Computerarchitectuur en netwerken. Netwerklaag/Routering
|
|
|
- Ruth Jacobs
- 9 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 Computerarchitectuur en netwerken Netwerklaag/Routering Lennart Herlaar 8 oktober 06
2 Inhoud Routeringsalgoritmen Link state Distance vector Hierarchische routering Routering in Internet RIP OSPF BGP Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken
3 Routering Host, router network layer functions: Transport layer: TCP, UDP Network layer Routing protocols path selection RIP, OSPF, BGP forwarding table IP protocol addressing conventions datagram format packet handling conventions ICMP protocol error reporting router signaling Link layer physical layer Network Layer 4-3 Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken
4 Routeringsalgoritme Routeringsalgoritme moet kortste pad tussen X en Y uitrekenen kortste = afstand, tijd, kosten etc. Variaties: centraal: op één plaats uitgerekend voor hele netwerk decentraal: door gezamenlijke nodes (routers) uitgerekend statisch: reageert niet op veranderingen van netwerk dynamisch: past zich aan aan gewijzigde omstandigheden lastgevoelig: houdt rekening met belasting van netwerk (congestie) lastongevoelig: houdt geen rekening met netwerkbelasting In Internet: Link State Algoritme Distance Vector Algoritme Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 3
5 Voorbeeld netwerk (graaf) 5 u v x 3 3 w y 5 z Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 4
6 Dijkstra s algoritme u 5,u v 3 3 5,u w 5 z x,u y stap N D(v),p(v) D(w),p(w) D(x),p(x) D(y),p(y) D(z),p(z) 0 u,u 5,u,u Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 5
7 Dijkstra s algoritme u 5,u v 3 3 4,x w 5 z x,u y,x stap N D(v),p(v) D(w),p(w) D(x),p(x) D(y),p(y) D(z),p(z) 0 u,u 5,u,u ux,u 4,x,x Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 6
8 Dijkstra s algoritme 3 u 5,u v 3 3 3,y w 5 4,y z x,u y,x stap N D(v),p(v) D(w),p(w) D(x),p(x) D(y),p(y) D(z),p(z) 0 u,u 5,u,u ux,u 4,x,x uxy,u 3,y 4,y Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 7
9 Dijkstra s algoritme 4 u 5,u v 3 3 3,y w 5 4,y z x,u y,x stap N D(v),p(v) D(w),p(w) D(x),p(x) D(y),p(y) D(z),p(z) 0 u,u 5,u,u ux,u 4,x,x uxy,u 3,y 4,y 3 uxyv 3,y 4,y Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 8
10 Dijkstra s algoritme 5 u 5,u v 3 3 3,y w 5 4,y z x,u y,x stap N D(v),p(v) D(w),p(w) D(x),p(x) D(y),p(y) D(z),p(z) 0 u,u 5,u,u ux,u 4,x,x uxy,u 3,y 4,y 3 uxyv 3,y 4,y 4 uxyvw 4,y Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 9
11 Dijkstra s algoritme 6 u 5,u v 3 3 3,y w 5 4,y z x,u y,x stap N D(v),p(v) D(w),p(w) D(x),p(x) D(y),p(y) D(z),p(z) 0 u,u 5,u,u ux,u 4,x,x uxy,u 3,y 4,y 3 uxyv 3,y 4,y 4 uxyvw 4,y 5 uxyvwz Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 0
12 Resulterende tree voor knoop u 3,y u 5 w,u v 3 3 x y,u,x 5 4,y z Forwarding table: Bestemming v x y w z Link (u,v) (u,x) (u,x) (u,x) (u,x) Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken
13 Link State Routing Routers detecteren hun buren Meten afstand tot buren incl. belasting (sturen echo pakket) 3 Stuur informatie naar alle andere routers 4 Elke router berekent Dijkstra s algoritme 5 gebruikt in OSPF (Open Shortest Path First) RFC 78 6 Probleem: algoritme kan gaan oscilleren Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken
14 Oscillaties bij LS algoritme A +e D 0 0 B 0 e C e +e A 0 D B 0 +e 0 C e 0 A +e +e A 0 D 0 0 B D +e B +e 0 0 C C e Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 3 e
15 Inhoud Routeringsalgoritmen Link state Distance vector = Hierarchische routering Routering in Internet RIP OSPF BGP Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 4
16 Distance Vector Algoritme elke router houdt een tabel bij met afstand tot andere routers (en via welke) tabellen worden geupdate door informatie met buren uit te wisselen tabellen worden telkens opnieuw uitgerekend reageert snel op verbeteringen reageert langzaam op verslechteringen (link uitval) gedecentraliseerd algoritme (geen globale kennis van netwerk) gebruikt in RIP (Routing Information Protocol) RFC 73 Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 5
17 Distance Vector Algoritme Algoritme reageert op twee gebeurtenissen Afstand tot een buur verandert Nieuwe lijst ontvangen van een buur Bereken op grond van de nieuwe informatie de minimale afstand tot alle nodes in het netwerk Als de lijst veranderd is, stuur hem dan naar al je directe buren Alleen informatie van de directe buren wordt gebruikt Wanneer er geen veranderingen optreden in een node slaapt het in deze node Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 6
18 Bellman-Ford vergelijking Gegeven: c(x, v) = afstand tussen de buren x en v d v (y) = kosten van het goedkoopste pad van v naar y d x (y) = min {c(x, v) + d v (y)} (x y) v Buren(x) d x (x) = 0 In de forwarding tabel moet de link komen naar buur die het minimum levert c(x,v) v d (y) v x d (y) x y Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 7
19 Distance Vector algoritme Algoritme in node x: D x (y) is de schatting die x heeft over de kortste afstand tot y Distance vector D x is de vector van afstanden die x heeft Buren wisselen af en toe distance vectoren uit Node x begint als volgt: D x (y) = c(x, y) als y een buur van x is D x (y) = anders D w (y) = voor al zijn buren w Stuur jouw DV naar al je buren Herberekening na ontvangst van DV of na wijziging van c(x, y): D x (y) min v c(x, v) + D v (y) voor alle y N Als je eigen DV verandert, stuur hem dan naar de buren. Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 8
20 DV voorbeeld node x table cost to x y z x 0 7 y!!! z!!! node y table cost to x y z from x!!! y 0 z!!! node z table cost to x y z from from x y z!!!!!! 7 0 Dx(y) = min { c(x, y)+ Dy(y), c(x, z)+ Dz(y) } from from from = min{ cost + to 0, 7+ } = x y z x y z x y z x y z cost to x y z cost to x y z from from from x y z x y z x y z Dx(z) = min{ c(x, y)+ D y(z), c(x, z)+ Dz(z) } = min{ +, 7+ 0} = 3 cost to x y z cost to x y z cost to x y z time x y 7 z Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 9
21 Verslechteringen in DV verslechteringen werken heel langzaam door kunnen tot lussen in de route leiden (& ' $ #! " %& x y z x y 4 0 z 5 0 x y z x y 6 0 z 5 0 c(x, y) wordt 60, dus berekent y zijn afstanden opnieuw: D y (x) = min{c(y, x) + D x (x), c(y, z) + D z (x)} = min(60 + 0, + 5) = 6 y stuurt zijn nieuwe DV (6 0 ) naar x en z. Op dezelfde manier berekent z een nieuwe D z (x) = 7. Daarna D y (x) = 8; D z (x) = 9, etc. Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 0
22 Poisoned Reverse De vorige berekening heeft tot gevolg dat pakketten tussen y en z gaan pingpongen! Gedeeltelijke oplossing: Als z s route naar x via y loopt, vertelt hij aan y dat zijn afstand tot x oneindig is. zodat y berichten naar x niet naar z stuurt z moet dan een andere route naar x vinden (in dit geval rechtstreeks) Op deze manier voorkom je pingpongen Dit lost het probleem helaas niet altijd op Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken
23 Hiërarchische routering In het Internet teveel routers Routeringstabellen worden te groot Algoritmes duren te lang Sommige netwerkbeheerders willen eigen algoritmes bepalen Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken
24 Hiërarchische routering In het Internet teveel routers Routeringstabellen worden te groot Algoritmes duren te lang Sommige netwerkbeheerders willen eigen algoritmes bepalen Oplossing: Deel Internet in regio s in (Autonome Systemen) Binnen AS eigen routeringsalgoritme Tussen de AS gatewayrouters Routers in AS kennen alleen gateways en eigen routers maar niet routers in andere AS voor pakketten van binnen naar buiten kun je hot potato routering gebruiken: stuur het naar de gateway router die het dichtst bij zit en een route heeft naar het AS van de bestemming Gateways moeten twee (of meer) kanten kunnen routeren Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken
25 Hiërarchische routering Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 3
26 Hiërarchische routering Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 4
27 Inter-Autonoom-systeem routering Intra-AS routering bemoeit zich met de routering binnen een AS. Inter-AS routering bemoeit zich met routering tussen autonome systemen. Maar inter-as routeringsprotocol moet: in een gateway router uitvinden welke bestemmingen bereikbaar zijn via de aangesloten autonomen systemen deze info distribueren naar de routers binnen het AS De intra-as routers gebruiken deze info om te bepalen naar welke gateway router ze pakketten sturen met een bestemming buiten het AS. Als er méér dan één mogelijkheid is dan kiezen ze er één (bijvoorbeeld via de hot-potato methode) dit zou best wel eens niet de optimale route kunnen zijn. Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 5
28 Inhoud Routeringsalgoritmen Link state Distance vector Hierarchische routering Routering in Internet = RIP OSPF BGP Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 6
29 Internet routing In het Internet gebruikt men Link State protocol Distance vector protocol Autonome Systemen Inter-autonome routering Intra-autonome routering Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 7
30 Intra-autonoom systeem RIP (Routing Information Protocol) Distance vector protocol gebruikt aantal hops als kosten afstanden van router naar verschillende subnetten maximaal 5 hops Iedere 30 sec uitwisseling tussen buren Per bericht maximaal 5 netwerken binnen AS RIP berichten worden via UDP uitgewisseld Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 8
31 RIP voorbeeld Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 9
32 RIP update Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 30
33 Unix implementatie Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 3
34 OSPF OSPF = Open Shortest Path First nieuwer intra-autonoom systeem routeringsprotocol Link state protocol Bouw informatie over het hele netwerk op Voer Dijkstra s algoritme uit (in elke router) Kosten van de links kunnen ingesteld worden Wanneer kosten veranderen wordt update gebroadcast naar alle andere routers in AS Ook op vaste tijdstippen (safer) Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 3
35 OSPF eigenschappen Beveiliging (authenticatie) Meerdere paden met dezelfde kosten mogelijk Verschillende kosten voor verschillende diensten mogelijk Multicast routering mogelijk Hiërarchische routering mogelijk Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 33
36 OSPF hiërarchisch Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 34
37 Inter-autonome routering BGP(4) = Border Gateway Protocol (versie 4) Uitgebreid soort Distance vector protocol Uitwisseling tussen buren Meer informatie wordt uitgewisseld (complete pad naar bestemming) bestemmingen zijn (verzamelingen) subnets in CIDR vorm x.y.z.t/n Netwerkbeheerder kan policies zetten over welke routes zijn toegestaan Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 35
38 BGP sessies 3c 3a c 3b a AS3 b c AS a b d AS Netwerk met Autonome Systemen 3c 3a c 3b a AS3 b c AS a b AS d BGP sessies (TCP connecties) ebgp session ibgp session Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 36
39 BGP sessies externe sessies zijn voor het DV protocol (connecties tussen verschillende autonome systemen) interne sessies zijn om de routeringsinformatie binnen het AS te verspreiden. BGP Boodschappen: BGP boodschappen verzonden via TCP BGP boodschappen: OPEN: open TCP verbinding en authenticatie zender UPDATE: update op nieuwe en/of oude paden KEEPALIVE: als er geen updates zijn of ACK op OPEN NOTIFICATION: foutmelding of close Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 37
40 BGP Padselectie Ieder AS krijgt een uniek nummer Route = CIDR prefix met attributen: AS-PATH = het pad van Autonome Systemen die het bericht gepasseerd is (in de vorm van AS nummers) op deze manier kunnen loops geëlimineerd worden dit is tegelijk ook de route naar het geadverteerde subnet dit kan ook gebruikt worden om een kortste pad te kiezen NEXT-HOP = IP adres van de router-interface van het eerste AS op het pad dus hierheen moeten pakketten gestuurd worden die van binnen naar buiten gaan Padselectie als meer dan één route mogelijk is: voorkeurswaarde ingesteld door netwerkbeheerder kortste AS-PATH 3 dichtstbijzijnde NEXT-HOP (= hot-potato) 4 BGP-identificatienummers Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 38
41 BGP Padselectie Soorten netwerken: stubnetwerk: zit maar met één verbinding vast aan het BGP-systeem, dus geen doorgaand verkeer transit-netwerk: wel doorgaand verkeer dus tenminste aansluitingen aan andere meervoudig verbonden (stub)netwerk: heeft wel meer dan aansluiting maar weigert doorgaand verkeer. Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 39
42 BGP Padselectie Een BGP router hoeft niet alle paden bekend te maken: een stubnetwerk (dat alleen berichten van/naar zichzelf accepteert) maakt geen doorgaande routes bekend. W A B X legend: C Y x adverteert alleen paden naar zichzelf B zal waarschijnlijk geen paden adverteren om verkeer tussen A en C te routeren Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 40
43 Samenvatting We hebben twee routeringsalgoritmen bestudeerd: Link state (globaal) Distance vector (gedistribueerd) Om de routering hanteerbaar te houden gebruiken we hierarchische routering (Autonome Systemen) De belangrijkste routeringsprotocollen in het Internet zijn: RIP (intra-as, DV) OSPF (intra-as, LS) BGP (inter-as, DV) De routers gebruiken de transportlaag om de routeringsinformatie uit te wisselen Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 4
Opvullen van de routeringstabel. Statisch of dynamisch. Dynamische routering. Distance vector padbepalingsalgoritme
Opvullen van de routeringstabel 1. bij het configureren van een netwerkinterface wordt een directe route automatisch ingevuld voor het netwerk waaraan de netwerkinterface gekoppeld is 2. statische en dynamische
Computerarchitectuur en netwerken. Multicast protocollen Datalinklaag/LANs
Computerarchitectuur en netwerken 12 Multicast protocollen Datalinklaag/LANs Lennart Herlaar 20 oktober 2014 Inhoud Netwerklaag broadcast multicast Datalink laag foutdetectie en -correctie multiple access
Computerarchitectuur en netwerken. Multicast protocollen Datalinklaag/LANs
Computerarchitectuur en netwerken 12 Multicast protocollen Datalinklaag/LANs Lennart Herlaar 24 oktober 2017 Inhoud Netwerklaag broadcast multicast Datalink laag foutdetectie en -correctie multiple access
BGP. Inter-domain routing met het Border Gateway Protocol. Iljitsch van Beijnum Amsterdam, 14 maart 2006
BGP Inter-domain routing met het Border Gateway Protocol Iljitsch van Beijnum Amsterdam, 14 maart 2006 Routing tussen ISPs Interne routingprotocollen werken hier niet: te veel informatie Dus: externe routingprotocollen:
Bij rekenvragen de berekening opschrijven. Bij beredeneringsvragen de motivering geven.
Open vragen (7 vragen): 60% van het cijfer. ij rekenvragen de berekening opschrijven. ij beredeneringsvragen de motivering geven. 1. Een browser vraagt een kleine HTML pagina op van een website. In de
Computerarchitectuur en netwerken. TCP congestion control Netwerklaag
Computerarchitectuur en netwerken 10 TCP congestion control Netwerklaag Lennart Herlaar 6 oktober 2015 Inhoud Congestiebeheer TCP congestiebeheer Netwerk laag principes van de netwerklaag IP adressen IP
IP & Filtering. [email protected]
IP & Filtering [email protected] Inleiding Wie ben ik en waar hou ik me mee bezig? Un*x hacker, uitgesproken voorkeur voor BSD varianten Paranoide security freak Ervaring als systems en network administrator
Communicatie tussen Computers
Communicatie tussen Computers Deel III : Cowley H. 6, Internet Peter van Kranenburg Vandaag Recap Inter-netwerken Internet Protocol: IPv4, IPv6 Adressering, DHCP ARP Autonomous Systems Routering OSPF MPLS
Inhoud Inleiding switched netwerken 11 Basis-switch-concepten en confi guratie 39 3 VLAN s
5 Inhoud 1 Inleiding switched netwerken 11 1.1 LAN-ontwerp 11 1.1.1 Geconvergeerde netwerken 12 1.1.2 Switched netwerken 19 1.2 De switched omgeving 24 1.2.1 Frame-forwarding 24 1.2.2 Switch-domeinen 33
Computerarchitectuur en netwerken. Inleiding NETWERKEN
Computerarchitectuur en netwerken 7 Inleiding NETWERKEN Lennart Herlaar 22 september 25 Inhoud Hoe gaat de informatie door het netwerk heen? Algemene principes Protocollen Connecties virtuele circuits
Dienstbeschrijving KPN IP-VPN. Een dienst in KPN ÉÉN
Dienstbeschrijving KPN IP-VPN Een dienst in KPN ÉÉN Versie : v1.0 Datum : 1 januari 2018 Inhoud 1 Dit is KPN IP-VPN 3 2 KPN IP-VPN varianten 4 2.1 Kenmerken 4 3 KPN IP-VPN 5 3.1 Technisch 5 3.2 Redundancy
IPv6 Workshop Routering Niels den Otter <[email protected]>
IPv6 Workshop Routering Niels den Otter Utrecht, 19 maart 2008 Introductie - Meeste routeringsprotocollen zijn aanpast of uitbreid voor IPv6 - Soms nieuwe versies van het protocol
Tweede deeltentamen Netwerken (INFONW) 29 juni 2009
Departement Informatica en Informatiekunde, Faculteit Bètawetenschappen, UU. In elektronische vorm beschikbaar gemaakt door de TBC van A Eskwadraat. Het college INFONW werd in 2008-2009 gegeven door drs.
4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid
Internet Protocol Telematica Quality Of Service (Netwerk laag) Hoofdstuk 5 4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid n Pakketten kunnen verloren raken
Computerarchitectuur en netwerken. TCP congestion control Netwerklaag
Computerarchitectuur en netwerken 10 TCP congestion control Netwerklaag Lennart Herlaar 10 oktober 2018 Inhoud Congestiebeheer TCP congestiebeheer Netwerk laag principes van de netwerklaag IP adressen
Het Internet zou omschreven kunnen worden als een wereldwijd netwerk van computer-netwerken die met elkaar verbonden zijn via de TCP/IP techniek.
Scriptie door een scholier 5419 woorden 19 mei 2001 6,9 114 keer beoordeeld Vak Informatica Strcutuur Wat is het Internet? Het Internet zou omschreven kunnen worden als een wereldwijd netwerk van computer-netwerken
Kortste Paden. Algoritmiek
Kortste Paden Toepassingen Kevin Bacon getal Six degrees of separation Heeft een netwerk de small-world eigenschap? TomTom / Google Maps 2 Kortste paden Gerichte graaf G=(N,A), en een lengte L(v,w) voor
Computerarchitectuur en netwerken. Multimedia in netwerken
Computerarchitectuur en netwerken 14 Multimedia in netwerken Lennart Herlaar 20 oktober 2015 Inhoud Multimedia in netwerken Quality of Service Streaming en buffering Protocollen (RTSP, RTP) Scheduling
Netwerken. Beveiliging Cryptografie
Netwerken 15 Beveiliging Cryptografie Lennart Herlaar 2 november 2016 Onderwerpen Beveiliging Cryptografie Cryptografische algoritmen en protocollen Toepassing van cryptografie in beveiliging Lennart Herlaar
Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP]
Revisie geschiedenis [XXTER & KNX via IP] Auteur: Freddy Van Geel Verbinding maken met xxter via internet met de KNX bus, voor programmeren of visualiseren en sturen. Gemakkelijk, maar niet zo eenvoudig!
Uitwerking 1 Netwerken, toets 3 (INFONW) 31 januari 2005
Informatica Instituut, Faculteit Wiskunde en Informatica, UU. In elektronische vorm beschikbaar gemaakt door de TBC van A Eskwadraat. Het college INFONW werd in 2004/2005 gegeven door Piet van Oostrum.
Inhoud. Packet Tracer ix. Labs xi
v Inhoud Packet Tracer ix Labs xi 1 Routingconcepten 1 1.1 Initiële configuratie van een router 2 1.1.1 Eigenschappen van een router 2 1.1.2 Apparaten verbinden 14 1.1.3 Basisinstellingen van een router
Toetsmatrijs examen 8491
Kwalificatie en Crebo: MK-telecom ICT engineer 10926 Deelkwalificatie en Crebo: 4087 56105 Servicedocument: 6591 Titel van het examen: Theorie routering en switching Relevante eindtermen. Taco. 1 de leerling
LAN, MAN, WAN. Telematica. Schakeltechnieken. Circuitschakeling. 4Wordt vooral gebruikt in het telefoonnetwerk 4Communicatie bestaat uit 3 fasen:
LAN, MAN, WAN Telematica Networking (Netwerk laag) Hoofdstuk 11, 12 Schakeltechnieken 4Circuitschakeling: tussen zender en ontvanger wordt een verbinding gelegd voor de duur van de communicatie 4Pakketschakeling:
5. De netwerklaag. De funktie van de netwerklaag - De datalink brengt frames van het ene punt van een transmissiekanaal naar een ander.
5. De netwerklaag in2210 Computernetwerken: Netwerklaag 1 De funktie van de netwerklaag - De datalink brengt frames van het ene punt van een transmissiekanaal naar een ander. - De netwerklaag brengt pakketten
Tentamen Telematica Systemen en Toepassingen (261000) 3 november 2010, 8.45 12.15
Page 1 of 14 Naam Initialen Studentnummer Studierichting Tentamen Telematica Systemen en Toepassingen (261000) 3 november 2010, 8.45 12.15 Opmerkingen: Alleen 1 dubbelzijdig blad met aantekeningen / samenvatting
BATTLEFIELD INTERNET. Presentatie KIVI, 26 september 2017 Arjen Holtzer,
BATTLEFIELD INTERNET Presentatie KIVI, 26 september 2017 Arjen Holtzer, [email protected] OVER TNO 2 Battlefield Internet 3 Battlefield Internet BATTLEFIELD INTERNET Gebruikerservaring Eenvoudig koppelen
INHOUD. Draadloos QoS Multicasting VoIP. Nico Huiberts SWITCH
INHOUD Draadloos QoS Multicasting VoIP Nico Huiberts SWITCH 2011 1 WI-FI STANDAARDEN (LAN) 1997 802.11 : 1 Mbps en 2 Mbps, 2.4 GHz 1999 802.11a: 54 Mbps, 5 GHz (kleiner bereik) 802.11b: 11 Mbps, 2.4 GHz
Tentamen Telematica Systemen en Toepassingen (261000) 8 november
Page 1 of 16 Naam Initialen Studentnummer Geboortedatum Studierichting Tentamen Telematica Systemen en Toepassingen (261000) 8 november 2006 9.00 12.30 Opmerkingen: Alleen 1 dubbelzijdig blad met aantekeningen
Inhoud. Packet Tracer x. Labs xi
v Inhoud Packet Tracer x Labs xi 1 Het netwerk verkennen 1 1.1 Netwerk-resources 1 1.1.1 Netwerken van verschillende grootten 1 1.1.2 Clients en servers 2 1.2 LAN s, WAN s en Internet 4 1.2.1 Netwerkcomponenten
5-1. De funktie van de netwerklaag - De datalink brengt frames van het ene punt van een transmissiekanaal naar een ander. 5.
De funktie van de netwerklaag - De datalink brengt frames van het ene punt van een transmissiekanaal naar een ander.. De netwerklaag - De netwerklaag brengt pakketten van bron naar bestemming. in2210 Computernetwerken:
IPv6 Workshop. Woensdag 18 mei 2005 SARA Almere. Andree Toonk - SARA High Performance Networking 1
IPv6 Workshop Woensdag 18 mei 2005 SARA Almere Andree Toonk - SARA High Performance Networking 1 Even voorstellen Andree Toonk Netwerkspecialist SARA HPN [email protected] Andree Toonk - SARA High Performance
Computernetwerken Deel 2
Computernetwerken Deel 2 Beveiliging Firewall: toegang beperken IDS: inbraak detecteren en alarmeren Encryp>e: gegevens verbergen Firewall Waarom? Filteren van pakkeben Wildcard mask: omgekeerd subnetmasker
IP-VPN. Dienstbeschrijving. Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 15
IP-VPN Dienstbeschrijving Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 15 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Dienstbeschrijving... 3 1.1 Introductie... 3 1.2 IP-VPN... 6 1.3 IP-VPN Plus... 7 1.4 IP-VPN
Dienstbeschrijving IP VPN. RoutIT
Dienstbeschrijving IP VPN RoutIT Datum: 2015 Versielog RoutIT IP-VPN 06-05-2015 IP-VPN (Standaard) 17-05-2016 IP-VPN Plus (Open) 04-05-2015 IP-VPN (Plus) Beheer 21-10-2015 IP-VPN Voice 17-08-2015 IP-VPN
CVO PANTA RHEI - Schoonmeersstraat 26 9000 GENT 09 335 22 22
identificatie opleiding Informatica modulenaam Datacommunicatie code module C3 goedkeuring door aantal lestijden 120 studiepunten datum goedkeuring structuurschema / volgtijdelijkheid link: inhoud link
Computerarchitectuur en netwerken. Transportlaag
Computerarchitectuur en netwerken 9 Transportlaag Lennart Herlaar 7 oktober 2014 Inhoud Transport laag UDP TCP protocollen voor betrouwbaarheid Lennart Herlaar Computerarchitectuur en netwerken 9 1 Transportlaag
IP-VPN Dienstbeschrijving
IP-VPN Dienstbeschrijving Versie : 1.6 Datum : 25 Mei 2007 Auteur : WH / MH / ME Pagina 2 van 15 Inhoudsopgave 1. Dienstbeschrijving... 3 1.1 Introductie...3 1.1.1 Wat is een IP-VPN?...3 1.1.2 Hoe werkt
Basis Netwerkconfiguratie. Ing. Tijl Deneut Lector Toegepaste Informatica Howest Onderzoeker XiaK, UGent
Basis Netwerkconfiguratie Ing. Tijl Deneut Lector Toegepaste Informatica Howest Onderzoeker XiaK, UGent IPv6: andere grootorde Hét IPv4 probleem? -> 32bit getal! Max 2^32 = 4 miljard combinaties Alle IPv4
Computerarchitectuur en netwerken. Inleiding NETWERKEN
Computerarchitectuur en netwerken 7 Inleiding NETWERKEN Lennart Herlaar 26 september 28 Inhoud Hoe gaat de informatie door het netwerk heen? Algemene principes Protocollen Connecties virtuele circuits
IP-VPN. uw ICT partner
IP-VPN uw ICT partner IP-VPN Inhoudsopgave 1. Dienstbeschrijving...2 1.1 Introductie...2 1.1.1 Wat is een IP-VPN?...2 1.1.2 Hoe werkt het MPLS-netwerken?...3 1.1.3 Interforce Networks BV IP-VPN kenmerken...4
Computernetwerken III: Reeks A
Computernetwerken III: Reeks A A1. Configuratie van de netwerkinterface Bridging a. Bespreek alle (ook meer recente) opdrachten, inclusief hun opties en output, die onder Linux voor de configuratie van
VRAGENLIJST COM. NETW. 12 13
VRAGENLIJST COM. NETW. 12 13 INFO Auteur: Nikolas Taillieu Bron: slides van Prof. Piet Demeester, boek Computer Networking: International Version: A Top- Down Approach (5 de editie), Computer Networking:
5. De netwerklaag. De funktie van de netwerklaag
. De netwerklaag in3001 datacomm. en netwerken : Netwerklaag 1 De funktie van de netwerklaag - De datalink brengt frames van het ene punt van een transmissiekanaal naar een ander. - De netwerklaag brengt
Computerarchitectuur en netwerken. LANs Ethernet Draadloos en Mobiel
Computerarchitectuur en netwerken 13 LANs Ethernet Draadloos en Mobiel Lennart Herlaar 26 oktober 2016 Inhoud Local Area Netwerken Ethernet Hubs en switches Draadloze en Mobiele netwerken CDMA Draadloze
Computerarchitectuur en netwerken. Lagenmodel Applicatieprotocollen
Computerarchitectuur en netwerken 8 Lagenmodel Applicatieprotocollen Lennart Herlaar 29 september 2015 Inhoud Berekeningen vertraging Lagenmodel Toepassingslaag: HTTP Email: SMTP POP/IMAP DNS Lennart Herlaar
Hoofdstuk 1: Inleiding
Hoofdstuk 1: Inleiding 1. Bespreek de structuur van het Internet als network of networks. Internet is een gelaagde hiërarchie van aan elkaar gekoppelde netwerken. De backbone bestaat uit een internationale
Operationeel systeem- en netwerkbeheer Beheer van lokale systemen en PC- netwerken Beheer van Serverapplicaties Virtualisatie
Exameneisen System Administration Advanced (SAA) Publicatiedatum 1 april 2008 Startdatum 1 maart 2008 Doelgroep Helpdeskmedewerkers, die door willen stromen naar de functie van systeem- en/of netwerkbeheerder.
N.B.: Dit tentamen bestaat uit 30 opgaven Totaal aantal bladzijden: 13
TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT Faculteit EWi Afdeling Softwaretechnologie Basiseenheid PDS Tentamen Computernetwerken (IN26052 19 juni 2007, 14:00-17:OO uur N.B.: Dit tentamen bestaat uit 30 opgaven Totaal
Algoritmes in ons dagelijks leven. Leve de Wiskunde! 7 April 2017 Jacobien Carstens
Algoritmes in ons dagelijks leven Leve de Wiskunde! 7 April 2017 Jacobien Carstens Wat is een algoritme? Een algoritme is een eindige reeks instructies die vanuit een gegeven begintoestand naar een beoogd
Ervaringen met OpenFlow bij Universiteit Twente SURFnet, 30 juni 2016
Ervaringen met OpenFlow bij Universiteit Twente SURFnet, 3 juni Introductie Over mij Jeroen van Ingen Werkzaam bij Universiteit Twente en bij Quarantainenet UT: Senior netwerkbeheerder Focus op: Automatiseren
Computernetwerken! E-mail: SMTP Simple Mail Transfer Protocol, POP Post Ofice Procotol
Computernetwerken 1. Fundamentals Communicatie vereist regels, deze regels noemt met protocollen. Mensen kunnen met relatief losse regels (protocollen) communiceren, bij computers moet dit strikt vastliggen.
Computernetwerken III Oplossingen van modelvragen
Computernetwerken III Oplossingen van modelvragen Tim Besard Dimitri Roose 14 juni 2010 Hoofdstuk 1 Reeks A 1.1 Configuratie van netwerkinterfaces ( 1.2) en bridging (labnota s) Bespreek alle opdrachten
Inhoud Het netwerk verkennen 1 2 Confi gureren van het IOS 41
v Inhoud 1 Het netwerk verkennen 1 1.1 Netwerk-resources 1 1.1.1 Netwerken van verschillende grootten 1 1.1.2 Clients en servers 2 1.1.3 Peer-to-peer 3 1.2 LAN s, WAN s en Internet 4 1.2.1 Netwerkcomponenten
OSI model. Networking Fundamentals. Roland Sellis
OSI model Networking Fundamentals Roland Sellis OSI Open System Interconnections model Proces beschrijving Transport van van host naar host Het is een model! koning schrijver vertaler bemiddelaar midden
DEEL II. Teletechniek
Standaardbestek 270 DEEL II Hoofdstuk 48 Teletechniek Deel II Hoofdstuk 48 - Teletechniek INHOUDSTAFEL 1 HET GEBRUIK VAN HET IP TELEMATICANETWERK... 1 1.1 Inleiding... 1 1.2 Algemeen... 1 1.3 Verantwoordelijkheden
Computerarchitectuur en netwerken. InterProcess Communication (IPC)
Computerarchitectuur en netwerken 5 InterProcess Communication (IPC) Lennart Herlaar 21 september 2016 Inhoud Manieren van communicatie tussen processen binnen één computer: Via files erven I/O redirection
Wat basiskennis... IPv4, is het einde nabij? Applicatie. Sessie. Fysiek
Wat basiskennis... TCP/IP model Applicatie Transport Internet Fysiek OSI model Applicatie Presentatie Sessie Transport Netwerk Data Link Fysiek MAC (bv: 90:fb:a6:ae:b3:5a) IPv4 (bv: 127.0.0.1) (R)ARP TCP,
Plaats van de netwerklaag. 5. De netwerklaag. Koppelvlakken (interfaces )
Plaats van de netwerklaag communicerende processen. De netwerklaag in2210 Computernetwerken: Netwerklaag 1 applicatielaag transportlaag netwerklaag datalinklaag fysieke laag media 2 1 host 2 2 1 1 router
Sommige Linux-varianten hebben grafische network configurators (Red Hat: netcfg, neat opdracht).
Reeks A Configuratie van de netwerkinterface ( 1.2) a. Bespreek alle opdrachten (ook hun opties en hun output) en configuratiebestanden (inclusief locatie en inhoud) die onder Linux voor de configuratie
Dienstbeschrijving IP-VPN Connect 1 Platform
CBG Connect B.V. Tel: +31228 56 60 70 Fax: +31228 56 60 79 [email protected] Dienstbeschrijving IP-VPN Connect 1 Platform Versie: 2 Maand: augustus 2015 Versie: 1.0 Maand: april 2010 Inhoudsopgave
Tentamen IN2210 Computernetwerken I dinsdag 28 oktober tot uur
Technische Universiteit Delft Faculteit Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica Tentamen IN0 Computernetwerken I dinsdag 8 oktober 003 4.00 tot 7.00 uur Algemeen: - Het gebruik van boeken en aantekeningen
Communicatienetwerken Antwoorden en vragen 2010-2011. Met dank aan:
Communicatienetwerken Antwoorden en vragen 2010-2011 Met dank aan: Jeroen Van de Sande, Nicolas De Smyter, Sofie Van Gassen, Quentin Braet, Robrecht Cannoodt, Pieter De Baets Hoofdstuk 1 : Inleiding 1.
1945, eerste DC. Eigen logo
1945, eerste DC Eigen logo Doelstelling: Binnen uw computer ruimte verzamelt u diverse informatie over bijvoorbeeld stroomverbruik van uw apparatuur. Via welk netwerk kunt u deze data verwerken. Welk
Part 17-A INTERNET: basisbegrippen techniek & beveiliging
Part 17-A INTERNET: basisbegrippen techniek & beveiliging Fridoline van Binsbergen Stierum KPN AUDIT vrije Universiteit amsterdam 7 April 2003 File 17-A Internet techniek & beveiliging 2003 Programma PROGRAMMA
SD-WAN, de nieuwe IT- Infrastructuur. Een functionele en technische uitleg waarom SD-WAN zo populair is.
SD-WAN, de nieuwe IT- Infrastructuur Een functionele en technische uitleg waarom SD-WAN zo populair is. 01 Waarom SD-WAN Blz. 1 02 Uitleg SD-WAN Blz. 2 03 Functionaliteiten Blz. 3-4 04 Veilige toegang
Core PoP s Van wens tot realiteit
Core PoP s Van wens tot realiteit AMS-IX BV AMS-IX core PoPs - Computable seminar 22/03/07, Amsterdam Cara Mascini 22 Maart 2007 Computable seminar Rosarium, Amsterdam Agenda AMS-IX Wensen Core-PoP s Proces
De statespace van Small World Networks
De statespace van Small World Networks Emiel Suilen, Daan van den Berg, Frank van Harmelen [email protected], [email protected], [email protected] VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM 2 juli
computernetwerken - antwoorden
2015 computernetwerken - antwoorden F. Vonk versie 4 24-11-2015 inhoudsopgave datacommunicatie... - 2 - het TCP/IP model... - 3 - protocollen... - 4 - netwerkapparatuur... - 6 - Dit werk is gelicenseerd
Telenet Home Gateway. Instellingen, portforwarding. Instellen van de Home Gateway Docsis 3.0 Telenet met verbinding naar eigen router.
Telenet Home Gateway Instellingen, portforwarding Instellen van de Home Gateway Docsis 3.0 Telenet met verbinding naar eigen router. Ignace 31-1-2011 Home Gateway Telenet... 3 Aanpassing thuisrouter...
LAN segment. Virtual local area network. Twee LAN segmenten. Evolutie. een enkelvoudige hub of switch is een fysisch LAN segment (Ethernet segment)
LAN segment een enkelvoudige hub of is een fysisch LAN segment (Ethernet segment) Virtual local area network een VLAN is een verzameling computers in een LAN die met elkaar kunnen communiceren alsof ze
Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding. In combinatie met:
Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding In combinatie met: Inhoudsopgave 1. Voorbereiding.... 3 2. Domaincontroller installeren en configuren.... 4 3. VPN Server Installeren en Configureren... 7
De reden dat providers (KPN) voor Routed IPTV kiezen is vanwege het ondersteunen van bepaalde diensten zoals Netflix op de SetupBox.
Routed IPTV Inhoudsopgave Routed IPTV... 3 Routed IPTV WAN configuratie... 4 Routed IPTV LAN configuratie... 8 IGMP Proxy & IGMP Snooping... 11 Hardware Acceleration... 12 Load Balance / Route Policy...
Computerarchitectuur en netwerken. Gedistribueerde IPC
Computerarchitectuur en netwerken 6 Gedistribueerde IPC Lennart Herlaar 21 september 2015 Inhoud IPC: locaal vs. gedistribueerd Message passing Client/server model Remote Procedure Call locaal vs. gedistribueerd
smart-house Netwerk & Port Forwarding. TELENET MODEM ONLY
smart-house Netwerk & Port Forwarding. TELENET MODEM ONLY Netwerken - Introductie Hoe vind ik mijn lokaal ip adres? De verschillende routers en ip ranges. Waar kan ik mijn publiek internet ip adres vinden?
Infrastructuur Samengesteld door Leon Wetzel
Infrastructuur Samengesteld door Leon Wetzel Protocollen Protocol Netwerkprotocollen Een protocol is een stelsel afspraken waarin het formaat en de volgorde van de berichten wordt gedefinieerd die tussen
Configuratie van VPN met L2TP/IPsec
Configuratie van VPN met L2TP/IPsec Met pfsense als Firewall/Router Voorbereiding (Windows 7 op lokale netwerk) Bekijk eerst of de machine correcte netwerkgegevens heeft verkregen van de pfsense router:
Activiteit 9. Modderstad Minimaal Opspannende Bomen. Samenvatting. Kerndoelen. Leeftijd. Vaardigheden. Materialen
Activiteit 9 Modderstad Minimaal Opspannende Bomen Samenvatting Onze maatschappij is verbonden middels heel veel netwerken: telefoonnet, elektriciteitsnet, de riolering, computernetwerk, en het wegennet.
DS 65L. . BUS Ethernet Gateway TECHNISCHE OMSCHRIJVING. TECHNISCHE GEGEVENS Product ID Handleiding geldig voor firmware versie:
. BUS Ethernet Gateway DS 65L TECHNISCHE OMSCHRIJVING Deze module laat u toe om met 9 toestellen tegelijk over een IP netwerk te communiceren met het Luxom systeem. Alle Luxom modules kunnen hierdoor via
Computerarchitectuur en Netwerken. Computerarchitectuur
Computerarchitectuur en Netwerken 1 Computerarchitectuur Lennart Herlaar 2 september 2015 Opbouw van het vak Eerst (6 keer) over de opbouw van computer en operating system Collegedictaat Systeemarchitectuur
