Wanprestatie Fire Fighting Guide

Transcriptie

1 NGB Seminar 18 september Wanprestatie Fire Fighting Guide Brechje van der Velden & Hilde van der Baan Allen & Overy

2 Inleiding Wanprestatie hoe zat het ook al weer Wanprestatie van de wederpartij Eigen wanprestatie Tips & Tricks Allen & Overy

3 Wanprestatie Fire Fighting Guide Allen & Overy

4 Hoofdregel Artikel 6:74 BW: Iedere tekortkoming in de nakoming van een verbintenis verplicht de schuldenaar de schade die de schuldeiser daardoor lijdt te vergoeden, tenzij de tekortkoming de schuldenaar niet kan worden toegerekend Vereisten: Verbintenis Opeisbare tekortkoming Toerekenbaarheid Schade Allen & Overy

5 Verbintenis Overeenkomst of andersoortig Voorwaarden / specificaties Uitleg van de overeenkomst Redelijkheid & billijkheid Onvoorziene omstandigheden Allen & Overy

6 Tekortkoming Verschillende variaties In het geheel niet nagekomen Gedeeltelijk niet nagekomen Niet op tijd nagekomen Gebrekkig nagekomen Schade toegebracht Opeisbaarheid Door partijen bepaald Art. 6:38 BW: als geen tijd voor de nakoming is bepaald in beginsel direct opeisbaar Wet, gewoonte, redelijkheid & billijkheid Allen & Overy

7 Toerekenbaarheid Schuld of toerekenbaarheid Schuld = verwijtbaarheid Toerekenbaarheid Wet Art. 6:76 (hulppersonen) Art. 6:77 (hulpzaken) Rechtshandeling Garanties Exoneratie In het verkeer geldende opvatting Verdeling van risico s Verzekering Allen & Overy

8 Schade Conditio sine qua non Aanvullend vs. vervangend Wat als scenario vs. werkelijke situatie Objectieve benadering: wat kost het om het door een derde te laten doen Allen & Overy

9 Wanprestatie wederpartij Allen & Overy

10 Waar moet je aan denken Check voorwaarden prestatie Klagen Verzuim Rechtsmiddelen keuze / strategie Nakoming Schadevergoeding Ontbinding Opschorting Profiteren van wanprestatie Naar de rechter Allen & Overy

11 Check prestatie Voorwaarden prestatie Opeisbaarheid Toerekenbaarheid / garantie Kwaliteitsgarantie of resultaatsgarantie Uitleg van de garantie Stilzwijgende garantie Rechtsgevolg = risicoverdeling Herstelbare tekortkoming Voldoende ernstige tekortkoming Gevolgen / strategie Allen & Overy

12 Klagen Klachtplicht art. 6:89 BW / 7:23 BW Binnen bekwame tijd nadat het gebrek is of had moeten worden ontdekt Mededelingsplicht vs. onderzoeksplicht Concrete termijn afhankelijk van omstandigheden van het geval Waarneembaarheid afwijking Deskundigheid partijen Onderlinge verhouding partijen (Juridische) kennis en / of advies Heeft de wederpartij schade geleden door de vertraging? Allen & Overy

13 Verzuim (I) Blijvende onmogelijkheid: geen verzuim vereist Tijdelijke onmogelijkheid Zolang de prestatie uitblijft nadat zij opeisbaar geworden is en Voldaan is aan de vereisten van art. 6:82 of 6:83 BW Verzuim zonder ingebrekestelling (art. 6:83 BW) Fatale termijn Verbintenis uit onrechtmatige daad of schadevergoeding Mededeling schuldenaar Uit hoofde van de wet Redelijkheid & billijkheid In alle andere gevallen: ingebrekestelling sturen (art. 6:82 BW) Allen & Overy

14 Verzuim (II) Blijvende onmogelijkheid Praktische, wettelijke of morele onmogelijkheid Ondeugdelijke prestatie Doorlopende prestatie Schending van verbintenis om niet te doen Allen & Overy

15 Verzuim (III) Verzuim zonder ingebrekestelling (art. 6:83 BW) Tussen partijen overeengekomen termijn voor nakoming / fatale termijn (ook door de rechter bepaalde termijn) Mededeling schuldenaar Hoeft geen expliciete weigering te zijn Uitdrukkelijke of stilzwijgende aanvaarding gevolgen verzuim Verbintenis uit onrechtmatige daad of schadevergoeding Uit hoofde van de wet Bijvoorbeeld bij ontvangst te kwader trouw (art. 6:205 en 6:274 BW) Redelijkheid & Billijkheid Spoedeisendheid Slecht bereikbare of niet reagerende schuldeiser Allen & Overy

16 Verzuim (IV) Ingebrekestelling: de schuldenaar is in verzuim als de ingebrekestelling hem heeft bereikt en hij niet is nagekomen binnen de gestelde termijn Functie: geven van een laatste termijn voor nakoming Schriftelijkheidsvereiste ( mag ook) Inhoudelijke vereisten: Aanmaning, waarin duidelijk gesteld wordt wat er van de schuldenaar wordt verwacht Duidelijke termijnstelling wat moet er wanneer gebeuren Aansprakelijkstelling Let op: aanvullend recht Allen & Overy

17 Gevolgen Verzuim Risico van de prestatie gaat over op de schuldenaar, ook t.a.v. tijdens het verzuim ontstane onmogelijkheid tot nakoming (tenzij schade ook zou zijn geleden bij behoorlijke nakoming) Schuldenaar moet vertragingsschade vergoeden Schuldeiser kan vervangende schadevergoeding vorderen Wettelijke rente gaat lopen Schuldeiser kan ontbinden Allen & Overy

18 Rechtsmiddelen In beginsel vrije keus schuldeiser Nakoming Schadevergoeding Aanvullend: vertragingsschade en gevolgschade (combinatie mogelijk) Vervangend (exclusief) Ontbinding Opschorting Maar: redelijkheid & billijkheid Allen & Overy

19 Rechtsmiddelen Nakoming Uitgangspunt is dat de schuldeiser nakoming kan vorderen (evt. op straffe van dwangsom) Uitzondering: onmogelijkheid nakoming Let op: mogelijk beroep op gewijzigde omstandigheden Allen & Overy

20 Rechtsmiddelen Aanvullende Schadevergoeding Vertragingsschade: de schade die de schuldeiser lijdt doordat de prestatie uitblijft Gevolgschade: bijkomende schade die de schuldeiser in zijn overige vermogen lijdt Kan in combinatie met vordering tot nakoming, vervangende schadevergoeding of ontbinding Allen & Overy

21 Rechtsmiddelen Vervangende Schadevergoeding Ter vervanging van de prestatie zelf Exclusief: niet in combinatie met nakoming of ontbinding De schuldeiser heeft recht op vergoeding van de waarde van de uitgebleven prestatie Objectieve waarderingsmethode = de vergoeding moet de schuldeiser in staat stellen om het door een derde te laten doen Door schriftelijke mededeling Uitzondering: niet wanneer de tekortkoming de omzetting niet rechtvaardigt Let op: eigen verplichtingen blijven bestaan Allen & Overy

22 Rechtsmiddelen Ontbinding Hoofdregel: iedere tekortkoming in de nakoming geeft recht op ontbinding Uitzondering: als de tekortkoming door bijzondere aard of geringe betekenis de ontbinding niet rechtvaardigt Niet als de schuldeiser zelf in verzuim is Schriftelijke verklaring Ook gedeeltelijke ontbinding mogelijk Als al is gepresteerd ontstaat een ongedaanmakingsverplichting Keuze schuldeiser: mag ook als minder bezwaarlijk alternatief eveneens mogelijk is Allen & Overy

23 Rechtsmiddelen Opschorting Hoofdregel: als de schuldeiser een opeisbare vordering heeft, mag hij zijn eigen prestatie opschorten tot voldoening van die vordering plaatsvindt mits voldoende samenhang tussen de vorderingen bestaat Vereiste van voldoende samenhang Redelijkheid en billijkheid: ernst van niet-nakoming, duidelijkheid, gebruik/aanvaarding Wanneer niet Schuldeisersverzuim Blijvende onmogelijkheid Geen beslag op vordering schuldenaar mogelijk Als zekerheid is gesteld (tenzij onredelijke vertraging) Ook na verjaring van de rechtsvordering (maar niet bij verval) Allen & Overy

24 Profiteren van Wanprestatie Profiteren van andermans wanprestatie kan onrechtmatig zijn jegens derden Vereiste van wetenschap Bijkomende omstandigheden: Uitlokken of beïnvloeden van de wanprestatie Ernst en voorzienbaarheid van het nadeel Bijzondere vertrouwenspositie (Onderzoeksplicht) professionele partij? Allen & Overy

25 Naar de rechter Beslag Ter bewaring van rechten Kan effectief zijn als pressiemiddel, maar Niet bij vordering tot nakoming Vordering tot schadevergoeding mogelijk moeilijk te begroten Risico aansprakelijkheid beslaglegger Kort geding Snelle procedure Voor doen of nalaten (nakoming vorderen) Effectief, met name door mogelijkheid dwangsom Ook mogelijk bij geldvordering, maar strengere toets Bodemprocedure Door tijdsfactor minder effectief als pressiemiddel / voor vordering tot nakoming Wel voor bodemvordering (ontbinding, aanpassing overeenkomst, schadevergoeding) Allen & Overy

26 Eigen Wanprestatie Allen & Overy

27 Waar moet je aan denken Check voorwaarden prestatie Wat had je moeten doen Waarvoor ben je aansprakelijk Exoneratie? Overmacht Onvoorziene omstandigheden Alternatieve oplossingen Strategie bepalen Beëindigen verzuim Keuze afdwingen Allen & Overy

28 Check voorwaarden prestatie Voorwaarden prestatie Opeisbaarheid Toerekenbaar evt. exoneratieclausule Herstelbare tekortkoming Allen & Overy

29 Exoneratie (I) Verschillende vormen Generlei aansprakelijkheid (let op: redelijkheid en billijkheid) Beperking van toerekenbaarheid, bijvoorbeeld overmachtsclausule Beperking van gevolgen, bijvoorbeeld cap of aan verzekering gekoppelde limiet Let op uitleg clausule Allen & Overy

30 Exoneratie (II) Wettelijke beperkingen reikwijdte Goede zeden, misbruik van omstandigheden Specifieke beperkingen, bijvoorbeeld consumentenkoop en productaansprakelijkheid Wettelijke beperkingen vorm Let op vernietigbaarheid exoneratiebeding in algemene voorwaarden, in het bijzonder bij consumenten Redelijkheid en billijkheid Aard en oorzaak van de tekortkoming Hoedanigheid partijen Allen & Overy

31 Overmacht Als de tekortkoming niet te wijten is aan schuld van de schuldenaar en ook niet voor zijn risico komt Kan zowel tijdelijk als blijvend zijn Blijvende overmacht: opheffing werking verbintenis Tijdelijke overmacht: schorsing, in beginsel geen schadevergoeding wegens vertraging Kan ook zien op een gedeelte van de overeenkomst Verbintenis blijft bestaan dus ontbinding kan nog steeds noodzakelijk zijn Mogelijkheid aanpassing overeenkomst / opheffing overmacht Let op: wel beperkt schadeplichtig als je ten gevolge van de overmacht een voordeel geniet (ongerechtvaardigde verrijking) art. 6:78 BW Allen & Overy

32 Onvoorziene omstandigheden Lex specialis van 6:248 BW (redelijkheid & billijkheid) De rechter kan op verzoek van een partij de overeenkomst aanpassen of geheel of gedeeltelijk ontbinden Voorwaarde: door gewijzigde omstandigheden kan de wederpartij naar maatstaven van redelijkheid & billijkheid niet verwachten dat de overeenkomst ongewijzigd in stand blijft Niet: als de omstandigheden krachtens de aard van de overeenkomst of de in het verkeer geldende opvattingen voor rekening komen van degene die zich er op beroept Let op aard van de omstandigheden, aard van de verbintenis, hoedanigheid van partijen, voorzienbaarheid Allen & Overy

33 Beëindigen verzuim Verzuim kan worden gezuiverd door alsnog behoorlijk na te komen Verplichting tot vergoeding vertragingsschade en gevolgschade blijft echter bestaan Als aanbod tot zuivering verzuim niet tevens vergoeding schade inhoudt, mag de schuldeiser weigeren Als aanbod tot zuivering verzuim ook vergoeding schade inhoudt mag de schuldeiser dit niet weigeren (schuldeisersverzuim; einde verzuim maar nog wel verplichting tot schadevergoeding) Geen bevoegdheid tot zuivering: Als nakoming blijvend onmogelijk is geworden Als de wederpartij vervangende schadevergoeding heeft gevorderd Als de overeenkomst is vernietigd of ontbonden Mogelijk ook als de schuldeiser al heeft aangegeven dat hij geen nakoming wil maar zich wil beraden over keuze tussen ontbinding of vervangende schadevergoeding Allen & Overy

34 Keuze afdwingen Schuldenaar mag schuldeiser een redelijke termijn stellen waarbinnen hij moet kiezen uit de hem ten dienste staande middelen Als de schuldeiser niet tijdig kiest dan Bij toerekenbare tekortkoming: alleen nog recht op schadevergoeding, geen nakoming of ontbinding (uitzondering bij verbintenis tot betaling geldsom) Bij niet-toerekenbare tekortkoming (overmacht): ontbinding en evt. vergoeding verkregen voordeel schuldenaar (art. 6:78 BW) Kiest de schuldeiser voor nakoming en schiet de schuldenaar weer tekort, dan begin je opnieuw Allen & Overy

35 Tips voor schuldeisers Allen & Overy

36 Als de wederpartij wanpresteert Let op de klachtplicht Kies een strategie / gewenste uitkomst (nakoming of niet) Stel duidelijke eisen en termijnen (ingebrekestelling) Let op mogelijkheden tot schadebeperking Als nakoming gewenst (en niet onmogelijk) is, eventueel afdwingen in kort geding Allen & Overy

37 Tips voor schuldenaars Allen & Overy

38 Als je zelf dreigt te gaan wanpresteren Houdt dialoog / onderhandelingen open Stuur aan op alternatieven of aanpassing contract indien gewenst Neem duidelijk positie in als sprake is van overmacht of onvoorziene omstandigheden Let op mogelijkheden tot schadebeperking Dwing eventueel een keuze af bij de wederpartij Allen & Overy

39 Vragen? These are presentation slides only. The information within these slides does not constitute definitive advice and should not be used as the basis for giving definitive advice without checking the primary sources. Allen & Overy means Allen & Overy LLP and/or its affiliated undertakings. The term partner is used to refer to a member of Allen & Overy LLP or an employee or consultant with equivalent standing and qualifications or an individual with equivalent status in one of Allen & Overy LLP's affiliated undertakings. Allen & Overy

40 Contact details: Brechje van der Velden +31 (0) Hilde van der Baan +31 (0) Allen & Overy