Strafrecht & Strafprocesrecht

Transcriptie

1 Strafrecht & Strafprocesrecht Gandaius - Prof. dr. Gert Vermeulen 1

2 Buitgericht Europees strafrecht Prof. dr. Gert Vermeulen Docent strafrecht en Directeur Institute for International Research on Criminal Policy (IRCP) Universiteit Gent Prof. dr. Gert Vermeulen 2

3 wet 19 december 2002 Benadering weinig belang voor internationale buitgerichte aanpak Europese buitgerichte opsporing/bestraffing onderzoek naar financieel-economische delinquentie (FED) of illegale voordelen klassieke nationaal en internationaal rechtshulprecht nieuwe internationale/eu-rechtsinstrumenten bevriezing/inbeslagneming illegale voordelen confiscatie illegale voordelen wet 20 mei achterliggende verdragen nieuwe internationale/eu-rechtsinstrumenten + wetsontwerp Prof. dr. Gert Vermeulen 3

4 Nieuwe EU-rechtsinstrumenten protocol 16 oktober 2001 [...] wederzijdse rechtshulp bijlage 2 kb 22 juli 2003 inzake [...] bevriezing van voorwerpen of bewijsstukken (Europees bevriezingsbevel) bijlage 3 ontwerp-kb [...] Europees bewijsverkrijgingsbevel [...] bijlage 4 ontwerp-kb inzake de confiscatie van opbrengsten van misdrijven, [...] hulpmiddelen en [...] door middel daarvan verkregen voorwerpen bijlage 5 ontwerp-kb inzake [...] wederzijdse erkenning [...] confiscatiebevelen (Europees confiscatiebevel) bijlage 6 Prof. dr. Gert Vermeulen 4

5 Harmonisatie en wederzijdse erkenning Amsterdam 1997 Tampere 1999 Millenniumstrategie georganiseerde criminaliteit 2000 Wederzijds erkenningsplan 2000 praktijk: via kaderbesluiten harmonisatie kb confiscatie wederzijdse erkenning kb s bevriezings-/bewijsverkrijgings-/confiscatiebevel beslissingsstaat en tenuitvoerleggingsstaat via bevel of certificaat geen exequatur meer geen dubbele incriminatie meer Prof. dr. Gert Vermeulen 5

6 Onderzoek FED of illegale voordelen (1) verkrijgen bestaand bewijsmateriaal bevel tot huiszoeking bewaring van bewijsmateriaal (bij derden) inbeslagneming (vaak huiszoeking nodig) overlegging van/inzage in bewijsmateriaal verkrijgen nieuw bewijsmateriaal verhoor, confrontatie, infiltratie, expertise in reële tijd verkrijgen bewijsmateriaal interceptie telecommunicatie toezicht op (verrichtingen op) bankrekeningen Prof. dr. Gert Vermeulen 6

7 Onderzoek FED of illegale voordelen (2) huidig instrumentarium nationaal internationaal basisregels tussenstatelijk exequatur- of overdrachtsprocedure verenigbaarheid met recht aangezochte staat dubbele incriminatie Wederzijds erkenningsplan wegwerken belemmeringen huiszoeking/inbeslagneming wegwerken fiscale of ordre public-excepties erkenning beslissingen bevriezing bewijs Prof. dr. Gert Vermeulen 7

8 Onderzoek FED of illegale voordelen (3) aankomend instrumentarium internationaal om te zetten in nationaal recht basisregels tussen lokaal bevoegde gerechtelijke autoriteiten geen exequatur- of overdrachtsprocedure meer blinde erkenning via certificaat of bevel dubbele incriminatie-eis vervalt grotendeels weigering om (vermomde) fiscale redenen bemoeilijkt welke instrumenten Europees bevriezingsbevel Protocol 16 oktober 2001 Europees bewijsverkrijgingsbevel Prof. dr. Gert Vermeulen 8

9 Europees bevriezingsbevel omzetting in nationaal recht tegen 2 augustus 2005 onmiddellijke tenuitvoerlegging (binnen 24 uur) van beslissingen ter voorkoming van vernietiging, verwerking, verplaatsing, overdracht of vervreemding van voorwerpen die in beslissingsstaat als bewijs zouden kunnen dienen indien vergezeld van standaard-certificaat geen exequaturprocedure geen toetsing dubbele incriminatie indien misdrijf naar recht beslissingsstaat strafbaar met +3 jaar en voorkomt in 32-lijst bevriezing in principe gehandhaafd tot overdracht na apart verzoek daartoe Prof. dr. Gert Vermeulen 9

10 Protocol 16 oktober 2001 verder terugdringen (vermomde) fiscale exceptie beroep op bankgeheim als exceptie resoluut uitgesloten acquis Protocol bij ERV 1959 geïntegreerd 2x zónder mogelijkheid voorbehouden te formuleren effectiviteit uiteraard afhankelijk van ratificatiebereidheid art. 1: informatie over (bestaan) bankrekeningen bezit, controle of volmacht door (rechts)persoon art. 2: informatie over specifieke rekeningen/transacties artt. 1-2: evt. zelfde regime huiszoeking/inbeslagneming maar: bewijsverkrijgingsbevel (infra) art. 3: toezicht op rekeningen: bankrekeningtap Prof. dr. Gert Vermeulen 10

11 Europees bewijsverkrijgingsbevel (1) omzetting in nationaal recht tegen 1 januari 2007? tenuitvoerlegging binnen strikte termijn van verzoeken tot toezenden overtuigingsstukken, dossiers en documenten inbeslagneming, overlegging, huiszoeking via uniform Europees bewijsverkrijgingsbevel geen omzettings- of exequaturprocedure minimumnormen voor richten verzoek en uitvoering ervan b.v. inzake huiszoeking geen toetsing dubbele incriminatie indien geen huiszoeking vereist of misdrijf voorkomt in 38-lijst anders: bestaande voorwaarden doven uit na 5 jaar Prof. dr. Gert Vermeulen 11

12 Europees bewijsverkrijgingsbevel (2) snel/doeltreffend verkijgingsmechanisme bestaand bewijs inclusief rekeningen/transacties (artt. 1-2 Protocol 2001) niet voor nieuw te verkrijgen bewijs niet voor bewijs in reële tijd, zoals (bankrekening)tap aankondiging aanvullende kb s ter zake later te consolideren in één enkel instrument om wederzijdse rechtshulp integraal te vervangen ook nieuwe EU-instrumenten: verdrag 2000/protocol 2001 wederzijdse erkenning bewijs? (laatste heilig huisje) ja indien rechtmatig verkregen in locus-staat! toegang tot info op buitenlandse servers in EU indien wettig toegankelijk in tenuitvoerleggingsstaat gaat verder dan RvE Cybercrimeverdrag Prof. dr. Gert Vermeulen 12

13 Bevriezing/inbeslagneming illegale voordelen nu: wet 20 mei achterliggende verdragen binnenkort: Europees bevriezingsbevel (supra) ook van toepassing op bevriezingsbeslissingen m.b.t. vermoede vermogensvoordelen van misdrijven uit 32-lijst Voor zover naar recht beslissingstaat straf + 3 jaar equivalente goederen hulpmiddelen voor/voorwerp van bedoelde delicten onmiddellijke tenuitvoerlegging, zonder exequatur zonder toetsing dubbele strafbaarheid basisprincipes wet 20 mei 1997 vervallen dus binnen EU Prof. dr. Gert Vermeulen 13

14 Confiscatie illegale voordelen nu: wet 20 mei achterliggende verdragen binnenkort Europees confiscatiebevel wederzijdse erkenning aanvulling op Europees bevriezingsbevel zoals dit voor bewijs werd aangevuld via Europees bewijsverkrijgingsbevel kb confiscatie opbrengsten, hulpmiddelen, voorwerpen harmonisatie verdere toekomst (Millenniumstrategie) confiscatie wanneer verdachte niet kan worden gevonden afspraken inzake asset-sharing Prof. dr. Gert Vermeulen 14

15 Europees confiscatiebevel wederzijdse erkenning confiscatiebeslissingen indien vergezeld van standaard-certificaat geen exequaturprocedure geen toetsing dubbele incriminatie indien misdrijf naar recht beslissingsstaat strafbaar met +3 jaar en voorkomt in 32-lijst opschortende procedure voor bona fide derden erkenning confiscatie goederen rechtspersonen ook als tenuitvoerleggingsstaat strafrechtelijke verantwoordelijkheid rechtspersonen niet kent weigering bijna enkel voor verruimde confiscatie (infra) Prof. dr. Gert Vermeulen 15

16 Kaderbesluit confiscatie opbrengsten,... niet: internationale samenwerking wel: interne recht LS confiscatie opbrengsten, hulpmiddelen, voorwerpen = bijzondere verbeurdverklaring gewoon en bij equivalent voor feiten bestraft met + 1 jaar ruimere confiscatiemogelijkheden stijl wet 19 december 2002 (Kaalplukwet) maar verdergaand dus mogelijk binnenkort opnieuw wijzigingswet Prof. dr. Gert Vermeulen 16

17 Ruimere confiscatiemogelijkheden (1) voorwerpen die toebehoren aan personen die schuldig worden bevonden aan strafbare feiten die financieel gewin kunnen opleveren en zijn gepleegd in het kader van een criminele organisatie, voor zover m.b.t. strafbare feiten die EU harmoniseert via kb en deze kb s maximumstraf van 5/4 jaar+ voorzien = verlaten concept bijzondere verbeurdverklaring incompatibel met Belgische G.W. maar: enkel harde verplichting indien rechter overtuigd dat ze werden verkregen tijdens redelijke geachte periode voor veroordeling wegens hoofdfeit Prof. dr. Gert Vermeulen 17

18 Ruimere confiscatiemogelijkheden (2) ook harde verplichting tot confiscatie van voorwerpen uit soortgelijke criminele activiteiten indien rechter overtuigd dat ze werden verkregen uit dé criminele activiteit van de veroordeelde facultatieve oproep: ook confiscatie van voorwerpen verkregen door personen in naaste omgeving betrokkene overgedragen aan een rechtspersoon waarop de betrokkene, alleen of met personen in zijn naaste omgeving, een overwegende invloed uitoefent overgedragen aan een rechtspersoon waarvan de inkomsten voor een aanzienlijk deel door de betrokkene worden ontvangen limieten net-widening daarmee bereikt Prof. dr. Gert Vermeulen 18

19 Vragen en discussie Prof. dr. Gert Vermeulen 19