De definitieve opzet van Horizon 2020

Transcriptie

1 De definitieve opzet van Horizon december 2013 Auteur: Martin Bakker (onder verantwoordelijkheid van Davy Pieters) INLEIDING Sinds 2 december 2013 is het wetgevingstraject van Horizon 2020 afgerond. Op 11 december zijn de eerste calls gepubliceerd. Op 1 januari 2014 gaat Horizon 2020 vervolgens van start. Dit artikel zet de uitgangspunten van Horizon 2020 op een rij en geeft uitleg over de opzet van het programma. UITGANGSPUNTEN Horizon 2020 is opgezet rondom een aantal basisprincipes. Elk project dat financiering wil verkrijgen uit het nieuwe Europese kaderprogramma zal aan deze basisprincipes moeten voldoen. Het is dus belangrijk dat een projectvoorstel is opgebouwd met deze uitgangspunten in het achterhoofd. Budget Het budget voor Horizon 2020 is vastgesteld op ruim 77 miljard euro (lopende prijzen) voor de periode van 2014 tot en met Onderzoek én Innovatie Een belangrijk verschil met voorgaande kaderprogramma s is dat Horizon 2020 gericht is op zowel onderzoek én innovatie. Waar voorheen de focus lag op pure onderzoeksprojecten (fundamenteel onderzoek had hier een belangrijke rol), is bij de opzet van Horizon 2020 gekozen voor extra aandacht voor toepassing en valorisatie. Excellentie Elk project dat financiering wil ontvangen, moet van excellente kwaliteit zijn. Horizon 2020 verleent geen subsidie aan bepaalde regio s of gebieden, maar aan excellentie. De voorstellen die op de verschillende calls worden ingediend, worden door een commissie van experts beoordeeld en gerangschikt. Alleen de allerbeste voorstellen krijgen vervolgens subsidie en mogen hun project uitvoeren. Internationale consortia Aangezien het een Europees kaderprogramma betreft, is Europese samenwerking vereist. Op de meeste calls (meer informatie over calls in de paragraaf werkprogramma s en calls ) kan enkel in samenwerkingsverband worden gereageerd. Zo wordt het complete Europese innovatie- en onderzoekslandschap versterkt (en niet het beleid van een paar landen) en worden toponderzoekers gestimuleerd samen te werken met topondernemers: onderzoek én innovatie ineen. Maatschappelijke uitdagingen Het laatste uitgangspunt van Horizon 2020 dat aandacht verdiend, is de keuze voor de maatschappelijke uitdagingen. Onderzoek moet anno 2014 bijdragen aan het algemeen (Europees) nut. De komende jaren staan wereldwijd in het teken van een aantal grote maatschappelijke uitdagingen. De Europese Unie wil deze uitdagingen oppakken en deelt daarom een groot stuk van de financiering toe aan het oplossen van de maatschappelijke uitdagingen. 1

2 OPBOUW VAN HET PROGRAMMA: 3 PIJLERS De hierboven beschreven uitgangspunten zijn terechtgekomen in drie pijlers: Excellent Science, Industrial Leadership en Societal Challenges. Financiering van projecten vloeit voort uit een of meer van deze pijlers. 1 Pijler 1: Excellent Science De eerste pijler van Horizon 2020 is Excellent Science. Deze pijler heeft een begroting van ruim 24,4 miljard euro, is gericht op onderzoek en heeft als doel het versterken en op wereldniveau brengen van de Europese wetenschap. De pijler is onderverdeeld in vier gebieden: European Research Council, met als doel de meest getalenteerde en creatieve onderzoekers en onderzoeksteams te ondersteunen in hun excellente onderzoek; Future and Emerging Technologies, waarbij gezamenlijk onderzoek op nieuwe en veelbelovende onderzoeks- en innovatiegebieden wordt ondersteund; Marie Sklodowska-Curie Acties, dat excellente training en ontwikkelingsmogelijkheden biedt aan onderzoekers; Research Infrastructures van wereldniveau, die voor alle (Europese) onderzoekers toegankelijk moeten zijn. Pijler 2: Industrial Leadership De tweede pijler van Horizon 2020 is Industrial Leadership en heeft als doel Europa aantrekkelijker te maken voor investeringen in met name de belangrijkste industriële technologieën. Deze pijler is thematisch opgebouwd. Het budget voor de tweede pijler is vastgesteld op ruim 17 miljard euro. Dit budget wordt verdeeld over drie onderwerpen: Leadership in Enabling and Industrial Technologies, dat bestaat uit financiering van zes grote technologische gebieden waar Europa een voorsprong in moet opbouwen (ICT, Nanotechnology, Biotechnology, Space, Materials en Advance Manufacturing and Processing); Innovation for SMEs, waarbij een speciaal MKB-instrument wordt opgezet voor internationaal georiënteerde bedrijven; Access to risk finance, waarbij met name toegang tot risicokapitaal eenvoudiger moet worden gemaakt. Pijler 3: Societal Challenges De derde pijler van Horizon 2020 heet Societal Challenges en focust op het oplossen van zeven grote maatschappelijke uitdagingen. Net als de tweede pijler is dit dus een thematisch opgebouwde pijler. Het budget van de deze pijler bedraagt 29,7 miljard euro en is bevat daarmee de meeste financiering voor projecten. De zeven maatschappelijke uitdagingen zijn: Health, demographic change and well-being; Food security, sustainable agriculture and forestry, marine and maritime research, and the bioeconomy; 1 In totaal is ruim 71,1 miljard euro van de 77 miljard beschikbaar voor onderzoek en innovatie dat uit de drie pijlers voortvloeit. Het overige geld wordt deels beschikbaar gesteld aan een aantal horizontale thema s als spreading excellence en widening participation. Het overgrote deel van de 6 miljard euro dat buiten de drie pijlers valt gaat echter naar twee andere grote projecten: het EIT en EURATOM. 2

3 Secure, clean and efficient energy; Smart, green and integrated transport; Climate action and resource efficiency and raw materials; Inclusive, innovative and reflective societies; Secure societies. PROJECTEN EN PROGRAMMA S Uit de drie pijlers volgt financiering van losse projecten. Daarnaast wordt uit de tweede en derde pijler samen tevens het zogenoemde Innovation Investment Package gefinancierd. Dit is een verzamelnaam voor twee soorten samenwerkingsprogramma s: programma s die voortvloeien uit publiek-publieke partnerschappen en uit publiek-private partnerschappen. Uit deze samenwerkingsprogramma s volgen losse projecten waar consortia zich op kunnen inschrijven. Momenteel wordt nog tussen de Raad en het Europees Parlement over de invulling van de programma s onderhandeld. De publiek-publieke partnerschappen Dit zijn vijf partnerschappen tussen de EU en de lidstaten van de EU, ook wel bekend onder de term P2P of artikel 185 initiatieven. De programma s zijn: Active and Assisted Living (AAL 2), een programma over begeleid wonen; EUROSTARS 2, een programma voor het high tech MKB; EMPIR, een programma over metrologie; EDCTP 2, een programma over klinisch onderzoek, gericht op armoede-gerelateerde ziekten; BONUS, een programma voor onderzoek in de Baltische Zee. De publiek-private partnerschappen Dit zijn zes partnerschappen tussen de EU, het bedrijfsleven en eventueel een of meerdere lidstaten van de EU. Deze partnerschappen zijn ook bekend onder de termen PPP, PPS, JTIs (Joint Technology Initiatives) of artikel 187 initiatieven. De programma s zijn: ECSEL, een programma over electronische componenten; CLEAN SKY 2, een aeronautisch programma; BBI, een programma voor biobased industrieën; IMI 2, een programma over innovatieve medicijnen; FCH 2, een programma over brandstofcellen en waterstof; SESAR, een programma over de capaciteit en veiligheid van het luchtverkeer. WERKPROGRAMMA S EN CALLS De inschrijving op projecten en programma s gebeurt op basis van calls die de commissie uitbrengt. In de calls geeft de Europese Commissie aan welk probleem moet worden opgelost. Vervolgens kan men zich met zijn idee inschrijven op de calls. Na drie maanden sluit de inschrijving, waarna een speciale expertgroep de inschrijvingen beoordeelt en de ideeën rangschikt. De Europese Commissie verdeelt de beschikbare financiering vervolgens over de beste ideeën. Uitgangspunt bij de procedure is dat de calls open en competitief moeten zijn. Ze staan dus voor iedereen open en alleen de beste krijgt uiteindelijk financiering. De eerste calls van Horizon 2020 zijn op 11 december 2013 gepubliceerd. 3

4 De totstandkoming van de calls gebeurt middels werkprogramma s. Voor elk onderwerp uit de drie pijlers en voor de diverse programma s wordt een werkprogramma opgesteld, met daarin uitleg over waar de Europese Commissie naartoe wil. Hier vloeien uiteindelijk de calls uit voort. Voor geïnteresseerden is het dus belangrijk deze werkprogramma s goed te kennen. Dan krijg je immers een goede indicatie van de inhoud van de komende calls en kan het idee daarop worden gestuurd. Een belangrijk startpunt voor Nederlandse onderzoekers en ondernemers ten aanzien van de calls en de werkprogramma s is het Agentschap NL (kijk op Zij hebben de werkprogramma s in bezit (schrijven soms zelf mee) en kunnen Nederlandse partijen perfect van informatie voorzien over de verschillende calls die uitkomen. OVERZICHT VAN HORIZON

5 MEER INFORMATIE Voor meer informatie over Horizon 2020: Voor een voorbeeld van toepassing van Horizon 2020 binnen een specifieke sector (de sector logistiek) wordt verwezen naar een vorig artikel van de auteur: Logistieke kansen en uitdagingen binnen Horizon 2020, te vinden op De eerste calls die op 11 december 2013 zijn gepubliceerd door de Europese Commissie zijn te vinden op 5