Het station te Waregem

Transcriptie

1 BEZIENSWAARDIGHEDEN Het station te Waregem De tijd van de industriële revolutie bracht een nieuw vervoermiddel aan: de trein - eerst de stoomtrein, later de dieseltrein en de elektrische trein. De spoorlijn Gent- Rijsel werd ingereden op 25 augustus Dit bracht voor onze streek ernstige veranderingen met zich mee. Zo zien we dat te Waregem heel wat belangrijke bedrijven rond het station ontstonden. Zoals ook het geval was voor de andere spoorlijnen had de aanleg van de lijn Gent- Kortrijk heel wat voeten in de aarde. De ingenieurs De Ridder en Simons hadden een ontwerp gemaakt waarin de geplande spoorlijn het Leiebekken zou volgen naar Kortrijk. Er waren ook instanties die een andere oplossing voorstelden langs het Scheldebekken naar Oudenaarde toe en vandaar naar Kortrijk. De gemeenten uit het Leiebekken verdedigden het oorspronkelijke ontwerp met veel gloed en overtuiging, en met argumenten op het vlak van bodemgesteldheid, economie en bevolkingsdichtheid. De gemeenteraad van Deinze bijvoorbeeld voer heftig uit tegen hen die de spoorlijn naar het Scheldebekken wilden verleggen en dus andere gemeenten laten bedienen: "Het zijn werkelijk merkwaardige gemeente - aldus de Deinzenaren - door de uitgestrektheid van hun onvruchtbaar en onbevolkt territorium en door hun volledige nietigheid aangaande industrie en handel." Hun eigen streek noemden zij: "een rijke landstreek met een hoge bevolkingsgraad... Deinze is een industrie- en handelsstad en is in voortdurende verbinding met een groot aantal andere steden." Indien de spoorlijn zou aangelegd worden langs Nazareth en Kruishoutem, vreesden de gemeenteraadsleden dat heel de bevolking de voorkeur zou geven aan de postkoets, die regelmatige verbindingen onderhield met Gent en Kortrijk. Werd het station gebouwd in Deinze, dan nam de gemeenteraad zich voor elke rechtstreekse verbinding van de postkoets met die twee de Gavergids 2000 / 3 3

2 steden af te schaffen. Om die petitie aan de "Minister der Publyke Werken" over te maken, besliste de gemeenteraad de burgemeester en een schepen af te vaardigen naar Brussel. Ook de gemeenteraad van Kortrijk stuurde een delegatie bestaande uit de burgemeester en twee schepenen naar Brussel. Hun opdracht bestond er niet in om het verleggen van de spoorlijn te bepleiten maar had betrekking op de inplanting van het stationsgebouw. Ook in Luik, Gent en Brugge waren meningsverschillen gerezen over het stationsgebouw. De gemeenteraad van Kortrijk stelde voor, rekening houdend met de belangrijke investeringen die nodig zijn voor de aanleg van een spoorwegnet, dat het algemeen belang zwaarder moest doorwegen dan privébelangen. Bovendien sloegen zij het belang van Kortrijk hoger aan dan dat van andere steden omdat bij het station ook een douanekantoor moest gebouwd worden voor het vervullen van de formaliteiten bij in- en uitvoer. Daarom, aldus de gemeenteraad, moest het station in de nabijheid van de stad gebouwd worden, want de reiziger die opgehouden werd voor het vervullen van die formaliteiten moest in de onmiddellijke omgeving van het station overnachtingsmogelijkheden vinden. Ook de vertrek- en aankomstplaatsen van de postkoetsen mochten niet ver verwijderd zijn van het stationsgebouw. Deze overwegingen golden overigens niet alleen voor het reizigers- maar ook voor het goederenvervoer. De meest geschikte plaats voor de inplanting van het stationsgebouw was volgens het gemeentebestuur gelegen tussen de stadspoorten van Doornik en Rijsel. De plaats leende zich tevens uitstekend voor het doortrekken van de spoorlijn naar de Franse grens. het oude station van Kortrijk Een half jaar later liet de minister van Openbare Werken het gemeentebestuur van Kortrijk weten dat hij hun argumenten aanvaardde en het station zou ingeplant worden op de door hen aangewezen plaats. Het gemeentebestuur besliste meteen met eenparigheid van stemmen dat vóór het nieuwe station een standplaats voor koetsen zou aangelegd worden. In de gemeenteraad van 17 november 1838 werd uiteindelijk het akkoord tussen de Staat en de stad met algemene stemmen goedgekeurd en konden de werken beginnen die een jaar later zouden bekroond worden met de inhuldiging van de nieuwe spoorlijn. 22 september 1839 was in meer dan een opzicht een bijzondere dag voor Kortrijk. Niet alleen had op die dag de officiële inhuldiging plaats van de nieuwe spoorlijn. De gebeurtenis werd ook vereeuwigd op een daguerreotypie-foto, de niet zo lang tevoren uitgevonden techniek om beelden vast te leggen op een lichtgevoelige plaat, en een voorloper van de moderne fotografie. Zowaar een dubbele primeur dus voor Kortrijk. De personaliteiten dienden zeven de Gavergids 2000 / 3 4

3 seconden onbeweeglijk te blijven zitten. Het begin van de opname werd aangekondigd door een kanonschot. Je zou voor minder met de ogen knipperen... YZEREN WEG. Programma van de Inhuldiging der Sectie van Gend op Kortryk. Op den 22 September zal plaets hebben de opening van de sectien der belgische yzeren wegen naer Frankryk, van Gend naer Kortryk. Konvooyen, zamengesteld uyt rytuygen met nationale kleuren versierd, zullen van Brussel en van Kortryk vertrekken om zich tot Gend te vereenigen, te weten: van Brussel ten 11 uren 30 minuten 's morgens; van Kortryk 's middags. Er zullen rytuygen in de gewone konvooyen behouden worden, voor uytgenoodigde persoonen der steden van : Antwerpen, in het vertrek van 10 uren 45 minuten 's morgens naer Gend. Luyk 7 idem. Tienen 9 idem. Leuven 10 idem. Mechelen idem. Dendermonde idem. Ostende idem. Brugge 12 idem. Deze persoonen zullen in de rytuygen van den algemeenen stoet, van Gend vertrekkende, plaets nemen. De Overheden der stad Kortryk en deze van Brussel, zullen ter statie van Gend, door den heer gouverneur der provintie Oost-Vlaenderen, ontvangen worden. Den algemeenen stoet, voorafgegaen door eene locomotive, bestemd om den weg gade te slaen, zal ten 3 uren 's namiddags van Gend vertrekken, om ten 4 uren en half ter statie van Kortryk aen te komen. Eene tent zal in de statie geschikt zyn, tot het ontvangen van hunne Majesteyt den Koning en de Koningin. Tenten zullen aldaer opgeregt worden, voor de persoonen uytgenoodigd om de Opening deze sectie by te wonen. Het vertrek en den doortogt der konvooyen, als ook de aenkomst van den algemeenen stoet tot Kortryk, zullen door het kanon, aengekondigd worden. Het vertrek voor de terugkeering der uytgenoodigde persoonen, zal plaets hebben, van Kortryk naer Gend, den 22 ten 10 uren 's avonds; en van Kortryk naer al de directien, den 23 ten 7 uren en half. De programma der plaetselyke feesten van Kortryk, voor zoo veel zy de Inhuldiging van den Yzeren Weg aengaen, zal eenstemmig met het departement der publyke werken, geschikt worden. Brussel, den 5 September Den Minister der publyke werken, (Geteekend) NOTHOMB. tekst van het originele pamflet, Verz. Rijksarchief Kortrijk - Modern Stadsarchief Kortrijk, nr de Gavergids 2000 / 3 5

4 Waregem Achteraan het oude Stationsplein van Waregem stond het huis van Emile Pauwels, herbergier van het Hotel du Parc en tevens aardappelkoopman. Zijn huis stond haaks op de andere huizen van de rij. Naast Hotel du Parc was er plaats voorzien om paarden te stallen. Verder stond het gebouw voor de controle van belastingen en accijnzen, dan Café de la Poste van Theofiel Dhalluin. Ernaast stond het postgebouw zelf en dan nog Café de la Station. Het laatste huis van de Stationsstraat was de herberg Au Belle Vue, waar voerman Désiré Marcant woonde en dat later de naam De Mooie Molen zou dragen. Daarnaast lag de Gambrinus. Op de hoek van het Stationsplein lag Au Pavillon, een zeer bekende herberg. Achter huize Pauwels lag het park van de familie Boulez, die aan de andere zijde van de spoorweg woonde. In dit park was de aankomst voorzien van de eerste Waregemse paardenkoersen. het stationsplein kort vóór de Eerste Wereldoorlog Tijdens de eerste wereldoorlog werden de spoorweginstallaties te Waregem sterk uitgebreid. In 1917 moesten daarvoor het kasteeltje Boulez, de hofsteden Vanpraet en 'het Vapeurke' plaats maken. Op 19 oktober 1918 werd station en spoor gedynamiteerd door de wegtrekkende Duitsers. Sporen en gebouw werden grondig vernield. Het voorlopig station dat daarna opgetrokken werd, heeft het noodgedwongen zeer lang 'voorlopig' uitgehouden. het gedynamiteerde station de Gavergids 2000 / 3 6

5 Pas in 1980 werd het huidige stationsgebouw opgetrokken. Dit ging samen met de elektrificatie van de lijn Kortrijk-Gent. Bij die gelegenheid werden bruggen en viaducten opgetrokken, overal waar wegen de sporen dwarsten. Meteen verdwenen de bewaakte en onbewaakte overwegen. het noodstation, gebouwd na WOI en in gebruik tot 1980 de Gavergids 2000 / 3 7