Webinar AvdR 2 juni 2015 Veronica Smits

Transcriptie

1 Adolescentenstrafrecht: onbekend, onbemind? en enkele andere onderwerpen Webinar AvdR 2 juni 2015 Veronica Smits

2 Programma Adolescentenstrafrecht: jurisprudentie Redelijke termijn: jurisprudentie Bijstand advocaat: Salduz-jurisprudentie en regelgeving

3 Thema s Wegingslijst NIFP -> Indicaties: handelingsvaardigheden en pedagogische beïnvloeding Contra indicaties: justitiële voorgeschiedenis, psychopathische trekken, criminele levensstijl, pedagogische onmogelijkheden Redelijke termijn in jeugdzaken Salduz

4 Contra-indicatief Rb Gelderland 8 april 2014 ECLI:NL:RBGEL:2014:2489 Casus: jongere, waarschijnlijk 21 jaar, (zegt 14 te zijn), steekt begeleidsters van de gesloten jeugdhulpinstelling met stanleymes. Rb: Schuldig bevonden aan poging tot doodslag en poging zware mishandeling. Deskundigen (NIFP, dubbelrapportage) geven geen sluitende diagnose. Wel: persoonlijkheidsstoornis (psychotische stoornis, beginnende schizofrenie) niet uit te sluiten. Daarnaast: berekenend en manipulatief bevonden door rb: houdt vast aan leeftijd, elders geboren en wil anders genoemd worden. Verder: woont niet meer thuis en volgt geen opleiding. Combinatie van deze factoren leidt tot toepassen volwassen strafrecht. Uitspraak: gevangenisstraf 20 maanden

5 Contra-indicatief Rb Overijssel 29 april 2014, ECLI:NL:RBOVE:2014:2286 Casus: overvallen en pogingen daartoe. 20-jarige jongere. Rb: verdachte grote faciliterende rol bij delicten. Na aanhouding contact met derden om goederen te laten verdwijnen. Manipulerende en berekenende houding. Leeftijd en persoon verdachte spelen in combinatie met ernst feit rol bij beslissing tot toepassing volwassen strafrecht. Bij sanctionering wel leeftijd meegewogen en afwezigheid documentatie. Uitspraak: 48 maanden gevangenisstraf, 12 vw.

6 Contra- indicatief Rb Oost-Brabant 22 juli 2014 ECLI:NL:RBOBR:2014:4049 Casus: gewapende overval op hoog bejaarde vrouw. Leeftijd: 18-jaar. Rb: wijst verzoek tot toepassing jeugdrecht af met verwijzing naar datum plegen delict; lag vóór 1 april 2014, maar uitbreiding geldt voor Opmerkelijk: Rb weegt mee de jonge leeftijd en het feit dat de jongen een laag IQ heeft bij strafbepaling. Zou indicatie kunnen zijn. Ook leidende rol verdachte en ernst feit meegewogen. Uitspraak: gevangenisstraf 30 maanden, 6 vw. Bijzondere voorwaarde: reclasseringscontact.

7 Contra-indicatief Rb Gelderland 20 augustus 2014, ECLI:NL:RBGEL:2014:5238 Casus: gewelddadige beroving, mishandeling en diefstal. 21-jarige jongere. Rb: gaat berekenend te werk: ontkent betrokkenheid terwijl bewijs duidelijk is. Verstandelijke beperking en structuurbehoefte is noch aannemelijk gemaakt, noch onderbouwd. Geen nader onderzoek noodzakelijk geacht. Uitspraak: 24 maanden gevangenisstraf.

8 Contra-indicatief Rb Den haag 16 september 2014, ECLI:NL:RBDH:2014:11494 Casus: 21-jarige man mishandelt en verkracht vriendin, meermaals. Rb: geen jeugdrecht. Verwijst naar onderzoeken gedragsdeskundigen; die concluderen gebrekkige ontwikkeling: trekken van narcistische persoonlijkheidsstoornis. Rb motiveert niet anders dan een enkele verwijzing naar de onderzoeken. Reclassering en deskundigen adviseren ambulante behandeling. Uitspraak: gevangenisstraf 2 jaar, 8 maanden vw; bijzondere voorwaarden reclasseringscontact en behandeling.

9 Contra-indicatief (?) Rb Amsterdam 11 februari 2015, ECLI:NL:RBAMS:2015:662 Casus: doodslag stiefvader; 19-jarige jongere. Rb: Uit onderzoek gedragsdeskundige naar persoonlijkheid en functioneren volgen geen indicaties dat pedagogische insteek noodzakelijk maken. Ook anderszins geen argumenten die toepassing van het jeugdstrafrecht zouden rechtvaardigen. Weliswaar ook geen contra indicaties, maar dat doet daar niet aan af, nu volwassen strafrecht uitgangspunt is. Uitspraak: 7 jaar gevangenisstraf

10 Contra-indicatief Rb Rotterdam 12 maart 2015, ECLI:NL:RBROT:2015:1714 Casus: lichamelijk letsel door vuurwerk. 19-jarige jongere. Rb: geen jeugdstrafrecht. Reclassering adviseert zonder nadere motivering volwassen strafrecht. Contra indicaties zijn de ernst van het feit en zijn persoonlijkheid; er is geen verstandelijke beperking geconstateerd. Uitspraak: 13 maanden gevangenisstraf waarvan 12 vw. Taakstraf: 240 uur.

11 Contra- indicatief Rb Oost Brabant 16 maart 2015, ECLI:NL:RBOBR:2015:1353 Casus: moord. 22-jarige jongere. Rb: uitgangspunt is volwassenstrafrecht. Ziet geen indicatie tot uitzondering daarop in de rapportaige van de gedragsdeskundigen (psycholoog en psychiater). Geen psychiatrische problematiek in engere zin en persoonlijkheidsstoornis niet onderbouwd. Wel kwetsbaarheden en daarmee persoonlijkheidsproblematiek aanwezig. Betekent wel gebrekkige ontwikkeling geestesvermogens. Advies betreffende keuze strafrecht ontbreekt. Geen overweging om alsnog te laten onderzoeken. Uitspraak: 18 jaar gevangenisstraf

12 Contra-indicatief Rb. Gelderland 23 maart 2015, ECLI:NL:RBGEL:2015:1999 Casus: plegen ontuchtige handelingen met 13-jarig meisje als gymleraar (liep stage); 21-jarige jongere (adoptiekind). Rb: justitiële documentatie gelijke feiten. Wellicht wel elementen die jeugdstrafrecht zouden kunnen rechtvaardigen, toch volwassenenstrafrecht, mede verwijzing rapport psycholoog. Uitspraak: 12 maanden gevangenisstraf, waarvan 8 vw. Bijzondere voorwaarden. Ontzetting beroep 5 jaar.

13 Contra-indicatief Rb Noord Holland 31 maart 2015, ECLI:NL:RBNHO:2015:2712 Casus: vrijheidsberoving en ernstige mishandeling. Rb: Geen jeugdstrafrecht. Negatief advies reclassering; psychologisch rapportage ontbreekt. Rb ziet geen aanleiding ambtshalve aan te vragen en advocaat verzoekt het ook niet. Negatieve proceshouding verdachte, ontkent feiten en wil er niet over praten. Uitspraak: 24 maanden gevangenisstraf waarvan 8 vw.

14 Contra-indicatief Rb Overijssel 1 april 2015, ECLI:NL:RBOVE:2015:1620 Casus: mishandeling conducteur met twee personen. 20-jarige jongere. Rb: Volgt advies psycholoog (wegingslijst) niet om jeugdstrafrecht toe te passen. Psycholoog concludeert dat verdachte onvoldoende is uitgerijpt. Forse tekorten in zelfredzaamheid, flexibiliteit en zelfstandigheid. Overbeschermende opvoedingssituatie. Rb vindt aan de hand van eigen bevindingen dat verdachte weliswaar niet is uitgerijpt, maar niet dusdanig in zijn ontwikkeling achter gebleven dat het jeugdstrafrecht gerechtvaardigd is. Verder: hoofdregel is volwassenstrafrecht, jeugdrecht is uitzondering. Uitspraak: 4 maanden gevangenisstraf

15 Contra indicaties zijn: Antisociale persoonlijkheidstrekken/kenmerken Ernst feit (let op tekst art. 77c Sr) Berekenende houding verdachte; wordt volwassenheid aan gekoppeld Justitiële documentatie

16 Indicatief Rb. Overijssel 22 juli 2014 ECLI:NL:RBOVE:2014:4033 Casus: aantal woninginbraken en overvallen gepleegd vóór 1 april 2014; 18-jarige jongere. Rb: ondanks datum plegen delict, jeugdstrafrecht van toepassing. Gebrekkige ontwikkeling, ziekelijke stoornis en cannabisverslaving. Zwak moreel besef, impulsiviteit en ouder-kind problematiek. Rapportages van gedragsdeskundigen, Raad en jeugdreclassering. Uitspraak: jeugddetentie en GBM.

17 Indicatief Vier zaken van Rb. Midden Nederland: 29 juli 2014, ECLI:NL:RBMNE:2014:3229 (heropening onderzoek), 29 juli 2014, ECLI:NL:RBMNE:2014:3230 (heropening onderzoek), 29 september 2014, ECLI:NL:RBMNE:2014: 4605, 29 september 2014, ECLI:NL:RBMNE:2014:4567. Casus: mensenhandel, mishandeling; 18-jarige jongere. Rb: nader onderzoek Raad noodzakelijk. Ernst feiten en negatieve proceshouding op zich contra-indicatief, maar advies Raad en moeilijke verloop scholing, toch jeugdstrafrecht. Onderbouwing: algemeen inzicht leeftijd verdachte en niet volgroeid zijn, naast vermoeden lager dan gemiddelde begaafdheid. Kritische levensfase vereisen nu gedwongen behandeling. Uitspraak: jeugddetentie en PIJ.

18 Indicatief Rb Overijssel 4 november 2014, ECLI:NL:RBOVE:2014:5828 Casus: medeplichtig aan poging tot plegen van een overval. 18-jarige jongere. Rb: toepassen jeugdstrafrecht. Persoonlijkheid verdachte: jonge leeftijd, maakt deel uit van het ouderlijke gezin, nog geen standvastige identiteit, beïnvloedbaar. Wel antisociale kenmerken geconstateerd door psycholoog, maar weegt minder zwaar. Reclassering ziet contra indicatie in de vastgestelde antisociale kenmerken; rb hecht daar minder aan nu psycholoog geen uitspraak heeft gedaan over toepassing jeugdrecht. Uitspraak: werkstraf 100 uur en vw jeugddetentie van 3 maanden. Verplicht contact reclassering en ambulante behandeling.

19 Indicatief Rb Midden Nederland 25 november 2014 ECLI:NL:RBMNE:2014:6320 Casus: poging woningoverval. 21-jarige jongere. Rb: toepassing jeugdstrafrecht. Rapportage psycholoog; ziekelijke stoornis in de vorm van aandachtstekortstoornis en hyperactiviteit. Daarnaast zwakbegaafd. Verder: persoonlijkheid met antisociale trekken. Reclasseringsadvies: jeugdstrafrecht. Verleden in jeugdinstellingen, sinds kort steunende omgeving. Expliciet overwogen dat vrijheidsbeneming strijdig is met het uitgangspunt van het jeugdstrafrecht dat pedagogische benadering voorop stelt. Uitspraak: jeugddetentie van 221 dagen waarvan 180 vw. Bijzondere voorwaarden. Taakstraf van 130 uur.

20 Indicatief Rb Midden Nederland 16 februari 2015, ECLI:NL:RBMNE:2015:1311 Casus: afpersing; 18-jarige jongere. Rb: toepassing jeugdstrafrecht, tegen advies reclassering, maar op basis vorig reclasseringsadvies. Advies reclassering tbv de zitting (geen aanleiding jeugdstrafrecht) was vanuit praktisch oogpunt gedaan en niet bezien vanuit de inhoud (hulp vanuit volwassen reclassering was al op gang). Geen ondersteunende psychologische rapportages. Criteria: leeftijd, kropt frustraties op, is niet weerbaar, onvolgroeid in allerlei opzichten. Ook: hulpverlening was inmiddels stopgezet. OM vorderde volwassen strafrecht. Uitspraak: jeugddetentie van 9 maanden, waarvan 6 vw met bijzondere vw.

21 Indicatief Rb Midden Nederland 10 maart 2015, ECLI:NL:RBMNE:2015:1423 Casus: woninginbraak; 20 jarige jongere. Rb: gedragsdeskundigen en reclassering bepleiten jeugdstrafrecht. Pedagogische aanpak mogelijk. Betrokkenheid ouders belangrijk. Tekorten op intellectueel niveau. OM vordert toepassing volwassen strafrecht. Uitspraak: 24 maanden jeugddetentie, waarvan 6 vw. met bijzondere vw.

22 Indicatief Rb. Rotterdam 20 maart 2015, ECLI:NL:RBROT:2015:2248 Casus: ontuchtige handelingen met drie jongetjes tijdens oppassen. 18-jarige jongere. Rb: psychologisch en psychiatrisch onderzoek. Persoonlijkheidsstoornis met narcistische en anti sociale trekken. Pathologie is ernstig en slecht tot niet beïnvloedbaar. Zeer afhankelijk van anderen. Niet in staat zelfstandig te functioneren. Gedwongen behandeling noodzakelijk. Geen vast woon- of verblijfplaats, geen werk, geen opleiding, ziet noodzaak behandeling niet in. Jeugdstrafrecht. Uitspraak: jeugddetentie 164 dagen en PIJ.

23 Rb. Noord Nederland 7 april 2015, ECLI:NL:RBNNE:2015:1683 Rb: aanhouding van de zaak om nadere inlichtingen over de vraag of het jeugdstrafrecht geïndiceerd is. Psychologische en psychiatrisch onderzoek noodzakelijk.

24 Indicatief Rb. Noord Holland 17 april 2015 ECLI:NL:RBNHO:2015:3252 Casus: invoer verdovende middelen. Rb: advies reclassering. Verstandelijke beperking, beïnvloedbaar, weinig probleemoplossend vermogen. Toepassen jeugdstrafrecht. OM vordert volwassen strafrecht. Uitspraak: 10 maanden jeugddetentie waarvan 5 vw. Bijzondere voorwaarden.

25 Indicaties zijn: behandeling van problematiek; pedagogische beinvloedbaarheid (ook school is hier een factor); blanco doc; gunstiger regime Onderscheid rapportages: reclassering, jeugdreclassering, Raad, NIFP.

26 Positie advocaat Informatie verzamelen: mogelijk in voorfase al jeugdstrafrecht bepleiten. Toets ASR Naar voren halen. Onder meer bij ouders. Privacy vallen niet onder jeugdpiketregeling. Beperkt en vaak onbekend zorgaanbod. Wachtlijsten. Overleg met Raad en JR.

27 Andere uitspraken Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, , Seks tussen tieners, geen sprake van ontuchtige handelingen (art. 245 Sr) in verband met vrijwilligheid en gering leeftijdsverschil

28 Advisering Raad HR 7 april 2015 ECLI:NL:HR:2015:905 Jeugdzaak. Art. 77w Sr. De Raad adviseert in zijn door het multidisciplinaire team van de Raad opgemaakte rapport verdachte een GBM op te leggen. De psycholoog heeft in zijn separaat opgemaakte rapport geconcludeerd dat het opleggen aan de verdachte van een GBM een te zware maatregel is. Het Hof heeft het advies van de Raad gevolgd. Het middel berust op de opvatting dat het onderhavige advies van de Raad moet worden ondersteund door een separaat advies met een gelijkgerichte conclusie van een gedragsdeskundige. Die opvatting is onjuist. Tekst noch strekking van art. 77w lid 2 Sr rechtvaardigt die opvatting. HR volgt advies Parket (ECLI:NL:PHR:2015:392).

29 Redelijke termijn Hof Amsterdam 24 april 2014, ECLI:NL:GHAMS:2014:1602 Rb: OM niet ontvankelijk ivm forse overschrijding termijn. Hof: houdt vast aan HR (7 juni 2008, LJN BD2578 en 30 maart 2010, LJN BL3228), dat overschrijding termijn ook in jeugdzaken niet kan leiden tot niet-ontvankelijkheid OM, maar enkel tot strafvermindering. Latere uitspraken zelfde standpunt na forse overschrijdingen (3 ½ jaar). Kinderrechtenmonitor 2014: maak niet ontvankelijkheid mogelijk in jeugdzaken.

30 Salduz HR 21 januari 2014, ECLI:NL:HR:2014:133 Casus: gewapende overval. In HB voert raadsman aan dat jeugdige verdachte niet gewezen was op recht op verhoorbijstand. Niet ondubbelzinnig afstand gedaan. Hof: geen sprake van vormverzuim. Verdachte vrijwillig bij politie verschenen. Had advocaat voorafgaand aan verhoor gesproken. Advocaat had niet aangegeven bij het verhoor aanwezig te willen zijn. HR: schending van art. 359a Sv aangenomen. Verdachte moet worden gewezen vóór aanvang eerste verhoor op recht op raadpleging van advocaat. Uit het feit dat advocaat na verlenen consultatiebijstand niet heeft medegedeeld bij het verhoor aanwezig te willen zijn, kan niet volgen dat verdachte ondubbelzinnig afstand heeft gedaan van bijstand. Verklaring bij politie mag niet meewegen voor bewijs. Wel verklaring bij rb.

31 Wetgeving: rechtsbijstand bij politieverhoor Advies Raad voor de Kinderbescherming: Het verplichten van het mededelen van het recht op rechtsbijstand (art 28, lid 2 Sv nieuw) ziet de Raad als een noodzakelijke voorwaarde om het verlenen van rechtsbijstand mogelijk te maken. Afstand zou niet mogelijk moeten zijn. Art. 28a: geen onderscheid naar delict. Tijdswinst: advocaat op politiebureau. Bijstand in persoon (zie artikel M. Bruning: streetwise gedrag) Termijn van 6 naar 9 uur uitbreiden voor ophouden verhoor; kan aantal ivst. verminderen. Wegvallen vertrouwenspersoon in relatie positie ouders.

32 Advies RSJ: geen afstand -> positie 16/17 jarigen. Advies HALT: Advisering zwijgrecht of ontkenning delict betekent geen HALT. Kans op overnachting in politiecel is groter. Kans ook groter op waarschuwing bij geringe delicten; pedagogische waarde HALT.

33 ZSM Pilot levert andere resultaten volwassenen en kinderen qua procesversnelling. (Landelijk Instrumentarium Jeugdstrafrechtketen en Proces- Verbaal Minderjarigen). Het geven van een (voorlopige) afdoeningsbeslissing is mogelijk voor de groep minderjarigen waarbij uit de preselectie/het LIJ blijkt: laag recidiverisico. Versnelling: tijdige en inhoudelijk juiste info beschikbaar in vroeg stadium.

34 In beweging. Aanpassing Sv.: positie ouders, overgang Pij naar TBS. Constateringen Jaarbericht Kinderrechten 2014: Verlaging aantal gehoorde verdachte kinderen: 2009: , 2013: (16%) Toename registratie in DNA databank (12%) Teveel kk in JJI in vh: uiterste middel? Art. 37 IVRK; 79% kk in JJI in voorarrest; 216 adolescenten van april 2014 tot 1 febr. 2015: gevaar samenplaatsing. Aanbevelingen: Meer specialismen bij politie, OM en RM; Kk max 3 dagen in politiecel (schrapping art. 15 BJJ); foresische pleegzorg ontwikkelen; 12 en 13 jarigen niet in JJ (27 in totaal in 2013, gemidd. 39 dg), alternatieven in jeugdzorg; Herstelrecht invoeren voor alle jongeren; Jongeren betrekken bij nazorgbeleid; Speciale regeling DNA opname.