BIJENPLAN GEMEENTE KASTERLEE

Transcriptie

1 BIJENPLAN GEMEENTE KASTERLEE Achtergrond Het gaat niet goed met de bijen, zowel de honingbijen als de solitaire bijen hebben het moeilijk. Ziekten, pesticiden, maar ook het verdwijnen van nestgelegenheid en gebrek aan voedsel spelen hierin een rol. Vermits bijen onze belangrijkste bondgenoten in de voedselproductie zijn, is het hoog tijd dat we ze een handje gaan helpen. Op diverse niveaus, van provinciaal tot Europees, zijn er onderzoeken gedaan naar het verdwijnen van de bij en zijn er plannen opgesteld om ze te helpen. Zo hebben de Europese lidstaten een beperking op het gebruik van schadelijke pesticiden voor bijen en andere bestuivers goedgekeurd. Ook onze gemeente wil haar steentje bijdragen. Om deze problematiek onder de aandacht te brengen, vertoonde de milieuraad van Kasterlee op 19 juni 2013 de film More than honey van Markus Imhoof als open milieuraad. Op advies van de Milieuraad keurde de gemeenteraad op 24 juni 2014 de adoptie van de bij goed en gaf tevens haar goedkeuring voor het opstellen en uitvoeren van een actieplan ter ondersteuning en bescherming van de bij. De acties die hier uit voortvloeien komen de biodiversiteit in het algemeen ten goede. Kader Op 25 oktober 2011 keurde het Vlaams parlement een resolutie goed voor een actieplan voor het behoud van de honingbij en de wilde bij in Vlaanderen. FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu werkte een Bijenplan uit: Bijengezondheid, ook onze gezondheid Dit plan omvat acties op verschillende vlakken die tegen eind 2014 moeten gerealiseerd zijn. Het bijenplan van Kasterlee kadert in het meerjarig beleidsplan van Kasterlee, strategische doelstelling nr. 5, namelijk het gemeentebestuur staat in voor uitbouw en onderhoud van een degelijke infrastructuur, ingericht in functie van de noden, ingebed in een leefbare en groene omgeving met oog voor de verlaging van de uitstoot van broeikasgassen en CO 2.

2 Doelstellingen van het bijenplan: 1. inzetten op het verbeteren van de leefomstandigheden van de bijen: creëren van extra voedselbronnen en van nestgelegenheid 2. sensibilisatie: zowel scholen, landbouw, industrie/kmo als particulieren kunnen hun steentje bijdragen. 3. ondersteuning van de lokale imkers 4. charter bij-vriendelijke gemeente Doelstellingen omzetten in de praktijk De doelstellingen van het bijenplan vertalen zich in een aantal maatregelen die zich situeren in het dagelijkse beleid van de gemeente: 1. Verbeteren van de leefomstandigheden van de bij: a. drachtplanten op het openbaar domein b. drachtplanten op privéterrein c. nestgelegenheid 2. sensibilisatie: a. inwoners b. landbouwers en KMO s 3. ondersteuning van de lokale imkers: a. Organiseren van infomomenten om de imkerij bekend te maken bij de bevolking b. Praktische ondersteuning van de imkers 4. Charter Bij-vriendelijke gemeente ondertekenen De invulling van de maatregelen gebeurt via concrete acties. Er zijn niet alleen structurele maatregelen nodig, maar ook een goede en doordachte communicatiestrategie is vereist. Hieronder volgt een niet-limitatieve lijst met acties. Bijenplan gemeente Kasterlee Pagina 2

3 1. Verbeteren van de leefomstandigheden van de bij (verhoging van de biodiversiteit) a. Drachtplanten op het openbaar domein Door een verhoging van het aantal drachtplanten met een spreiding van de bloeiperiode creëren we extra voedselgelegenheid voor de bijen. Dit biedt de mogelijkheid aan de vroegste bijen reeds voldoende voedsel te vinden, maar ook de winterbijen hebben hier behoefte aan. Het is noodzakelijk dat deze voldoende reservevoedsel vinden in het najaar om het winterseizoen te overleven. Verhoging van het aantal drachtplanten Verhoging van de diversiteit aan drachtplanten Spreiding van de dracht Het bestaande groen inventariseren en kritisch evalueren: beplanting met voldoende voedselgelegenheid voor de bijen wordt behouden of via een aangepast beheer geoptimaliseerd. Niet bijvriendelijke aanplantingen kunnen omgevormd worden in de nabije toekomst. Nieuwe aanplantingen of heraanplantingen gebeuren met aandacht voor drachtplanten. De randen van groenzones (speelzones, sportterreinen, kerkhoven) worden gescreend op mogelijke aanplant van drachtplanten. De soortkeuze bij de aanplant van nieuwe bomen gebeurt in het kader van dit plan: aanplant van bijenvriendelijke bomen, gericht onderhoud Bij de aanplant van bloembakken zo veel mogelijk gebruik maken van drachtplanten. De mogelijkheden onderzoeken om verlaten hoekjes om te vormen tot een bijenparadijs. Bijenplan gemeente Kasterlee Pagina 3

4 b. Drachtplanten op privé-eigendom De aanplant van drachtplanten met een bloeiperiode verspreid over een gans bijenjaar dient gestimuleerd te worden bij de burger. Een landelijke gemeente als Kasterlee biedt veel potentieel op dit vlak. Niet alleen in privétuinen, maar ook op terrasjes kunnen bijvriendelijke planten aangeplant worden. Deze zorgen voor verbindingselementen tussen de verschillende leefgebieden. Het belang van privétuinen ligt ook in het feit dat de huidige landbouwgebieden voor onze bijen niet aantrekkelijk zijn door een verschraling van het voedselaanbod. In de privétuinen vinden ze nog een divers voedselaanbod. Verhoging van het aantal drachtplanten op privéterrein Verhoging van de diversiteit aan drachtplanten op privéterrein Spreiding van de dracht Verdelen van bloemenzaden: het gemeentebestuur nodigt nieuwe inwoners van de gemeente uit op het gemeentehuis voor een receptie om kennis te maken met de werking van de gemeente. Tijdens deze gelegenheid biedt het gemeentebestuur bloemenzaden aan. Verdelen van bloemenzaden: pasgehuwden ontvangen een mand met lokale- en bio-producten aangeboden door het gemeentebestuur. In dit pakket wordt een pakketje bloemenzaad toegevoegd. Tijdens het jaarlijkse weekend van de compostmeester verdelen we een bijvriendelijke plant aan de bezoekers bv. Sedum. Deelnemen aan acties van IOK om de aanplant van bijvriendelijke beplanting te stimuleren. Infoavond organiseren rond bijen bv. Oog in oog met wilde bijen (Natuurpunt) of Bij zonder landschap (Natuurpunt). Bekijken van de mogelijkheden om een actie te organiseren in samenwerking met rust-en verzorgcentrum De Witte Bergen. Bijenplan gemeente Kasterlee Pagina 4

5 c. Nestgelegenheid Solitaire bijen zijn belangrijk voor de diversiteit. Zij hebben een kleiner vliegbereik dan honingbijen en moeten dus in de buurt van hun voedselbronnen over nestgelegenheid beschikken wat steeds moeilijker wordt in onze omgeving. Om hier aan tegemoet te komen, dienen we nestgelegenheid te voorzien. Zowel openbaar domein als privéterrein biedt mogelijkheden. Ook in samenwerking met de scholen kan er gewerkt worden rond dit thema en dit kan deze tevens een sensibiliserende functie uitoefenen. De leerlingen maken kennis met de bijen en het onderwerp kan verwerkt worden in het lessenpakket. Creëren van nestgelegenheden op openbaar domein Stimuleren van het creëren van nestgelegenheid op privéterrein De gemeente plaatst insectenhotels op openbaar domein op plaatsen waar deze tevens een sensibiliserende functie kunnen uitoefenen. Organiseren van infoavonden over bijen en bijenvriendelijke tuinen Organiseren van een workshop insectenhotels maken bv. in samenwerking met Natuurpunt. Tijdens deze workshop maken de deelnemers een eigen bijenhotel maken. Ter beschikking stellen van brochures met tips voor een bijenvriendelijke tuin. Bouwen van een insectenhotel i.s.m. de scholen Bijenplan gemeente Kasterlee Pagina 5

6 2. Sensibilisatie a. Sensibilisatie van de inwoners Een landelijke gemeente zoals Kasterlee biedt heel wat mogelijkheden om de biodiversiteit te verhogen op privé-eigendommen. Één van de knelpunten op dit vlak is het gebruik van pesticiden op privéterrein. Het gebruik van pesticiden is één van de redenen dat nuttige insecten verdwijnen. problematiek van de bijen bekendmaken Op openbaar domein worden de doelstellingen bekendgemaakt via informatieborden, eventueel met QR-code. Deze informatieborden worden geplaatst worden op drukbezochte plaatsen, in samenwerking met de toeristische dienst. Passieve sensibilisatie op de website en in het infoblad, borden ter hoogte van aanplantingen in het kader van dit bijenplan. Pancarten met info over bijen opstellen in de verschillende bibliotheken (afwisselend in de 3 deelbibliotheken). Organiseren van bijenwandeling i.s.m. imkers en/of Natuurpunt Sensibilisatie over de gevaren van bestrijdingsmiddelen in de privétuin. Ecologisch tuinieren promoten Bij evenementen de beestentoren van Natuurpunt ontlenen. Infoavond over bijen organiseren, als voorloper van de workshop insectenhotel, eventueel combineren met proeven van verschillende soorten honing. Samenwerking met jeugdcentrum De Hoge Rielen: op deze locatie is er reeds een bijenhal van de imkers voorhanden Ontlenen van de bijenmobiel van de Provincie voor evenementen Bijenplan gemeente Kasterlee Pagina 6

7 b. Sensibilisatie van de landbouwers en KMO s Door de intensieve landbouw verdwenen grotendeels de drachtplanten langsheen de akkerranden. De cultuurgewassen bieden noch voldoende voedsel, noch voldoende nestgelegenheid. Dit heeft als gevolg dat ook de bestuivers verdwenen. Het beperkte vliegbereik van de wilde bijen in combinatie het gebrek aan voedselgelegenheid zorgt ervoor dat de bijenpopulatie daalt in de landbouwgebieden. Op de bedrijventerreinen vinden we eveneens mogelijkheden om de bijen een handje te helpen. Ecologische herwaardering van de akkerranden Verhoging van het aantal en van de diversiteit aan drachtplanten Project akkerranden van ECO² bekendmaken bij de landbouwers: infomoment hierover organiseren. Overleg organiseren tussen de landbouwers en de imkers: Sensibilisatie om rekening te houden met deze richtlijnen bij de aanleg van nieuwe bedrijventerreinen Bijenplan gemeente Kasterlee Pagina 7

8 3. Ondersteuning van de lokale imkers De lokale imkers worden ondersteund door het ministerie van landbouw via sponsering van cursussen. Het slingeren van de honing gebeurt momenteel bij elk van de imkers thuis. De lokale imkers praktische ondersteuning beiden en bekendmaken bij de lokale bevolking. Ook een locatie om te vergaderen of infomomenten te organiseren kunnen ze goed gebruiken. De gemeente onderzoekt de mogelijkheden om een slingerlokaal ter beschikking te stellen aan de lokale imkers, mits het verkrijgen van subsidies en samenwerking met externe partners. De gemeente onderzoekt de mogelijkheden om een lokaal ter beschikking te stellen voor het organiseren van de vergaderingen en van infomomenten/opleidingen. De gemeente biedt ondersteuning voor het bekendmaken van de werking van de imkers. Bijenplan gemeente Kasterlee Pagina 8

9 4. Charter Bij-vriendelijke gemeente Het charter BIJ-VRIENDELIJKE GEMEENTE heeft als doel om te komen tot een concreet lokaal actieplan, opgesteld in samenwerking met lokale imkerverenigingen, milieuverenigingen en milieuraad. Het moet minstens elk van de drie thema s (zorgen voor een stuifmeelrijke omgeving op alle openbare plaatsen, sensibiliseren van de burger en sensibiliseren landbouw en industrie) met enkele punten behandelen. Als kasterlee akkoord gaat met dit charter en zich engageert om zelf een sensibiliseringsactie rond bijen op te zetten en om een concrete actie uit te voeren naar het creëren van een stuifmeelrijke omgeving zal uw gemeente genoemd worden als HIER WORDT GEWERKT aan een BIJ-VRIENDELIJKE gemeente. In het tweede of derde jaar moet door samenwerking met de verschillende partners een concreet lokaal actieplan ontstaan. Bij indiening van het actieplan ondertekend door de gemeenteraad wordt uw gemeente genoemd als BIJ-VRIENDELIJKE GEMEENTE. Het charter is een initiatief van Bart Van Asten en wordt onderschreven en gesteund door alle Vlaamse imkerfederaties. Door het opstellen van dit actieplan zet de gemeente een eerste stap in de richting van Bij-vriendelijke gemeente. Kasterlee ondertekent het charter Bij-vriendelijke gemeente en engageert zich daarmee acties van het bijenplan uit te voeren. Bijenplan gemeente Kasterlee Pagina 9