-23 -99-11 -50-77 verhuizingen binnen wijk 76 90 76 101 112 100 mutatiegraad 8,8 7,9 7,6 7,9 8,1 8,8 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 4.212 4.213 4.213 4.235 4.234 4.235 4.235 Eigendom % koopwoningen 43,8% 47,3% 47,6% 47,8% 49,2% 49,0% 49,8% % corporatiebezit 40,9% 37,9% 41,6% 41,3% 44,8% 45,2% 45,0% % overige verhuurders 15,1% 14,6% 10,8% 10,5% 6,0% 5,7% 5,2% % onbekend 0,2% 0,3% 0,1% 0,4% 0,0% 0,0% 0,1% Woningtype % eengezins 70,2% 70,1% 70,1% 69,8% 69,8% 69,8% 69,8% % meergezins 29,7% 29,7% 29,7% 29,6% 29,6% 29,6% 29,6% % overig / onbekend 0,1% 0,1% 0,2% 0,6% 0,5% 0,5% 0,5% 45

De Laar: Gezinswijk, kritisch over de toekomst van de wijk De Laar is een typische Bloemkoolwijk uit de tweede helft van de jaren 70. Een overwegend groene wijk onderverdeeld in twee buurten: De Laar-Oost en -West. De wijk is de op één na grootste wijk qua inwonertal van Arnhem. Het aantal inwoners neemt geleidelijk aan af doordat kinderen uit huis vertrekken en de ouders er blijven wonen. De Laar is vooral een wijk voor gezinnen. De Laar is een overwegend witte wijk. De circa 5.500 woningen zijn gelijk verdeeld over de twee buurten. Het zijn voornamelijk eengezinswoningen. De woningvoorraad bestaat voor meer dan de helft uit koopwoningen. Het aantal koopwoningen neemt geleidelijk aan toe. We zien relatief weinig verhuisbewegingen in de wijk. Over het algemeen zijn de inwoners positief over hun wijk. Het gevoel van onveiligheid is gemiddeld. Over de toekomst van de wijk zijn de bewoners enigszins pessimistisch. Over de voorzieningen is men tevreden, De werkloosheid en het aantal bijstandsgerechtigden is toegenomen. Het aantal bedrijfsvestigingen is licht gestegen, het aantal arbeidsplaatsen is redelijk stabiel. De wijk kent relatief veel ZZP-ers. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 13.245 12.721 12.648 12.644 12.665 12.591 12.482 aantal huishoudens 5.608 5.617 5.617 5.620 5.621 5.613 5.613 gemiddelde huishoudensgrootte 2,36 2,26 2,25 2,25 2,25 2,24 2,22 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 27,1% 25,5% 25,0% 25,1% 25,0% 24,7% 24,4% % 20 t/m 64 jaar 68,2% 68,1% 68,2% 67,2% 66,3% 65,8% 65,1% % 65 jaar en ouder 4,7% 6,4% 6,9% 7,7% 8,6% 9,5% 10,4% Etniciteit % Nederlanders 76,6% 75,1% 74,8% 74,7% 74,8% 75,0% 74,9% % niet-westerse allochtonen 10,8% 12,5% 12,8% 12,8% 12,8% 12,9% 12,8% % westerse allochtonen 12,6% 12,4% 12,4% 12,4% 12,4% 12,1% 12,2% Huishoudens % paar met kinderen 34,3% 31,8% 31,3% 31,1% 30,5% 30,3% 29,4% % eenoudergezin 9,1% 9,0% 9,0% 9,1% 9,5% 9,2% 9,5% % paar zonder kinderen 25,9% 26,0% 26,1% 26,0% 26,8% 26,7% 26,6% % alleenstaande 30,7% 33,2% 33,7% 33,8% 33,3% 33,7% 34,4% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 176 164 165 190 159 158 sterfte 45 42 43 38 48 46 saldo geboorte - sterfte 131 122 122 152 111 112 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 554 430 410 435 368 432 vestiging van buiten Arnhem 508 427 445 464 445 455 vestiging totaal 1.062 857 855 899 813 887 vertrek binnen Arnhem 685 478 468 524 510 549 vertrek uit Arnhem 647 575 512 505 489 577 vertrek totaal 1.332 1.053 980 1.029 999 1.126 saldo vestiging - vertrek -270-196 -125-130 -186-239 administratieve correcties -7 1-1 -1 1 18 toe- / afname bevolking -146-73 -4 21-74 -109 verhuizingen binnen wijk 234 157 105 134 157 171 mutatiegraad 10,9 8,8 8,1 8,7 8,4 9,4 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 5.513 5.532 5.533 5.538 5.539 5.540 5.540 Eigendom % koopwoningen 46,8% 52,7% 51,7% 52,0% 55,9% 55,8% 56,8% % corporatiebezit 37,2% 34,1% 35,3% 35,2% 33,0% 33,1% 32,9% % overige verhuurders 15,7% 12,9% 12,8% 12,6% 11,0% 11,0% 10,1% % onbekend 0,3% 0,2% 0,2% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% Woningtype % eengezins 77,6% 77,3% 77,3% 77,4% 77,4% 77,3% 77,4% % meergezins 22,3% 22,6% 22,5% 22,5% 22,5% 22,5% 22,5% % overig / onbekend 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 47

Rijkerswoerd: Krimpende gezinswijk, kritisch over toekomst Rijkerswoerd is een grote wijk in Arnhem-Zuid. Ontwikkeld in de jaren 80 van de vorige eeuw en in de 20 jaar daarna flink uitgebreid. De wijk bestaat uit vier buurten: Oost, Midden, West en Overmaat. Hoewel de wijk qua inwonertal de grootste van Arnhem is, loopt het aantal terug. Het is een echte gezinswijk. Veel veertigers, kinderen en jeugd. Vanaf 2000 zien we een toename van het aandeel niet-westerse allochtonen. Deze toename zet door. Heeft de bevolking een typisch gezinsprofiel, zo ook de woningvoorraad. Zo n 8 op de 10 woningen zijn eengezinswoningen, het merendeel koopwoningen. De mutatiegraad van de wijk is laag; veel bewoners blijken honkvast. Over het algemeen zijn bewoners redelijk positief over de leefbaarheid en de veiligheid van hun wijk. Men verwacht wel dat de wijk de komende jaren erop achteruit zal gaan. De werkloosheid ligt lager dan het Arnhems gemiddelde, zo ook het aantal bijstandsuitkeringen maar beide stijgen wel. Het aantal arbeidsplaatsen in de wijk blijft gelijk, het aantal bedrijfsvestigingen is toegenomen. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 13.178 13.278 13.185 13.210 13.147 13.032 12.947 aantal huishoudens 5.332 5.481 5.445 5.456 5.464 5.462 5.433 gemiddelde huishoudensgrootte 2,46 2,41 2,41 2,40 2,39 2,37 2,37 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 29,5% 29,0% 28,9% 28,5% 28,4% 28,1% 27,6% % 20 t/m 64 jaar 63,0% 62,6% 62,4% 62,3% 62,0% 61,5% 61,6% % 65 jaar en ouder 7,5% 8,4% 8,7% 9,1% 9,6% 10,4% 10,8% Etniciteit % Nederlanders 75,7% 72,5% 72,1% 71,6% 71,4% 71,0% 71,0% % niet-westerse allochtonen 12,0% 15,5% 16,0% 16,6% 16,9% 17,2% 17,3% % westerse allochtonen 12,3% 12,0% 11,9% 11,8% 11,6% 11,8% 11,7% Huishoudens % paar met kinderen 38,2% 36,6% 37,0% 36,7% 36,3% 35,7% 35,3% % eenoudergezin 6,8% 8,0% 7,8% 8,4% 8,7% 9,2% 9,6% % paar zonder kinderen 28,5% 26,1% 25,4% 25,1% 24,9% 24,3% 24,5% % alleenstaande 26,5% 29,3% 29,8% 29,7% 30,1% 30,8% 30,6% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 192 185 143 154 154 132 sterfte 54 56 58 68 57 55 saldo geboorte - sterfte 138 129 85 86 97 77 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 705 351 373 364 340 366 vestiging van buiten Arnhem 525 452 429 432 381 365 vestiging totaal 1.230 803 802 796 721 731 vertrek binnen Arnhem 562 486 411 479 427 417 vertrek uit Arnhem 670 536 452 470 510 469 vertrek totaal 1.232 1.022 863 949 937 886 saldo vestiging - vertrek -2-219 -61-153 -216-155 administratieve correcties -7-3 1 4 4-7 toe- / afname bevolking 129-93 25-63 -115-85 verhuizingen binnen wijk 335 134 137 160 162 134 mutatiegraad 11,8 7,9 7,3 7,8 7,6 7,3 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 5.151 5.206 5.208 5.213 5.213 5.216 5.217 Eigendom % koopwoningen 55,9% 57,6% 57,5% 57,6% 59,4% 59,3% 60,1% % corporatiebezit 34,2% 32,3% 32,2% 32,0% 30,5% 34,1% 33,9% % overige verhuurders 9,5% 9,9% 10,2% 10,3% 9,9% 6,4% 5,8% % onbekend 0,4% 0,2% 0,2% 0,1% 0,1% 0,2% 0,1% Woningtype % eengezins 82,5% 82,6% 82,6% 82,4% 82,4% 82,5% 82,6% % meergezins 17,2% 17,2% 17,2% 17,2% 17,2% 17,2% 17,1% % overig / onbekend 0,3% 0,2% 0,2% 0,4% 0,3% 0,3% 0,3% 49

Schuytgraaf: Jongste wijk van Arnhem Schuytgraaf is de nieuwste uitbreidingswijk van Arnhem en is gelegen in het zuidwesten van de gemeente ten westen van de spoorlijn Arnhem-Nijmegen. De eerste woningen dateren van 2004. Het is een zeer groene wijk met veel waterpartijen. De bevolking groeit nog steeds. De laatste jaren voornamelijk als gevolg van gezinsuitbreiding van de huidige huishoudens, maar ook door nieuw opgeleverde woningen. Schuytgraaf is een jonge wijk. Een gemiddeld huishouden in Schuytgraaf is dan ook beduidend groter dan een gemiddeld Arnhems huishouden. Het percentage niet-westerse allochtonen in Schuytgraaf neemt gestaag toe. Wat opvalt is dat er weinig bewoners van Turkse of Marokkaanse komaf zijn. De woningvoorraad bestaat voornamelijk uit eengezinswoningen, bijna 2/3 is koop. Van de koopwoningen bestaat een relatief groot aandeel uit het duurdere segment van de markt: tweeonder-één-kap, vrijstaand en geschakeld. Er zijn weinig flatwoningen, boven- of benedenwoningen. Bewoners zijn gemiddeld positief over de leefbaarheid en veiligheid. Over het voorzieningenaanbod is men over het algemeen niet tevreden. Men is doorgaans positief over de toekomst van de wijk. Bewoners voelen zich veilig in hun eigen buurt. De werkgelegenheid en het aantal bedrijfsvestigingen in de wijk nemen toe. Er zijn relatief veel ZZP-ers in de wijk gevestigd. Het aantal bijstandsgerechtigden is laag. De werkloosheid is de laatste jaren gestegen. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 632 6.762 7.491 8.342 8.843 9.046 9.270 aantal huishoudens 257 2.505 2.738 3.047 3.242 3.294 3.411 gemiddelde huishoudensgrootte 2,46 2,69 2,73 2,73 2,72 2,74 2,71 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 25,5% 34,1% 34,6% 35,1% 35,7% 35,9% 35,8% % 20 t/m 64 jaar 72,3% 64,1% 62,8% 62,2% 61,3% 60,7% 60,4% % 65 jaar en ouder 2,2% 1,8% 2,6% 2,8% 3,1% 3,3% 3,7% Etniciteit % Nederlanders 85,4% 78,1% 77,9% 76,9% 75,7% 75,7% 75,0% % niet-westerse allochtonen 4,6% 12,8% 12,7% 13,5% 14,3% 14,6% 15,1% % westerse allochtonen 10,0% 9,1% 9,4% 9,5% 9,9% 9,7% 9,9% Huishoudens % paar met kinderen 37,4% 45,5% 47,7% 47,6% 47,2% 48,1% 47,4% % eenoudergezin 5,4% 6,8% 6,4% 7,6% 8,5% 8,8% 8,6% % paar zonder kinderen 38,1% 28,0% 26,7% 25,3% 23,3% 21,8% 21,2% % alleenstaande 19,1% 19,6% 19,2% 19,4% 20,9% 21,3% 22,8% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 geboorte 38 222 227 231 208 174 sterfte 1 11 9 12 11 10 saldo geboorte - sterfte 37 211 218 219 197 164 Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem 691 402 528 360 284 311 vestiging van buiten Arnhem 452 462 513 450 352 433 vestiging totaal 1.143 864 1.041 810 636 744 vertrek binnen Arnhem 7 126 124 171 238 237 vertrek uit Arnhem 32 215 280 356 392 445 vertrek totaal 39 341 404 527 630 682 saldo vestiging - vertrek 1.104 523 637 283 6 62 administratieve correcties -3-5 -4-1 0-2 toe- / afname bevolking 1.138 729 851 501 203 224 verhuizingen binnen wijk 19 79 95 147 99 124 mutatiegraad 50,8 9,6 10,3 9,5 8,2 9,1 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 515 2.498 2.714 3.015 3.174 3.270 3.350 Eigendom % koopwoningen 25,6% 68,8% 68,2% 67,5% 66,3% 63,9% 64,1% % corporatiebezit 11,8% 14,0% 17,5% 19,5% 21,4% 27,1% 26,7% % overige verhuurders 0,6% 9,8% 10,4% 8,2% 10,4% 8,1% 8,2% % onbekend 61,9% 7,4% 3,9% 4,7% 1,9% 0,8% 1,1% Woningtype % eengezins 47,0% 83,9% 84,3% 81,2% 81,1% 78,9% 79,2% % meergezins 4,9% 13,1% 13,0% 12,9% 14,1% 16,5% 16,1% % overig / onbekend 48,2% 3,0% 2,7% 6,0% 4,9% 4,6% 4,7% 51

WOZ klasse Woningvoorraad (vervolg) 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 % 0-150.000 0,0% 0,8% 1,7% 1,8% 2,2% 4,4% 2,2% % 150.001-250.000 18,6% 40,8% 40,2% 39,6% 50,9% 58,7% 45,7% % > 250.000 6,4% 46,5% 26,0% 18,7% 34,4% 32,3% 30,4% % onbekend 75,0% 11,8% 32,1% 39,9% 12,5% 4,5% 21,7% Energieverbruik gemiddeld verbruik elektra particulier (kwh) 3.334 3.389 3.332 3.411 3.327 gemiddeld verbruik gas particulier (m 3 ) - - - - - Leefbaarheid en Veiligheid Sociale woonomgeving 2005 2007 2009 2011 2013 rapportcijfer leefbaarheid in eigen buurt 6,9 7,0 7,2 7,2 7,1 rapportcijfer veiligheid in eigen buurt 7,2 7,7 7,1 6,9 6,9 rapportcijfer woonomgeving 7,1 7,1 7,3 7,2 7,2 rapportcijfer voorzieningen in uw buurt 4,7 5,1 5,7 5,5 5,6 % (zeer) gehecht aan eigen buurt 80% 55% 57% 54% 53% % (zeer) prettige woonbuurt 89% 87% 91% 87% 89% % medeverantwoord. voor leefbaarheid 94% 76% 83% 79% 77% % actief voor buurtverbetering 32% 34% 25% 29% 26% kental sociale cohesie 6,8 6,2 6,5 6,4 6,2 kental verloedering 2,1 2,3 3,0 2,6 2,9 kental sociale overlast 0,2 0,2 0,9 0,5 0,8 % voelt zich wel eens onveilig in buurt 15% 9% 12% 15% 16% Buurtperspectief % dat vooruitgang ziet van de buurt 40% 31% 26% 25% 16% % dat achteruitgang ziet van de buurt 12% 7% 8% 10% 10% % dat vooruitgang verwacht van de buurt 68% 55% 39% 32% 34% % achteruitgang verwacht van de buurt 11% 6% 13% 15% 15% Bedrijven en banen Werk en inkomen 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal bedrijfsvestigingen aantal banen 40 110 340 630 400 710 480 830 530 870 580 960 Werkzoekenden en uitkeringen % geregistreerde werkzoekenden % wwb uitkeringen 5,9% 2,3% 3,7% 1,2% 3,7% 1,3% 3,8% 1,5% 4,5% 1,8% 5,7% 2,3% 2,3% Inkomenondersteuning % instroom schuldhulpaanvragen 0,4% 0,7% % Arnhem Card-houders 3,1% 3,4% % GelrePas-houders 5,0% 5,1% 5,1% Inkomen 2007 2008 2009 2010 2011 2012 gem. besteedbaar huishoudinkomen (x 1.000) 36,4 39,1 39,5 39,9 40,2 40,2 gem. gestandaardiseerd huishoudink. (x 1.000) 24,2 25,4 26,0 25,7 25,8 25,7 % huishoudens met laag inkomen 6% 5% 4% 5% 6% 8% Onderwijs Overige indicatoren 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 % voortijdig schoolverlaters 3,5% 2,5% 1,8% Sport % inwoners dat aangeeft te sporten 63% 69% 76% Vrijwilligerswerk % actief als vrijwilliger 40% 33% 31% Zorg % gebruik WMO voorz. - huishoudelijke hulp 0,3% % gebruik WMO voorz. - collectief vervoer 1,6% % geeft hulp aan buren 47% % kan bij buren terecht voor hulp 56% % matig/slecht zelfredzaam buitenshuis 5% % matig/slecht zelfredzaam binnenshuis 3% 52

Arnhem: Groeiende - aantrekkelijke - culturele - vitale stad Arnhem behoort tot de categorie aantrekkelijke woonsteden. Arnhem groeit; op 1 januari 2015 telt Arnhem ruim 152.000 inwoners. De verwachting is dat de bevolking de komende 25 jaar nog met ruim 10% zal groeien. Arnhem is de afgelopen jaren sneller gegroeid dan de regio als geheel. Arnhem kent een stedelijke leeftijdsopbouw; veel jong volwassenen en volwassenen tot 40 jaar, weinig 65-plussers. Arnhem vergrijst; het grootste deel van de groei van de bevolking zal plaatsvinden door 65-plussers De woningvoorraad is de afgelopen 10 jaar flink gegroeid en zal tot 2030 nog verder toenemen. Bijna 60% van de woningen zijn koopwoningen; dit aandeel zal nog verder groeien. Het gevoel van onveiligheid en de ervaring van verloedering zijn de laatste 10 jaar afgenomen, het rapportcijfer voor leefbaarheid is verbeterd tot een 7,2. Sociaal-economisch doet Arnhem het op het gebied van bijstand, werkloosheid en armoede minder goed. De werkgelegenheid is afgenomen en neemt nog steeds af. Opvallend is dat bijna driekwart van de banen bij Arnhemse bedrijven wordt bezet door mensen uit de regio. Armoede komt in Arnhem veel voor; veel huishoudens hebben een inkomen rond het sociaal minimum, de werkloosheid is relatief hoog, veel (een toenemend aantal) huishoudens zijn (is) afhankelijk van een uitkering en veel huishoudens hebben te maken met schulddienstverlening. De hoge werkloosheid treft vooral laagopgeleiden en allochtonen. Relatief veel Arnhemmers zijn afhankelijk van een uitkering; met name bijstands- en werkloosheidsuitkeringen. Arnhem kan zich met recht "culturele hoofdstad van Oost-Nederland" noemen, met; een hogeschool voor de kunsten, een groeiend aantal bedrijven in de creatieve industrie, gerenommeerde gezelschappen op het gebied van zang, dans en toneel en veel festivals, evenementen en initiatieven met een groot bereik en aantrekkingskracht. Bevolkingssamenstelling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal inwoners 141.355 147.038 148.073 149.277 149.821 150.828 152.288 aantal huishoudens 71.455 75.267 75.670 76.107 76.487 77.075 77.959 gemiddelde huishoudensgrootte 1,94 1,92 1,93 1,93 1,93 1,93 1,93 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 21,8% 22,0% 22,0% 21,9% 22,1% 22,0% 22,0% % 20 t/m 64 jaar 65,4% 65,3% 65,3% 64,9% 64,4% 64,1% 63,9% % 65 jaar en ouder 12,8% 12,7% 12,7% 13,2% 13,6% 13,9% 14,1% Etniciteit % Nederlanders 71,7% 70,7% 70,5% 70,4% 70,3% 70,3% 70,1% % niet-westerse allochtonen 16,9% 17,8% 18,0% 18,1% 18,2% 18,3% 18,4% % westerse allochtonen 11,4% 11,5% 11,5% 11,5% 11,5% 11,4% 11,4% Huishoudens % paar met kinderen 21,0% 20,7% 20,9% 21,0% 21,0% 21,0% 20,9% % eenoudergezin 6,8% 6,8% 6,9% 7,1% 7,2% 7,4% 7,5% % paar zonder kinderen 25,6% 24,7% 24,5% 24,2% 23,9% 23,6% 23,5% % alleenstaande 46,6% 47,7% 47,7% 47,7% 47,9% 48,0% 48,1% Bevolkingsontwikkeling 2005 2010 2011 2012 2013 2014 Natuurlijke aanwas geboorte 1.783 1.909 1.793 1.905 1.831 1.820 sterfte 1.281 1.218 1.167 1.255 1.225 1.244 saldo geboorte - sterfte 502 691 626 650 606 576 Verhuisbewegingen vestiging 9.872 10.056 10.032 9.857 10.312 10.672 vertrek 9.476 9.675 9.453 9.965 9.923 9.793 saldo vestiging - vertrek 396 381 579-108 389 879 administratieve correcties -52-37 -1 2 12 5 toe- / afname bevolking 846 1.035 1.204 544 1.007 1.460 verhuizingen binnen de stad 13.523 10.814 10.626 10.983 10.950 11.534 mutatiegraad 16,4 14,0 13,7 14,0 14,0 14,4 Woningvoorraad 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal woningen 64.397 67.396 68.085 69.900 70.553 71.110 71.961 Eigendom % koopwoningen 37,2% 42,2% 42,3% 42,3% 43,9% 43,4% 43,7% % corporatiebezit 42,7% 37,4% 38,2% 37,3% 37,3% 37,8% 38,3% % overige verhuurders 17,5% 18,4% 17,7% 17,5% 16,6% 17,1% 16,5% % onbekend 2,6% 2,1% 1,8% 3,0% 2,3% 1,7% 1,5% Woningtype % eengezins 51,5% 53,0% 52,9% 52,0% 51,9% 51,7% 51,7% % meergezins 46,5% 45,2% 45,4% 44,6% 44,6% 44,8% 44,6% % overig / onbekend 2,0% 1,7% 1,7% 3,4% 3,5% 3,5% 3,7% 53

WOZ klasse Woningvoorraad (vervolg) 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 % 0-150.000 54,0% 32,9% 38,4% 39,1% 42,5% 49,5% 42,7% % 150.001-250.000 32,3% 46,0% 41,8% 40,0% 37,0% 33,6% 38,4% % > 250.000 11,3% 18,4% 16,4% 15,2% 14,1% 13,2% 14,8% % onbekend 2,5% 2,7% 3,4% 5,8% 6,3% 3,7% 4,1% Energieverbruik gemiddeld verbruik elektra particulier (kwh) 2.957 2.950 2.891 2.884 2.788 gemiddeld verbruik gas particulier (m 3 ) 1.358 1.334 1.288 1.294 1.241 Leefbaarheid en Veiligheid Sociale woonomgeving 2005 2007 2009 2011 2013 rapportcijfer leefbaarheid in eigen buurt 6,9 7,0 7,1 7,1 7,2 rapportcijfer veiligheid in eigen buurt 6,6 6,9 6,6 6,6 6,6 rapportcijfer woonomgeving 6,9 7,1 7,2 7,2 7,3 rapportcijfer voorzieningen in uw buurt 6,7 6,9 7,0 6,9 7,0 % (zeer) gehecht aan eigen buurt 62% 62% 65% 63% 62% % (zeer) prettige woonbuurt 84% 87% 88% 87% 88% % medeverantwoord. voor leefbaarheid 77% 74% 75% 72% 72% % actief voor buurtverbetering 23% 21% 17% 17% 22% kental sociale cohesie 5,9 5,7 5,8 5,8 5,8 kental verloedering 4,8 4,8 4,4 4,2 3,9 kental sociale overlast 2,3 2,0 2,2 2,2 2,2 % voelt zich wel eens onveilig in buurt 30% 29% 25% 26% 26% Buurtperspectief % dat vooruitgang ziet van de buurt 15% 17% 19% 22% 16% % dat achteruitgang ziet van de buurt 24% 22% 19% 17% 18% % dat vooruitgang verwacht van de buurt 23% 27% 30% 25% 19% % achteruitgang verwacht van de buurt 30% 22% 19% 19% 19% Bedrijven en banen Werk en inkomen 2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 aantal bedrijfsvestigingen aantal banen 8.440 94.990 11.320 102.380 11.940 101.800 12.590 101.510 12.980 100.920 13.440 99.110 Werkzoekenden en uitkeringen % geregistreerde werkzoekenden % wwb uitkeringen 11,0% 6,6% 7,7% 4,9% 7,3% 5,1% 6,8% 5,2% 7,8% 5,6% 8,6% 6,0% 6,5% Inkomenondersteuning % instroom schuldhulpaanvragen 0,9% 1,4% % Arnhem Card-houders 11,0% 10,5% % GelrePas-houders 11,6% 11,5% 11,7% Inkomen 2007 2008 2009 2010 2011 2012 gem. besteedbaar huishoudinkomen (x 1.000) 29,0 29,8 30,2 30,2 30,2 30,5 gem. gestandaardiseerd huishoudink. (x 1.000) 21,3 21,8 22,1 22,1 22,1 22,3 % huishoudens met laag inkomen 12% 12% 11% 11% 12% 14% Onderwijs Overige indicatoren 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 % voortijdig schoolverlaters 4,7% 3,5% 3,2% Sport % inwoners dat aangeeft te sporten 62% 63% 66% Vrijwilligerswerk % actief als vrijwilliger 33% 33% 33% Zorg % gebruik WMO voorz. - huishoudelijke hulp 2,3% % gebruik WMO voorz. - collectief vervoer 5,2% % geeft hulp aan buren 45% % kan bij buren terecht voor hulp 47% % matig/slecht zelfredzaam buitenshuis 11% % matig/slecht zelfredzaam binnenshuis 7% 54

Begrippen- en bronnenlijst Bevolkingssamenstelling Aantal inwoners Aantal inwoners per 1 januari; het betreft de geregistreerde bevolking. Bron: Basisregistratie personen, gemeente Arnhem (BRP) Aantal huishoudens Totaal aantal particuliere huishoudens (excl. instellingen en tehuizen). Bron: BRP; bewerking O&S. Gemiddelde huishoudensgrootte Gemiddeld aantal personen per particulier huishouden (excl. instellingen en tehuizen). Bron: BRP; bewerking O&S. Leeftijd Aantal inwoners in leeftijdsklasse als percentage van het totaal aantal inwoners. Bron: BRP Etniciteit % niet-westerse allochtonen Aantal allochtonen met de herkomstgroepering Turkije, Afrika, Midden en Zuid-Amerika of Azië met uitzondering van Indonesië en Japan als percentage van het totale aantal inwoners. Bron: BRP; bewerking O&S. % westerse allochtonen Aantal allochtonen met de herkomstgroepering Europa (excl. Turkije), Noord-Amerika, Oceanië, Indonesië of Japan als percentage van het totale aantal inwoners. Bron: BRP; bewerking O&S. Huishoudens % paar met kinderen Aantal huishoudens bestaand uit paar met kinderen als percentage van het totale aantal huishoudens. Bron: BRP; bewerking O&S. % eenoudergezin Aantal huishoudens bestaand uit éénoudergezin als percentage van het totale aantal huishoudens. Bron: BRP; bewerking O&S. % paar zonder kinderen Aantal huishoudens bestaand uit paar zonder kinderen als percentage van het totale aantal huishoudens. Bron: BRP; bewerking O&S. % alleenstaande Aantal huishoudens bestaand uit alleenstaande als percentage van het totale aantal huishoudens. Bron: BRP; bewerking O&S. Bevolkingsontwikkeling Geboorte Aantal levend geborenen Bron: BRP Sterfte Aantal overledenen Bron: BRP Vestiging vanuit Arnhem Aantal personen dat zich vestigt in de wijk vanuit een ander wijk in Arnhem. Bron: BRP Vestiging van buiten Arnhem Aantal personen dat zich vestigt in de wijk van buiten Arnhem. Bron: BRP Vestiging totaal Totaal aantal personen dat zich vestigt in de wijk. Bron: BRP Vertrek binnen Arnhem Aantal personen dat vertrekt uit de wijk naar een ander wijk in Arnhem. Bron: BRP 55

Begrippen- en bronnenlijst Vertrek uit Arnhem Aantal personen dat vertrekt uit de wijk naar buiten Arnhem. Bron: BRP Vertrek totaal Totaal aantal personen dat vertrekt uit de wijk. Bron: BRP Saldo vestiging vertrek Totaal aantal vestigers in de wijk minus totaal aantal vertrekkers uit de wijk. Bron: BRP Verhuizingen binnen wijk Aantal personen dat binnen de wijk verhuist. Bron: BRP Mutatiegraad Mutatiegraad geeft de verhouding weer tussen migratie en bevolkingsomvang in een gebied. De waarde ligt tussen 0% - als er geen migratie is - en 100% als de hele bevolking betrokken is bij migratie. Bron: BRP; bewerking O&S. Fysieke woonomgeving Woningvoorraad Aantal woningen Totaal aantal verblijfsobjecten met een woonfunctie, al dan niet gecombineerd met een ander gebruiksdoel, waarvan de status op 1 januari gelijk is aan in gebruik (niet ingemeten) of in gebruik. Bron: Basisadministratie Adressen en Gebouw, gemeente Arnhem (BAG) Eigendom % koopwoningen Aantal woningen, niet in bezit van corporatie, waarvan de eigenaar tevens gebruiker is, als percentage van het totaal aantal woningen. Bron: BAG, WOZ-administratie % corporatiebezit Aantal woningen in eigendom van een woningcorporatie, als percentage van het totaal aantal woningen. Bron: BAG, woningcorporaties % overige verhuurders Aantal woningen, niet in bezit van corporatie, waarvan de gebruiker een ander dan de eigenaar is, als percentage van het totaal aantal woningen. Bron: BAG, WOZ-administratie Woningtype % eengezinswoningen Aantal eengezinswoningen als percentage van het totaal aantal woningen. Als type eengezinswoning wordt beschouwd: tussenwoning, hoekwoning, twee-onder-een-kap woning, geschakelde woning en vrijstaande woning. Bron: BAG, WOZ-administratie % meergezinswoningen Aantal meergezinswoningen als percentage van het totaal aantal woningen. Als type meergezinswoning wordt beschouwd: flats, appartementen, beneden- en bovenwoningen. Bron: BAG, WOZ-administratie % overig / onbekend Aantal woningen van overig of onbekend type, als percentage van het totaal aantal woningen. Bron: BAG, WOZ-administratie WOZ-waarde % WOZ klasse Aantal woningen met WOZ-waarde binnen weergegeven klassegrenzen als percentage van het totaal aantal woningen. (WOZ = Wet Waardering Onroerende Zaken). Bron: BAG, WOZ-administratie 56

Begrippen- en bronnenlijst Energieverbruik Gemiddeld verbruik elektra particulier Gemiddeld verbruik elektra per particulier vastgoedobject (kwh) Bron: www.energieinbeeld.nl Gemiddeld verbruik gas particulier Gemiddeld verbruik gas per particulier vastgoedobject (m 3 ) Bron: www.energieinbeeld.nl Sociale woonomgeving Leefbaarheid en Veiligheid Rapportcijfer leefbaarheid Enquête vraag: Welk rapportcijfer geeft u voor de leefbaarheid in uw buurt? Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem Rapportcijfer veiligheid in uw buurt Enquête vraag: Welk rapportcijfer geeft u voor de veiligheid in uw buurt? Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem Rapportcijfer woonomgeving Enquête vraag: Welk rapportcijfer geeft u voor uw woonomgeving? Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem Rapportcijfer voorzieningen in uw buurt Enquête vraag: Welk rapportcijfer geeft u voor de voorzieningen in uw buurt? Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem Kental sociale cohesie Het kental 'sociale cohesie' is gebaseerd op de volgende stellingen: De mensen in deze buurt gaan op een prettige manier met elkaar om; Ik voel me thuis bij de mensen die in deze buurt wonen; Ik woon in een gezellige buurt waar veel saamhorigheid is; De mensen in deze buurt kennen elkaar nauwelijks. Het kental loopt van 0 (lage sociale cohesie) tot 10 (hoge sociale cohesie). Bij een score hoger dan 5 oordelen meer mensen positief dan negatief over de sociale cohesie. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem Kental verloedering Een aantal mogelijke buurtproblemen gaat over fysieke verloedering van de openbare ruimte: bekladding van muren en/of gebouwen; vernieling van telefooncellen, bus- of tramhokjes; rommel op straat; hondenpoep. Op basis van het voorkomen van deze aspecten is een schaalscore te berekenen: het kental verloedering. Dit kental geeft op een schaal van 0 (alles komt (bijna) nooit voor) tot 10 (alles komt vaak voor) hoeveel verloedering men in de eigen buurt waarneemt. Er geldt dus: hoe hoger het kental, hoe ongunstiger. Een score boven de 5 betekent dat de genoemde buurtproblemen gemiddeld meer dan soms voorkomen. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem Kental sociale overlast Een aantal mogelijke buurtproblemen gaat over sociale overlast: dronken mensen op straat; mensen worden op straat lastiggevallen; drugsoverlast; overlast door groepen jongeren. Op basis van het voorkomen van deze aspecten is een schaalscore te berekenen: het kental sociale overlast. Dit kental geeft op een schaal van 0 (alles komt (bijna) nooit voor) tot 10 (alles komt vaak voor) hoeveel sociale overlast men in de eigen buurt waarneemt. Er geldt dus: hoe hoger het kental, hoe ongunstiger. Een score boven de 5 betekent dat de genoemde buurtproblemen gemiddeld meer dan soms voorkomen. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem % voelt zich wel eens onveilig in eigen buurt Enquête vraag: Voelt u zich wel eens onveilig in uw eigen buurt? Aandeel bewoners dat zich wel eens onveilig voelt in de eigen buurt. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem 57

Begrippen- en bronnenlijst Buurtperspectief % dat vooruitgang ziet van de buurt Enquête vraag: Vindt u dat de buurt waarin u woont het afgelopen jaar vooruit of achteruit is gegaan? Aandeel bewoners dat aangeeft een vooruitgang te zien. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem % dat achteruitgang ziet van de buurt Enquête vraag: Vindt u dat de buurt waarin u woont het afgelopen jaar vooruit of achteruit is gegaan? Aandeel bewoners dat aangeeft een achteruitgang te zien. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem % dat vooruitgang verwacht van de buurt Enquête vraag: Denkt u dat de buurt waarin u woont de komende jaren vooruit- of achteruit zal gaan? Aandeel bewoners dat een vooruitgang verwacht. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem % dat achteruitgang verwacht van de buurt Enquête vraag: Denkt u dat de buurt waarin u woont de komende jaren vooruit- of achteruit zal gaan? Aandeel bewoners dat een achteruitgang verwacht. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem Werk en inkomen Werk Aantal bedrijfsvestigingen Aantal bedrijfsvestigingen per 1 april (enquêtegegevens). Elke afzonderlijk gelegen fabriek, werkplaats, kantoor, andere bedrijfsruimte of complex van bedrijfsruimten waarin of van waaruit een bedrijf, zelfstandig beroep of dienstverlenende activiteiten worden uitgeoefend. Bron: Provinciale werkgelegenheidsenquête (PWE). Aantal banen Aantal banen (fulltime, parttime en uitzendkracht) per 1 april (enquêtegegevens). Bron: Provinciale werkgelegenheidsenquête (PWE). % geregistreerde werkzoekenden bij het UWV ingeschreven werkzoekenden van 15-64 jaar die geen werk hebben, als percentage van het totaal aantal inwoners van 15-64 jaar. Bron: UWV WERKbedrijf % Wet Werk en Bijstand (WWB-ers) Aantal personen met WWB uitkering < 65 jr. als percentage van de potentiële beroepsbevolking (15-64 jarigen) op 1 januari. Bron: gemeente Arnhem Inkomenondersteuning % instroom schuldhulpaanvragen Aantal inschrijvingen schuldhulpaanvragen als percentage van de potentiële beroepsbevolking (15-64 jarigen). Bron: Budget Advies Centrum, gemeente Arnhem; Rijnstad % Arnhem Card houders Aantal Arnhem Card houders als percentage van de potentiële beroepsbevolking (15-64 jarigen). De Arnhem Card is in 2012 vervangen door de GelrePas. Bron: gemeente Arnhem % GelrePas houders Aantal GelrePas houders als percentage van de totale bevolking. Bron: gemeent e Arnhem; Inkomen Gemiddeld besteedbaar huishoudensinkomen. Het gemiddeld besteedbaar huishoudensinkomen is gebaseerd op het totaal aantal particuliere huishoudens exclusief studentenhuishoudens. Het besteedbaar inkomen bestaat uit het bruto-inkomen verminderd met: betaalde inkomensoverdrachten zoals alimentatie van de ex-echtgeno(o)t(e); premies inkomensverzekeringen zoals premies betaald voor sociale verzekeringen, volksverzekeringen en particuliere verzekeringen in verband met werkloosheid, arbeidsongeschiktheid en ouderdom en nabestaanden; premies ziektekostenverzekeringen; belastingen op inkomen en vermogen. Bron: Regionaal Inkomensonderzoek (RIO), CBS. 58

Begrippen- en bronnenlijst Gemiddeld gestandaardiseerd huishoudensinkomen Het gemiddeld gestandaardiseerd inkomen is het besteedbaar inkomen gecorrigeerd voor verschillen in grootte en samenstelling van het huishouden. Bron: Regionaal Inkomensonderzoek, CBS. % huishoudens laag inkomen Aantal huishoudens met een laag inkomen als percentage van het totaal aantal particuliere huishoudens, exclusief studentenhuishoudens. Laag inkomen: Een inkomen dat, omgerekend naar een inkomen van een alleenstaande, een lagere koopkracht vertegenwoordigt dan een bedrag van 9 259 euro in prijzen van 2000. Om te bepalen of een huishouden een laag inkomen heeft, wordt het inkomen van een huishouden omgerekend tot het gestandaardiseerde inkomen. Vervolgens wordt dit gestandaardiseerde inkomen (met het prijsindexcijfer) herleid naar het prijspijl in 2000. Het resulterende gestandaardiseerde en gedefleerde inkomen is laag wanneer het minder is dan 9 250 euro. Deze grens komt ongeveer overeen met de koopkracht van een bijstandsuitkering voor een alleenstaande in 1979 toen deze op zijn hoogst was. Bron: Regionaal Inkomensonderzoek, CBS. Onderwijs % voortijdig schoolverlaten Aantal leerlingen/deelnemers dat gedurende het jaar uitstroomt uit het voortgezet onderwijs of het middelbaar beroepsonderwijs zonder diploma op minimaal havo of mbo 2 niveau. Het aantal nieuwe meldingen van voortijdig schoolverlaten wordt weergegeven als percentage van het aantal leerlingen/deelnemers aan het onderwijs in dat schooljaar. Bron: Dienst Uitvoering Onderwijs; Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Sport % inwoners dat aangeeft te sporten Enquêtevraag: Bent u in de laatste 12 maanden sportief actief geweest? Bron: Stadsenquête 2004, 2006, 2008; Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem Vrijwilligerswerk Aandeel actief als vrijwilliger Enquêtevraag: Bent u op de één of andere manier actief als vrijwilliger? Geeft u bijvoorbeeld regelmatig hulp aan buren, zieken of ouderen, of hebt u een functie in een club, vereniging, kerk, moskee, buurthuis of politieke partij of doet u misschien iets voor school? Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem, 2013; Gemeente Arnhem Zorg % gebruik WMO voorzieningen - huishoudelijke hulp Het aandeel van de inwoners dat gebruik maakt van de WMO voorziening hulp bij het huishouden Bron: WMO monitor 2010 (KWIZ), Dienst Inwonerszaken, gemeente Arnhem % gebruik WMO voorzieningen - collectief vervoer Het aandeel van de inwoners dat gebruik maakt van de WMO voorziening collectief vervoer (collectief vervoer kortingspas, kamer tot kamer vervoer, tegemoetkoming Cvv geen pas) Bron: WMO monitor 2010 (KWIZ), Dienst Inwonerszaken, gemeente Arnhem % geeft hulp aan buren Aandeel bewoners dat (helemaal) eens is met de stelling: 'Ik geef zelf hulp, steun of informatie aan buurtbewoners'. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem % kan bij buren terecht voor hulp Aandeel bewoners dat (helemaal) eens is met de stelling: 'Ik kan goed bij buurtbewoners terecht voor hulp, steun of informatie'. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem 59

Colofon: Gemeente Arnhem Afdeling Informatievoorziening, Team Onderzoek en Statistiek Contactpersonen: Paul Bosch Tel.: (026) 377 4784 E-mailadres: onderzoek@arnhem.nl Internet: www.arnhem.nl/onderzoekencijfers