Plan van aanpak Participatieverklaringstraject

Transcriptie

1 Plan van aanpak Participatieverklaringstraject Gemeente Alphen aan den Rijn, augustus Inleiding Met ingang van 2017 is de participatieverklaring een verplicht onderdeel van de Wet Inburgering. Met het ondertekenen van de participatieverklaring tonen nieuwkomers hun betrokkenheid bij de Nederlandse samenleving en hun bereidheid om daar actief aan bij te dragen. De Gemeente Alphen aan den Rijn zal niet wachten met de start van het participatieverklaringstraject tot de Wet Inburgering is aangepast: nieuwkomers krijgen in 2016 het participatieverklaringstraject aangeboden. Voor de uitvoering van de maatschappelijke begeleiding verstrekt het COA sinds jaren een vergoeding van 1.000,- per meerderjarige vergunninghouder. Als een gemeente ook het participatieverklaringstraject (PVT) aanbiedt is de vergoeding 2.370,- per vergunninghouder. Voorwaarde voor deze extra vergoeding is de indiening van een plan van aanpak waarin de gemeente aangeeft dat de uitvoering van het PVT binnen drie maanden op orde is, en waarin informatie is opgenomen over de vormgeving en de positionering van het traject. Dit plan dient uiterlijk 1 september 2016 ingediend te worden. Het voor u liggende document is dit plan van aanpak. 2. Doel Het PVT is een onderdeel van het proces van integratie en participatie van nieuwkomers en geen doel op zich. PVT en maatschappelijke begeleiding gaan dan ook hand in hand. Het PVT zien we tevens als start van de inburgering. De kennis en ervaring, opgedaan in het PVT, worden verder verdiept in het inburgeringstraject. Het PVT is tevens een kans voor al gewortelde Alphenaren om te ervaren wat nieuwkomers meebrengen en wat het betekent om in te burgeren. We streven dus naar een wederkerig proces. 3. Opzet In de participatieverklaring staan vier kernwaarden centraal: vrijheid, gelijkwaardigheid, solidariteit en participatie. Rond deze kernwaarden zal het PVT ingericht worden. Daaraan koppelen we praktische thema s waarvan we op basis van ervaring weten dat deze een rol spelen. Het gaat hierbij om zaken als: hoe ga je om met je geld (budgetteren), digitale vaardigheden zoals internetbankieren, gezonde voeding, seksualiteit en verenigingsleven. Hierbij wordt voldoende aandacht besteed aan de individuele kennis, vaardigheden en behoeften, dus geen standaardpakket. Ook voor kinderen van nieuwkomers is aandacht en ruimte in het PVT. Pilots voor het participatieverklaringstraject elders hebben onder meer laten zien dat inbedding van de landelijke onderdelen in lokale activiteiten een belangrijke succesfactor is. Ook in de ogen van de Gemeente Alphen aan den Rijn kent het ondertekenen van de 1

2 participatieverklaring enkel zijn meerwaarde wanneer de inhoud verinnerlijkt is. Het PVT zal dan ook meer zijn dan enkel het geven van workshops waarin informatie wordt verstrekt. 4. Inhoud Het PVT bestaat uit 5 onderdelen die elke vergunninghouder verplicht volgt en afgerond worden met het tekenen van de participatieverklaring. Het proces is hiernaast schematisch weergegeven. Hieronder volgt een beschrijving van de vijf onderdelen. 1. Startworkshop Fundamentele Nederlandse waarden met de vertaling naar het dagelijkse leven. Theater Samen met vrijwilligers rond beelden uit de Nederlandse samenleving en beelden uit de landen van herkomst. Interactief spel Ik hou van Holland spel met verschillende spelonderdelen die stil staan bij normen en waarden in Nederland, ruimte voor uitwisseling en aandacht voor interculturele communicatie. Brochure Kernwaarden van de Nederlandse samenleving In de brochure staan de Nederlandse kernwaarden, in het bijzonder: vrijheid, gelijkwaardigheid, solidariteit en participatie, centraal. De brochure die in vele talen beschikbaar is- wordt in de workshop aangereikt. Brochure Nieuw in Nederland Om de nieuwkomers wegwijs te maken in Nederland heeft het Rijk de brochure Nieuw in Nederland opgesteld. De inhoud van deze brochure is toegespitst op praktische informatie, onder andere over inburgering, werk, belastingen en zorg. Ook deze brochure wordt beschikbaar gesteld. 2. Gelijkwaardigheid In Nederland worden alle burgers gelijkwaardig behandeld. Discriminatie naar geslacht, geloof, afkomst of seksuele geaardheid wordt niet geaccepteerd. Interculturele communicatie Samen het vooroordelenspel spelen, a.d.h.v. diverse situaties bespreken wat een ieder zou doen en waarom. Welke ideeën en overtuigingen spelen daarbij een rol. Mensen worden zich bewust van elkaars ideeën en overtuigingen. 2

3 Spellendag Gelijkwaardigheid (en participatie) van de statushouders uitdragen door eigen inbreng in het programma. Niet vóór de statushouder organiseren, maar samen met. Denk aan (samen) organiseren van een spellendag, waarin zowel oud Hollandse spellen worden gespeeld als traditionele spellen uit de verschillende culturen/landen van herkomst. Gezonde voeding Recht op medische zorg versus eigen verantwoordelijkheid dat je gezond blijft: thema gezonde voeding. Samen door de supermarkt. Wat vinden wij gezond? Wat is in de landen van herkomst gezond? Welke producten (gezonde varianten) zijn er beschikbaar? 3. Vrijheid In Nederland mag iedereen denken, doen en zeggen wat hij wil. Dit betekent dat iedereen zijn eigen mening mag uiten, vrij is wel of niet te geloven, mag uitkomen voor zijn of haar eigen seksuele geaardheid en recht heeft op eigen keuzen en zelfstandigheid (zelfbeschikkingsrecht). Hier zijn ook grenzen aan verbonden. Wat iemand doet of zegt mag nooit in strijd zijn met de wet en respect voor elkaar staat centraal. Taalhuis Bezoek aan het Taalcafé (maandelijks) of een groepsbezoek op maat. Hierbij krijgen deelnemers informatie en worden ze doorverwezen naar het Taalhuisspreekuur. Daar vindt dan de intake plaats. Vanuit deze registratie doorverwijzing naar formele en informele taalaanbieders. Tevens wordt hier direct een vervolgafspraak ingepland voor het volgen van een digitale cursus en budgetcursus. Digitale cursus Screening van het niveau m.b.t. inzet digitale cursus. Op basis van de screening gaan deelnemers verder met één van de twee routes waarbij rekening gehouden wordt met de individuele mogelijkheden: - ComputerWijs (voor niet digivaardigen) of andere digitale cursussen, bijv. over internetbankieren, Windows 10, Starten met de ipad. - Digisterker (werken met digitale overheid) Budgetcursus Cursus met als thema administratie en financiële huishouding. Deelnemers krijgen praktische workshops in groepsverband. Door middel van coaching en workshops gaan zij aan de slag met hun kennis, houding en gedrag rondom financiën. Visual thinking strategie Inzet van Visual Thinking Strategies. Aan de hand van schilderijen gaan de deelnemers met elkaar in gesprek. De dialoog wordt gemaakt door te kiezen voor typisch Hollandse beelden met daar tegenover de eigen input van deelnemers; schilderijen / beelden uit hun eigen cultuur. 3

4 4. Solidariteit In Nederland zijn inwoners samen verantwoordelijk voor de samenleving. Inwoners hebben recht op een veilige leefomgeving, fatsoenlijke huisvesting, eerlijke arbeidsvoorwaarden, minimumloon bij werk, goed onderwijs en goede medische zorg. De overheid heeft de plicht mensen te beschermen tegen uitbuiting en ongelijke behandeling. Inwoners voorzien in principe in hun eigen levensonderhoud. Als dat niet op eigen kracht lukt, en er is niemand in de eigen omgeving die kan helpen, dan biedt de overheid hulp. Thema seksualiteit (inclusief LHBT) Seksualiteit/intimiteit en normen en waarden daaromtrent in Nederland zijn in brede zin nogal eens anders dan in hun land van herkomst. Invulling wordt nog nader uitgewerkt maar er zal aandacht besteed worden aan seksualiteit en intimiteit (in relatie tot kleding, (non) verbale communicatie gewoonten, etc. van Nederlandse mannen en vrouwen). Community-art project Het community-art project behelst de inzet van kunstzinnige vorming om sociale vraagstukken aan te pakken. Het project komt tot stand op basis van de vraag in de wijk in co-creatie met de bewoners, en is zodoende maatwerk. Community art vindt in, voor en door de lokale gemeenschap plaats. Deelnemers gaan onder leiding van een vakdocent aan de slag met diverse kunstuitingen. Het geheel vormt dan ook een mix van diverse kunstvormen, waarbij de talenten van de diverse bewoners tot uiting komen. Het community art project zal in deze context worden ingezet om enerzijds het gevoel van een veilige omgeving en eigenaarschap te ontwikkelen. Anderzijds is deze erop gericht om wederkerigheid tussen verschillende doelgroepen te bevorderen: iedereen doet wat terug voor elkaar (en voor de wijk). 5. Participatie In Nederland vragen we alle burgers bij te dragen aan een prettige en veilige samenleving, bijvoorbeeld door te werken, naar school te gaan of door vrijwilligerswerk te doen. Dat kan in de wijk, op school of in een vereniging. Het spreken van de Nederlandse taal is hierbij essentieel. Workshop sociale kaart Kennismaken met mogelijkheden in Alphen aan den Rijn. Bijvoorbeeld een bezoek brengen aan een vrijetijdsmarkt waar instellingen (sportverenigingen, vrijetijdsverenigingen, culturele instellingen) vertegenwoordigd zijn. Na kennismaking op de vrijetijdsmarkt een bezoek brengen aan de instelling naar keuze. Snuffelstage Via een van de partners het doorlopen van een snuffelstage gedurende een maand voor 16 uur in de week. Bij wens tot meer dienen aparte afspraken te worden geformeerd. Snuffelstage wordt ingezet ongeacht het niveau van vaardigheden of taalbeheersing. 4

5 4. Organisatie Na de startworkshop kan een vergunninghouder instromen in het traject. Dit betekent dat niet elke vergunninghouder de onderdelen 2 tot en met 5 in de boven beschreven volgorde zal doorlopen. De aanpak is daarop ingericht. Elk onderdeel zal in circa één maand aangeboden en afgerond worden, daarna start het volgende onderdeel. De bijeenkomsten zullen op verschillende locaties gehouden worden, zoveel als mogelijk op locaties waar al verschillende activiteiten zijn zoals wijkcentra, de bibliotheek en bij verenigingen. Voor de uitvoering van het participatietraject is de gemeente in overleg met de vaste partners in het sociale domein, te weten Tom in de buurt, BOOST en Alphen Beweegt. Voor de communicatie worden vrijwillige intermediairs ingezet. Een intermediair spreekt letterlijk en figuurlijk de taal van de nieuwkomer en heeft kennis van culturele verschillen. Hij / zij kan naast de statushouder staan en begrijpt vanuit culturele achtergrond wat er kan spelen bij hen. De intermediairs vervullen tevens een positieve voorbeeldrol voor de nieuwe statushouders. Zij wonen hier al langer en weten hun weg in Nederland te vinden. Ook vergunninghouders die het PVT hebben doorlopen kunnen getraind worden om actief te worden als intermediair. Mensen kunnen zo ervaringen opdoen ter voorbereiding op toeleiding naar betaald werk. De intermediairs zijn getrainde vrijwilligers en momenteel inzetbaar voor de Poolse, de Afghaanse, de Somalische, de Marokkaans-Berberse, de Turkse, Eritrese en de Arabisch sprekende doelgroepen. Wanneer er voor een nieuwe doelgroep substantieel veel vraag is kunnen nieuwe vrijwilligers geworven en getraind worden. De intermediairs krijgen een vrijwilligersvergoeding evenals coaching en begeleiding. Het PVT is een verplicht traject voor elke vergunninghouder met ingang van 1 november De gemeente zal deelname monitoren en zo nodig handhaven op basis van de Participatiewet. 5. Tekenen verklaring Als alle onderdelen zijn doorlopen zal de participatieverklaring worden getekend in de eigen taal en in het Nederlands tijdens een bijzondere bijeenkomst. Ook een vertegenwoordiger van de gemeente (bestuurder) tekent de verklaring om de wederkerigheid te benadrukken. 6. Evaluatie en aanpassing Na afronding van een onderdeel zullen de deelnemers, de vrijwilligers en de begeleiders naar hun ervaringen gevraagd worden. Op basis hiervan wordt het onderdeel zo nodig aangepast en verbeterd. 7. Financiering Alle kosten voor de uitvoering van het PVT worden betaald uit de bijdrage maatschappelijke begeleiding inclusief PVT van het COA van 2.370,- per vergunninghouder. 5

6 Participatieverklaring Welkom in Nederland! Nederland is een democratie en een rechtsstaat. Dat betekent dat iedereen dezelfde rechten heeft, en dat iedereen zich aan dezelfde regels moet houden. In Nederland spelen de waarden vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit een centrale rol. Met deze waarden hangen rechten samen waarop u een beroep kunt doen. Deze waarden kunnen alleen stand houden als iedereen actief bijdraagt aan de samenleving. Participatie is in Nederland heel belangrijk. Vrijheid: In Nederland mag iedereen denken, doen en zeggen wat hij wil. Dit betekent dat: - iedereen zijn eigen mening mag uiten; - iedereen een eigen geloof mag hebben en vrij is wel of niet te geloven; - iedereen mag uitkomen voor zijn of haar eigen seksuele geaardheid; - iedereen recht heeft op eigen keuzen en zelfstandigheid (zelfbeschikkingsrecht). Hier zijn ook grenzen aan verbonden. Wat iemand doet of zegt mag nooit in strijd zijn met de wet. Je mag bijvoorbeeld niet discrimineren, aanzetten tot haat of oproepen tot vijandigheid. Gelijkwaardigheid: In Nederland worden alle burgers gelijkwaardig behandeld. Discriminatie naar geslacht, geloof, afkomst of seksuele geaardheid wordt niet geaccepteerd. Solidariteit: In Nederland zijn burgers samen verantwoordelijk voor de samenleving. Burgers hebben recht op een veilige leefomgeving, fatsoenlijke huisvesting, eerlijke arbeidsvoorwaarden, minimumloon bij werk, goed onderwijs en goede medische zorg. De overheid heeft de plicht mensen te beschermen tegen uitbuiting en ongelijke behandeling. Burgers moeten in principe in hun eigen levensonderhoud voorzien. Als dat niet op eigen kracht lukt, en er is niemand die kan helpen, dan biedt de overheid hulp. Participatie: In Nederland vragen we alle burgers bij te dragen aan een prettige en veilige samenleving, bijvoorbeeld door te werken, naar school te gaan of door vrijwilligerswerk te doen. Dat kan in de wijk, op school of in een vereniging. Het spreken van de Nederlandse taal is hierbij essentieel. Ik verklaar dat ik kennis heb genomen van de waarden en spelregels van de Nederlandse samenleving en dat ik deze respecteer. Ik verklaar dat ik actief een bijdrage wil leveren aan de Nederlandse samenleving en reken erop dat ik daarvoor ook de ruimte krijg van mijn medeburgers. Naam: Geboortedatum: Handtekening: Datum - -, te 6