Lichtpuntjes in de letselschade

Transcriptie

1 WHIPLASH MAGAZINE HÉT WHIPLASH LIJFBLAD 25e jaargang nummer 3 december 2013 Lichtpuntjes in de letselschade Mark Reekers: Mijn persoonlijke motto is glunder!

2 2

3 Voorwoord Lichter Heb ik geluk bij mijn ongeluk? vraagt een lid van onze Facebookpagina zich af. Ik hoor veel negatieve verhalen over letselschade, maar mijn verzekeraar kwam gelijk in actie. Na anderhalf jaar heb ik mijn zaak met een goed gevoel kunnen afsluiten. In de praktijk blijken letselschadetrajecten veelal moeizaam te verlopen. Eerder in ons blad gaf ook de directeur van de Letselschade Raad aan dat whiplashpatiënten vaak grote moeite hebben om hun letselschade vergoed te krijgen. In dit nummer neemt zij ons mee (p.16) naar een aantal initiatieven dat de laatste jaren door de Raad is genomen. Initiatieven om de spanning te verminderen tussen slachtoffers met letsel, zorgverzekeraars en behandelaars. Corinne Jeekel en Monique Wesselink merken dat de Wet Deelgeschillenprocedure vruchten afwerpt (p.18). Met deze relatief nieuwe wet is de machtsbalans tussen de hoofdrolspelers in een letselschadezaak meer in evenwicht gekomen. In de praktijk blijkt er hierdoor beter onderhandeld te kunnen worden. En interessant is ook het experiment vanuit advocaten voor een resultaat gerelateerde beloning (p.14). Het zijn lichtpuntjes, deze initiatieven. Hoopgevend, en tegelijk noodzakelijk om knelpunten in de letselschade afhandeling aan te pakken. Maar hoe belangrijk ook, een positief verhaal over de afwikkeling van letselschade hangt niet alleen samen met wet- en regelgeving en initiatieven in de letselschadebranche. Of met de opstelling van de verzekeraar. Het heeft mede te maken met de mate waarin u vorm en inhoud kunt geven aan dit proces. Want welke rol wilt u spelen in de afwikkeling van uw schade? Welke hulp kunt u daarbij gebruiken? En hoe vindt u gedurende het letselschadetraject de noodzakelijke ruimte om te werken aan uw herstel? Al kunt u uiteindelijk zelf alleen antwoord geven op deze vragen en de keuzes maken, velen kunnen met u meedenken; om de mogelijkheden op een rij zetten en de voor- en nadelen van de diverse keuzes helder te krijgen. Aan de hand van veelgestelde vragen over letselschade laat Katy zien hoe de Whiplash Stichting met u mee kan denken (p. 8). Boven alles gaat het om u. Wat u nodig heeft om weer grip te krijgen op uw leven. Of om met Mark (p. 6) of Anna (p. 29) te spreken: wat u nodig heeft om weer te glunderen, te dromen. Danielle van Eden, Hoofdredactie, [email protected] WHIPLASH MAGAZINE 2013 nummer 3 3

4 Bestuur Van het bestuur Situatie WSN nu, straks en verder Het bestuur houdt iedereen graag op de hoogte van de stand van zaken rond de noodzakelijke reorganisatie. Als dit WM verschijnt, zijn de eerste beslissingen al genomen en de daarvoor noodzakelijke stappen al gezet. Tijdens de bijscholingsdag op 6 november jl. hebben bestuursleden Wim Lorjé en Herman Kalfsterman oorzaken, gevolgen, veranderingen en verwachtingen uiteen gezet. Dit zijn de hoofdlijnen. De subsidie die de Whiplash Stichting Nederland WSN) van de Rijksoverheid ontvangt is de afgelopen jaren met circa ,- verminderd. Dit heeft ernstige consequenties voor de wijze van functioneren van de WSN. Uit tal van gesprekken, brainstorms en onderzoekjes bleek dat de WSN te maken heeft of had met: sterk dalende inkomsten die niet door extra geld worden aangevuld, minder budget voor uren van de staf en een te geringe instroom nieuwe leden/fondsen/vrijwilligers. Bovendien bleek dat we binnen een kleiner wordend budget te veel geld besteden aan bestaande doelgroepen/activiteiten. Onze conclusie was: als we zo doorgaan komt de continuïteit in gevaar. Dat willen we niet. Daarom moeten we de organisatie kantelen: ons meer richten op extern en minder op intern. En we moeten de organisatie daar stapsgewijs op inrichten. Drie stappen 2013 was het jaar van gesprekken, onderzoek, alternatieven afwegen en besluiten nemen over huisvesting, personeel/organisatie, vasthouden vrijwilligers, kennis en ervaring, en producten en diensten Is het jaar van de eerste zichtbare veranderingen. Vanaf 1 januari gaan we de samenwerking aan met twee andere patiëntenorganisaties: de FES (fibromyalgie) en ME/CVS-Stichting. Eerst ten aanzien van huisvesting (Hilversum) en andere facilitaire zaken. Het personeel gaat mee, maar met minder uren voor algemeen en verschuiving naar projecturen. We Het bestuur met van links naar rechts: Wim Lorjé, Ilona van den Dobbelsteen-Kegels, Herman Kalfsterman, Louk de Both (voor), Leo Geeraedts (rechtsachter) combineren werkgroepen en creëren (nog) kortere lijnen binnen/buiten werkgroepen om effectiever te kunnen werken. We gaan een kennis informatiesysteem opstarten en bepaalde communicatiemiddelen (deels) digitaal verspreiden is ook het jaar waarin we producten en diensten vernieuwen of verder ontwikkelen. Alleen of in samenwerking met bestaande of nieuwe partners. Met als doelstelling om meer mensen aan de WSN te binden en meer inkomsten uit contacten, diensten en producten te genereren wordt het jaar waarin we die nieuwe aanpak zullen gaan inzetten waar nodig, intensiveren waar mogelijk en beoordelen. Deze stappen zullen de nodige inzet, creativiteit en flexibiliteit van ons allen vragen. Dat hebben wij er graag voor over. U, in uw positie, hopelijk ook. Want de WSN is niet alleen een goed doel, het is vooral een goede zaak. Door Herman Kalfsterman en Wim Lorjé 4

5 Inhoud 6 Glunder Gitarist Mark Reekers schreef vier jaar na zijn whiplash een pakkend nummer over de ervaringen met zijn zware hoofd. 6 8 FAQ Letselschade Wat zijn de meest gestelde juridische vragen over letselschade? En met welke niet-juridische vragen worstelen whiplashpatiënten? Vragen, antwoorden, tips over dit onderwerp en verwijzing naar meer informatie. 11 Slachtoffer-veroorzakergesprekken Lijkt contact met de veroorzaker van uw ongeval u nuttig? Slachtoffer in beeld kan helpen. 1 4 No Cure No Pay via advocaat Binnenkort mogen advocaten werken volgens een vorm van No Cure No Pay. Dit is ook voor whiplashpatiënten een interessante ontwikkeling. Hier de feiten en de mening van ASP-voorzitter Marco Zwagerman Wat doet De Letselschade Raad voor u? De Letselschade Raad zet zich in voor harmonie in de letselschade. Bijvoorbeeld via het bemiddelingsloket. 18 Wet deelgeschillenprocedure in de praktijk Corinne Jeekel en Monique Wesselink zien de eerste positieve resultaten van de wet voor onderhandelingen in de letselschade. 26 Onderzoek naar kwaliteit van pijnzorg De belangrijkste onderzoeksresultaten met tips voor de praktijk. 22 Handige kleurcodes Medisch en zorg Werk en inkomen Letselschade Leven en welzijn Diensten van WSN En verder: Voorwoord...3 Van het bestuur: situatie WSN nu, straks en verder...4 Hobby...22 Nieuws, met eerste resultaten achterbanraadpleging...24 Vroegtijdige behandeling...28 Column Samen met Anna...29 Reacties thema ervaringen in de zorg...30 Koken met whippies...33 Contact en colofon...35 WHIPLASH MAGAZINE 2013 nummer 3 5

6 Interview Glunder-gitarist Mark Reekers Mijn hoofd is zo zwaar. Draag het voor mij, al is het even maar. Deze tekst klonk uit de radio. Nieuwsgierig ging ik op zoek naar de makers van Whiplash. Mark Reekers, gitarist van de groep GLUNDER schreef het nummer naar aanleiding van zijn whiplashongeval zeven jaar geleden. Hoe is het nummer over Whiplash tot stand gekomen? Sinds het ongeluk heb ik het gevoel dat ik mijn hoofd moet dragen en ben ik me er van bewust hoe zwaar mijn hoofd is. Vanuit dit zware gevoel ontstaat mijn behoefte naar: ondersteun me, al is het maar even. Het beschrijft verder de toenmalige chaos in mijn hoofd. Dat gevoel heb ik pas vier jaar na het ongeluk kunnen verwoorden. Tegenwoordig heb ik soms momenten dat ik me realiseer: Ik heb mijn hoofd even niet gevoeld. Dat is heerlijk. Glunderen is stralen en glimlachen en doet vermoeden dat GLUNDER een relaxt Bourgondische inslag heeft. Is dat ook jullie groepsmotto? Ja. Glunder!, was oorspronkelijk een persoonlijk motto van mijn vrouw en mij. Als een soort opdracht kort nadat ik een whiplash kreeg en bij mijn vrouw borstkanker geconstateerd was. We beseften dat de essentie is hoe je er zelf in gaat staan. En we besloten vaker te glunderen. Tijdens de doorstart naar een nieuwe band is GLUNDER als motto en als naam voor onze band meegenomen. Foto: Kasper van t Hoff 6

7 Interview Hoe veranderde je leven direct na de whiplash? De eerste tijd had ik veel concentratiestoornissen en voortdurende hoofd- en nekpijn. Ik kon mij totaal niet focussen. Er gingen zoveel muzikale ideeën door mijn hoofd dat ik niet kon bedenken wat de boventoon voerde. Storende informatie kon ik niet uitschakelen waardoor ik niet kon bepalen waar ik aan dacht. Slaapstoornissen en problemen met het korte termijn geheugen speelden ook een rol. In het begin kreeg ik van iedereen veel begrip. Maar door de tijd heen nam dat af, vooral op mijn werk als inkoper. Men wilde het niet meer horen, ikzelf ook niet. Hoe ziet 7 jaar na de whiplash je leven eruit? Voor mezelf heb ik een nieuw basisniveau gevonden. Ik heb nog altijd paracetamol bij me voor als ik hoofd- of nekpijn krijg. Om de maand ga ik naar de osteopaat om mijn bovenste nek- wervel los te laten maken. Dan kan ik er weer even tegen. Ik heb een nieuwe, interessante baan in een andere branche. Pas toen ik weer genoeg energie had, kwam er ruimte om te denken aan een nieuwe baan en heb ik met succes de stap kunnen maken. De muziek in mijn hoofd hoef ik nu niet meer weg te dwingen. Een mindfullness therapeut leerde me weer te focussen in plaats van te vechten tegen alle muzikale informatie. Daardoor leerde ik los te laten en in het moment te blijven. Er blijven wel fysieke beperkingen zoals dat ik nog geen lamp boven mijn hoofd kan verwisselen. Verder is er een status quo bereikt. Hebben de bandleden begrip voor jouw whiplashklachten? De bandleden weten van mijn whiplash, maar merken er weinig van. We verzetten wel eens een repetitie. Maar ik draag zelf het ongemak van de klachten en hoef er gelukkig nooit een concert voor af te zeggen. Na een concert heb ik wel extra pijn en ben heel moe. Maar het geven van een concert geeft ook zoveel plezier. Daar doe je het voor. Heb je juist door de whiplash ook positieve ervaringen/levenslessen opgedaan? Dat vind ik een lastige vraag. Ik leef bewuster en aanvaard het leven meer zoals het komt. Ik jaag niet meer voorbij aan alles wat ik voorheen als vanzelfsprekend aannam. Maar had ik dat zo willen ontdekken? Wat dat betreft denk ik: Ignorance is bliss ofwel: Onwetendheid is een zegen. Liever had ik geen whiplash gehad. Door Fleur van Leeuwen GLUNDER is een Nederlandstalige muziektheatergroep. In een intieme sfeer verhaalt GLUNDER over de verrukkingen en problematiek in de werkelijkheid van alledag. De vaak eigen ervaringen in de teksten van de liedjes slingeren heen en weer tussen geluk, ziekte, leven, dood, liefde, verdriet, warmte en genegenheid. In de muziek worden elementen van pop, jazz, blues verweven tot een eigen, herkenbaar geluid. GLUNDER omschrijft hun muziek als rauw romantisch; mooier dan het leven kunnen wij het niet maken. Whiplash is een nummer van de CD GLUNDER, ook te vinden op Spotify en i-tunes. WHIPLASH MAGAZINE 2013 nummer 3 7

8 FAQ Veelgestelde vragen over letselschade Een whiplashongeval treft je totaal onverwacht. Je bent niet voorbereid op de klachten en beperkingen, die het gevolg kunnen zijn en al helemaal niet op het regelen van de schade, die daaruit kan voortvloeien. Plotseling krijg je te maken met een letselschadeprocedure. Hoe kijken whiplashpatiënten en letselschadeadvocaten daar tegen aan? De ASP advocaat De ASP (Advocaten voor Slachtoffers van Personenschade) houdt wekelijks een telefonisch spreekuur, waar leden van de WSN (Whiplash Stichting Nederland) terecht kunnen met vragen over letselschade. Op basis van hun ervaringen heeft deze helpdesk letselschade een top tien gemaakt van de meest gestelde vragen. 1. Waarom duurt een letselschadezaak zo lang? 2. Wanneer kom ik in aanmerking voor een voorschot? 3. Mijn ziektekostenverzekeraar heeft gevraagd om de gegevens van de schadeveroorzaker. Waarom is dat? 4. Is het inschakelen van juridische bijstand niet erg duur? 5. Is het niet verstandiger om een No Cure No Pay afspraak te maken? 6. Wat is het verschil tussen een letselschadejurist en een letselschadeadvocaat? 7. Hoe zit het met de doorbetaling van mijn salaris? 8. Na het ongeval word ik verzorgd door mijn partner, komen deze kosten ook voor vergoeding in aanmerking? 9. De verzekeraar betwist het causale verband tussen mijn klachten en het ongeval. Wat betekent dat? 10. Waarom zou ik voor een ASP advocaat kiezen? Op onze website kunt u het antwoord van de ASP advocaten op deze vragen lezen. Met uw juridische vragen kunt u ook terecht op het telefonisch spreekuur van de helpdesk letselschade (elke donderdag van tot uur op afspraak via T ). De whiplashpatiënt Na een whiplashongeval zit je vaak ook met vragen waar niet-juridische kanten aan zitten. Vragen waarop misschien geen kant en klaar antwoord is te geven, maar waarover de contactpersonen van de WSN wel kunnen en willen meedenken. In dit artikel gaan we nader in op vier van dit soort vragen. Heb ik een belangenbehartiger nodig? In een letselschadezaak is een goede belangenbehartiger onontbeerlijk, zeker als de klachten langer dan drie maanden aanhouden. Het afwikkelen van de schade is een ingewikkelde materie, waarvoor specialistische juridische kennis nodig is. Het inschakelen van juridische hulp is zeker geen blijk van wantrouwen naar de aansprakelijke verzekering. Sterker nog, een goede verzekeringsmaatschappij 8

9 FAQ zal het je zelfs aanraden. Als whiplashpatiënt heb je alle energie nodig om te werken aan herstel, acceptatie en re-integratie. Bespreek met je belangenbehartiger hoe voorkomen kan worden dat de juridische procedure herstel vertraagt. Waarop moet ik letten bij de keuze van een belangenbehartiger? Het is verstandig om je goed te oriënteren voordat je een belangenbehartiger kiest. Onder de kop Thema s Letselschade geeft de website van de WSN veel nuttige informatie over zaken als deskundigheid, onafhankelijkheid, kwaliteitskeurmerk en kosten. Maar het is ook belangrijk om na te gaan wat je persoonlijk verwacht van de belangenbehartiger. Telt alleen het resultaat of ook bijvoorbeeld erkenning, tempo en zorgvuldigheid? Wil je zelf meedenken en geïnformeerd worden of wil je zo min mogelijk bij de procedure betrokken worden? Kortom deskundigheid en betrouwbaarheid staan voorop, maar een klik in werkwijze en persoonlijkheid zijn ook belangrijk. De verzekering wil persoonlijk met je praten. (Hoe) doe je dat? De tegenpartij wil met jou in gesprek over bijvoorbeeld je gezondheidstoestand of de aard en omvang van de schade. Op de eerste plaats is het belangrijk om vast te stellen dat je niet verplicht bent om op dit verzoek in te gaan. Overleg met je belangenbehartiger wat de voor- en nadelen zijn. Voordelen zijn dat een gesprek de mogelijkheid biedt om je eigen verhaal te vertellen en om zelf te ervaren hoe de tegenpartij met jouw zaak omgaat. Een voordeel kan ook zijn dat door zo n gesprek de procedure een meer open en constructief karakter krijgt. Redenen om het niet te doen zijn: de emotionele belasting en het risico dat zaken die je inbrengt later tegen je gebruikt worden, omdat de tegenpartij tot nu toe vooral polariseert. Bespreek de voor- en nadelen met je belangenbehartiger Op de website van de Letselschaderaad ( staan spelregels voor een goede communicatie tussen slachtoffer, verzekeraar en belangenbehartiger. Ga nooit in gesprek met de tegenpartij zonder je belangenbehartiger en bereid het gesprek samen grondig voor. De verzekeraar heeft een eindvoorstel gedaan. Wat nu? Het artikel Schadevergoeding geeft informatie over welke schadeposten voor vergoeding in aanmerking komen en welke overwegingen een rol spelen om een reële compensatie vast te stellen. In welke fase verkeer je? Over het algemeen wordt er vanuit gegaan, dat na twee jaar een medische eindtoestand bereikt is. In de praktijk is dit niet altijd het geval, bijvoorbeeld omdat je nog bezig bent met behandelingen, gericht op herstel of met een re-integratietraject. Ook kan het voorkomen dat er eerder een eindsituatie is bereikt. Om het schikkingsvoorstel goed te kunnen beoordelen, moet er sprake zijn van een (wat langduriger) stabiele eindsituatie met een helder beeld van de blijvende beperkingen en de consequenties daarvan voor werk en benodigde hulp. Het vroegtijdig aannemen van een eindbod heeft risico s. WHIPLASH MAGAZINE 2013 nummer 3 9

10 FAQ Daarnaast zijn persoonlijke overwegingen belangrijk. Voelt het als een rechtvaardig bod? Bedenk dat het emotionele verlies niet in geld uitgedrukt kan worden. Smartengeld is bedoeld als een symbolische compensatie voor dit verlies. Maar wordt de materiële schade, in de vorm van gemaakte kosten en minder inkomen, op een redelijke wijze gedekt? De behoefte om na een lange procedure de zaak eindelijk af te sluiten en een nieuwe start te maken, kan een reden zijn om het bod te accepteren. Een goede afweging van deze zakelijke en gevoelsmatige aspecten, samen met de belangenbehartiger, vormt de basis van een goed besluit. Door Katy van der Sluis Hoe kan een schadezaak rond whiplash beter behandeld worden? In dit nummer van het Whiplash Magazine besteden we aandacht aan letselschadeprocedures. Graag willen wij weten wat uw ervaringen zijn met het regelen van uw letselschade. Wat heeft u geholpen bij het regelen van uw schade, en wat juist niet? Hoe ziet voor u de ideale belangenbehartiger eruit? Welke hulp heeft u nodig en waarom? En wat wilt u zelf doen? Hoe denkt u erover om in gesprek te gaan met de veroorzaker van uw ongeval? Heeft u ervaring met een deelgeschillenprocedure? Heeft u nog tips? Meer informatie op onze website ( Whiplash Magazine) 1. Nummer : De tien meest gestelde vragen aan de letselschadeadvocaat. Een verwijzing naar het artikel Schadevergoeding uit Nummer : Letselschade, patiëntenperspectief. Letselschade, de advocaat. Letselschade, de schadeverzekeraar Letselschade, de Letselschade Raad Weetjes in : Wist u dat? 10

11 Slachtoffer-veroorzakergesprekken No hard feelings? Slachtoffer-veroorzakergesprekken hebben nut Vaak wordt whiplash veroorzaakt door een ander. De gedachte dat de veroorzaker van het ongeval gewoon doorgaat met zijn leven en uw leven volledig op z n kop staat, kan frustrerend zijn en verschillende emoties oproepen. Slachtoffer in beeld bemiddelt in contacten tussen slachtoffer en veroorzaker om deze gevoelens een plek te geven. In de portefeuille van Bep Bep van Bennekom liep jarenlang rond met een briefje in haar portefeuille. Hierop stond het telefoonnummer van de veroorzaker van haar ongeval. Dit ongeval had voor Bep behoorlijk wat fysieke en psychologische gevolgen. Bep: De bestuurder van de auto die mij aangereden had, gaf mij nog heel attent een papiertje mee met zijn naam en adres. Dit stopte ik in mijn portefeuille. Maanden later vond ik dit papiertje weer. Zal ik hem informeren over de gevolgen van de aanrijding? schoot er door mij heen. Maar daar bleef het bij. Door de jaren heen liet ik het papiertje in mijn portefeuille zitten en soms dacht ik er weer aan. Bijvoorbeeld toen ik na acht maanden aan een intensief revalidatietraject begon. En ook toen zijn verzekeringsmaatschappij erg weerbarstig en grof begon te worden en weigerde om mij ook maar één euro als voorschot uit te keren. Of toen ik zijn naam en die van WHIPLASH MAGAZINE 2013 nummer 3 11

12 Slachtoffer-veroorzakergesprekken de medepassagiers twee jaar na dato zag staan onder nieuwe verklaringen van de toedracht van het ongeval. Hij zou toch moeten weten wat de gevolgen zijn van zijn onoplettendheid, dacht ik op die momenten. Toch heb ik nooit contact opgenomen. Als ik mijn boosheid en verdriet los kon laten, realiseerde ik me iedere keer weer dat de rollen ook omgedraaid hadden kunnen zijn. Door met hem contact op te nemen, zou ik misschien excuses krijgen, een bloemetje, of zo iets. En hij misschien een schuldgevoel? Maar beter zou ik er niet van worden en hij waarschijnlijk ook niet. Contact tussen slachtoffer en veroorzaker blijkt nuttig De organisatie Slachtoffer in Beeld deed onderzoek naar de het effect van slachtoffer-dadergesprekken en ondervroeg ruim 250 slachtoffers en daders. De uitkomsten van het onderzoek zijn positief 1 : Een grote meerderheid van slachtoffers en daders zien de bemiddelde contacten als waardevol en is daar tevreden over; Slachtoffers hebben minder angstgevoelens en ervaren minder woede richting de dader na een bemiddeling en zijn meer vergevingsgezind; Het slachtoffer-dadergesprek geeft daders inzicht in de gevolgen voor slachtoffers en dit raakt hen persoonlijk. Contact met de veroorzaker kan bijdragen aan de verwerking en kan helpen de gebeurtenis een plek te geven. Bovendien kan het uiten van (wrok) gevoelens en vergeving de nodige stress verminderen. Minder stress leidt weer tot een betere gezondheid en tot een algemeen gevoel van welbevinden 2. Ook voor daders zijn er verschillende redenen om in contact te komen met het slachtoffer: Daders kunnen spijt hebben of zich schuldig voelen over het incident; Zij willen weten hoe het met het slachtoffer gaat; Zij willen iets voor het slachtoffer doen en bijdragen aan de verwerking. Uit cijfers van Slachtoffer in beeld blijkt dat 60% van de daders meewerkt als het slachtoffer initiatief neemt tot contact. Is bemiddeling iets voor u? Bent u kwaad of heeft u vragen die u de veroorzaker zou willen stellen? Wilt u persoonlijk de gevolgen duidelijk maken of wilt u uw verhaal kwijt? Kortom, wilt u graag contact met de veroorzaker, maar weet u niet hoe? Slachtoffer in beeld organiseert gratis slachtoffer-veroorzakerbemiddeling in de vorm van een gesprek of andere vormen van contact zoals een briefwisseling. Voorwaarde is wel dat een verdachte is aangehouden en dat er aangifte van het misdrijf is gedaan of dat proces-verbaal is opgemaakt. Een gesprek kan zowel voor als na de rechtszitting plaatsvinden. Zowel daders als slachtoffers kunnen zich voor slachtoffer-daderbemiddeling aanmelden. Slachtoffer-daderbemiddeling wordt vanaf de aanmelding tot en met het daadwerkelijke contact begeleid door bemiddelaars van Slachtoffer in Beeld. Deze professionele bemiddelaars gaan samen met de betrokkenen aan de slag om het contact goed voor te bereiden. Deelname is voor beide partijen vrijwillig en de gesprekken 12

13 Slachtoffer-veroorzakergesprekken zijn vertrouwelijk. De bemiddelaar is neutraal en stelt de wensen en behoefte van beide partijen centraal. De ervaringen van Magan Dat een slachtoffer-veroorzakergesprek een hele opluchting kan zijn, blijkt uit het verhaal van Magan Tahir. Hij was net als Bep slachtoffer van een verkeersongeval. Toen Slachtoffer in Beeld contact met mij opnam voor een slachtofferdadergesprek was ik nog volop aan het herstellen. Het deed me goed om te praten over het ongeval. Ik had nog veel vragen over het ongeval en de dader. Ik wilde weten waarom hij te hard had gereden en hoe het ongeval heeft kunnen gebeuren. Daarnaast was ik ook gewoon nieuwsgierig naar de bestuurder. Gelukkig wilde de bestuurder direct meewerken en we hebben vervolgens twee keer met elkaar gesproken. Dat waren positieve gesprekken. Het was prettig dat we op een neutrale plek bijeenkwamen en er was een open sfeer, waardoor we met elkaar in gesprek konden gaan. Veel van mijn vragen zijn beantwoord, maar het blijft lastig te accepteren dat zijn verhaal niet helemaal overeenkomt met mijn beleving. Volgens mij reed hij veel harder, dan hij zelf toegeeft. Mede door het slachtofferdadergesprek kan ik verder met mijn leven. Ik voel geen rancune, ik houd van het leven en geniet er dan ook volop van 3. Door Ilona Jansen Slachtoffer in beeld richt zich op herstelbemiddeling tussen slachtoffers en daders van misdrijven en verkeersongevallen door het begeleiden van slachtofferdader-bemiddelingen, het organiseren van bewustwordingsbijeenkomsten aan daders en het trainen van professionals die werken met slachtoffers en daders; is een zusterorganisatie van Slachtofferhulp Nederland; ontvangt jaarlijks ongeveer 1500 aanvragen en dit aantal neemt ieder jaar toe. Bron: Slachtoffer in beeld Informatie Voor meer informatie over Slachtoffer in Beeld kunt u de website bezoeken. Of neem contact op via of [email protected]. Let op: Slachtoffer in Beeld spreekt over slachtoffer-dader gesprekken. Het woord dader past voor uw gevoel misschien niet bij de veroorzaker van een whiplashongeval. De dienstverlening van Slachtoffer in beeld is echter ook voor u bedoeld! De slachtoffer-veroorzakerbemiddeling is gratis en wordt gefinancierd door het Ministerie van Justitie en Veiligheid. 1 Bron: Slachtoffer in beeld. Samenvatting uitkomsten onderzoek Slachtoffer-dadergesprekken: de impact in beeld. 2 Bron: website van Dr. Frederik Luskin, 3 Bron citaat: Letselschadenews, jaargang 3 nr. 11, zomer WHIPLASH MAGAZINE 2013 nummer 3 13

14 Proef NCNP No Cure No Pay via advocaat Vanaf januari 2014 gaat een 5 jaar durend experiment van start waarbij het voor advocaten mogelijk wordt om te werken volgens een vorm van No Cure No Pay. Dit is ook voor whiplashpatiënten een interessante ontwikkeling. Eerst de belangrijkste feiten. Daarna laten we de voorzitter van ASP 1, Marco Zwagerman, hierover aan het woord. Het betreft een experiment voor 5 jaar dat zich beperkt tot letselschade- en overlijdensschadezaken. Vanaf 1 januari 2014 mogen advocaten in dergelijke zaken een afspraak maken met hun cliënten over een resultaatgerelateerde beloning. Dat was tot nu toe voor advocaten verboden. Het doel is om het voor meer mensen mogelijk te maken een letselschadeadvocaat in de arm te nemen. Het gaat dan om cliënten voor wie de hulp van een advocaat anders een te hoge financiële drempel zou betekenen om hun recht te halen wanneer zij het slachtoffer zijn van letselschade. De regeling Mensen kunnen met een letselschadeadvocaat afspreken dat zij de advocaatkosten niet betalen als de zaak niet gewonnen wordt; No Cure No Pay. De advocaat mag in ruil daarvoor het overeen-gekomen uurtarief verhogen met een succes fee van maximaal 100%. Dat komt neer op een dubbel tarief dus. De totale advocaatkosten, in uren, mogen voor de cliënt niet hoger zijn dan 25 procent van de opbrengst van de zaak. Zo wordt voorkomen dat er onredelijk hoge vergoedingen ontstaan. Voor de declaratie vormen de daadwerkelijk aan de zaak bestede uren altijd de basis. Moeten we blij zijn met dit experiment? Ja, we zijn als ASP advocaten blij met deze regeling die politiek ook breed gedragen wordt, zegt ASP-voorzitter Marco Zwagerman. Wij denken dat hierdoor meer mensen de gelegenheid krijgen hun recht te halen. Het is een welkome aanvulling op bestaande mogelijkheden in ons rechtssysteem. Hoe staat het met de risico s, wie loopt die? De risico s liggen hoofdzakelijk bij de advocaat. De beloning voor het behaalde resultaat (het winnen van de zaak) is een hoger uurtarief, dat moet het aangegane risico compenseren. Wij spreken trouwens liever niet van No Cure No Pay. Want bij een echte Marco Zwagerman, voorzitter van ASP No Cure No Pay regeling geldt dat een advocaat altijd een percentage van de opbrengst krijgt, dat is hier dus niet het geval. Wij noemen het een Resultaatafhankelijke op uren gebaseerde beloning, RUB. 14

15 Proef NCNP En hoe zit het met specifieke kosten? De specifieke kosten die moeten worden gemaakt ten behoeve van de zaak (bijvoorbeeld kosten van medische adviezen of schade-experts) blijven in beginsel voor rekening van de cliënt. Als de advocaat ook deze kosten voor zijn rekening neemt, mag het uurtarief bij succes worden verhoogd met ten hoogste 150% en geldt voor de declaratie een maximum van 35% van de toegewezen schadevergoeding, voor uren en aanwijsbare kosten. Bij uitblijven van resultaat komen die kosten dan wel voor rekening en risico van de advocaat. Hoe wordt toezicht gehouden op de juiste toepassing van de regels? De Nederlandse Orde van Advocaten, ASP-advocaten en andere partijen hebben een modelovereenkomst ontwikkeld. Telkens als advocaten een zaak aannemen op basis van resultaat- gerelateerd belonen, geven zij dat bij hun raad van toezicht aan. Zo is bekend wie en onder welke condities een dergelijke zaak in opdracht heeft. Duidelijkheid dus voor alle partijen, besluit Zwagerman. Door Herman Kalfsterman 1 ASP (advocaten slachtoffers van personenschade). advertenties FlexiDesk Nog steeds de absolute top in verstelbare bureaulessenaars Wanneer het omlaag kijken u moeite kost, dan is de FlexiDesk een uitkomst. Het werkblad is eenvoudig onder iedere gewenste hellingshoek in te stellen. Lezen wordt weer een feest! Wilt u de FlexiDesk eerst proberen?... wij sturen u graag een model op zicht. tel.: mob.: Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt door (financiële) steun van onder andere: Whiplash en onbegrepen! de Juricon Adviesgroep FlexiDesk Nog steeds de absolute top in verstelbare bureaulessenaars Draagt u Whiplash Stichting Nederland ook een warm hart toe, dan kunt u ons natuurlijk ook financieel steunen. T gespecialiseerd in Sociaal Verzekeringsrecht (WAZ, WAO, WW), Sociale Voorzieningen (WVG en Pgb) en reïntegratie (REA). Bezwaar-, beroeps- en hoger beroepszaken en praktische reïntegratie. Landelijk werkend. Roel Beukema - ASSEN - tel WHIPLASH MAGAZINE 2013 nummer 3 Wanneer het omlaag kijken 15

16 Gedragscode De Letselschade Raad: Het slachtoffer moet centraal staan Het wilde westen. Zo omschrijft Deborah Lauria, directeur van De Letselschade Raad, de spanningen tussen slachtoffers met letsel, zorgverzekeraars en behandelaars vóór Waar sommige partijen hun best deden slachtoffers zo goed mogelijk te helpen en de draad van hun leven weer op te pakken deden andere partijen er alles aan maar niet te hoeven uit te keren. Het gevolg was dan ook dat álle betrokken partijen een slechte naam kregen als het ging om de afhandeling van letselschade. Verzekeraars zouden nooit willen uitkeren, vertegenwoordigers van slachtoffers vroegen altijd om te veel compensatie. De betrokken partijen (verzekeraars, behandelaars, vertegenwoordigers van slachtoffers en een aantal maatschappelijke organisaties) besloten zelf een regulerend orgaan op te zetten: Het Nationaal Platform Personenschade, dat in 1998 werd opgericht. Het NPP zette zich in voor regulering en harmonisatie van de afhandeling van letselschade. Deborah Lauria, directeur van De Letselschade Raad Een belangrijke mijlpaal was de Gedragscode Behandeling Letselschade (GBL) in De Universiteit van Tilburg stelde samen met de belangrijkste organisaties van slachtoffers, waaronder de Whiplash Stichting Nederland, verzekeraars, medische deskundigen, veel advocaten en organisaties zoals de ANWB en de een Gedragscode op om de schaderegeling bij letselschade soepeler en sneller te laten verlopen. In de GBL werd voorgesteld een permanente organisatie op te richten die let op de naleving van de code en die de code actueel houdt. Het NPP stelde voor die taak op zich te nemen. Dat had wel gevolgen: het Platform was er vooral voor verkeersslachtoffers, maar besloot nu voor alle letselschadeslachtoffers op te komen. Ook kwam er een bemiddelingsloket, waardoor het NPP een stichting werd en dus een rechtspersoon. In 2008 werd het NPP omgedoopt tot De Letselschade Raad. 16

17 Gedragscode In 2009 werd begonnen met het opstellen van een Medische Paragraaf als uitbreiding van de Gedragscode. In 2012 werd de herziene Gedragscode gelanceerd, inclusief de nieuwe medische paragraaf. Een belangrijk begrip in die paragraaf is het begrip proportioneel, in dit geval niet meer vragen dan nodig is voor het afhandelen van de specifieke letselschadezaak. Ook het onterecht verwijzen naar letsel dat al veel eerder is ontstaan wordt afgekeurd. Bemiddelingsloket Het Bemiddelingsloket is een belangrijk onderdeel van de Raad. Particulieren kunnen hier terecht voor algemene voorlichting, voor juridisch advies en met klachten over de afhandeling van hun specifieke zaak. In dat laatste geval doet de Raad geen uitspraak wie er gelijk heeft, maar kijkt naar de procedurele aspecten en verloop van de zaak. Uiteraard kan iemand die het niet eens is met de afhandeling van zijn of haar zaak altijd naar de rechter stappen, maar de Raad probeert juist te stimuleren dat zaken in goed overleg worden afgehandeld volgens Deborah Lauria. Desgewenst wordt door de juristen van het Bemiddelingsloket daarin bemiddeld. De insteek van de Raad is dat het slachtoffer centraal staat. We willen af van een technocratische, juridische benadering. Wij doen er als Raad alles aan om te voorkomen dat zaken escaleren, waardoor de gang naar de rechter nodig wordt. Snellere afhandeling Dat lijkt aardig te lukken: uit een evaluatie die in 2012 is uitgevoerd door de Rijksuniversiteit Groningen in opdracht van het ministerie van Veiligheid en Justitie blijkt dat de sfeer in de laatste tien jaar sterk is verbeterd. Uit een diepteanalyse over de afhandeling van verkeerszaken blijkt dat 92 procent van alle zaken binnen twee jaar is afgerond. Dat percentage zou nog hoger kunnen zijn, maar soms is het verstandig een zaak nog niet af te ronden als de gevolgen van het letsel nog niet duidelijk zijn. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer de medische eindtoestand niet is bereikt vult Lauria aan. Geen richtlijn voor whiplash Op het gebied van whiplash is er nog geen richtlijn van De Letselschade Raad. Elke verzekeraar heeft wel een whiplashbeleid, maar die verschillen enorm per verzekeraar. Net als in de medische wereld is er geen consensus. In 2012 heeft de Raad een probleemanalyse gemaakt. De Raad ziet graag dat whiplashzaken bij voorkeur minder juridisch en minder medisch worden benaderd, niet uitgaan van pre-existentie en zoveel mogelijk de aandacht richten op het individu. Iedereen heeft bij de afhandeling van een zaak zijn eigen verantwoordelijkheid, whiplashslachtoffers zelf overigens ook. Zij moeten actief werken aan hun eigen herstel. Slachtoffers willen door Uiteindelijk willen we meer begrip kweken tussen de partijen die betrokken zijn bij de afhandeling van letselschade. Door gebrekkige communicatie en spectaculaire gevallen in de media ontstaat er soms een sfeer van wantrouwen tussen partijen. Maar artsen willen mensen echt beter maken en verzekeraars zijn er echt niet alleen op uit om geld te verdienen. Aan de andere kant zijn mensen met letsel of hun vertegenwoordigers er niet op uit om er een slaatje uit te slaan. Slachtoffers willen door met hun leven. De Letselschade Raad probeert dat proces zo goed mogelijk te faciliteren. Door Michiel van Zaane Informatie Meer informatie over De Letselschade Raad is te vinden op of via Telefoon WHIPLASH MAGAZINE 2013 nummer 3 17

18 De wet deelgeschillenprocedure voor letselen overlijdensschade; een evaluatie uit de (whiplash-)praktijk Ruim drie jaar geleden, in het Whiplash Magazine van juni 2010, besteedde ik aandacht aan de Wet Deelgeschillen. Deze wet trad op 1 juli 2010 in werking en zou, zo luidde mijn verwachting, een uitkomst kunnen bieden in vastgelopen (whiplash)dossiers. Ik eindigde de bijdrage met de belofte opgedane praktijkervaringen met u te zullen delen. Belofte maakt schuld. 18

19 Deelgeschillenprocedure De meest voorkomende geschillen Als mijn gegevens juist zijn, heeft de deelgeschilrechter inmiddels in 278 zaken uitspraak gedaan 1. Hiervan betroffen ongeveer 65 uitspraken een whiplashdossier 2. De geschillen waarover de deelgeschilrechter de afgelopen jaren uitspraak heeft gedaan zijn zeer divers. In het bijzonder werd beslist over: de schade(posten); de aansprakelijkheid (tevens schulddeling), causaliteit; de gebondenheid van partijen aan een deskundigenbericht c.q. het al dan niet gelasten van een deskundigenbericht. De schade(posten) Voor wat betreft de schadeposten is een deelgeschil bij uitstek geschikt wanneer partijen twisten over bijvoorbeeld te hanteren uitgangspunten. Hoe had de carrière van het slachtoffer kunnen verlopen als het ongeval hem/haar niet was overkomen? Wanneer zou hij/zij dan met pensioen zijn gegaan? Van welk inkomen had dan sprake kunnen zijn, dit afgezet tegen het huidig inkomen? De aansprakelijkheid etc. De deelgeschilrechter kan zich buigen over de aansprakelijkheid, maar ook over causaliteitsdiscussies. Wel is inmiddels duidelijk dat, als voor de vaststelling van aansprakelijkheid nadere bewijslevering nodig is (bijvoorbeeld een deskundigenbericht), de deelgeschilrechter dan al snel (te snel?) oordeelt dat de zaak zich niet leent voor beslechting in een deelgeschil en het verzoek dus afwijst. De gebondenheid van partijen aan een expertiserapport c.q. het al dan niet gelasten van een deskundigenbericht In whiplashdossiers wordt hier regelmatig over geprocedeerd, ook in deelgeschilprocedures. Bijzondere uitzonderingen daargelaten werd door de deelgeschilrechter vaak tot gebondenheid van partijen aan het expertiserapport geoordeeld. Verder is een deelgeschilprocedure niet bedoeld om slechts een deskundigenbericht te gelasten. Wil je (sec) een deskundige benoemd krijgen, dient in beginsel nog steeds een andere rechtsgang, namelijk een verzoekschriftprocedure voorlopig deskundigenbericht. Maar wanneer de benoeming van een deskundige een onderdeel vormt van het verzoek in het deelgeschil (dus naast een ander geschil, zoals een schadepost) en vaststaat dat een dergelijk verzoek kan bijdragen aan de totstandkoming van een vaststellingsovereenkomst en ook de overige proportionaliteitstoetsen 3 doorstaat, ben ik van mening dat het benoemen van een deskundige in een deelgeschilprocedure moet kunnen. Mijn deelgeschillenpraktijk Het is algemeen bekend dat in letselschadedossiers niet veel wordt geprocedeerd. Nog steeds zal in mijn praktijk ongeveer in vijf à tien procent sprake zijn van een rechtszaak 4. Het aantal gevoerde deelgeschilprocedures op whiplashgebied kan ik op één hand tellen. De ervaring leert inmiddels dat alleen al het dreigen met een deelgeschilprocedure (en zeker het daadwerkelijk in concept toesturen van een verzoekschrift) de impasse al weet te doorbreken. In de whiplashdossiers waarin wel een deelgeschilprocedure doorlopen werd, heeft deze uiteindelijk geleid tot een vaststellingsovereenkomst. Eén dossier staat mij nog helder voor de geest. Een procedure voor de rechtbank Gelderland. De welbekende causaliteitsdiscussie speelde daarin een rol en in het verlengde hiervan de omvang van het verlies arbeidsvermogen en het verlies zelfwerkzaamheid. 1 Rechtspraak.nl, het daadwerkelijk aantal gevoerde deelgeschilprocedures kan hoger zijn, omdat ter zitting een schikking is bereikt en dus van een daadwerkelijke uitspraak geen sprake was. 2 Bron: Letselschademagazine en rechtspraak.nl. 3 Investering in tijd, geld en moeite. WHIPLASH MAGAZINE 2013 nummer 3 19

20 Deelgeschillenprocedure Er was sprake van een gezamenlijk tot stand gekomen expertiserapport maar partijen verschilden van mening over de uitleg en strekking daarvan. De rechter in kwestie handelde adequaat en pragmatisch; zij stelde na overleg met partijen nog een aantal vragen aan de deskundige. Lang verhaal kort; deze procedure heeft partijen uiteindelijk tot een minnelijke regeling gebracht. De genoegdoening voor mijn cliënt bestond uit het feit dat hij een vuist heeft gemaakt (de procedure), zijn verhaal heeft kunnen doen (ten overstaan van de rechter en de verzekeraar) en uiteindelijk in betrekkelijk korte tijd toch nog een schikking bereikte (compensatie). Het volgende deelgeschil in een ander whiplashdossier dient zich overigens al weer aan. Het gaat hier om de hoogte van het smartengeld. Ik sluit niet uit dat het bij een dreigement blijft. En zo niet, dan is de deelgeschilrechter aan zet! Conclusie De inmiddels verstreken periode leert dat het deelgeschil een probaat (en nb. voor de whiplashpatiënt kosteloos 5 ) juridisch instrument is om impasses in de buitengerechtelijke onderhandelingen te doorbreken. Vaak is het daadwerkelijk voeren van een deelgeschilprocedure niet eens noodzakelijk. Het dreigen ermee, het toezenden van een conceptverzoekschrift aan de wederpartij, is vaak al voldoende om een geschil te beslechten. En niet zelden wordt ter zitting ( op de gang ) alsnog een regeling getroffen. Corinne Jeekel Kortom net als drie jaar geleden - blijf ik zeggen: de Wet Deelgeschilprocedure voor letsel- en overlijdensschade? Doe er uw voordeel mee! Door Corinne Jeekel, Advocaat in Zwolle Onderzoek naar de effecten van de deelgeschilprocedure Slachtoffers van een ongeval krijgen veel te verwerken. Afhankelijk van de ernst van het letsel zullen zij fysiek en psychisch moeten herstellen, maar ook hun schade moeten regelen. Dat kan heel belastend zijn. Het kost tijd en energie om schade vergoed te krijgen. Terwijl slachtoffers vaak maar over beperkte energie beschikken en die energie vaak hard nodig hebben om weer zoveel mogelijk het leven van voor het ongeval op te kunnen pakken. Bovendien is schaderegelen niet eenvoudig. In zijn observaties over whiplashzaken schetst rechter de Hek duidelijk welke problemen zich bij de onderhandelingen voordoen. Terwijl whiplashslachtoffers proberen aan te tonen dat hun klachten en derhalve hun beperkingen reëel zijn, zal de wederpartij die 4 Hieronder versta ik ook de verzoekschriftprocedures ter benoeming van deskundigen, hert gelasten van getuigenverhoren. 5 Immers, de kosten van de procedure worden als buitengerechtelijke schadepost gezien en komen dus voor rekening van de aansprakelijke partij. 6 H. de Hek, Whiplash - observaties van een rechter, Tijdschrift voor Personenschade 2011, nr 2, p

21 Deelgeschillenprocedure klachten juist vaak als subjectief en niet objectiveerbaar kwalificeren. Daarbij ontstaan vaak problemen over: het al dan niet ter beschikking stellen van het medische dossier van het slachtoffer en aan wie; welke deskundige moet worden benoemd; welke vragen aan die deskundige moeten worden gesteld en hoe de uitkomsten van het deskundigenrapport uitgelegd moeten worden 6. Mede om dergelijke deel geschillen vroegtijdig ter beoordeling aan de rechter voor te kunnen leggen, is in 2010 de deelgeschilprocedure in het leven geroepen. Het oordeel van de deelgeschilrechter zou partijen weer in staat moeten stellen de onderhandelingen zelf voort te zetten en af te ronden. De onderhandelingen kunnen daardoor mogelijk eenvoudiger en minder belastend verlopen. In mijn proefschrift probeer ik te achterhalen welke effecten deze procedure op de buitengerechtelijke onderhandelingen heeft. Door het speelveld in kaart te brengen en de onderlinge verhoudingen te analyseren en vervolgens te bezien hoe de deelgeschilprocedure daarop ingrijpt. Het onderhandelingstraject wordt immers niet alleen bepaald door wat er in de wet staat maar ook door wat er zich tussen partijen afspeelt. Inmiddels heb ik meerdere letselschaderegelaars, advocaten en behandelaars van aansprakelijkheids- en rechtsbijstandsverzekeraars (verder professionals ) geïnterviewd. Uit de bevindingen tot op heden lijkt voort te vloeien dat de specifieke kenmerken van de deelgeschilprocedure er aan bijdragen dat een evenwichtiger machtsbalans ontstaat tussen de hoofdrolspelers in een (whiplash)dossier: het slachtoffer en de aansprakelijkheidsverzekeraar. Daardoor kan beter onderhandeld worden. Het slachtoffer krijgt daadwerkelijk toegang tot een onafhankelijke rechter die over kennis en kunde met schaderegelen beschikt doordat hij eenzijdig een deelgeschilprocedure aan kan spannen en daarvoor niet afhankelijk is van zijn wederpartij. Daarbij voorkomt de specifieke kostenbepaling dat de kosten om een deelgeschilprocedure aan te spannen het slachtoffer belemmeren om daarvan gebruik te maken. De professionals ervaren het juridisch oordeel van de deelgeschilrechter in het algemeen ook als een stimulans voor het voortzetten van de onderhandelingen. Door mr. Monique Wesselink, programmamanager bij de Academie voor Wetgeving en de Academie voor Overheidsjuristen Oproep Mijn onderzoek is echter niet compleet zonder te weten hoe slachtoffers de deelgeschilprocedure ervaren. Deze procedure is immers vooral voor hen in het leven geroepen. Bent u zo n slachtoffer en wilt u bijdragen aan dit onderzoek? Neemt u dan contact met mij op via [email protected] of via telefoonnummer In een gesprek van ongeveer een uur, op een in gezamenlijk overleg te bepalen locatie, hoor ik graag hoe u het schaderegelingstraject en de deelgeschilprocedure heeft beleefd. Of u tevreden bent met de manier waarop de onderhandelingen zijn verlopen of juist niet. En of u de deelgeschilprocedure als positief of als belastend heeft ervaren en waarom. De gegevens worden uiteraard geanonimiseerd in het onderzoek opgenomen. Uw bijdrage is van groot belang om het succes van de deelgeschilprocedure tot op heden te behouden en zo mogelijk te verbeteren! WHIPLASH MAGAZINE 2013 nummer 3 21

22 Hobby José: Speciaal voor mij ontworpen Als klein meisje zie ik mij nog gefascineerd naar mijn moeder kijken, hoe zij de slinger van haar Singer naaimachine met haar rechterhand ronddraaide. Met haar linkerhand duwde zij de stof onder het naaivoetje door. De mooiste jurkjes toverde ze voor mij onder haar naaimachine vandaan. Dat wil ik ook als ik later groot ben, dacht ik dan. Ik was twaalf toen ik mijn eerste rokje zelf naaide. Wat was ik trots. Zo n rokje had niemand. En dat is nou juist zo speciaal aan zelfgemaakte kleding. Je maakt je eigen mode naar je eigen figuur en daarbij zoek je de stof uit die bij jou kleurt, of het nu in de mode is of niet. Door de jaren heen zijn er heel wat kledingstukken onder mijn handen en naaimachinevoet gegaan. Niet meer met de hand, draaiend aan een wieltje. De techniek gaat zo snel vooruit, dus nu met een computergestuurde naaimachine. Ik leerde de fijne kneepjes van het naaivak en deed een opleiding patroon tekenen. De moeilijkste stoffen zijn niet moeilijk genoeg voor mij. Zelfs voor leer draai ik mijn hand niet om. Mijn garderobekast puilde 22

23 Hobby uit. Maar ik naaide lustig door, tot de dag dat een vrachtwagenchauffeur even niet op lette. Met zijn zware vrachtwagen reed hij onze auto van achteren aan. Voor mij met een whiplash tot gevolg. Er brak een moeilijke tijd aan. Veel pijn, moe, en totaal geen zin om ook maar iets te doen, laat staan achter mijn machine te gaan zitten. Zo nu en dan stofte ik de machine af en fluisterde dan zachtjes. Wacht maar, er komt een dag dat ik je weer ga gebruiken. Maar voor het zover was moesten er nog heel wat hobbels genomen worden. Gelukkig heb ik een man die begreep wat er door mij heen ging. Mijn hobby lag stil en ik zat stil. Hij had een geweldig idee. Hij schroefde mijn naai- en lockmachine op een houten, schuin afgestelde standaard. Zo hoef ik mijn nek niet te veel naar beneden te buigen, kan ik rechter op zitten en op die manier ontlast ik mijn nek als ik zit te naaien. Dit was al een eerste stap naar beter. Maar ik was er nog niet. Bij naaien hoort ook passen. Zit het patroon goed, is de achterkant wel op maat, enz. Dat was probleem twee. Mijn nek weigerde te draaien. Ik kon mijzelf van achteren niet meer zien. Voorheen draaide mijn nek bijna net zo soepel als bij een uil, en elk foutje op mijn achterkant werd geregistreerd. De oplossing voor dit probleem was simpeler dan ik dacht: De Paspop. Mijn hobbykamer ging steeds meer op een professioneel atelier lijken. Langzaamaan kreeg ik weer zin om een kledingstuk te gaan maken en naar stoffenmarkten te gaan. Ik neem dan iemand mee die bereid is mijn lappen te dragen, want daar heb ik nog steeds moeite mee. Ik geniet weer van mijn hobby en maak mijn zelf ontworpen creaties, dankzij de vindingrijkheid van mijn man. Om mijn paspop hangt een jasje, hij is bijna af. WHIPLASH MAGAZINE 2013 nummer 3 23

24 Nieuws Verhuizing De Whiplash Stichting Nederland gaat samenwerken met de ME/CVS Stichting en Fibromyalgie en Samenleving (F.E.S.). Daarom verhuizen we naar Hilversum. Ons nieuwe adres is vanaf 1 januari 2014: Whiplash Stichting Nederland, Noordse Bosje BG Hilversum Wij blijven telefonisch bereikbaar via telefoonnummer Eerste resultaten achterbanraadpleging: Leden en anderen positief over WSN Zeker in deze tijd van verandering en bezuiniging kijkt de Whiplash Stichting kritisch naar de eigen organisatie en waarden. Wij willen ons verder ontwikkelen om onze achterban beter van dienst te zijn en die onderdelen waaraan onze leden, donateurs en sympathisanten de meeste waarde aan hechten te behouden, en waar mogelijk te verbeteren. Hoe waardeert onze achterban de Whiplash Stichting? De uitkomsten van achterbanraadpleging die we in de afgelopen maanden georganiseerd hebben, geven ons de prikkel om onze aanpak te continueren, bij te stellen of te veranderen. Een kleine 150 personen hebben de moeite genomen om het digitale vragenformulier in te vullen. Dank daarvoor! Het eerste dat opvalt, is dat de respondenten veelal lid zin (87,5 %) en zelf whiplashpatiënten (91,4 %). In deze primaire doelgroep is de bekendheid logischerwijs hoog: 99,3 % vooral verkregen door kennismaking via internet: 47,4 %, rechtstreeks via onze website (12,5 %) en via iemand uit de directe omgeving (9,2 %). Wat men verwacht van de WSN is: informatie (41,3 %), belangenbehartiging (14 %) en steun (11,6 %). Als belangrijkste informatiemiddelenen kanalen worden genoemd: het Whiplash Magazine; brochures; internet; en de behandelaar. Meer dan 60 % van de respondenten staat positief ten opzichte van het ontwikkelen van digitale communicatie- en ondersteuningsmiddelen. De reden om lid te worden van de WSN zijn: whiplashklachten; behoefte aan informatie over whiplash; en problemen door whiplash. Meer dan 75 % van de personen die de vragenlijst hebben ingevuld is tevreden over het lidmaatschap, ook de kosten van het lidmaatschap in de huidige vorm worden door een meerderheid (60 % ) als niet duur beschreven. Opvallend is wel dat meer dan 40 % van de mensen niet wist dat het lidmaatschap van de WSN door zorgverzekeraars of in een letselschadezaak vergoed kan worden (u kunt bij ons terecht voor meer informatie)! De contacten met de WSN verlopen veelal via telefoon en . Meer dan 75 % van de respondenten vindt de reactie die zij ontvangen (heel) snel en (zeer) nuttig, terwijl de bereikbaarheid door bijna 80 % als (zeer) goed werd beoordeeld. Meer details zijn na verdere uitwerking op de site te vinden. Bij belangrijke besluiten over de toekomst en dienstverlening van de WSN zullen de uitkomsten van de achterbanraadpleging zeker een rol spelen Kerstsluiting Voor u allen: een fijne kerst, een prettig jaarwisseling en een goed begin van 2014 gewenst! Het kantoor van de WSN is in de kerstvakantie gesloten van 23 december t/m 5 januari

25 Nieuws Europees betalingsverkeer: wat betekent het voor uw betaling aan de WSN Europa gaat over op één Europese betaalmarkt (SEPA). Dit brengt veranderingen met zich mee die ook u en ons aangaan. Graag willen wij u hierover informeren. Iedereen krijgt een langer internationaal rekeningnummer. Het rekeningnummer van de WSN wordt: NL82ABNA Als u een machtiging voor uw contributie heeft afgegeven, herkent u de afschrijving aan bovenstaand rekeningnummer en aan ons incassant ID NL18ZZZ Daarnaast krijgt u van ons een uniek machtigingskenmerk. Dit zal bestaan uit uw lidnummer (bij de WSN) in combinatie met uw eigen IBAN-rekeningnummer. Wij zullen op de 20e van de maand uw contributie afschrijven. De hoogte van de contributie is op dit moment 25. Op onze website kunt u altijd de actuele gegevens hierover vinden (zie contact/lid worden). Als u uw contributie betaalt via een acceptgiro dan blijft dat na 1 februari 2014 in principe mogelijk, dit gaat dan via een IBAN-acceptgiro. Vanwege de kosten willen wij u echter heel graag vragen om een machtiging aan de WSN af te geven. In de toekomst zal de acceptgiro ook gaan verdwijnen. Bent u bereid een machtiging af te geven, dan horen wij dat heel graag via [email protected] of via tel advertenties Is veel draaien in bed gezond? Nee, veel draaien verstoort de diepe slaap, met als gevolg, veel minder energie voor de volgende dag. Dat mensen s nachts veel draaien heeft als reden: Dat men niet lekker ligt. Hoe komt dat? Tijdens de diepe slaap verslappen de spieren en banden, die de wervels in stand houden. Daardoor zoeken de wervels een stabiele positie en komt de mens in een verkeerde houding te slapen zoals de buikligging en de ¾ houding. Door deze langdurige spanningen ontstaat druk op de zenuwen, met als gevolg; veel draaien in bed. Dat men op de buik slaapt, hetgeen een verkeerde slaaphouding is. DE OPLOSSING (Leer slapen met de Anti Nekpijn Pillow en de Sleepmate. Een rolvormig kussen gevuld met gekaarde kapok, (ook wel goeling genoemd), die ervoor zorgt, dat het lichaam niet naar de buikligging kantelt. Voor meer info zie Onder [P] Langstraat Arnhem - Centrum Telefoon WHIPLASH MAGAZINE 2013 nummer 3 25

26 Onderzoek Pijnpatiënt mist continuïteit van zorg Recent onderzoek laat zien dat chronische pijnpatiënten positief zijn over bejegening en communicatie met zorgverleners, maar dat de continuïteit van zorg beter kan. Petra Hendrickx heeft een aantal praktische tips verzameld, vanuit haar betrokkenheid bij dit onderzoek Zicht op pijn en haar jarenlange ervaring bij de Whiplash Stichting Nederland. Onderzoek In samenwerking met Pijn Platform Nederland, de Whiplash Stichting Nederland en drie andere patiëntenorganisaties bracht het NIVEL de ervaringen van chronische pijnpatiënten met de gezondheidszorg in kaart en ontwikkelde voor deze zorg een Consumer Quality-index. Dit is een vragenlijst om de kwaliteit van zorg te meten vanuit het perspectief van patiënten. Relatie Over de omgang met zorgverleners is meer dan 85% van de pijnpatiënten positief. Ze zijn tevreden over de communicatie met de zorgverleners, alleen de voorlichting over mogelijkheden en onmogelijkheden van de behandeling kan vaak nog beter. De relatie patiënt-zorgverlener blijkt bijzonder belangrijk voor de meeste patiënten. Patiënten willen hun verhaal kunnen doen en merken dat de zorgverlener daarnaar luistert, ze willen zich serieus genomen voelen. dat er niets aan te doen is U moet de patiënt zegt over z n klachten en er maar mee leren leven nemen ze deze meer kunnen zien als samenwerkingspartner, omdat patiënten met eigenlijk alleen aan van een zorgverlener met wie de relatie goed is en die chronische pijn vaak al jaren ervaringsdeskundige zijn. ze vertrouwen. Zorgverleners zouden nog meer kunnen vertrouwen op wat Tip: informeer u voor een bezoek aan de (huis)arts goed over de (on)mogelijkheden van een pijnbehandeling. Enkele informatiebronnen: De patiëntenorganisatie. Op de site van bijvoorbeeld de Whiplash Stichting kunt u al veel informatie over pijn vinden. Ook is het mogelijk informatie te krijgen via de - en telefonische hulpverlening ([email protected]). Op vindt u informatie over de verschillende pijnklachten en soorten pijn. Dit is belangrijk voor een juiste behandeling. Als u goed geïnformeerd bent kunt u ook goede, duidelijke en uitgebreide informatie geven aan uw (huis)arts. Op staat algemene informatie en voorlichting over pijn. Vertrouwen Toch hebben veel patiënten in het verleden wel te maken gehad met onbegrip van zorgverleners. De boodschap 26

27 Onderzoek Samenwerking Petra: Pijnpatiënten missen vaak continuïteit in de zorg: als een behandeling afgelopen is of niet werkt, vallen ze in een gat. Ook heeft de ruime meerderheid van de patiënten minder goede ervaringen met de samenwerking tussen de verschillende behandelaars en zorgverleners. Zij geven aan dat er weinig wordt overlegd, waardoor behandelingen en medicatie niet goed op elkaar aansluiten of zorg dubbel wordt verleend. Tip: Zoek een multidisciplinair pijnteam. Deze behandelaars zijn gewend regelmatig te overleggen om de zorg goed op elkaar af te stemmen. In revalidatiecentra zijn vaak pijnteams te vinden. Hier is de revalidatiearts de centrale behandelaar. Deze arts werkt samen met een fysiotherapeut, een ergotherapeut, een psycholoog en evt. een maatschappelijk werker. Zij leren mensen om zo goed mogelijk met de pijn om te kunnen gaan door zelf de regie weer te nemen en vooral te kijken naar wat men nog wel kan. Let op: we horen geregeld dat er pijnteams in particuliere centra zijn waar niet de patiënt centraal staat, maar de opdrachtgever(betalende partij): werkgevers en in letselschadezaken vaak verzekeraars. Vast aanspreekpunt Veel pijnpatiënten noemen een vast aanspreekpunt als oplossing voor deze problemen. De helft van de patiënten heeft hier ervaring mee. Dan neemt bijvoorbeeld de huisarts of een specialist deze rol op zich. Deze patiënten blijken positiever over de continuïteit van zorg en de samenwerking tussen zorgverleners dan patiënten zonder vast aanspreekpunt. De nieuwe functie van pijnconsulent kan hier in de toekomst wellicht in voorzien. Petra: pijnconsulenten werken vooral in multidisciplinaire pijnteams in ziekenhuizen. Het zijn in pijn gespecialiseerde verpleegkundigen die de wereld van de zorg kennen en actief met u meedenken. Ze hebben een centrale rol in het team, dat verder bestaat uit een anesthesioloog (pijnarts), een fysiotherapeut, een psycholoog en evt. een maatschappelijk werker. Tip: Zoek een centrale zorgverlener waar u vertrouwen in heeft. Dat kan bijvoorbeeld een pijnconsulent zijn of een andere behandelaar die u serieus neemt en waar u uw verhaal kwijt kunt. Het is ideaal als deze zorgverlener op de hoogte is van de verschillende behandelmogelijkheden bij verschillende disciplines. Bent u op zoek naar een zorgverlener kunt u informeren bij de Whiplash Stichting of kijken op bijvoorbeeld Onderzoek Voor de CQ-index module pijn is literatuuronderzoek gedaan naar wetenschappelijke artikelen en vragenlijsten voor het meten van pijn en pijnbeleving. Parallel daaraan zijn focusgroepen georganiseerd waarin met verschillende groepen pijnpatiënten is gesproken over hun ervaringen, meningen en voorkeuren in de pijnzorg. De op basis daarvan ontwikkelde CQindexvragenlijst is vervolgens getest bij 900 pijnpatiënten. De module is in te bedden in bestaande vragenlijsten. Als vervolg op dit onderzoek worden nu kwaliteitscriteria ontwikkeld. Deze kunnen gebruikt worden door patiënten en hulpverleners om pijnzorg te verbeteren. Meer informatie volgt begin 2014 op onze website. Tip: De vragenlijst kunt u ook zelf gebruiken. De lijst kan u bijvoorbeeld helpen om inzichtelijk te krijgen wat voor u belangrijk is in de zorg rond uw pijn, of in gesprek met een behandelaar. Meer info: de vragenlijst en het onderzoeksrapport staan bij WM , op Door Petra Hendrickx en op basis van berichten van Nivel WHIPLASH MAGAZINE 2013 nummer 3 27

28 Werken aan herstel Vroegtijdige behandeling, beter resultaat Uit een beknopte literatuurstudie van medisch wetenschappelijke artikelen (mei 2013) ontstaat de indruk dat bij whiplashklachten de stelling vroege behandeling, beter eindresultaat momenteel vrij algemeen aanvaard is. Soms wordt de stelling iets anders geformuleerd, bijvoorbeeld: hoe langer de tijd tussen het ongeval en aanvang van de behandeling, hoe slechter de prognose. Vaak wordt in de literatuur tevens vermeld dat actieve interventie tot een beter eindresultaat leidt dan een zachte halskraag. De bevinding vroegtijdige behandeling, beter resultaat sluit aan bij de ervaring van de Whiplash Stichting Nederland. Literatuurgegevens treft u op onze website. Multidisciplinaire behandeling In diverse medische richtlijnen wordt een multidisciplinaire behandeling geadviseerd als het herstel na drie maanden stagneert en whiplashklachten aanhouden of zelfs verergeren. In de medische wereld verstaan ze over het algemeen het volgende onder een multidisciplinaire behandeling: Uitgevoerd door een team van behandelaars, bestaande uit meerdere disciplines Ze stemmen de behandeling onderling met elkaar af En coördineert 1 behandelaar het geheel (bijvoorbeeld een revalidatiearts). Veelal wordt deze behandeling vanuit een behandelcentrum aangeboden. Een whiplash- of pijnprogramma in een revalidatiecentrum is een voorbeeld van zo n multidisciplinaire behandeling. Ook hier geldt het belang van een vroegtijdige start met de behandeling. Gaan revalidatie en letselschade samen? Regelmatig horen wij terug dat mensen met whiplash niet toegelaten worden voor een revalidatiebehandeling omdat zij een letselschadezaak hebben lopen. Wij zijn benieuwd naar uw ervaringen hiermee: Heeft u een revalidatiebehandeling kunnen volgen terwijl uw zaak nog liep? Zo nee, heeft dit uw herstel in de weg gezeten? Zo ja, hebben u of uw behandelaars de letselschadezaak tijdens de behandeling als een probleem ervaren? Graag horen we uw ervaringen via [email protected] 28

29 Column Samen met Anna Zouden we niet allemaal het moment waarop wij in aanraking met whiplash kwamen, willen skippen? Dan zouden dromen nog reëel zijn, maakten we nog deel uit van de maatschappij en zouden simpele handelingen geen moeite kosten! Tijd terugdraaien is niet mogelijk. Maar het is wél mogelijk om te blijven dromen! Niet vasthouden aan beelden die niet meer haalbaar zijn: droom je dromen met de tools die jij hebt om ze haalbaar te maken of creëer nieuwe! Vijf jaar geleden was ik een jonge vrouw die midden in het leven stond. Een goede baan, een vol sociaal leven, ik sportte graag en had de liefste, leukste en stoerste man! Maar die ene ochtend. Een paar seconden waar ik nu nog dagelijks de gevolgen van ondervind. Mijn baan ben ik kwijt, mijn sociale contacten zijn op een paar vingers te tellen, familie creëert afstand en sporten: tja. Die man is er overigens nog wel. Sterker nog: We zijn een kleine stoere man rijker! Voor de rest is niets meer wat het was. Whiplash ineens ben je ervaringsdeskundige. Vroeger vond ik het begrip vaag, niet tastbaar: het is niet voelbaar dus moeilijk in te schatten wat het is. Nu hoop ik dat er wat aan de kijk van de medische wereld en de hele samenleving verandert, waardoor de whiplashpatiënt erkenning voelt en niet langer hoeft te vechten om gehoord te worden. Alleen in de strijd voel ik me overigens niet. Ik denk dat mijn partner er ook genoeg door geraakt is, behalve dat hij het niet kan voelen. Tóch voelt hij mee, denkt mee en strijdt mee met mij. Er zijn velen die aanmerkelijk langer met whiplashklachten lopen en ook voor wie het vers is. Mogelijk herken je jezelf in mij. Ik probeer je in mijn columns mee te nemen naar whiplash: therapieland, kleine dingen die enorme uitdagingen zijn en het gevoel dat je niet meer deelneemt aan de maatschappij. Een lage belastbaarheid wil niet zeggen dat je buitenspel staat, ook al zie je dat soms niet meer. Buig dit negatieve om en ontdek wat voor jou belangrijk is. Verdriet is geen slechte emotie: je mag huilen om wat je overkomen is, maar vergeet niet om te slikken en de dag weer aan te gaan. Het leven is kort, geniet ervan! Ik ben van mening dat je kunt leven met een whiplash ondanks dat het niet datgene is waar jij van droomde! Anna In haar columns neemt Anna ons mee op een reis die dankzij haar whiplash een hele andere bestemming heeft dan ze wilde. Ze laat ons zien wat ze in het dagelijks leven tegenkomt en maakt ons deelgenoot van haar successen en tegenslagen bij revalidatie. WHIPLASH MAGAZINE 2013 nummer 3 29

30 Reacties Binnengekomen reacties op thema ervaringen in de zorg WM In Whiplash Magazine nummer twee van dit jaar stond een uitgebreid artikel over dry needling. Dit onderwerp leeft onder onze lezers. Op Facebook komen veel reacties binnen, maar de redactie ontving ook twee reacties met persoonlijke ervaringen. Voor deze lezers levert dry needling goede resultaten op, maar zoals ze zelf ook aangeven is het geen wondermiddel. Omwille van de ruimte heeft de redactie de reacties ingekort. Lezers delen ervaringen over dry needling Miranda heeft overwegend positieve ervaringen: In 2010 ben ik via mijn revalidatiearts in aanraking gekomen met dry needling. Omdat mijn spieren in mijn nek en rug zo vast zaten, werd mij verteld dat ik na de behandeling niet zelf met de auto naar huis mocht rijden. De fysiotherapeut prikte zowel aan de linkerkant als de rechterkant. Heel heftig reageerde mijn lichaam op de eerste behandelingen. Bijwerkingen: duizeligheid, extreme vermoeidheid, emotioneel, heel koud krijgen, stijve spieren. Na 2 dagen voelde ik het lichaam weer herstellen. De behandeling ben ik gaan voortzetten bij een andere fysiotherapeut, in het dorp waar ik woon. Mijn medicijn gebruik is sterk gedaald. fotografie Cathinka de Vries Een hele andere ervaring! Elke 3 á 4 weken ga ik er heen voor de dry needling. Ze prikt heel rustig, doet ook altijd één zijde van het lichaam. Voor bepaalde delen in het lichaam (bijvoorbeeld rond de wervelkolom), gebruikt zij dan ook een dunner naaldje. Mijn lichamelijk onderhoud bestaat nu uit dry needling en ostheopathie. Door de combinatie van deze behandelingen heb ik een beter leven gekregen. Mijn medicijn gebruik is sterk gedaald. Omdat de spieren minder stijf zijn, heb ik ook bijna geen bijwerkingen meer na de dry needling. Hooguit wat stijve spieren. 30

31 Reacties De volgende lezer(es) blijft liever anoniem: Ik heb verschillende therapieën gehad (oefentherapie, massage, ostheopatie, manuele therapie, homeopatie, chiropractie, pilatus, revalidatietraject). Sinds mei 2012 ben ik na mijn revalidatietraject echter bij een andere praktijk begonnen, waar men dry needling als optie gaf. Naast de oefentherapie wordt ik iedere week door een manueel therapeut behandeld die ook dry needling toepast. Hoewel ik het een behoorlijk pittige therapie vind heb ik er tot nu toe wel veel baat bij. Zo stond ik voorheen iedere morgen op met flinke hoofdpijn en was ik helemaal stijf. Sinds deze behandeling is dit een stuk minder. Bijna nooit meer last van duizelingen. Ook heb ik altijd veel last van duizelingen gehad. Zulke duizelingen dat ik het gevoel had dat ik heel diep viel en dat ik mezelf in een reflex vastpakte. Dit kon ook spontaan gebeuren als ik niets bijzonders deed, bijvoorbeeld eten aan de tafel, kletsen met een vriendin etc. Nu heb ik bijna nooit meer last van deze duizelingen. Als ik ze wel heb dan zijn 1 of 2 dry needling behandelingen vaak voldoende om er weer van af te komen. Houdingen afwisselen en op tijd rust nemen. Ook merk ik dat de spierspanning door het toepassen van deze therapie een stuk minder is geworden. Een voordeel van deze therapie vind ik ook dat de diepliggende spieren worden aangepakt. Helaas doen deze wel het meeste pijn bij het aanprikken. Hierdoor valt achteraf ook te verklaren waarom massage altijd zo weinig effect bij mij had. Gewoon omdat het bij mij vooral een probleem van de diepliggende spieren is. Jullie vragen ook naar de bijwerkingen. Dat is bij mij afhankelijk van de plaats waarop geprikt wordt. Behalve een whiplash heb ik namelijk ook nog meer problemen en hoor ik bij de groep patiënten die het meest geprikt wordt (gemiddeld 30 à 40 prikken per week) en dan merk je dat het moeilijker wordt om de laatste paar prikken op dezelfde manier op te vangen als de eerste prikken. De dag erna voel ik mezelf toch wel een beetje gammel. Dit kan echter ook verschillen. Ik merk vooral dat ik de dag erna op moet passen wat ik doe. Niet al te zware dingen tillen bijvoorbeeld en vooral ook houdingen afwisselen en op tijd rust nemen. Dan is het effect het best. Geen wonderen verwachten. Zelf zou ik anderen dry needling zeker aanraden, al moet je er ook geen wonderen van verwachten, want dan was het immers niet nodig dat ik iedere week behandeld wordt. En tja, het kan flink pijn doen waardoor het flink pittig kan zijn, maar het geeft ook goede effecten. Jammer genoeg is het effect van korte duur, maar altijd nog langer dan bijvoorbeeld het effect van massage. Meer reacties lezen? Naar aanleiding van het vorige Whiplash Magazine zijn nog meer reacties binnengekomen over leven met whiplash in het algemeen. Daar staan praktijktips in, zoals Waar ik op let als ik een zorgverzekering afsluit, is dat ik veel fysiotherapie vergoed krijg en Luister naar je eigen gevoel. Deze reacties zijn te vinden op de website: WHIPLASH MAGAZINE 2013 nummer 3 31

32 advertenties Letselschadehelpdesk Elke donderdagmiddag van uur Voor een deskundig en vrijblijvend advies over uw letselschadetraject kunt u als lid van de Whiplash Stichting bellen met de letselschadehelpdesk van de Whiplash Stichting en de ASP. Advocaten van de ASP, die alleen voor slachtoffers werken, zijn wekelijks 2 uur bereikbaar om met u mee te denken over de zaken waar u tegenaan loopt in het toch vaak complexe letselschadetraject. Via T , menukeuze 2, kunt u medewerkers van de WSN vragen om het telefoonnummer van de ASP-advocaat die bereikbaar is op donderdagmiddag van uur. Het spreekuur wordt mogelijk gemaakt door de onderstaande advocaten en hun kantoren die daarvoor hun tijd en expertise inzetten: Tim Bueters Vijverlaan 21A 6602 CK Wijchen Arjan Rittersma Hummeloseweg AD Laag-Keppel Leon Hanssen Julianalaan AB Breda Rob Vermeeren Willemstraat AK Breda Ted Gersjes Bilderdijklaan NG Eindhoven Jose Renshoff Bredaseweg LA Etten-Leur Gabriella Bige Cronjestraat AH Arnhem Thomas van Dijk Bredewater CA Zoetermeer Arthur van Dok Patersstraat AT Venray Helene van Hout Boomberglaan RR Hilversum Cornelis Visser en Steef Top Prinsengracht JJ Amsterdam Arnoud Fuchs Jan van Nassaustraat BP s-gravenhage Jolanda van der Winden Echolaan 6a 1399 GT Muiderberg Corinne Jeekel Schrevenweg HB Zwolle John Roth Stadsring BA Amersfoort Frans Janse Kapteijnstraat CA Barneveld Joost Bruinsma Vredehofstraat AH Soest Herman Zandijk Wilhelminapark 30 A 3581 NH Utrecht Maya Spetter Zandbergenlaan GN Amersfoort Peter Ruijzendaal Bergweg 25 A 3701 JJ Zeist Coen de Koning Montaubanstraat 2B 3701 HP Zeist Advocaten voor Slachtoffers van Personenschade

33 Koken met Whippies Pepersaus met kiprollade, groenten en puree Pepersaus met kiprollade, groenten en puree Bereiding vraagt matig/zware inspanning is lekker. Neem ongeveer gram roomboter en verhit het op een middelmatig vuur tot het gesmolten is. Dan gaat de rollade erbij. De bedoeling is dat je haar rondom een beetje bruin bakt zonder dat je hoog vuur gebruikt. Als ze bruin is gaat je vuur op een lage stand en het deksel op de pan. Smoor de rollade gaar. Dat gaat snel genoeg; langer dan minuten duurt het niet. Af en toe de rollade even omdraaien. De kiprollade zit ingepakt in een sexy netje. Dat is niet voor niets, denk ik, maar het moet er wel af. Voorzichtig, want je wilt het vlees niet beschadigen. Het is een aha -erlebnis als je bij je supermarkt biologische kiprollade aantreft. Alle andere kip schijnt ontplofkip te zijn, maar dit enige ene artikel dan weer niet. Wonderlijk hoor. Misschien moet je maar weer eens naar een ambachtelijke poelier gaan, dan weet je wat je koopt. Daar kan je namelijk gewoon vragen stellen over je kip. Welke rollade je ook bemachtigd hebt, behandel haar met zorg. Ga er niet met vorken in prikken, maar gebruik een tang of twee lepels om haar te hanteren. Met de rollade zelf doe je niets, qua kruiden. Ook geen peper of zout. Hooguit gebruik je gezouten roomboter, dat Snijd dan de rollade in plakjes en laat ze gerust afkoelen. Niet warm serveren is wel zo lekker, want er komt hete pepersaus overheen. En die pepersaus is geen opgave. In een kom met ¾ liter heet water los je ongeveer 2 eetlepels allesbinder op. Goed doorroeren. Verhit intussen je braadpan. Daar zit nog braadvocht in van de kip en dat meng je met de saus van de allesbinder. Roer door en voeg een paar thee-

34 Boodschappenlijstje Pepersaus met kiprollade, groenten en puree Bereiding vraagt matig/zware inspanning Boodschappenlijstje: lepels kipkruiden toe, zwarte peper en een klein beetje zout. Tenslotte gaat er een eetlepel kappertjes bij; lekker pittig. Nog even roeren en laten indikken tot een mooi sausje. Dit schep je later over de plakjes kip. Neem ongeveer ¾ kilo aardappelen. Ik kies dan zelf voor een luxe soort. Opperdoezer Ronde, Chèrie, of iets in die richting. Schoonmaken en kook ze goed gaar, ik schil ze nooit maar snij ze wel in partjes. 1 bio-kiprollade gram gezouten roomboter 2 el. allesbinder 2 tl. kipkruiden 2 tl. zwarte peper 1 tl. (zee)zout 1 el kappertjes pakje diepvries tuinerwten en tuinboontjes ¾ kilo luxe aardappelen 1½ dl. volle melk 2 tl. nootmuskaat 1 stiekem bouillonblokje De groenten hoeft geen probleem te zijn. Neem diepvries erwtjes en tuinbonen en volg de aanwijzingen die op de pakjes staan. Leuk en lekker is om er een mix van te maken. Serveer de mix warm op de borden. Aardappelpuree is een verhaal apart. Je kunt het Mediterraans maken, door er knoflook en olijfolie bij te doen, maar je kunt het ook puur Hollands houden. Dan gebruik je peper, zout en nootmuskaat. Maak de melk warm en giet die dan voorzichtig door de aardappelen terwijl je roert. Smelt er de resterende boter bij. Eventueel stop je er stiekem een bouillonblokje bij. Ze gaan dan echt heel even in de keukenmachine of staafmixer (30 seconden ofzo) en dan heb je al een purée. Als de purée niet zacht genoeg is neem je nog even de traditionele stamper ter hand. Kruid met peper, zout en nootmuskaat, leg er ter versiering nog een takje verse munt op en je hebt een feestmaal! eventueel: knoflook en olijfolie voor de purée (is wel héél erg lekker!) takje verse munt 2013 Henk Brejaart, KokenineigenTijd.nl

35 Contact Colofon Algemene gegevens Whiplash Stichting Nederland, Noordse Bosje 16, 1211 BG Hilversum T: (maandag t/m donderdag van tot uur) E: E: (voor uw inhoudelijke vragen) I: Whiplash Stichting Whiplash Stichting Nederland Betaalrekening WSN: ABN Amrobank rek.nr: NL82ABNA BIC: ABNANL2A Menukeuze 1: vragen over whiplash Met vragen over whiplash en een persoonlijk gesprek met onze contactpersonen, kiest u via het keuzemenu voor optie 1. Onze contactpersonen zijn zo rechtstreeks bereikbaar op maandag t/m vrijdag van uur tot uur. En op maandag t/m donderdag van uur tot uur. Menukeuze 2: administratieve inlichtingen en helpdesk letselschade Via keuze 2 komt u in contact met ons kantoor. Daar kunt u terecht voor administratieve zaken, zoals adreswijzigingen, bestellingen enzovoorts. Als u geen inhoudelijke vragen heeft, en u alleen wilt aanmelden voor het letselschadespreekuur, dan kan dat ook via menukeuze 2. Onmisbaar: onze contactpersonen en vrijwilligers Contactpersonen van de Whiplash Stichting Nederland bieden informatie, advies en een luisterend oor. Dit doen zij onder meer via de telefonische hulpdienst, hulpverlening, informatiebijeenkomsten, trainingen en lezingen. Een aantal vrijwilligers ondersteunt de WSN in onder meer administratie, organisatie, belangenbehartiging en websitebeheer. De Whiplash Stichting Nederland streeft naar contact, voorlichting en ondersteuning ten behoeve van mensen met whiplash. Beschermheer Prof. mr. Pieter van Vollenhoven Bestuur dhr. L. de Both, dhr. L. Geeraedts, dhr. W. Lorjé, dhr. H. Kalfsterman, mw. I. van den Dobbelsteen-Kegels, Medische Advies Raad De Medische Advies Raad bestaat uit een huisarts/wetenschapper, chiropractor, anaesthesioloog, neuroloog, anatoom, neurowetenschapper, stress en re-integratiedeskundige, revalidatiearts, optometrist, osteopaat, orthopeed, psycholoog en bedrijfsarts. Uitgifte en oplage Het Whiplash Magazine verschijnt 3 keer per jaar. Dit nummer verschijnt in een oplage van exemplaren. ISSN nummer: X Redactie Mw. Daniëlle van Eden (hoofdredactie), Mw. José Kocx-Perquin, Mw. Katy van der Sluis, Mw. Fleur van Leeuwen (tekst/beeld), Mw. Edine Opdam (beeld), Dhr. Herman Kalfsterman, Mw. Ilona Jansen, Dhr. Michiel van Zaane (eindredactie) Redactieadres Noordse Bosje 16, 1211 BG Hilversum, T: E: [email protected] Opmaak Technische realisatie WEES Kreatief, Streefkerk PDGS Reclame, Groningen Ingezonden kopij Bijdragen kunnen gezonden worden naar het redactieadres. De redactie behoudt zich het recht voor bijdragen te redigeren, in te korten of niet te plaatsen. De verantwoordelijkheid voor de inhoud van externe bijdragen ligt bij de inzenders. Het bestuur van de Whiplash Stichting Nederland draagt geen enkele verantwoording voor op- of aanmerkingen en suggesties betreffende behandelingen, medicijnen etc. Bijdragen voor het volgende nummer moeten uiterlijk 12 maart 2014 in het bezit zijn van de redactie. Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen of gekopieerd, zonder schriftelijke toestemming van de Whiplash Stichting Nederland. * De Whiplash Stichting Nederland is niet aansprakelijk voor eventuele gevolgen van de producten of diensten die in de advertenties worden aangeboden. WHIPLASH MAGAZINE 2013 nummer 2

36 advertenties Advocaten voor Slachtoffers van Personenschade Op 6 februari 2006 is een convenant gesloten tussen de WSN en ASP. Doel van dit convenant is om de juridische dienstverlening aan whiplashpatiënten te optimaliseren. Door de ervaringsdeskundigheid van de WSN te combineren met de juridische expertise van de leden van de ASP kunnen beide organisaties elkaar op een hoger niveau brengen. Wat doet de ASP advocaat? De ASP advocaat behartigt de belangen van het slachtoffer in diens letselschade dossier. Bij deze belangenbehartiging staan een optimaal resultaat, betrokkenheid, voortvarendheid en goede communicatie hoog in het vaandel. Landelijke dekking ASP advocaten verdeeld over heel Nederland nemen deel aan het samenwerkingsconvenant. Dankzij deze landelijke dekking zullen leden van de WSN in voorkomende gevallen dus altijd een beroep kunnen doen op een ASP advocaat in de buurt. De ASP advocaat is specialist op het gebied van letselschade en beschikt over ruime ervaring. De ASP advocaat treedt in letselschade zaken uitsluitend op voor slachtoffers en behartigt dus niet (tevens) de belangen van aansprakelijkheidsverzekeraars. ASP Advocaten voor Slachtoffers van Personenschade ASP is de landelijke vereniging van gespecialiseerde letselschade advocaten die uitsluitend voor slachtoffers optreden ASP ondersteunt de belangen van whiplashslachtoffers ASP bevordert de kwaliteit van haar leden ASP is de juridische partner van de Whiplash Stichting Nederland Unieke samenwerking Met het convenant tussen de WSN en ASP is een unieke samenwerking tot stand gekomen tussen ervaringsdeskundigheid en betrokken juridische dienstverlening waarvan de resultaten aan de leden van de WSN ten goede zullen komen. Contact Wanneer u als lid contact opneemt met de Whiplash Stichting Nederland, tel wordt u doorverwezen naar een ASP advocaat bij u in de buurt. Voor meer informatie: Postbus 650, 8901 BL Leeuwarden [email protected]