------ 2 0 1 2-2 0 1 3 ------ Masterplan Zuid-Holland LOGO s weghalen is niet netjes Logo s weghalen is niet netjes Dit is een product van het project Masterplan Competentiegericht Onderwijs Zuid-Holland. Hierin werken de volgende organisaties samen: - de ROC s Albeda College, ID College, Leiden, Mondriaan, Zadkine Techniek en Da Vinci College - InstallatieWerk Zuid-Holland, Uneto-VNI, Kenteq, OTIB/ RBPI - ruim 50 bedrijven, waaronder A. de Jong Groep, Aartman van Giesen techniek, Bakker Sliedrecht, Bogro BV, Botermans techniek, Burgers Ergon Installatietechniek, Croon techniek, Dekker van Geest, Goflex Young Professionals, Hekema techniek, Hogendoorn Warmte Water Sanitair, HVL, Imtech Building Services, Kalisvaart Technisch Beheer, Kropman, W.P. Kubbe Management, Labro, Lésec, Lok Installatiebedrijf, Mampaey, Parallel Groep ETB Vos, Putman Installaties, Randstad techniek, Rijndorp Installaties, Schulte & Lestraden, Smit & van der Linden, SOB Midden Nederland, Spindler Installatietechniek, Staysafe Security, Steegman Installatietechniek, Tempus, Trijselaar Vermeer, Unica Bodegraven, Van Asten techniek-installatietechniek, Van den Pol techniek, Van Dissel techniek, Van Dorp Installaties, Van Driel Installateurs, Van Galen Klimaattechniek, Van Hoften Installatietechniek, Verkaart Groep, Verkerk Groep, Vink Installatie Groep, Viveen - Installatie Buro, Volt Groep, Wieffering Meet & Regeltechniek, Wolter & Dros TBI Techniek Regioprofiel Werkvoorbereider Installatie, niveau 4 Crebo 92513 Versie 27-8-2012 Het project wordt gefinancierd door OTIB, de ROC s, Kenteq, Uneto-VNI en InstallatieWerk Zuid-Holland Het projectmanagement berust bij bureau Batouwe Arnhem Masterplan CGO Zuid-Holland - 92513 Regioprofiel CGO ZH Werkvoorbereider niveau 4-27-8-12
Vormgeving: Batouwe Arnhem (tevens projectmanagement Masterplan CGO ZH) Werkvoorbereider Installatie, niveau 4, crebo 92513 Masterplan Zuid-Holland Regioprofiel In het Masterplan CGO Zuid-Holland werken bedrijven, LPI s, ROC s, Kenteq, Uneto-VNI en OTIB/RBPI gezamenlijk aan de kwaliteit van het beroepsonderwijs en aan een voor bedrijven eenduidige en herkenbare onderwijsinvulling. Een van de activiteiten van het project is het uitwerken van zogenoemde Regioprofielen 1. Een Regioprofiel is de concretisering van een uitstroomprofiel van de Kwalificatiedossiers Installeren. Het Regioprofiel bevat 2 : de (minimale) beroepshandelingen die de functionaris op het betreffende niveau moet beheersen als beginnend beroepsbeoefenaar 3 ; de vereiste theorie in inhoud en niveau; de attitude/beroepshouding. Bij de beroepshandelingen wordt vermeld of deze behoren tot de basis (= het programma dat voor iedereen geldt) of tot het extra -pakket (= specialisme van een bedrijf, verdieping, pluspakket, keuzemogelijkheid). Uitgangspunt voor deze laatste invulling zijn specifieke behoeften van bedrijven. Daarbij geldt: breed opleiden voor de regio, specifiek voor een bedrijf/student. De vereiste theorie is uitgewerkt naar onderwerpen. Per onderwerp is onderscheid gemaakt naar kennis (= de student moet globaal begrijpen wat het onderwerp inhoudt; er heeft geen verdieping plaats met formules en verdiepingsopgaven) en verdieping (= van de student wordt verwacht dat hij over de onderwerpen opgaven kan maken met gebruik van enkelvoudige formules) 4. De attitude/beroepshouding is de uitwerking van de niet-technische competenties. Werkwijze Elk Regioprofiel is uitgewerkt door een kleine werkgroep, bestaande uit vakdocenten van verschillende ROC s, vakdeskundigen van bedrijven en een opleidingsadviseur van Kenteq. Eén van de vakdocenten is tevens de voorzitter en rapporteur van de werkgroep. Conceptuitwerkingen zijn voorgelegd in de buitenring van bedrijven en ROC s. De daaruit voortkomende reacties zijn vervolgens door de werkgroep gewikt en gewogen met het oog op aanpassing of aanvulling van het betreffende Regioprofiel. De Stuurgroep van het Masterplan heeft vervolgens de Regioprofielen vastgesteld. Daarmee vormen de Regioprofielen het uitgangspunt voor de invulling van het onderwijs. 1 Het Regioprofiel beschrijft het wat van het onderwijs en doet geen uitspraken over het hoe van het onderwijs. 2 Beroepshandelingen, theorie en attitude/beroepshouding komen in de onderwijsuitvoering in samenhang met elkaar aan bod. 3 Beroepshandelingen moet men breed zien in de context van het beroep. 4 De landelijke programma s voor rekenen en taal en voor Leren, Loopbaan en Burgerschap zijn als bijlagen van toepassing. Masterplan CGO Zuid-Holland - 92513 Regioprofiel CGO ZH Werkvoorbereider niveau 4-27-8-12 1 / 11
Werkvoorbereider Installatie, niveau 4, crebo 92513 De functie van werkvoorbereider is een binnenfunctie. Ervaring op de bouw als monteur en/of als eerste monteur is essentieel. Beroepshandelingen Bij de beroepshandelingen wordt aangegeven of deze behoren tot de Basis = het programma dat voor iedereen geldt; bij het Keuze/Verplichte pakket betekent de letter K extra vaardigheden van het beroep (verdieping, pluspakket, keuzemogelijkheid van bedrijf/student) en de letter V een verplicht onderdeel ten behoeve van het beroep, voor zover van toepassing. Uitgangspunt voor deze invulling zijn specifieke behoeften van studenten en bedrijven. Daarbij geldt: breed opleiden voor de regio, specifiek voor een bedrijf/ student. Beroepshandeling Basis Keuze/ Verplichte onderdelen Kerntaak 1: Tekent technische producten (1.1 Verzamelen en delen van technische informatie) Leest, interpreteert en analyseert Stabu-bestek Leest, interpreteert en analyseert richtlijnenbestek Leest, interpreteert en analyseert bestektekeningen Kerntaak 1: Tekent technische producten (1.2 Technische schets maken) Verricht tekenwerk (handmatig) Verricht tekenwerk / maakt tekeningen met behulp van hulpprogramma s, denk aan: AutoCad, StabuCad, Nordined Maakt tekeningen: - op hoofdlijnen en detail - detailschetsen Leest en interpreteert bouwkundige tekeningen Leest, interpreteert en controleert installatietekeningen Herkent in tekeningen fouten/onjuistheden vanuit de normen en voorschriften Past symbolen toe Kerntaak 1: Tekent technische producten (1.3 Uitwerken van het ontwerp); Kerntaak 3: Begeleidt het productieproces (3.4 Ondersteunen van productiemedewerkers) Stelt materialenlijst op vanuit het ontwerp, tekeningen, wensen van de klant en offertes Stelt vast of ontwerpen voldoen aan: - de vereiste kwalificaties - kwaliteitsnormen - parameters - installatienormen en veiligheidsnormen Maakt werktekeningen voor o.a. de monteurs Vertaalt principe schema in werktekeningen Stelt alternatieve oplossingen voor Maakt werkinstructies voor monteurs Geeft instructies Masterplan CGO Zuid-Holland - 92513 Regioprofiel CGO ZH Werkvoorbereider niveau 4-27-8-12 2 / 11
Beroepshandeling Basis Keuze/ Verplichte onderdelen Kerntaak 2: Verricht calculaties (2.1 Kostenopbouw bepalen en 2.2 Berekenen van de kostprijs) Stelt kostenoverzichten op Maakt calculaties meer- en minderwerk Opstellen van offertes Stelt offertes op Licht offertes toe bij de klant Kerntaak 3: Begeleidt het productieproces (3.1 Deelnemen werkoverleg; 3.2 Opstellen werkplannen; 3.3 Organiseren van materialen en middelen; 3.6 Uitvoeren taken van projectleider; 3.8 Administreren en archiveren productiegegevens) Stelt materialenlijsten op vanuit tekeningen, offerte enz. Stelt uitvoeringsplanningen op: - totaal - detail - verificatiemomenten Hanteert planningen: - zorgt ervoor dat materialen, mensen en materieel volgens planning beschikbaar zijn Administreert en registreert meer-/minderwerk, verbruik materiaal Archiveert het project Neemt deel aan besprekingen, bouwvergaderingen, en werkoverleg Stelt management -rapportages op voor projectleider/leidinggevende over: - voortgang - uren - materiaal en materieel - prognose Maakt risicoanalyses in overleg met projectleider en leidinggevend monteur Informeert en rapporteert aan projectleider/leidinggevende Kerntaak 3: Begeleidt het productieproces (3.1 Deelnemen aan werkoverleg en 3.5 Afstemmen met andere disciplines) Neemt deel aan bouwvergaderingen Is vraagbaak voor collega s, externe en onderaannemers Geeft revisietekeningen af Masterplan CGO Zuid-Holland - 92513 Regioprofiel CGO ZH Werkvoorbereider niveau 4-27-8-12 3 / 11
Vereiste theorie De minimale theorie voor de Werkvoorbereider op niveau 4 is uitgewerkt in een aantal onderwerpen. Per onderwerp is onderscheid gemaakt naar: Basis = de student moet globaal begrijpen wat het onderwerp inhoudt. Het is wenselijk dat kennis wordt ondersteund door een practicum. En met de gegevens van het practicum moet de student berekeningen kunnen maken. Extra = van de student wordt verwacht dat hij over de onderwerpen opgaven kan maken met gebruik van formules. Kennis Tekenafspraken Algemene tekenafspraken Lijnsoorten en maten inschrijven Kennismaken met projectiemethoden Kennismaken met aanzichten en doorsneden Doorsneden maken Natuurkunde Massa Volume Massadichtheid Krachten Energie Vermogen Licht Het bestuderen van een opdracht/bestek STABU-bestek kunnen lezen/filteren (STABU standaard) en/of algemeen bestek, RAW- of UAV-GE-bestek Afwerkstaat kunnen lezen Kiezen van de juiste materialen en gereedschappen NEN 1010 (veiligheidsbepalingen voor laagspanningsinstallaties) NPR 5310 (Nederlandse praktijkrichtlijnen bij NEN 1010) NEN 5152 (elektrotechnische symbolenkennis) NEN 3140 Wanneer naar andere normen wordt verwezen, deze kunnen raadplegen en toepassen zoals: NEN 2535 en NEN 2535/A1 (brandmeldinstallaties) NEN 2654 (beheer, controle en onderhoud voor brandmeldinstallaties) NEN 6088 (brandveiligheid van gebouwen etc.) NEN 2575 (ontruimingsinstallaties) NEN-EN 1838 (noodverlichting) NEN-EN-ISO12100-1 (ontwerp machines) NEN 1014 (bliksemafleiderinstallatie) NEN-EN 50110-1/NEN 3140 (werkvoorschriften) NEN 1890 (binnenverlichting-functionele eisen) NEN 2443 (parkeren en stallen van auto s) ATE richtlijnen (ATmosphere Eplosives) Masterplan CGO Zuid-Holland - 92513 Regioprofiel CGO ZH Werkvoorbereider niveau 4-27-8-12 4 / 11
Het kunnen lezen van bouwkundige tekeningen Plattegronden Funderingstekeningen incl. heipalen Detailtekeningen Stramienindeling Sparingstekeningen (bijvoorbeeld kabelbanen en/of kabels) Bestektekeningen Hoogte ruimten Wel of geen systeemplafonds Rechter onderhoek Wel of geen kruipruimte Draairichting van deuren Trappenindeling Renvooi Holle of gemetselde wand Kanaal of breedplaatvloeren Wandafwerking Doorsnede tekeningen (A -A) Brandwerendheid Brandscheiding Het kunnen lezen van tekeningen van andere bouwpartners zoals: Luchtkanalentekeningen Coördinatietekeningen Keukentekeningen Rioleringstekeningen Indelingstekeningen Plafondtekeningen Bestekstekeningen CV-installatie Koelinstallatie Sprinklerinstallaties 70 5 technische installaties Principe en werking elektrotechnische installaties Aardingsinstallaties Bekabelingssystemen Krachtstroominstallaties Verlichtingsinstallaties Noodverlichtingsinstallaties Verdelers Schakelmateriaal Bliksemafleiderinstallaties Leidingberekeningen Cos phi compensatie (kennis maken met) Warmtekracht centrales, mini wkk, zonnepanelen Oplaadpunten elektrische auto s Domotica 5 De nummers verwijzen naar de hoofdstukindeling STABU Bestek. Masterplan CGO Zuid-Holland - 92513 Regioprofiel CGO ZH Werkvoorbereider niveau 4-27-8-12 5 / 11
75 Communicatie- en beveiligingsinstallaties Principe en werking beveiligingsinstallaties Brandmeldinstallaties Ontruimingsinstallaties Inbraakmeldinstallaties Communicatie-installaties 78 Gebouwenbeheerssystemen Principe en werking gebouwenbeheerssystemen Gebouwbeheerssystemen (KN/EIB) Domotica Wetten, regels en vergunningen (Juridische en hiërarchische samenhang en in de tijd ) Wetten en regels Normen Procedure Brandweer Procedure energieleverende bedrijven (netbeheer) Bouwbesluit Samenhang en regelgeving Inhoud bouwbesluit Materiaalstaat maken Montagetechnieken Logistiek handelen Indirecte werkzaamheden Bouwkundige voorzieningen Kostprijs bepalen (meerwerk) Manuren Werk derden Montagetijden (Uneto-VNI) Kortingsstaffels Voorkeurslijst leveranciers Brutoprijs Nettoprijs Inclusief/exclusief BTW Indirecte kosten Eindstaat Opstellen offerte Open begroting Inkoopvergelijk Inschrijfbiljetten Bedrijfsorganisatie Plannen Bouwkundige planning lezen Opstellen uitvoeringsplanning Tekenafspraken Algemene tekenafspraken Lijnsoorten en maten inschrijven Kennismaken met projectiemethoden Masterplan CGO Zuid-Holland - 92513 Regioprofiel CGO ZH Werkvoorbereider niveau 4-27-8-12 6 / 11
Kennismaken met aanzichten en doorsneden Doorsneden maken Natuurkunde Massa Volume Massadichtheid Krachten Massa stomen Uitzetten en krimpen Energie Volumestroom Vermogen Het bestuderen van een opdracht/bestek STABU-bestek kunnen lezen/filteren (STABU standaard ) Afwerkstaat kunnen lezen Kiezen van de juiste materialen en gereedschappen NEN 1078 (Gasvoorziening) NPR 3378 (werkbladen gasvoorziening) NEN 1087 (Ventilatie van woongebouwen) NEN 3028 (Veiligheidseisen CV-installaties) NEN 1006 (leidingwaterinstallaties) VEWIN-werkbladen ISSO 55.1 en 55.2 legionella NEN 3214 (Aanduiding riolering op tekening) NEN 3215 (Binnenriolering) NTR 3216( Werkbladen Riolering) NEN 1594 (drogeblusleiding) ISSO Brandveilige doorvoeringen NEN BUNDEL 10 NEN 2322 Principe schema's NEN 3048 symbolen pijpleidingen ISSO 18 Leidingnetberekening ISSO 51 Warmteverliesberekening ISSO 8 Koellastberekening ISSO 81 Warmtepompinstallatie Het kunnen lezen van bouwkundige tekeningen Plattegronden Funderingstekeningen incl. heipalen Detailtekeningen Stramienindeling Spaningstekeningen Bestektekeningen Hoogte ruimten Wel of geen systeemplafonds Rechter onderhoek Wel of geen kruipruimte Draairichting van deuren Trappenindeling Renvooi Holle of gemetselde wand Kanaal of breedplaatvloeren Masterplan CGO Zuid-Holland - 92513 Regioprofiel CGO ZH Werkvoorbereider niveau 4-27-8-12 7 / 11
Wandafwerking Doorsnede tekeningen (A -A) Brandwerendheid Brandscheiding Het kunnen lezen van tekeningen van andere bouwpartners Kabelgotentekeningen Coördinatietekeningen Keukenopstellingstekeningen Sprinklerinstallaties Indelingstekeningen Plafondrastertekeningen Bestektekeningen 50 6 Dakgoten en hemelwater Principewerking hemelwaterinstallaties Normen NEN 3215 en NTR 3216 toepassen Dimensioneren hemelwaterinstallaties 51 Binnenriolering Principewerking afvoerinstallaties Vuilwaterpompen Afscheiders en putten Normen NEN 3215 en NTR 3216 toepassen Dimensioneren afvoerinstallaties Afscheiders en putten berekenen 52 Waterinstallaties Principewerking tapwaterinstallaties Brandslanghaspels Watertappompen Drukverhogingsinstallaties Warmtapwateropwekkers Normen NEN 1006 en werkbladen toepassen Dimensioneren tapwater installaties koud en warm Boilers Circulatiepompen Drukverhoging Sprinklertechniek Normen ISSO 55.1 en 55.2 legionella 53 Sanitair Sanitaire componenten Geboden toegang Sanitairschetsen Principeschema's 54 Brandbestrijdingsinstallaties Brandslanghaspels Sprinklerinstallatie Brandpompen Drogeblusleiding Poederblussers 6 De nummers verwijzen naar de hoofdstukindeling STABU Bestek. Masterplan CGO Zuid-Holland - 92513 Regioprofiel CGO ZH Werkvoorbereider niveau 4-27-8-12 8 / 11
55 Gasinstallaties Principewerking gasinstallaties Gasmeter Druk reduceren Afblaasveiligheden Normen NEN 1078 toepassen Dimensioneren gasinstallaties 60 Verwarmingsinstallaties Principewerking CV-installaties Warmte en warmteoverdracht Warmteopwekkers (ketel, warmtepomp, etc) Warmteoverdracht bij centrale verwarming Soorten verwarming (LVT) CV-installaties Pompen Expansievoorziening Beveiliging Inregelafsluiters Regelkleppen (twee- of drieweg) Installatietypen en leidingtypen Appendages Radiatoren en convectoren Warmteafgifte-elementen (radiator, vloer, etc) Andere verwarmingslichamen Duurzame verwarmingssystemen Normen NEN 3028 en 1087 toepassen Dimensioneren CV-installaties ISSO 18 Berekenen warmteverlies ISSO 51 Hydraulische schakelingen ISSO 44 61 Ventilatie- en luchtbehandelingsinstallatie Principewerking ventilatie-installaties Mechanische/natuurlijke ventilatiesystemen Luchtverwarmingssystemen Luchtbehandelingskasten Luchtverhitters Luchtgordijnen Fancoil-units Inductie-units Roosters (inblaas, aanzuig, etc) Ventilatoren Brandkleppen Geluiddempers Regelkleppen (VAV, CAV, etc) Stoombevochtigers LB-kasten Normen NEN 1087 toepassen Dimensioneren van ventilatie-installaties (o.a. kanalen) Principewerking koelinstallaties incl. warmtepomp Normen ISSO 8 koellast Berekenen koellast ISSO 8 Masterplan CGO Zuid-Holland - 92513 Regioprofiel CGO ZH Werkvoorbereider niveau 4-27-8-12 9 / 11
62 Koelinstallaties Koudeopwekking (koelmachine, warmtepompen, bronnen koude- en warmteopslag, etc) Pompen Expansievoorziening Beveiliging Inregelafsluiters Regelkleppen (twee- of drieweg) Koudeafgifte-elementen (vloer, plafond, etc) Wetten, regels en vergunningen (juridische en hiërarchische samenhang en in de tijd ) Wetten en regels Normen Procedure brandweer Procedure energieleverende bedrijven (netbeheer) Bouwbesluit Samenhang en regelgeving Inhoud bouwbesluit Regeltechniek Principe/methode van inregelen Toegepaste componenten van inregelen Regelschema's techniek algemeen Toegepaste elektrotechnische componenten Brandmeldpaneel Regeltechnische omschrijving (RTO) kunnen lezen Materiaalstaat maken Montagetechnieken Logistiek handelen Indirecte werkzaamheden Bouwkundige voorzieningen Kostprijs bepalen (meerwerk) Manuren Werk derden Montagetijden (Uneto-VNI) Kortingsstaffels Voorkeurslijst leveranciers Brutoprijs Nettoprijs Inclusief/exclusief BTW Indirecte kosten Eindstaat Opstellen offerte Open begroting Inkoopvergelijk Inschrijfbiljetten Bedrijfsorganisatie Masterplan CGO Zuid-Holland - 92513 Regioprofiel CGO ZH Werkvoorbereider niveau 4-27-8-12 10 / 11
Plannen Bouwkundige planning lezen Opstellen uitvoeringsplanning Beroepshouding In het kwalificatiedossier zijn de relevante (niet-technische) competenties opgenomen (= kolom Niet-technische competenties ). Kortom wat de Werkvoorbereider op niveau 4 moet laten zien als juiste beroepshouding, is uitgewerkt in de eerste kolom. Beroepshouding Niet-technische competenties Zoekt zelf naar nieuwe mogelijkheden en/of belemmeringen en raadpleegt waar nodig anderen Is in staat gestructureerd te werken Is in staat goed te overleggen met interne collega s Is in staat goed te overleggen met collega s van andere disciplines Is in staat goed te overleggen met leveranciers, onderaannemers en gespecialiseerde onderaannemers Kan zich vanaf tekening verplaatsen in het gebouw Is in staat een goede bijdrage te leven aan vergaderingen Weet een goede weergave te geven van gemaakte afspraken Kan schriftelijk en mondeling communiceren in correct Nederlands Heeft commercieel inzicht Kan goed planmatig/projectmatig werken Is in staat de firma op goede wijze te vertegenwoordigen Gaat discreet om met klantgegevens Is kritisch t.a.v. haalbaarheid/realiseerbaarheid van oplossingen Analyseren Kwaliteit leveren Samenwerken en overleggen Samenwerken en overleggen Samenwerken en overleggen Analyseren Samenwerken en overleggen Formuleren en rapporteren Formuleren en rapporteren Op de behoefte en verwachting van de klant richten Plannen Presenteren Op de behoefte en verwachting van de klant richten Analyseren Dit Regioprofiel is tot stand gekomen met inbreng van (leer-/werk-)bedrijven en ROC s in Zuid-Holland, OTIB/RBPI, Kenteq, Uneto-VNI en Batouwe Arnhem. Het Regioprofiel is afgeleid van de Regioprofielen van het Samenwerkingsproject CGO Gelderland- Overijssel (2010). Masterplan CGO Zuid-Holland - 92513 Regioprofiel CGO ZH Werkvoorbereider niveau 4-27-8-12 11 / 11