Recht en Informatica HC4:

Transcriptie

1 Recht en Informatica HC4: Intellectuele eigendom (1): Octrooi, Auteursrecht Henry Prakken 14 mei

2 Octrooi (patent) Op software? Auteursrecht Algemeen Internet Software Inhoud 2

3 Waarom bescherming IE? Rechtvaardigheid: men heeft recht op vruchten van eigen creativiteit en inventiviteit Doelmatigheid: stimuleren van creativiteit en inventiviteit is goed voor de maatschappij 3

4 Octrooi: object Octrooiwet 1995: Vatbaar voor octrooi zijn uitvindingen die nieuw zijn, op uitvinderswerkzaamheid berusten, en toegepast kunnen worden op het gebied van de nijverheid. 4

5 Octrooi: omvang Octrooi beschermt idee, niet slechts vorm Octrooi omvat absoluut recht op: vervaardiging, gebruik en verspreiding toepassing Maar ook verplichting tot openbaarmaking Duur van een octrooi: 20 jaar Nationale en Europese versie Europese versie vanaf 2017 gestroomlijnd 5

6 Octrooi: verkrijging Verkrijgen van een octrooi Octrooi moet aangevraagd worden Tijdrovende en kostbare aangelegenheid Strenge(?) eisen: Nog geen deel van de stand der techniek; Uitvindershoogte; niet voor de hand liggen voor gemiddeld bekwaam vakman Verleend octrooi kan door rechter opzij gezet worden 6

7 Is software vatbaar voor octrooi? Octrooiwet/Europees Octrooiverdrag: Software niet als zodanig octrooieerbaar (vgl. wiskundige formules). Jurisprudentie: wel als het een technisch effect/karakter heeft 7

8 Naar een Europese Richtlijn Softwareoctrooien? Voorstel: octrooi op software mogelijk als het een technisch effect heeft 17/02/05 (voorlopig?) gesneuveld in EP Grote bedrijven zijn voor: Stimuleert ontwikkeling kleine bedrijven en open-source gemeenschap zijn tegen: Belemmert innovatie kleine bedrijven Belemmert open-source software 8

9 Auteursrecht Absoluut recht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst 9

10 Auteursrecht onder druk Het auteursrecht staat onder druk door de snelle ontwikkelingen in ICT Auteurswet stamt oorspronkelijk uit 1912 Gaat uit van koppeling informatie fysieke drager/locatie Houdt geen rekening met nieuwe kopieer- en verspreidingsmogelijkheden 10

11 Auteursrecht: ontstaan en duur Ontstaan van het auteursrecht Automatisch wanneer het werk wordt gemaakt Geen formaliteiten vereist Registratie, betaling, -teken Duur van het auteursrecht Tot 70 jaar na dood maker 11

12 Auteursrecht: object en omvang Excusief recht van maker van een werk op openbaar maken en verveelvoudigen 12

13 Auteursrecht: rechthebbende De maker Uitzonderingen: Binnen een dienstverband En bepaald werk of (bij software) tot taak behorend Volgens ontwerp en onder leiding en toezicht van iemand anders Uitzonderingen zijn regelend recht 13

14 Auteursrecht: werk Artikel 10 van de Auteurswet: Boeken, brochures, nieuwsbladen, tijdschriften, toneelwerken, muziekwerken, mondelinge voordrachten, computerprogramma s, EU Hof v J : van software valt alleen bron- en objectcode onder auteursrecht en in het algemeen ieder voortbrengsel op het gebied van letterkunde, wetenschap of kunst, op welke wijze of in welke vorm het ook tot uitdrukking zij gebracht. Werk moet waarneembare vorm hebben Werk moet origineel zijn Eigen, oorspronkelijk karakter, en persoonlijk stempel maker Geschriftenbescherming per afgeschaft 14

15 David Slater s makaken 15

16 Auteursrecht: rechten Exploitatierechten Openbaar maken EU Hof van Justitie: wordt mededeling aan nieuw publiek gedaan? Gerichte privécommunicatie (post, ) is geen openbaarmaking Verveelvoudigen Betreft het maken van kopieën èn bewerkingen Inbreuk kan niet per ongeluk Persoonlijkheidsrechten Recht op naamsvermelding, recht op verzet tegen verminking en aantasting van het werk Ook na overdracht auteursrecht! Sinds 1 juli 2015: Wet auteurscontractenrecht geeft auteurs extra rechten bij overdracht exploitatierechten 16

17 Beperking exploitatierechten (1) Openbaarmaken + verveelvoudigen: Citaatrecht Alleen bij rechtmatig openbaar gemaakt werk Bronvermelding vereist Citaat moet functioneel zijn Overnemen nieuwsberichten Alleen door media Parodie Onderwijs Leenrecht 17

18 Beperking exploitatierechten (2) Openbaarmaken Uitputtingsregel: Een legaal fysiek exemplaar mag verder verspreid worden. Dwingend recht Gemaakte kopie hoeft niet gewist, behalve bij software EU Hof van Justitie 3 juli 2012 (Oracle - UsedSoft): Ook op gekochte gedownloade software is auteursrecht uitgeput Als licentie voor onbepaalde tijd, prijs is reële economische waarde Licenties mogen dit niet uitsluiten Maar verkoper moet zijn kopieën wissen Gaat dit nu ook gelden voor andere e-content? EU Hof van Justitie 12 oktober 2016: legale reservekopie mag niet doorverkocht worden 18

19 Beperking exploitatierechten (3) Verveelvoudigen Voor eigen gebruik (maar niet bij software!). Art 16b Aw: traditionele verveelvoudigingen van enkele exemplaren voor eigen studie, oefening of gebruik zijn toegestaan Bij langere geschriften (bijv. boeken) slechts voor een deel Billijke vergoeding vereist (stichting Repro) Art 16c: reproduceren op een voorwerp bestemd om een werk ten gehore te brengen, vertonen of weer te geven is toegestaan Sinds alleen toegestaan als uit legale bron! Billijke vergoeding is vereist, via heffing (sinds ) op alle blanco beeld- of geluidsdragers, telefoons, hardware of consumentenelektronica, waarop of waarmee gekopieerd kan worden (zie Stichting de Thuiskopie). 19

20 Beperking exploitatierechten (4) Hof over Scientology Church vs. Karin Spaink/XS4ALL: (Spaink citeerde op homepage uit documenten van kerk) Citaatrecht niet van toepassing (want kerk had documenten niet zelf gepubliceerd). Maar in dit geval gaat vrijheid van meningsuiting boven auteursrecht 20

21 Portrechtrecht (1) Art. 21 Aw: openbaarmaking van een portret mag niet als een redelijk belang van de geportretteerde zich er tegen verzet. Maar belangenafweging Uit H.J.A. Hofland & Roel Visser: Platter en Dikker. Uitg. Bas Lubberhuizen, 2012.

22 Uit Portrechtrecht (2)

23 Auteursrecht: overdracht Auteursrechten kunnen geheel of gedeeltelijk overgedragen worden Schriftelijke akte noodzakelijk Betreft alleen exploitatierechten De rechthebbende kan gebruiksrechten verlenen (licensies) Rechthebbende behoudt het auteursrecht 23

24 Auteursrecht: handhaving Schadevergoeding en/of verbod o.g.v. onrechtmatige daad Speciale bepalingen auteurswet, bijv: Opeisen eigendom Vernietiging Afdracht winst Beslaglegging Opsporing en vervolging van strafbare inbreuken (bijv. softwarepiraterij) Opzettelijke inbreuk op auteursrecht is misdrijf! 24

25 Auteursrecht op software (1) Expliciet verleend door wet Uitputtingsregel geldt Regel kopiëren voor eigen gebruik geldt niet Wel beperktere rechten Maar alleen voor rechtmatige verkrijgers 25

26 Auteursrecht en gebruik van software Laden, in beeld brengen, uitvoeren, transmissie en opslag is ook verveelvoudiging Maar verveelvoudiging mag mits: Gedaan door rechtmatige verkrijger en: Noodzakelijk voor beoogd gebruik (incl. backup en verbeteren van fouten); of Reverse engineering; of Decompilatie voor compatibiliteit In principe dwingend recht 26

27 Open source software Via licenties vrijheid afdwingen van gebruik, bewerking en verspreiding van software Licentiegever behoudt auteursrecht Voorbeeld: GPL-licentie Bewerkingen en verspreiden toegestaan, maar (Aanbod tot) bijlevering broncode verplicht Bijlevering GPL-licentie verplicht Wat als de keten breekt? Bij overtreding voorwaarden vervalt licentie Maker heeft nog steeds auteursrecht (= copyleft ) 27

28 Creative Commons Licenties Tegenhanger van open-source licenties voor digitale content. Zie

29 Digital Rights Management Met contractsvrijheid en technologie terug naar de oude situatie: Alleen wie betaalt krijgt toegang tot digitaal werk Gebruik geregeld in licentie Kopieerbeveiligingen Technologie voor opsporen illegale kopieën (watermerken) 29

30 Juridische bescherming DRM Sinds juli 2004 verbod op: Omzeilen kopieerbeveiliging Bezitten, verspreiden, adverteren enz van kraakmiddelen Maken en verkopen soft- of hardware bedoeld voor omzeiling kopieerbeveiliging Verwijderen of wijzigen DRM-informatie Verspreiden werken met verwijderde of gewijzigde DRMinformatie Alleen civielrechtelijke verboden; geen strafbaarstelling Kritiek: Maakt ook legaal kopiëren onmogelijk Bemoeilijkt wetenschappelijk onderzoek naar beveiliging 30

31 Volgende keer (over twee weken) Databankenrecht Bescherming domeinnamen Merkenrecht, handelsnaamrecht, onrechtmatige daad Privacy (1) 31