Federaal Agentschap voor de veiligheid van de Voedselketen Stand van zaken van enkele belangrijke schadelijke organismen voor de BKW 24-02-2017 Vera Huyshauwer 1
Overzicht Opkomende schadelijke organismen (EPPO Alert list) Thrips setosus Thekopsora minima Q-organismen Anoplophora chinensis Anoplophora glabripennis Xylella fastidiosa 2
Thrips setosus Japanse bloementrips Oorsprong : Indonesië (Sumatra), Japan, Korea Zeer polyfaag : groenten (peper, komkommer, tomaat, pompoen, aubergine, erwten, ), sierplanten (sierkolen, chrysant, dahlia, iris, ), onkruiden Kan Tomato Spotted Wilt Virus overdragen Schade : zilverkleurige vlekken met zwarte puntjes op bladeren 3
Thrips setosus Oktober 2014 1 e uitbraak in Nederland bij Hydrangea-telers in serre en open lucht, ook onkruiden aangetast Mogelijke besmettingsbron : stekken uit Japan Juni 2015 1 e uitbraak in Duitsland (Hamburg) op Hydrangea, symptomen op blad en bloemen 4
Thrips setosus Mei 2016 2 e uitbraak in Duitsland (Baden-Württemberg) op Hydrangea, snijbloemen 1 e uitbraak in Kroatië op Hydrangea in open lucht 5
Thrips setosus September 2016 1 e uitbraak in Frankrijk (Var) op Hydrangea, serreteelt November 2016 1 e uitbraak in Verenigd Koninkrijk op Euphorbia pulcherima en Cyclamen coum 6
Thrips setosus Kan buiten onze winters overleven 2013-2015 : Monitoring in België op Thripidae in 100 sierteelt- en 100 tomatenserres : niet aangetroffen Oproep voor onderzoeksproject gelanceerd Geen officiële maatregelen 7
Thekopsora minima Bosbessenroest Oorsprong: oosten Noord-Amerika, Japan Waardplanten: Vaccinium, Ericaceae (o.a. Azalea, Leucothoe, Pieris, Rhododendron, ) Wisselwaardplant: Tsuga Schade: nectrotische vlekken op bladeren, sporenhoopjes op de onderzijde van het blad 8
Thekopsora minima Juni 2015 1 e uitbraak in Duitsland (Saksen) op Vaccinium corymbosum November 2015 in verschillende kwekerijen in Saksen April 2016 1 e uitbraak in België (Oost-Vlaanderen) na levering van besmette partij uit Duitsland symptomen aanwezig, analyseresultaat negatief positieve analyses op 2 andere partijen traceringsonderzoek + vernietiging planten 9
Thekopsora minima April 2016 uitbraak in Duitsland (Noordrijn-Westfalen) op Vaccinium corymbosum November 2016 1 e uitbraak in Spanje (Galicië) planten aangekocht in Portugal Januari 2017 1 e uitbraak in NL (Noord-Limburg) op Vaccinium corymbosum in de natuur 10
Thekopsora minima Mogelijk vrij verspreid in de EU Tot nu: maatregelen op besmette partijen vanwege risico voor Ericaceae In de toekomst: geen officiële maatregelen 11
Anoplophora chinensis Oost-Aziatische boktor Oorsprong : China, Korea, Japan Volwassen kever : 21 37 mm Larve (5 52 mm) : in de stam en de takken maar ook in de wortels Insleep via besmette planten 12
Anoplophora chinensis Waardplanten in principe alle loofbomen, gespecifieerde waardplanten : Acer, Aesculus hippocastanum, Alnus, Betula, Carpinus, Citrus, Cornus, Corylus, Cotoneaster, Crataegus, Fagus, Lagerstroemia, Malus, Platanus, Populus, Prunus laurocerasus, Pyrus, Rosa, Salix en Ulmus met stam- of wortelhalsdiameter 1 cm 13
Anoplophora chinensis Afgebakende gebieden in de EU 14
Anoplophora glabripennis Aziatische boktor Binnengebracht met houten verpakkingsmateriaal (stenen uit China) Waardplanten in principe alle loofbomen, gespecifieerde waardplanten : Acer, Aesculus, Alnus, Betula, Carpinus, Cercidiphyllum, Corylus, Fagus, Fraxinus, Koelreuteria, Platanus, Populus, Salix, Tilia en Ulmus met stam- of wortelhalsdiameter 1 cm 15
Anoplophora glabripennis Afgebakende gebieden in de EU 16
Xylella fastidiosa Pierce s disease (wijnstokken), leaf scorch (amandel), phony disease (perzik), dwarf disease (luzerne), variegated chlorosis (citrus) 17
Xylella fastidiosa Waardplanten : lijst website Europese Commissie Update 8 (11/01/2017) 50-tal soorten http://ec.europa.eu/food/plant/plant_health_biosecurity/legi slation/emergency_measures/xylellafastidiosa/susceptible_en Vector : xyleemzuigende insecten, o.a. Philaenus spumarius (schuimbeestje) 18
Xylella fastidiosa Schade afhankelijk van de waardplant, in het algemeen verdroging bladrandnecrose verwelking bladeren afsterven plant 19
Xylella fastidiosa Afgebakende gebieden EU Italië subsp. pauca oktober 2013 1 e uitbraak provincie Lecce op olijfbomen januari 2017 Lecce + delen van Brindisi & Taranto, 1 uitbraak in de bufferzone 20
Xylella fastidiosa Afgebakende gebieden EU Italië 21
Xylella fastidiosa Afgebakende gebieden EU Frankrijk subsp. multiplex juli 2015 1 e uitbraak Corsica op Polygala myrtifolia oktober 2015 1 e uitbraak PACA regio september 2016 supsp. pauca in Menton januari 2017 bijkomende uitbraken en waardplanten, maar geen significante wijziging van het afgebakend gebied 22
Xylella fastidiosa Afgebakende gebiedeneu Frankrijk 23
Xylella fastidiosa Afgebakende gebieden EU Duitsland subsp. fastidiosa april 2016 1 e uitbraak Saksen op oleander Thüringen in afgebakend gebied januari 2017 bijkomende waardplanten, geen verdere uitbreiding afgebakend gebied 24
Xylella fastidiosa Afgebakende gebieden EU Duitsland 25
Xylella fastidiosa Huidige situatie EU Spanje subsp. multiplex oktober 2016 1 e uitbraak Mallorca op Prunus avium januari 2017 Polygala myrtifolia besmet, verdenking op Ibiza 26
Conclusie Regelmatig uitbraken Grote impact officiële maatregelen vanaf 2017 : mogelijkheid 50% EU-cofinanciering waarde vernietigde planten Belgisch solidariteitsfonds oprichten voor boomkwekerijgewassen? 27
Bedankt voor uw aandacht 28