(Jeugd)zorg en staatssteun

Transcriptie

1 (Jeugd)zorg en staatssteun Rotterdam, 17 november 2014 Loubna Boufrach (ActiZ) Yvonne Maasdam (MBF advocaten)

2 Programma 1. Wie zijn wij? 2. Wanneer is sprake van inkoop of subsidie? 3. Staatssteun/ Wet Markt en Overheid en DAEB? 4. Wat zien we in de praktijk?

3 Inkoop of Subsidie

4 Zelf doen of uitbesteden? Zelf doen: Geen plicht tot concurrentiestelling Eigen dienst Derde als ware het een eigen dienst (inbesteding / quasi-inhouse-uitzondering) Uitbesteden: Wel/geen plicht tot concurrentiestelling Overheidsopdracht Concessie voor diensten Zuivere subsidie

5 Kwalificatie Overheidsopdracht Kwalificatie Concessie voor diensten Ondernemer verricht diensten Zorgverlener verricht dienst ten (i) ten behoeve van de behoeve van burgers ter gemeente of uitvoering van een taak die op de (ii) ten behoeve van burgers gemeente rust. ter uitvoering van een taak die op de gemeente rust. Kwalificatie Zuivere subsidie Ondernemer verricht diensten ten behoeve van algemeen belang (aan burgers) (niet ter uitvoering van een specifieke taak die op de gemeente rust), en vraagt daar subsidie voor aan. De gemeente stelt specifieke eisen aan de wijze waarop dienst moet worden verricht. Exploitatierisico bij gemeente De gemeente stelt specifieke eisen aan de wijze waarop dienst moet worden verricht. Exploitatierisico bij dienstverlener De gemeente stelt voorwaarden waaraan de subsidieaanvraag/het project moet voldoen. Niet relevant is wie het exploitatierisico draagt. Plicht om dienst te verrichten. Bij niet verrichten kan sprake zijn van plicht tot vergoeden schade. Plicht om dienst te verrichten. Bij niet verrichten kan sprake zijn van plicht tot vergoeden schade. Geen plicht om dienst te verrichten. Bij niet verrichten kan sprake zijn van plicht tot terugbetaling.

6 Staatssteun / Markt & Overheid en DAEB

7 Doel verbod staatssteun: gelijk speelveld in stand houden voor alle ondernemingen die op de interne markt actief zijn Stelling: wie correct aanbesteedt zal geen last hebben van de Europese staatssteunregels.

8 Drie hoofdvragen: 1. Is er sprake van staatssteun? 2. De algemene groepsvrijstellling of de minimis vrijstellingsverordening van toepassing? 3. Gelden er specifieke DAEB-regels (Diensten van algemeen economisch belang)

9 1. Is er sprake van staatssteun? Criteria staatssteun (artikel 107 lid 1 VWEU) A. Verleend door staten of bekostigd vanuit algemene middelen B. Voordeel van niet-marktconforme aard C. Selectiviteit: begunstiging van één of meer ondernemingen D. Vervalsing van de mededinging en effect op het intracommunautair handelsverkeer

10 Concrete voorbeelden Subsidies/premies Leningen tegen gunstige voorwaarden Verlenen van garanties Vermindering/kwijtschelding belastingen/sociale premies Afdekken exploitatieverliezen Overdracht of ter beschikkingstelling van publiek onroerend goed (grond/gebouwen) onder de marktprijs Afnemen van producten/diensten boven de marktprijs

11 Criterium D: vervalsing mededinging en effect op interstatelijk handelsverkeer Steunmaatregel leidt volgens HvJ al snel tot vervalsing van de mededinging HvJ EU, Altmark-arrest: iedere toekenning van steun, hoe gering ook, aan een onderneming die activiteiten uitoefent op de communautaire markt kan mededingingsvervalsing veroorzaken en het handelsverkeer tussen de lidstaten negatief beïnvloeden. Daarbij hangt het niet af van de plaatselijke of regionale aard van de geleverde dienst. Belgische ziekenhuiszaak BUPA arrest en beschikkingen N541/2004 en N542/2004

12 Voldaan aan alle voorwaarden van artikel 107, lid 1, VWEU dan: Verplichte aanmelding bij de Europese Commissie, behalve als sprake is van vrijstelling van meldingsplicht of specifieke DAEB-regels gelden EC toetst of de steunmaatregel verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt

13 Diensten van algemeen economisch belang (DAEB)

14 Altmark arrest en DAEB-pakket Indien sprake is van uitvoering van een dienst van algemeen economisch belang (DAEB) is er geen sprake van staatssteun mits voldaan wordt aan de volgende criteria: Overheidsorgaan legt bij formeel overheidsbesluit vast dat diensten worden verricht door specifiek aangewezen onderneming Overheidsorgaan stelt budget vast op basis van objectieve en doorzichtige criteria Overheidsorgaan onderbouwt dat geen sprake is van overcompensatie voor de diensten Overheidsorgaan heeft de dienst aanbesteed of toont aan dat enkel kosten worden gecompenseerd die een gemiddeld goed beheerde onderneming belast met de diensten zou hebben gemaakt.

15 Herziening DAEB-pakket januari 2012 Vier instrumenten: 1. Een nieuwe mededeling, die de basisbegrippen uit het staatssteunrecht voor DAEB's toelicht; 2. Een herzien besluit, waardoor overheden voor een ruimere groep sociale diensten compensaties niet meer aan hoeven te melden; 3. Een herziene kaderregeling voor het beoordelen van grote compensatiebedragen voor DAEB's buiten de sociale dienstverlening; 4. Een DAEB de-minimisverordening

16 DAEB Besluit 2012/21/EU Vrijstelling meldingsplicht voor compensatie voor verrichten van een DAEB Relevant voor de zorgsector: compensatie ten behoeve van het verrichten van diensten van algemeen economisch belang door ziekenhuizen die medische zorg bieden, daaronder begrepen, in voorkomend geval, spoedeisende hulp compensatie ten behoeve van het verrichten van diensten van algemeen economisch belang waarmee wordt voldaan aan sociale behoeften wat betreft gezondheidszorg en langdurige zorg, kinderopvang, toegang tot de arbeidsmarkt en herintreding, sociale huisvesting en de zorg voor en sociale inclusie van kwetsbare groepen

17 DAEB Besluit 2012/21/EU Voorwaarden: 1. Besluit overheidsorgaan waarbij de openbare dienstverplichtingen worden opgelegd 2. Vaststellen van de inhoud en duur van de verplichtingen 3. Naam van de onderneming 4. De aard van alle uitsluitende of bijzondere rechten die de onderneming door het toewijzende overheidsorgaan zijn verleend 5. Een beschrijving van het compensatiemechanisme en de parameters voor berekening, monitoring en herziening van de compensatie 6. De regelingen om eventuele overcompensatie te vermijden en terug te vorderen 7. Een verwijzing naar het besluit

18 Aanbesteding is niet in alle gevallen een remedie tegen staatssteun (DAEB Mededeling rnrs. 62 t/m 68) Aanbesteding voldoet: Openbare en nietopenbare aanbestedingsprocedures Gunningscriteria: laagste prijs of emvi Aanbesteding voldoet niet: Concurrentiegerichte dialoog Onderhandelingsprocedure Als er maar één bieder is IE of infrastuctuur in handen is van de dienstverlener

19 Wet Markt en Overheid Gedragsregels in de Mededingingswet voor de bijklussende overheid Het moet gaan om een ondernemingsactiviteit Uitzonderingen o.a. DAEB Toepasselijkheid Europese staatssteunregels

20 4. Wat zien we in de praktijk?

21 1. Bouwen aan eigenstandige gemeentelijke infrastructuur 2. (Transfer)verpleegkundig uit het sociale wijkteam dient onafhankelijk te zijn. Hoe organiseer je dat? 3. Zorgaanbieders klagen over het te pas en onpas gebruiken van subsidie voor jeugdketens. Waarom niet aanbesteden? 4. Afschuifgedrag tussen zorgverzekeraars en gemeenten: 1ste lijns zorg en rol wijkverpleegkundige inc. rol huisartsen. Wie is als eerste aan zet (financiering/ inkoop) 5. Inzet DAEB hangt samen met maatschappelijke positie van zorg. Bewustzijn gemeenten neemt toe rond staatsteun en mededinging

22 Discussie Herkent u deze signalen en wat is uw lezing? Is voldoen aan staatsteun- en mededingingsregelgeving verantwoordelijkheid van de gemeente, de zorgaanbieder of van beide? Stelling: is er sprake van marktfalen in de wmo en jeugdzorg? Stelling: Als je een DAEB oplegt hoeft u niet meer aan te besteden en handelt u staatssteunproof?

23 Vragen?

24 Bedankt voor uw aandacht! Maasdam Broers Fischer advocaten ActiZ