Whitepaper akoestiek

Transcriptie

1 Whitepaper akoestiek

2 Inhoudsopgave 1. Wat is akoestiek? 2. Een goede akoestiek is essentieel 3. Akoestische metingen 4. Wat zijn goede oplossingen? 5. Design 6. Praktische tips 7. Heb je een akoestisch probleem? Maak een plan van aanpak!

3 Inleiding De kantoren van tegenwoordig zien er steeds mooier uit. Het minimalisme viert hoogtij. Prachtige constructies van beton, het gebruik van veel glas en een interieur dat ruimtelijk is ingericht. Het ziet er prachtig uit. Maar wat betekent dit voor de medewerkers die dag in dag uit aanwezig zijn? Of wat betekent dit voor bezoekers? Leveranciers? Klanten? Ja, ze zien een prachtig ingericht kantoor. Maar het is vaak niet comfortabel. De betonnen constructies, de vele glaswanden en het minimalistisch ingerichte kantoor zorgen vaak voor een enorme nagalm. Niet echt comfortabel. Sterker nog het is enorm hinderlijk en veroorzaakt vele lichamelijke klachten, zeker voor diegenen die vaak aanwezig zijn in het kantoor. Zoals uw eigen medewerkers! Gelukkig zijn er laagdrempelige oplossingen voor dit soort zaken. Simpelweg het ophangen van geluidsdempende kunstwerken is vaak al voldoende om het akoestische probleem op te lossen. Bovendien dragen veel akoestische oplossingen ook bij aan de visuele aantrekkelijkheid van de omgeving. Veel producten hebben de mogelijkheid om eigen prints of foto s erop te plaatsen. Zo dragen ze bij aan de gewenste uitstraling van de ruimte waarin ze geplaatst worden. Veel succes! Met vriendelijke groet, Floris Hollander Directeur Akoesta Akoesta Skoon HV Oostzaan Telefoon: E- mail: [email protected] Akoesta publiceert regelmatig whitepapers met handige adviezen en informatie voor gebouwenbeheerders en directie. Interesse? Meld je dan nu aan voor de digitale nieuwsbrief van Akoesta op of direct via [email protected]

4 1) Wat is akoestiek? Akoestiek is volgens Wikipedia de wetenschap die zich bezighoudt met geluid. Geluid bestaat uit trillingen die zich voortplanten door een medium. In de meeste gevallen is dat lucht. De akoestiek heeft zeer veel praktische toepassingen. Verder wordt onder akoestiek verstaan de invloed die een ruimte heeft op de klank en nagalm van geluid. Dan kan bijvoorbeeld gesproken worden over "Deze ruimte heeft een slechte akoestiek". Bedoeld wordt dan dat de eigenschappen van die ruimte niet overeenkomen met het gebruik. Aan een concertzaal worden bijvoorbeeld heel andere eisen gesteld dan aan een collegezaal. De absorptiecoëfficiënt De absorptiecoëfficiënt is een maat voor de hoeveelheid geluid die door het oppervlak van een object niet wordt teruggekaatst als aandeel van de totale hoeveelheid geluid waaraan dat oppervlak is blootgesteld. De waarde ligt altijd tussen 0 (als al het geluid wordt gereflecteerd) en 1 (als al het geluid wordt geabsorbeerd). In de praktijk worden die uitersten niet bereikt, geluid wordt altijd gedeeltelijk teruggekaatst als het tijdens zijn verspreiding door de lucht een oppervlak van een vast object treft. Het is een eigenschap van het materiaal waarvan het oppervlak is gemaakt. In het algemeen hebben harde materialen zoals glas, staal en beton een lage absorptiecoëfficiënt (dus ze kaatsen veel geluid terug) en zachte materialen zoals wol, dons en rubber een hoge (ze kaatsen minder geluid terug). Anders gezegd, hoe minder een materiaal meeveert, of indeukt en terugveert, als het door de geluidsdruk die de lucht uitoefent wordt getroffen, hoe meer geluid het terugkaatst. Poriën Voor een groot deel is het echter afhankelijk van de mate waarin het materiaal poreus is. Constructiebeton is harder en ruim twee keer zo zwaar als water, maar het bevat poriën, kleine open ruimten tussen het zand, grind, staal en cement waaruit het is samengesteld, terwijl een wateroppervlak vrijwel volledig gesloten is. Het wateroppervlak van een overdekt zwembad absorbeert dan ook (nog) minder geluid dan het betonnen dak erboven (en omdat het erg lawaaierig wordt in een zwembad als het geluid voortdurend heen en weer stuitert tussen bad en dak, is er meestal een plafond van een materiaal dat veel meer geluid absorbeert). Vensterglas heeft ook nauwelijks poriën, maar glaswol bestaat grotendeels uit poriën, die bovendien door het hele materiaal heen met elkaar in verbinding staan en zo een labyrint van heel kleine open ruimten vormen waarin het geluid steeds verder "afsterft"; glaswol is daarom een prima materiaal om geluid te absorberen. Anders gezegd een vierkante meter vensterglas in het raam heeft maar één vierkante meter om het geluid dat in de kamer wordt geproduceerd te absorberen, een vierkante meter glaswolplaat die als plafondtegel is toegepast heeft eigenlijk vele vierkante meters oppervlak (de oppervlakten van de poriën in het materiaal) om geluid te absorberen. Het aantal vierkante meters open raam De som van de producten van de oppervlakten van alle objecten (wanden, vloer, plafond, meubilair) en de absorptiecoëfficiënten van de materialen waarvan ze zijn gemaakt is een oppervlaktemaat (want de absorptiecoëfficiënt heeft geen natuurkundige eenheid + geen m, m2, m3, kg, Watt of wat dan ook voor eenheid). Die oppervlakte wordt in de wetenschap van de akoestiek "het aantal vierkante meters open raam" genoemd. Anders gezegd, een kamer waarin de totale geluidsabsorptie 20 m2 open raam is, heeft een akoestiek vergelijkbaar met een kamer waarin alle objecten het geluid voor 100 % terugkaatsen, maar waarin 20 m2 aan ramen open staat (het moeten dan ramen in een open veld zijn, want bij ramen die uitzien op een smal steegje komt een deel van het geluid dat naar buiten gaat weer terug door weerkaatsing op de gevel er tegenover.

5 2) Een goede akoestiek is essentieel In kantoorruimten staat het functioneren van de daarin werkende personen voorop. Dit functioneren wordt onder meer beïnvloed door de mate waarin men zich kan concentreren en de mogelijkheden om te communiceren. Deze aspecten hangen sterk samen met de akoestische eigenschappen van de ruimte en de heersende achtergrondgeluid- niveaus. Concentratie kan verstoord worden door te hoge geluidsniveaus en door herkenbare, niet gewenste informatiedragende signalen die boven het heersende achtergrondgeluid worden waargenomen. Verder blijkt de zogenaamde rumoerigheid van een ruimte een belangrijke factor te zijn voor de wijze waarop gebruikers de ruimte- akoestiek van een kantoor ervaren. Een goede akoestiek levert een belangrijke bijdrage aan het succes van uw organisatie. Uit onderzoek blijkt dat een goede akoestiek zorgt voor: Minder stress voor medewerkers Meer gemotiveerde medewerkers Minder verzuim Hogere arbeidsproductiviteit Meer arbeidsvreugde Betere concentratie Betere communicatie Representatieve kantoren Mindere akoestiek kan leiden tot stemklachten, vermoeidheid en stress. Verstaanbaarheid Slechte akoestiek van lokalen en lawaaiige leerlingen hangen samen met gehoorklachten en stemproblemen. 50,6% van de docenten in het secundair onderwijs moet hard praten om zich verstaanbaar te maken. Ter vergelijking: van alle werknemers in Nederland zegt 26,0% dat zij hard moeten praten om zich verstaanbaar te maken. Ongemerkt Of de akoestiek goed of slecht is vinden mensen vaak moeilijk vast te stellen. Als je dag in dag uit in een kantoor werkt weet je vaak niet beter. Na een verbetering van de akoestiek merken mensen vaak pas hoe slecht het was gesteld voor die tijd. Een akoestische meting stelt je in staat een objectieve diagnose te stellen.

6 3) Akoestische metingen Aan een goede akoestische diagnose gaat bij voorkeur een meetrapportage vooraf. De belangrijkste variabelen die de akoestische beleving bepalen zijn: 1. De nagalmtijd 2. De optredende geluidniveaus De nagalmtijd hangt nauw samen met het totale oppervlak van het aanwezige geluidsabosreberende materiaal en de akoestische eigenschappen ervan, maar ook met de manier waarop het materiaal over de ruimte verdeeld is. De optredende geluidsniveaus ten gevolge verse geluidsbronnen (bijvoorbeeld lopende en pratende personen, schuiven van meubilair) zijn primair afhankelijk van de hoeveelheid absorptie. De meetrapporten worden verzorgd door gespecialiseerde en onafhankelijke partijen. Een goed meetrapport bestaat uit: - uitleg akoestische parameters en de gehanteerde streefwaarden - de uitgevoerde meting - beoordeling van de ruimte- akoestiek - advies over mogelijk te treffen voorzieningen

7 4) Wat zijn goede oplossingen? Wandpanelen Wandpanelen lenen zich uitstekend voor structurele integratie maar zijn ook flexibel inzetbaar. Wandpanelen zijn eenvoudig te monteren. De benodigde afmetingen zijn te bepalen door persoonlijke metingen en advies. Wandpanelen kunnen naar wens opvallend of onopvallend geplaatst worden. Voor onopvallende eenwording met het interieur kunnen de akoestische panelen vaak geleverd worden in iedere passende kleur of print. Voor in het oog springend comfort zijn er diverse designs beschikbaar. Plafondpanelen Een plafondpaneel is een hangend paneel met akoestisch dempvermogen aan beide kanten. Plafondpanelen worden ook vaak baffles genoemd. De geluidabsorptie verdubbelt hiermee ten opzichte van enkelzijdige akoestische panelen of schermen. Beide kanten zijn zichtbaar en hebben een door u gekozen opdruk of kleur. De baffles zijn ideaal voor ruimten met hoge plafonds. Ze perfectioneren niet alleen de gewenste akoestiek, maar verkleinen ook de kilte die dit soort ruimtes vaak met zich meebrengen.

8 Scheidingswanden Akoestische scheidingswanden creëren in een handomdraai vergaderruimten. Ze creëren individuele werkruimten die privacy en comfort faciliteren. Ze creëren intieme ruimten waarin gasten en relaties elkaar kunnen treffen. De flexibele toepassingen van room dividers zijn talloos. De afmetingen en vormen even zo. Met of zonder wielen; de lichtgewicht kamerschermen zijn eenvoudig te verplaatsen. Meubilair Het is mogelijk om meubels te voorzien van op maat gemaakte meubelstoffering met akoestische werking. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een kast met een unieke print. De prints zijn uiteraard naar eigen wens te selecteren. Ze combineren een persoonlijke uitstraling met een optimaal akoestische balans.

9 5) Design Veel akoestische oplossingen hebben de mogelijkheid om ook visueel een ruimte te verbeteren. Akoestische panelen met prints, akoestische scheidingswanden met foto blow- ups of plafondpanelen met afbeeldingen. Een goed ingericht kantoor met de juiste weergave van de sfeer levert de volgende voordelen op: Arbeidsvreugde bij uw medewerkers Beleving van uw organisatie bij de bezoekers Representatieve kantoren Kantoren die passen bij uw marketing/communicatie strategie De gewenste sfeer Om tot de juiste beelden en sfeer te komen is het vaak zinvol om gebruik te maken van een externe partij. Advies: de vertaling van uw boodschap in beelden Visualisatie (vooraf) van uw kantoor Beeldenbank (bijvoorbeeld Shutterstock of Getty Images) Fotografen, designers, ontwerpers, architecten, stylisten

10 6) Praktische tips De akoestische maatregelen die in een willekeurige (luister)ruimte genomen kunnen worden, lopen uiteen van het simpelweg ophangen van een kleed tegen de muur, tot het toepassen van speciaal voor dit doel ontworpen akoestische hulpmiddelen of het plaatsen van voorzetwanden of een verlaagd plafond. Een zinvolle kwaliteitswinst kan reeds gerealiseerd worden door het toevoegen of verplaatsen van gewone huisraad, zoals kleden, vloerbedekking, meubelstukken en gordijnen. Zo'n benadering is betrekkelijk goedkoop, eenvoudig en vaak esthetisch aangenamer dan het aanbrengen of opstellen van (in een woonsituatie) merkwaardig uitziende akoestische hulpmiddelen. De Meest Voorkomende Akoestische Belemmeringen 1. Onbehandelde parallelle oppervlakken: Flutter Echo Waarschijnlijk is het meest voorkomende en meest funeste ruimteprobleem dat van de onbehandelde, recht tegenover elkaar liggende en akoestisch harde, vlakke wandoppervlakken. Als twee van dergelijke wandoppervlakken parallel tegenover elkaar liggen zal onvermijdelijk "flutter echo" optreden (onder andere). Flutter echo is een kort, scherp en 'ketsend' geluid, dat hoorbaar naijlt nadat het directe geluid is uitgedoofd. Als u ooit in een lege, ongemeubileerde ruimte of in een badkamer op verschillende manieren in uw handen heeft geklapt, heeft u flutterecho's gehoord. Het verschijnsel klinkt als een gemene, enigszins galmende, korte echo die nog in de lucht blijft hangen nadat de klap is uitgestorven - - in feite is flutter een extreem lange nagalmtijd binnen een extreem klein frequentiegebiedje. 2. Ongecontroleerde reflecties van vloer, zijwanden en plafond. Het is in de meeste gevallen onvermijdelijk dat de luidsprekers dichtbij de vloer en de zijwanden zullen worden opgesteld. Het geluid van de luidsprekers bereikt de luisteraar voor een deel direct, maar wordt tevens gereflecteerd (het indirecte geluid) via de zijmuren, de vloer en het plafond, alvorens op de luisterplaats aan te komen. 3. Zware, trage en/of boemende basweergave Zware en trage basweergave, soms zelfs te omschrijven als boemend, modderig of onbeheerst, is een vaak voorkomende algemene afwijking in vele luisterruimtes. Er kunnen meerdere oorzaken voor dit verschijnsel zijn, variërend van de overbekende (en reeds uitgebreid besproken) onzorgvuldige of foute luidsprekeropstelling tot gebrekkige kwaliteit van de luidsprekers zelf. Het kan ook te maken hebben met ontoereikend absorptie van lage tonen in de ruimte als gevolg van een overwegend betonnen constructie, in de meeste gevallen gecombineerd met slechte afmetingsverhoudingen van die ruimte, waardoor ruimteresonanties of staande golven zeer onevenwichtig worden aangesproken. Ook de keuze van de luisterplaats zelf kan de oorzaak zijn van een 'opgeblazen' basweergave. Tenslotte kunnen er ook nog factoren verantwoordelijk zijn die niets met akoestiek of opstelling van doen hebben, maar terug te voeren zijn op problemen met de hardware. 4. Reflecterende Objecten in de buurt van de Luidsprekers Reflecterende objecten in de buurt van de luidsprekers, zoals audioracks, subwoofers of meubels tussen de luidsprekers en zelfs eindversterkers op de vloer, kunnen tot een verminderde plaatsingsscherpte en diepte leiden. Uiteraard is er een verband tussen de grootte van het object en diens invloed op het geluid. De beste oplossing is het verplaatsen van het bewuste object. Voor de beste muzikale prestaties is het evenmin aan te raden om een televisietoestel of - scherm tussen de luidsprekers in te plaatsen; nog een paar jaar dan hebben we allemaal vast een vlak scherm... Plaatsing en geluidsbeeld worden aangetast als gevolg van een groot, reflecterend stuk glas in de buurt van de luidsprekers. Na dit te hebben gezegd zijn er echter nog wel enkele tips en trucs die kunnen worden toegepast, teneinde het verwoestende effect van een televisiescherm op de weergavekwaliteit van de muziek enigszins te verzachten. Maar als het effect van het scherm inderdaad hoorbaar is, bestaat de beste oplossing toch wel uit het volledig opheffen van de oorzaak, omdat u in principe het streven en werkgebied van high- end audio op dat moment reeds heeft verlaten. Als u het object niet kunt verwijderen of verplaatsen kunt u ze tijdens het luisteren misschien bedekken met een absorberend materiaal, zoals Sonex, noppenschuim of een deken. Ramen achter de luidsprekers dienen doorgaans van voldoende zware gordijnen te zijn voorzien, die (gedeeltelijk) gesloten kunnen worden tijdens het luister

11 7) Heb je een akoestisch probleem? Maak een plan van aanpak! 1. Situatieopname: plattegrond, opname bestaande indeling, bestaande materialen, nemen van foto s 2. Akoestische meting: dit is optioneel, maar versterkt de nauwkeurigheid van onze technische adviezen 3. Productadvies: welke oplossing in welke afmetingen en hoeveelheden om de optimale akoestiek te realiseren; 4. Design: veel mogelijkheden voor afwerking d.m.v. prints, uw eigen foto s, fotograaf, beeldbanken, of juist een vaste kleur.