Gen. 3, preek - NGKE

Transcriptie

1 Gen. 3, preek - NGKE Inleiding Zonde, als het je woord zo laat vallen klinkt het een beetje als jammer. Voor veel Nederlanders zal dat ook wel zo zijn, zonde. Jammer, ik had het graag anders gezien, We zullen het moeten accepteren. Moet je dát eens vergelijken met het volgende dat ik ooit las: Moge de vreze des Heeren vroeg in je harten wonen waar het kwade reeds van de vroege jeugd in woont en zo spoedig tot openbaring komt. Neen, kinderen zijn geen onschuldige engeltjes, maar verloren en doemwaardig in zichzelf en geneigd tot alle kwaad., 1 schreef Margaretha Zomer begin vorige eeuw als wens voor haar jongens in haar dagboek. Doemwaardig en geneigd tot alle kwaad Dat klinkt donker en gevaarlijk. Zo gezegd is zonde een ernstige aandoening, 1 Geciteerd via: Agnes Amelink, De gereformeerden. Amsterdam: Bert Bakker 2003 (8e), p.10

2 2 waar je maar wat graag van verlost wil worden. Beleven wij dat nu nog zo, of komt het ons zo wel heel donker voor? Zonde, hoe klinkt het ons christenen in onze tijd in de oren? Kunnen wij ons nog voorstellen dat de Heer Jezus speciaal voor ons moest sterven om ons daarvan te kunnen verlossen? Dat er zo iets heftigs voor nodig is! Of vinden we dat ook wel heel zwaar klinken? Is zonde in ons gevoel ook een beetje opgeschoven in de richting van jammer, niets aan te doen. Maar zulke dingen gebeuren. Je moet je er maar niet te druk over maken. Maar, als je dat zo beleeft, kun je dan nog wel echt blij worden van Pasen? Want als zonde voor ons gevoel kleiner wordt, moet ons Paasfeest ook wel kleiner worden. Je hebt immers minder reden om feest te vieren. De komst van de zonde is immers hét achterliggende verhaal van het Paasfeest. Zonder dat verhaal snap je er niets meer van. Zonde, hoe is het zo gekomen eigenlijk? Lezen: Genesis 3, 1-10 Ach, we kennen dit verhaal vast, hè. Maar begrijpen we het ook, kunnen we het meevoelen? (Als je dit eens voor jezelf uit wil testen, stel je dan eens voor dat je aan een niet gelovige kennis uit moet leggen waarom Jezus voor onze zonden moest sterven. En dan lees je dit verhaal voor Eva at van de boom, daarom werden wij allemaal zondig en daarvoor straft God ons. Jezus moest komen om ons daarvan te bevrijden. Zou je het durven, of zou je het vreemd vinden en ook niet uit kunnen leggen? Kan het eten van een vrucht zulke grote gevolgen hebben? Om daar iets over te kunnen zeggen, verder over de vraag: Wat is zonde eigenlijk en dus ook, wat is het niet? Wat zonde niet is Soms lag ik vroeger thuis in bed en kon ik niet slapen. Van beneden klonk gezellig geroezemoes: het geluid van rinkelende glazen, vrolijke stemmen, voetstappen. Een steeds weer het geluid van de bel en de slaande voordeur. Mijn ouders hadden een verjaardagsfeest, maar wij lagen al in bed. Want wij mochten nog niet bij het feest zijn. Daar zijn jullie nog te klein voor, had mijn moeder gezegd. Dat was ik hélemaal niet met haar eens. Natuurlijk kon ik daar bij zijn, daar was ik groot genoeg voor. Maar het mocht gewoon niet van mijn moeder Het feest ging onze neus voorbij en dat was bijna onverdraaglijk. Alleen maar omdat wij zogenaamd te klein waren.

3 3 Dat gevoel van onbegrip, het gevoel niet aan iets mee te mogen doen, om onbegrijpelijke redenen. Dat hebben denk ik niet alleen kinderen. We kunnen bijna allemaal vast wel situaties bedenken, waarin wij ons net zo voelen. Dat we eenvoudig niet begrijpen dat iets niet mag of niet kan. Dat we het gevoel hebben om onbegrijpelijke redenen niet mee te mogen doen aan iets wat ons toch best mooi lijkt. En als niet mooi dan toch wel uitdagend Iets wordt als zonde gezien, maar wij houden er nogal een sneu gevoel aan over. We zien het leven a.h.w. aan ons voorbij gaan. Iedereen heeft er plezier aan behalve wij. Eigenlijk zouden wij er ook aan mee willen doen, als het maar geen zonde was. God lijkt dan op je vader die je iets verbiedt, maar jij snapt niet waarom. Dat is het gevoel dat de slang Eva probeert te geven. Eva je weet niet wat je mist. Je ogen zullen opengaan, zodra je eet van de vruchten van die boom. En dan gaat er een wereld voor je open. (5) M.a.w. Eva, God probeert je iets te onthouden! Laat je dit niet afpakken! Dat kunnen ook wij nu nog goed meevoelen met Eva, denk ik. Ja toch! De hele erge dingen daar zijn we het wel allemaal over eens. Moord en roof, misbruik en fraude, daar moet je niet aan mee willen doen. Daar schaadt je anderen en jezelf mee. Daar zijn we allemaal wel over eens. En wie van ons er toch in betrokken raakt, kan daar een enorm schuldgevoel van krijgen. Maar ja dan blijven er nog een heleboel dingen over waar we de zonde niet zo van inzien, maar die het kennelijk wel zijn. Tenminste zo leven ze in ons midden, als zonden. Kan het zonde zijn dat je iemand uitscheldt als je boos bent? Dat je als man naar een andere vrouw kijkt, of als vrouw naar een andere man? Dat je een afspraak niet na komt. Dat je jezelf verweert door terug te slaan. Dat je niet positief tegenover je vijanden staat. Dat je laat zien dat je een gift voor een andere over hebt. 2 Dat je iets vindt van een ander? Dat vind toch iedereen! Is dat zonde? En zo kunnen we denk nog een heleboel meer dingen noemen, waarbij we moeite hebben om het als zonde te zien. 2 Lees Matteüs 5-7

4 4 En dan hebben wij hele gesprekken met elkaar over zaken, waarvan we niet zien waar daar nu zondig aan is. Vader zegt het, maar ik zie het niet. Genesis 3 is dan ook heel onbegrijpelijk. Wat kan er zo fout zijn aan het eten van een vrucht? Hoe kan dat zulke gevolgen krijgen? Weg uit het paradijs, uitgeleverd aan de dood. Als we het zo zien zou het kunnen zijn dat we steeds meer op zoek gaan naar de grenzen van wat zonde is en wat niet. Dan gaan we een heleboel zaken die men vroeger als zonde zag, opnieuw bekijken. En misschien komen we dan wel tot de conclusie dat wij het niet meer zo zien en dat het vast anders bedoeld moet zijn. En dan wordt er steeds minder zonde. Broers en zussen, als we eerlijk zijn, welke kant gaan we met elkaar op? Is er veel dat we nu anders zien, dan we dat vroeger deden? Wat zonde wel is Als je zonde als een misstap gaat zien, dan loop je het risico dat je een misstap steeds minder als zonde gaat zien. Het is toch niet zo erg als je zo nu en dan naast de weg terecht komt? En als je vaak naast de weg terechtkomt, raak je er aan gewend. Dan ga je misschien denken dat het ook wel eens aan de weg zou kunnen liggen.. Als die weg eigenlijk veel te smal is, moet je er dus wel naast raken. Noemen we niet veel te veel dingen zonde, omdat we te bekrompen zijn? Omdat we de weg als te smal zien. Of is zonde iets heel anders? Kijk eens mee! (zie voor het filmpje op mijn site)

5 5 Stel je voor dat die zwarte stip de zonde is. Niet een enkele daad maar meer een atmosfeer, waar je mee in aanraking komt. Spannend, want je kunt grenzen over, waar je eerst niet over kon. Verlokkend omdat het je helpt sommige verlangens gemakkelijker te vervullen. Je vol eten met repen zonder er voor te hoeven betalen. Omdat niemand het ziet en het gemakkelijk kan, speelt je geweten ook niet op. Verleidelijk, omdat het ook toegang geeft tot verlangens die anders onbereikbaar waren: al het geld van je baas. Je geweten slaapt verder in, niemand merkt het verder toch Het één lokt het ander uit, en je raakt er steeds verder in vast. Totdat je erin gevangen raakt, en er niet meer uitkomt. Dat is zonde, veel meer dan jammer. Zo moet je wat er in Gen. 3 staat ook zien. Het is een kwestie van vertrouwen, van geloof God had tegen Adam gezegd: : 'Van alle bomen in de tuin mag je eten, 17 Maar niet van de boom van de kennis van goed en kwaad; wanneer je daarvan eet, zul je onherroepelijk sterven. (Gen. 2:16-17 NBV) God zei er niet bij waarom! Adam moest uit vertrouwen gehoorzamen. Ik weet niet waarom, maar God zal dit niet zomaar tegen me zeggen. De slang tast langzamerhand het vertrouwen in God aan. Hij geeft een verkeerde voorstelling van Hem. Is het echt waar dat God gezegd heeft van geen enkele boom? Alsof God zulke onredelijke dingen zou vragen. En daarna de leugen God heeft gelogen natuurlijk zul je niet sterven. En daarna ondermijnt de slang het vertrouwen in God volledig. God probeert je iets te onthouden, Eva! Laat het je niet afpakken! Zie het ergste is misschien niet eens dat Eva eet en Adam er ook van geeft. Het ergste is hier dat Eva niet tegen deze voorstelling van God protesteert. Dat ze het niet voor Hem opneemt. Alsof God hen zou willen bedriegen. Eva doet hier geen misstap, Eva slaat hier een heel andere weg in. Bij God vandaan naar haar eigen koninkrijk toe. En zo raakt ze God kwijt en ook het doel wat Hij met haar en Adam had. Ze reist immers een heel andere kant op. Dat betekent het Hebreeuwse woord voor zonde ook: je mist je doel en je bereikt je bestemming niet. Andere Hebreeuwse woorden voor zonde betekenen: de grens overgaan. Niet eventjes,maar definitief de verkeerde richting inslaan. Weg bij God, je eigen toekomst tegemoet.

6 6 Waar je zelf beslist wat goed en kwaad is. En dat is opstand tegen God, omdat je het zelf wel beter weet. Het derde woord voor zonde in het Hebreeuws Sommige uitleggers leggen de uitdrukking boom van kennis van goed en kwaad ook zo uit. Ze zien het als de boom van het (zelf) bepalen van goed en kwaad. Eva en Adam maken door het eten van de vrucht van die boom, zelf wel uit wat zij goed en wat zij verkeerd vinden. En ze raken alles kwijt: hun vertrouwensband met God, de plek die ze van hem kregen, het goede contact tussen hen tweeën Zie je, als het zo ligt dan gaat het bij zonde niet om misstapjes, terwijl je in hoofdzaak wel op de weg blijft. Nee, het is veel erger. Je gaat op weg bij God vandaan, en ook weg weg bij Gods bestemming voor je, zijn koninkrijk. het onbekende tegemoet. Weg uit het land waar God woont. De misstap is de eerste stap op de weg bij God vandaan. En vandaag is het nog net zo verleidelijk als toen, het belooft je gouden bergen, zonder dat het wat lijkt te kosten. En als we eenmaal een eind op weg zijn, is er voor ons geen weg meer terug naar God. We kunnen dat eenvoudig niet meer opbrengen. We liggen vast op koers en kunnen niet meer terug Welke kleur is dit? Wit? Nee hoor grijs. dit is wit! Je raakt zelf het besef van zonde kwijt. Dat je als man naar een andere vrouw kijkt, of als vrouw naar een andere man? Dat je een afspraak niet na komt. Dat je jezelf verweert door terug te slaan. Dat je niet positief tegenover je vijanden staat Dat je laat zien dat je een gift voor een andere over hebt. Dat je iets vindt van een ander? Je vind het allemaal niet zo erg meer., Allemaal stappen op de weg bij God vandaan. Weet je wat het mooie is. God laat ons niet in de ellende verdwalen. Toen al ging Hij op zoek naar Adam en Eva, mens waar ben je? En later kwam zijn Zoon Om ons te halen. Stap voor stap maakte de Heer Jezus de weg voor ons weer vrij. Daar betaalde Hij een ongelooflijk hoge prijs voor. Zodat wij terug kunnen naar God We opnieuw op Gods weg komen En onze bestemming toch bereiken. Op zijn kosten. Dat is reden voor een groot feest.

7 7 Laten we zorgen dat we niet opnieuw van de weg raken? Dat zou zonde zijn! Amen Vragen bij (7) In gesprek over de zonde 1. Wat zag je vroeger als zonde en nu niet meer? 2. Denk je dat we ons zondebesef aan het verliezen zijn? 3. Weet je van jezelf in welke richting je reist? (Ben je nog op weg naar Gods bestemming?) 4. Hoe kunnen we elkaar als gemeenteleden helpen op onze weg achter God aan? (c) Wieb Dijksterhuis, maart 2017