tested O.L.S. AUDIOTECHNOLOGY EMOTION EM-8 REFERENCE EN EM-3 REFERENCE LUIDSPREKERS

Transcriptie

1 O.L.S. AUDIOTECHNOLOGY EMOTION EM-8 REFERENCE EN EM-3 REFERENCE LUIDSPREKERS Kharma kwaliteit Rond de tot de verbeelding sprekende en vaak peperdure Kharma luidsprekersculpturen van Nederlandse bodem, hangt een zweem van mystiek, exclusiviteit maar vooral ook één van fi nanciële onbereikbaarheid. Niet zo vreemd als u weet dat buiten een relatief gering aantal exemplaren welke op de Nederlandse markt zelf zijn verkocht, het merk Kharma vooral erg actief is op de buitenlandse en dan vooral Aziatische markt. 24 Kharma luidsprekers worden vervaardigd bij O.L.S. Audiotechnology in Breda, een onderneming die van oorsprong begin jaren tachtig is begonnen met het vervaardigen van zelfbouwluidsprekers. Door de enorme aandacht en het wereldwijde succes van de Kharma modellen is inmiddels veel minder bekend geworden dat er ook onder de oorspronkelijke merknaam O.L.S. nog steeds een hele serie luidsprekermodellen voor de kleinere beurs bestaat. Veel eenvoudiger van opzet, veel goedkoper dan de kostbare elite (Kharma) varianten maar wel voorzien van alle opgedane kennis. Wat weet de O.L.S. Emotion serie te presteren ten opzichte van zijn exclusieve broers? Oosterum Loudspeaker Systems Omdat mijn echte serieuze audiobewustzijn ongeveer tegelijkertijd is begonnen met de start van O.L.S. als zelfbouwonderneming, heb ik die jaren op de achtergrond de hele ontwikkeling van zelfbouwmerk naar het cost-no-object merk Kharma, op de voet kunnen volgen. O.L.S. staat voor Oosterum Loudspeaker Systems en is genoemd naar zijn geestelijk vader Charles van Oosterum. Charles is een rustige ietwat introverte man die ook vandaag de dag nog steeds de grote roerganger van de onderneming is. Ondanks of misschien wel door de steeds verder groeiende afzetmarkt in het buitenland met steeds extremere modellen heeft de onderneming de afgelopen 25 jaar mijn inziens langzaam maar zeker steeds meer het contact met de eigen thuismarkt en oorspronkelijke doelgroep verloren. Die vervreemding is nog wat verder versterkt door het beleid

2 voor een lagere prijs? waren de luisterruimtes en setopstellingen uitermate wisselend qua klankmatig eigenschappen en ook de entree van het bedrijfspand was nu niet bepaald in overeenstemming met de kwaliteiten en uitstraling van de zo mooie producten. Gelukkig is er sinds 2007 heel veel ten positieve veranderd en heeft er een stevige frisse wind door het bedrijf gewaaid was namelijk het jaar waarin O.L.S. Audiotechnology 25 jaar bestond en omdat er nationaal en internationaal vele gasten waren uitgenodigd werd ingezien dat het nu toch echt nodig was om ook de verpakking (het bedrijfspand, luisterruimtes, totale uitstraling) op hetzelfde passende niveau te brengen als de producten. En dat is gelukt! Toen ik even na die opening het pand bezocht, rolden mijn ogen bijna uit hun kassen van verbazing. Hoogpolige warmrode vloerbedekking, stijlvolle displays en verlichting en een overweldigend omarmende entourage heette mij nu van harte welkom. In de hal gaf een fi ks aantal Kharma en O.L.S. modellen op stijlvolle wijze acte de presence en ook de luisterruimtes waren stevig aangepakt. tested 25 van rechtstreekse verkoop. Kharma en O.L.S. luidsprekersystemen kunt u dus niet vinden bij een wijdvertakt dealernetwerk in den lande, maar zijn bij ons enkel in de fabriek in Breda af te nemen. Het merk Kharma is echter wel wereldwijd te vinden bij een groot aantal distributeurs. Toch was er echter ook een blinde vlek in het beleid en uitstraling van de onderneming naar buiten toe. Want waar de Kharma luidsprekerontwerpen steeds maar mooier en indrukwekkender werden, was het bedrijfspand nu niet bepaald top en sterk verouderd. Zo Kharma bij Rhapsody Na deze opening gingen er weer enkele jaren voorbij zonder dat ik regelmatig aan zowel het merk Kharma als O.L.S. dacht. Tot ik nog niet zo lang geleden van één van Nederlands beste high-end winkels, Rhapsody in Hilversum, een uitnodiging in de bus kreeg van een high-end show waarbij uitsluitend Kharma luidsprekers zouden worden gebruikt! Kharma bij het van nature Avalon bolwerk Rhapsody? Wauw, dat kon nog wel eens echt interessant worden want naast de fabriek in Breda of een buitenlandse show, had ik nog nooit de gelegenheid gehad om zo n systeem in een Nederlandse kwaliteitswinkel te beluisteren. De betreffende drie showdagen braken vervolgens NEXT

3 26 aan waarbij ik de winkel zowel de eerste als de laatste dag heb bezocht. En niet voor niets want vooral in de hoofdruimte met de Amerikaanse Boulder elektronica, de eigen Kharma kabels en de zeer forse Kharma Reference 1 weergevers speelde het zonder meer erg goed en op hoog niveau. Vooral de tonale balans van dit ondanks de forse afmetingen bij eerdere gelegenheden vaak wat te slank en licht overkomende systeem, was nu ineens helemaal goed. En dat zorgde samen met de rest van de kwaliteiten voor een zeer beheerst maar tegelijkertijd ook spannend aandoend geheel. De weergave was vooral qua micro- en macrodynamiek buitengewoon overtuigend. Uit het zwarte niets kwamen ineens volledig onverwacht, de meest heftige contrasten moeiteloos tevoorschijn. Kleurschakeringen die tezamen met het prachtig portretteren van ruimte, lucht en het volledig ontbreken van vervorming een bijna etherische beleving tot gevolg hadden. Het is met name deze demo (complimenten Harry en Michael) geweest die mijn interesse in het merk Kharma weer heeft aangewakkerd. Bedrijfsbezoek en modellen Dus toen hoofdredacteur Ivo van den Broek onlangs aangaf om contact met O.L.S. op te nemen voor het testen van één van hun nieuwe modellen was een afspraak snel gemaakt. Contactpersoon ter plaatse is Peter Bats. Peter is zoals het zo mooi in het Engels heet Sales and event manager, oftewel hij is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken wat betreft de verkoop en het regelen en organiseren van verkoopachtige evenementen en gebeurtenissen. Al bij binnenkomst blijkt de lijn die is ingezet tijdens het 25-jarig jubileum, inmiddels nog veel verder doorgetrokken. De entree maakt een prettig opgeruimde indruk, er draaien op verschillende beeldschermen speciaal gemaakte fi lms over het bedrijf en haar producten en wanneer we na een inleidend gesprek met Peter de eerste luisterruimte betreden, blijkt dat vooral hier veel ten positieve is veranderd. Om te bepalen welke modellen ik interessant vind voor een test beluisteren we gezamenlijk de nodige modellen uit zowel het prijsgunstige O.L.S. Emotion assortiment als een aantal Kharma modellen. Zeer positief vind ik dat ondanks de verschillende gebruikte randelektronica en luisterruimtes, er bij alle demo s een herkenbare rode draad in de weergave hoorbaar is. Iets wat in het verleden bij deze onderneming beslist wel anders was. Goed werk dus door Peter, die verantwoordelijk is voor alle gehoormatige opstellingen. Na genoten te hebben van de verantwoord uitgevoerde en uitstekend klinkende demo s, heb ik uiteindelijk twee modellen uitgekozen om thuis nader aan de tand te voelen. Beide modellen zijn afkomstig uit de veel goedkopere O.L.S. Emotion lijn waarbij het gaat om een monitor en vloerstaande luidspreker. Waar ik vooral naar benieuwd ben is hoeveel Kharma DNA deze veel prijsgunstigere modellen in zich hebben. O.L.S. Emotion Em-8 Reference Na mijn bezoek kan ik de beide terplekke beluisterde luidsprekerparen meteen mee naar huis nemen. Ideaal want hierdoor is een optimale vergelijking tussen beide luistersituaties te maken. Ik besluit met de kleine Em-8 Reference 2-weg monitor luidspreker te beginnen. Deze allerkleinste loot uit de Emotion reeks is een echte dreumes. Slechts zes kilo zwaar en met afmetingen van 28,5 cm hoog x 19,5 cm breed en 22,5 cm diep kan hij overal gemakkelijk een plekje vinden. O.L.S. was zo vriendelijk om er voor mij een paar perfect bijpassende Atacama Nexus luidsprekerstandaards van 60 cm hoogte bij te leveren. Zoals bij alle luidsprekers van zowel O.L.S. als Kharma gebruikelijk is, zijn er van ieder model meerdere uitvoeringen verkrijgbaar, oplopend in prijs én kwaliteit. Van de Em-8 is zowel een normale als speciale high-end uitvoering (Em-8 Reference) beschikbaar met een onderling prijsverschil van 600,-. De zichtbare verschillen blijven hierbij visueel steken op alleen de betere en duurdere zichtbare bas-/middeneenheid afkomstig uit de prestigieuze en zeer goede Seas Excel serie. Maar aangezien ook onderhuids in het fi lter en bedrading voor betere onderdelen is gekozen wordt het verhoudingsgewijs toch wel forse prijsverschil wel verklaarbaar. Beide uitvoeringen zijn voorzien van dezelfde van Morel afkomstige softdome tweeters. Om voor maximaal te gaan heb ik echter bewust voor de Em-8 Reference gekozen. Deze monitor is door O.L.S. in eerste instantie speciaal ontwikkeld voor meerkanaals toepassingen in bijvoorbeeld een 5.7 of 7.1 opstelling. Maar door de hoge kwaliteit wordt hij ook veel gebruikt als stereopaar in slaapkamer, studeerkamer of woonkamer. Het testpaar is geleverd in een opvallende donkerblauw metallic hoogglanslak, één van de 15(!) zonder meerprijs verkrijgbare lakkleuren en ziet er zonder meer strak en keurig gespoten uit. Voor wie het wil is ook polijsten of fi neren mogelijk tegen meerprijs. In eerste instantie herken ik in deze kleine monitor visueel helemaal niets van de zo opvallende eigenschappen van het high-end zustermerk Kharma. Maar voor die prijs kan dat toch ook helemaal niet, hoor ik u nu mompelen. Dat dacht ik dus ook, maar bij het zien van het uit massief aluminium vervaardigde fraaie custom made aansluitpaneel en de hoogwaardige echte

4 WBT aansluitingen op de achterzijde, herken ik toch wel een zweem van de bekende Kharma high-end fl air. Netjes! O.L.S. Emotion Em-3 Reference Dan is het de beurt aan de verhoudingsgewijs veel grotere vloerstaander uit de Emotion serie, de Em-3 Reference. U raadt het al, ook hier hetzelfde verhaal van de speciale hoogwaardiger uitvoering ten opzichte van het standaard model alleen is hier de compacte Morel tweeter vervangen door een exemplaar van normale afmetingen. De Em-3 Reference is wederom een 2-weg systeem waarbij de Seas Excel bas-/middeneenheid nu enkele maten groter is uitgevallen. De dit keer in een chique champagne metallic hoogglanslak uitgevoerde behuizing is 88 cm hoog, 23 cm breed en 27 cm diep. Hierdoor is ook het gewicht gestegen naar een respectabele 18,7 kilo. Zit bij de Em-8 de baspoort nog aan de achterzijde, bij deze Em-3 zit hij juist weer aan de voorzijde. Buiten de fors grotere kastafmetingen en bas-/middeneenheid, is de rest van beide modellen hetzelfde. Dus ook hier het mooie massief aluminium aansluitpaneel met de uitstekende WBT aansluitingen en de uitstekende afwerkingsgraad. Luisteren O.L.S. Emotion Em-8 reference Mede door de relatief lage prijsstelling en de vriendelijke afmetingen heb ik zowel de Em-8 als Em-3 luidsprekers zowel gebruikt in mijn geoptimaliseerde luisterruimte als in de woonkamer. In dit laatst genoemde vertrek brengt normaliter een modale Naim 5i set samen met een paar Wilson Benesch Arc monitorluidsprekers de spontane muzikale klanken ten gehore. Om de luidsprekers eerst een weekje te laten inspelen worden de WB s afgekoppeld en nemen de Em-8 s het stokje over. Ook al mogen beiden merken en types gezien het forse prijsverschil niet direct worden vergeleken en is er op alle fronten een aanzienlijk gehoormatig verschil ten gunste van de Wilson Benesch modellen waar te nemen, toch speelt ook de Em-8 met zijn eigen pallet aan verleidelijke eigenschappen zich mooi op de voorgrond. Het eerste wat opvalt, is de prettige ruime stereowerking in vooral de breedte. De weergave komt daarbij mooi los van de kasten en regelmatig zijn er dan ook instrumenten of klanken te vinden die op overtuigende wijze buiten de behuizing komen. Diepteweergave is daarbij wat minder nadrukkelijk aanwezig maar zeker niet onderbelicht. Een ander aspect waardoor het kleine kastje opvalt, is de uitstekende kwaliteit van de laagweergave. Uiteraard loopt het niet afgronddiep door en ook het lage middengebied is monitortypisch ietwat aan de slanke kant, maar toch is er bepaalde aangename druk te bespeuren waar veel muzieksoorten van weten te profi teren. Luisteren geeft dus plezier met dit blauwe tweetal en dat is een heel positief iets. Qua opstelling is de Em-8 bovengemiddeld vergevingsgezind. Een klein beetje schuiven en wat indraaien en al snel staat het op een prettige wijze muziek te maken. Verrassend is wat er gebeurd als ik ze van de Atacama Nexus luidsprekers verhuis en op de uiterste hoeken plaats van het lagere smallere 150 cm brede AV-meubel. Een veel ongunstiger opstelling. Maar verhoudingsgewijs veranderd er tonaal bijna niets en blijkt het ruimtelijk buiten de speakers kunnen treden een groot voordeel te zijn. Tonaal zijn deze luidsprekers tamelijk goed uitgewogen waarbij de spraakverstaanbaarheid van stemmen en instrumenten gewoon goed is. Bij luide uithalen in het hoge middengebied kan er echter wel wat lichte hardheid en compressie optreden. Maar het valt zeker allemaal binnen de perken. Doordat het laag qua bereik wat beperkt is en tevens strak en goed doortekent wordt weergegeven, bestaat er nagenoeg nooit de neiging tot boemen of bonken. Echt een luidspreker die in veel situaties dus uitstekend in te passen zal zijn. In de aparte luisterruimte op kostbare high-end componenten weet de Em-8 Reference zich nog behoorlijk te verbeteren. Geheel volgens verwachting liggen hier de dynamische contrasten en klankkleurrijkdom nog een stuk hoger en het ruimtebeeld bloeit buiten de breedte nu ook qua diepte en zelfs hoogte mooi op. Wel wordt het nu wat oppassen dat met de grotere dynamische contrasten niet het volume te hoog wordt opgeschroefd want ondanks de kwaliteiten blijven het natuurlijk fysiek nog steeds maar heel kleine bas-/middeneenheden. Luisteren O.L.S. Emotion Em-3 Reference Dan is het vervolgens de beurt aan de grotere broer van de Em-8 Reference, de vloerstaande Em-3 Reference. Wederom start ik eerst in de huiskamer waar deze grotere luidsprekers zich meteen van een heel andere kant laten zien. Meer vergevingsgezind en ietwat laidback afgestemd, een krachtiger en dieper doorlopend laag wat ook op hogere afspeelniveaus zijn kwaliteiten, controle en defi nitie blijft behouden en een zijdezacht hoog. Maar iedere medaille heeft ook een keerzijde en dat is in dit geval een geringe afname aan ruimtelijkheid en loskomen van de kast ten opzichte van de monitor Em-8 Reference. Door het zachtere hoog en het beperktere ruimtebeeld is het bij deze vloerstaander van groot belang om extra aandacht aan de opstelling te geven. Wat meer in of naar buiten draaien kan hier net dat belangrijke verschil maken. Een heel sterk punt NEXT tested 27

5 28 Gebruikte componenten Luidsprekers Master Contemporary C, Audiovector S3 Avantgarde, Wilson Benesch Arc Cd-Spelers North Star Design T192 + North Star Design Extremo DAC en Sapphire, Cambridge Audio Azur 840C, Naim CD 5i Geïntegreerde versterkers Unison Research Performance, Naim Nait 5i, DK Design MKIII Voorversterker Cambridge Audio Azur 840E Eindversterker Cambridge Audio Azur 840W Audiorack Finite Elemente Pagode Master Reference HD12 Interlinks Siltech Signature Forbes Lake generation 5, Cassiopeia Seti Andromeda Alfa, Naim Hi-Line, Harmonic Technology Digitale kabel North Star Design White Gold I2S, Cassiopeia Seti Andromeda Delta Luidsprekerkabel Nirvana SX, Cassiopeia Seti Perseus Netkabels Nirvana PC, Kemp Reference, Essential Audio Tools Current Conductor, Cassiopeia Seti Cepheus, Naim Powerline AC van deze luidsprekers is de ongevoeligheid voor de te plaatsen akoestische omgeving. Waar je ze ook neer zet, iedere keer opnieuw wordt er een bepaalde minimale basiskwaliteit neergezet en dat is iets wat ik wel eens anders meemaak. Waar de grotere Em-3 Reference heer een meester is ten opzichte van zijn kleinere broer, is de maximaal haalbare en vooral nog ontspannen weer te geven geluidsdruk. De duidelijk grotere bas/ middeneenheid kan gewoonweg meer lucht verplaatsen waardoor de weergave sterk aan autoriteit wint. Bij het verplaatsen naar de geoptimaliseerde luisterruimte met de bijbehorende nog veel hogere kwaliteit aan elektronica en betere akoestiek, laat deze Em-3 Reference de toename aan extra kwaliteit op zich wel horen maar wel een stukje minder nadrukkelijk dan de Em-8 Reference monitor. De vloerstaander is wat minder op het scherpst van de snede afgestemd, wat zachter en meer indirect van karakter. Omdat ik graag alles in de muziek wil volgen en een actieve luisteraar ben die een zo groot mogelijke betrokkenheid wenst, is zo n afstemming voor mij persoonlijk wat minder geschikt maar ik ken daarentegen ook genoeg andere luisteraars die waarschijnlijk de monitor juist wat te nerveus zullen vinden en helemaal tot rust komen bij deze prettig afgestemde vloerstaande zuil. Conclusie De hamvraag heb ik echter tot nu toe nog niet beantwoord en dat is hoe groot de uiteindelijke overeenkomsten zijn met het eigen high-end huismerk Kharma. Qua vormgeving zijn die overeenkomsten nagenoeg afwezig want de Emotion lijn bevat eigenlijk alleen maar tamelijk conservatief vormgegeven rechthoekige kasten die vervaardigd zijn van MDF. De Kharma modellen zijn juist alles behalve conservatief en bezitten de meest exotische materialen, eenheden en fi ltercomponenten. De kasten zijn hierbij vervaardigd van een uitgekiende mix van verschillende kostbare grondstoffen die vooral daar worden ingezet waar ze akoestisch nut hebben. Uiteraard staat hier een heel ander prijskaartje tegenover. Ook de geluidskwaliteit van deze O.L.S. Emotion modellen is dan wel serieus en prettig om naar te luisteren, maar de resolutie en beleving van een Kharma wordt (gelukkig!) bij lange na niet gehaald. Geen schande ook gezien het astronomische prijsverschil. Wat echter wel de nodige overeenkomsten heeft, is de mate aan zorgvuldige afwerking en kleine detailoplossingen zoals het mooie massief aluminium aansluitpaneel en de nette opbouw van het seriële fi lter. Beide hier besproken luidsprekers zijn behoorlijk verschillend afgestemd. De monitor is daarbij duidelijk meer op de bekende audiofi ele leest van groot stereobeeld, snel en luchtig geschoeid dan de meer vergevingsgezinde maar ook rijker en vloeiender klinkende vloerstaander. Deze laatste nodigt op zijn beurt veel meer uit om op prettige wijze luid en toch zonder stress te kunnen spelen. En zo is de prijshiërarchie uiteindelijk weer netjes hersteld. De hier geteste O.L.S. Emotion lijn modellen zijn dus goed afgewerkte en prettig klinkende producten tegen een betaalbare en vriendelijke prijs. Tekst & fotografi e: Werner Ero O.L.S. AUDIOTECHNOLOGY TEL: [email protected] END