Preek over Hab. 3 ( )

Transcriptie

1 Preek over Hab. 3 ( ) Orde van dienst Welkom en mededelingen Zingen E.L. 56 Votum en groet Zingen Ps. 98:1, 2 Leefregels Rom. 8:1-13 Zingen Ps. 86:4 Gebed (evt. Kinderlied: E.L. 433) Schriftlezing Hab. 3 Zingen E.L. 55 Tekstlezing Hab. 3:13a Verkondiging Waar spaanders vallen, wordt gehakt Zingen Gez. 448 Dankgebed Collecte Zingen Ps. 98:3, 4 Zegen Amenlied Ps. 68:7

2 Broeders en zusters, Gemeente van Jezus Christus, Een moslima in Noord-Afrika leert de Here Jezus kennen en wordt christen. Dat is voor de moslimgemeenschap het ergste wat je kunt doen - dat weten we ondertussen wel van berichten uit de vervolgde Kerk. Je wordt uitgestoten, zelfs door je eigen familie, je hebt geen kansen meer - je hebt geen leven meer; àls je het er al levend afbrengt. Ook deze vrouw ondervindt dat aan den lijve. Ze houdt niet haar mond, maar trekt stad en land af om over de Here Jezus te praten en andere christenen te bemoedigen. Dat komt haar op grote druk vanuit haar familie te staan: ze moet zich weer bekeren tot de islam, en ze moet met een moslim-man trouwen. Op straffe van de dood - dat begrijpt u. Maar wàt zegt deze vrouw: Ondanks de ruzie en de druk houd ik eraan vast dat niemand iets kan doen zonder de toestemming van mijn Vader. Geloofstaal van een moslima die christen wordt. Je kunt het gerust de moderne versie van Hab. 3 noemen. Want ook in dit hoofdstuk vinden we déze geloofstaal. Deze korte prekenserie uit het Bijbelboek Habakuk had als thema: Van aanvechting naar aanbidding. In hoofdstuk 1 kwamen we de aanvechting tegen: Habakuk die zijn onbegrip uitschreeuwt tegen God. In hoofdstuk 2 vonden we de weg naar aanbidding: stil zijn voor God. En dan nu, in hoofdstuk 3, komen we uit bij de aanbidding. Die vinden we in de laatste drie verzen van het boek. Bekende verzen, het lied Al zou de vijgenboom niet bloeien was in mijn jeugdvereniging-tijd al een kraker, werd vaak gezongen. Een mooi lied, prachtige tekst zo aan het eind van het boek - maar... deze verzen staan wèl in een heel donker hoofdstuk! En dan vraag je je af: Hoe krijgt Habakuk het voor elkaar - om zó in aanbidding te eindigen?! Dat zien we als we hoofdstuk 3 volgen. Het begint met een gebed van de profeet. HEER, ik heb het gehoord. Dat wat God hem als antwoord had gegeven - u kunt het lezen in hoofdstuk 2. En dan vraagt Habakuk of God zijn werk in de loop van de jaren (NBG51) tot stand wil brengen, in deze tijd (NBV). In deze tijd - dat is: deze wereldtijd; de tijd tussen - zeg maar - zondeval en wederkomst. Gods werk toen, in het begin, het scheppingswerk - dat was er, en dat was goed; daar is Habakuk van overtuigd. En Gods werk straks, de her-schepping - dat zal er komen, en ook dat zal goed zijn; ook daar is Habakuk van overtuigd. Maar hoe zit het nu - in déze tijd. Werkt God ook vandaag - dat wil Habakuk weten en zien. En daar bidt hij om. En hij wordt op zijn wenken bediend. Ja, God werkt ook vandaag. Habakuk krijgt het werk van God te zien - en dan niet alleen maar dat stukje dat zijn eigen leven raakt, maar het héle pakket, het héle werk van God. Dat klinkt al door in vers 3: God komt van Teman, de Heilige van het gebergte Paran. Daarmee is de berg Sinaï bedoeld (Deut. 33:2). Met deze zin worden we dus op z n minst teruggezet naar het begin van de geschiedenis van het volk Israël. En ook dat Habakuk het over God heeft, zegt veel. Hij noemt God niet HEER, of HERE God - hij zegt God. En dat komt niet zo vaak voor. Wel Gen. 1:1, waar staat dat God de hemel en aarde schiep. Het woord God roept dus de associatie op van God als Schepper, als Degene die de schepping regeert en bestuurt. En Hij laat nu aan Habakuk zijn werk zien, wat Hij gaat doen - in déze tijd. Dat werk is om te beginnen indrukwekkend - dat zien we aan het verschijnen van God. Dat gaat met veel licht en glans en schittering gepaard (vs. 3-4). Maar het is ook angstaanjagend. Het werk van God gaat met natuurgeweld: donder en bliksem, aardbevingen, overstromingen (vs. 6, 9-11). En er komt ziekte bij kijken: de pest gaat voor God uit, en de koorts komt achter Hem aan (vs. 5).

3 En dat is nog niet alles. Het werk van God wordt hier ook getekend als oorlog! God wordt in vs. 13b-15 neergezet als een vechtjas - en wàt voor één! Eén die niets en niemand ontziet - je zou zeggen: één die over lijken gaat. Is het een wonder dat Habakuk zich wezenloos schrikt (vs. 16)? Hij ziet God komen, Hij ziet God aan het werk - maar hij begrijpt er niets van: Bent u kwaad op de rivieren?! (vs. 8). Wat is God aan het doen?! Het hele werk van God, en daarmee de hele wereldgeschiedenis - het wordt neergezet als de ontlading van de toorn van God...! Dat valt je rauw op je dak. Wij zijn ook niet gewend om zó over Gods werk te spreken. We missen daarin de liefde, de genade. En toch hoeft het ons niet zo te verbazen. Kijk maar eens in het laatste Bijbelboek, Openbaring. Ook daar gaat het, als God in actie komt, over de toorn van God en van het Lam die zich ontlaadt en wordt uitgestort (Openb. 6:17-18, 11:18, 14:10, 19:15). Maar het is waar: het is taal waarbij horen en zien je vergaat. Habakuk staat van top tot teen te trillen, hij wankelt op zijn benen door wat hij ziet en hoort (vs. 16a). We kunnen het maar al te goed begrijpen! En dan is het ook niet zo n wonder dat Habakuk bidt: Toon uw mededogen als het tumult losbarst (vs. 2) En dan ineens is daar die omslag. In de NBV is het niet goed te zien, in de NBG51 wel: Toch zal ik rustig afwachten de dag van de benauwdheid. Ineens is daar rust - midden in het geweld. En dan nòg zit er een contrast in vs ! Daar staat je verstand toch bij stil?! Hoe kun je dit nou zeggen?! Al groeit er niets meer, is er niets meer te koop, is er dus niets meer te eten, ontbreekt het mij aan de eerste levensbehoeften en kan ik er dus op wachten dat ik doodga... ik zal rustig afwachten, ik zal jubelen, ik zal juichen... Het geheim zit in vs. 13a: Om uw eigen volk te redden trekt u uit, u komt tot redding van uw gezalfde. Redding - dat is het cruciale woord. Dàt is het werk van God: redden. Het geheim zit ook in vs. 12, het woord dorsen. Dorsen, dat is: korenaren stukslaan om de goede korrels op te vangen. Dorsen is: kapotmaken om er iets goeds van over te houden. Dàt is wat God aan het doen is: kapotmaken om iets goeds over te houden. Het geheim zit ook in vs en dan niet het juichen en jubelen, maar in Wie Habakuk zal juichen en jubelen: de HERE - dat is Jahweh, de God die zegt: Ik zal er zijn -, de God van mijn heil - daar heb je dat woord redding weer. En dàt is wat Habakuk leert zien, waar hij naar kijkt: dat het werk van God reddingswerk is. Daar leert hij naar kijken, daar wil hij naar kijken - in geloof. En dàn kan hij zelfs afzien van alles wat een mens nodig heeft: eten, drinken, dieren die voorzien in eten en drinken. Zelfs al heeft hij niets meer waar een mens van moet leven - ik zal juichen in de HEER, jubelen in de God van mijn heil. Want God is aan het werk, en dat werk is reddingswerk - en dus komt het hoe dan ook goed. Geloofstaal van de profeet Habakuk. Taal die we ook terugvinden in het Nieuwe Testament, bij Paulus. In Rom. 8: Al zit alles tegen, zitten we in ellende, jazelfs al worden we geslacht - en de christenen in Rome werden geslacht in de arena -... wij zegevieren glansrijk. Want ik ben ervan overtuigd dat niets ons zal kunnen scheiden van de liefde van God, die Hij heeft bewezen in Jezus Christus, onze Heer.

4 Maar denk nou niet dat dat geloofstaal is die je wel eventjes uit je mouw schudt! Dit is geen gladde, gepolijste taal, onbewogen en onaantastbaar voor wat er om je heen gebeurt! Dat was het óók voor Habakuk niet - en dat kun je zien, ja horen in de Hebreeuwse tekst. Daar zit een ritme in - en ik vond een vertaling die dat ritme laat horen: Al bloeit geen vijg, al draagt geen rank, al liegt de olijf, al voedt geen veld, geen schaap in de kooi en geen rund in de stal - ik zal toch in de HEER mij verheugen jubelen in de God van mijn heil. In het ritme van vers 17 hoor je de onrust: ta-taa, ta-taa / ta-taa, ta-taa / ta-taa, ta-taa. En dan in vers 18 hoor je rust in het ritme komen: ta-ta-taa, ta-ta-taa, ta-ta-taa / ta-ta-taa, ta-tataa, ta-ta-taa. De rust en de jubel van vs. 18 komen vanuit de onrust waarmee wordt gesproken over het ontbreken van alles wat nodig is. En tòch komt die rust er - omdat God Jahweh is, de God van mijn heil, de God die redding brengt. De God die ervoor garant staat dat alles goed komt voor wie op Hem zijn vertrouwen stelt. Vanuit de onrust komen tot rust - dat is geloven. Geloven, dat is niet: dat alles in het leven vanzelf gaat, vanzelfsprekend; dat je onaantastbaar bent voor wat er om je heen gebeurt. Geloven is juist veel meer: graaien naar houvast - midden in de omstandigheden die je bedreigen of de moed doen verliezen, waardoor je alle grond onder de voeten kwijt lijkt te raken. Graaien naar houvast, naar iets om staande te blijven. Geloven is: jezelf moed inspreken. Ook dat is iets wat je niet hoeft te doen als alles van een leien dakje gaat, als alles vanzelf gaat - maar juist als alles tégen zit. Jezelf moed inspreken - ook dat is taal die we in het Nieuwe Testament tegenkomen. Nog één keer naar Rom. 8, nu vs. 28. Wij weten dat God alle dingen doet meewerken ten goede voor wie Hem liefhebben. Paulus zegt niet: wij zien het - we zien het juist niet! Paulus schrijft niet: wij ervaren het - we ervaren het juist niet! Paulus schrijft: Wij weten het - waarom? Omdat God het zegt. En geloven is: voor waar aannemen wat God zegt. Dàn vind je rust. Geloven, vanuit de onrust graaien naar houvast, leidt tot rust. Dat is de boodschap van Hab. 3: In het tumult van het wereldgebeuren vindt Habakuk rust in het feit dat God aan het werk is om zijn volk te redden. Maar een vreemde boodschap blijft het. Hoe kàn dat nou: rust vinden bij zóveel geweld?! Rust vinden bij toorn, laat staan bij zo n ontlading van toorn?! En als het al God is die aan het werk is: kan het niet anders?! Een God die liefde is - hoe kan Hij Zich zó laten zien? Als het al niet onze eigen vragen zijn, dan kunnen we ze ons levendig voorstellen. Want onbegrijpelijk ìs het - al dat tumult. Vier kleine kinderen in Kampen die in hun bed verbranden - en er is niets aan te doen. Mensen in Griekenland die hun huis voor hun ogen in vlammen zien opgaan, en al blij zijn als ze het er zelf levend afbrengen. En in geestelijke zin: dat er mensen zijn die verloren gaan. We kunnen het ons zo goed voorstellen dat mensen die geloven in een God van liefde daarmee worstelen, en net zo lang in de Bijbel lezen en denken en redeneren dat ze erbij uitkomen dat God ervoor zorgt dat het uiteindelijk met alle mensen goed komt.

5 Wie zal zeggen dat hij de verklaring heeft voor al dat tumult? Wie zal zeggen dat hij het allemaal begrijpt? Habakuk begrijpt het óók niet - dat zagen we al. Geen wonder dat hij bad: Toon uw mededogen als het tumult losbarst (vs. 2)! Maar de weg die hij ging, en die we konden volgen in hoofdstuk 3, is voor ons wèl een richtingwijzer. Een richtingwijzer die aan ons de vraag stelt: Waar kijk je naar? U kent het spreekwoord Waar gehakt wordt, vallen spaanders. Dat betekent: gevaarlijke dingen brengen risico s met zich mee. Dat gebeurt nu eenmaal, en dat weet iedereen. En dus neemt iedereen die spaanders ook voor lief - òf er wordt tegen geprotesteerd: moet je kijken wat er gebeurt, stoppen met dat hakken! De spaanders brengen ons er dan toe dat we dat hakken niet meer willen. Dat krijg je als je focust op de spaanders en niet op het hakken. Vandaag wil ik het spreekwoord omdraaien: Waar spaanders vallen, wordt gehakt. Dat er spaanders zijn, dat is vervelend genoeg - maar het is het teken dat er gehakt wordt! En als je het zó zegt, dan komen we voor diezelfde vraag te staan: Waar kijk je naar? Kijk je naar de spaanders, of kijk je naar het hakken? Zie je de ongewenste maar onvermijdelijke bijkomende effecten, of zie je dat er gehakt, gewerkt wordt? Die vraag komt vanuit Hab. 3 naar ons toe: Waar kijken we naar? Kijken we naar de spaanders van de gevolgen van Gods optreden? Of kijken we naar het hakken van het werk dat God aan het doen is? In hoeverre lopen wij het risico dat we ons zó blindstaren op de - door ons niet gewenste - gevolgen van Gods ingrijpen, dat we niet meer zien dat God aan het werk is, aan het reddingswerk? Dat we daar in elk geval geen oog meer voor hebben? Waar spaanders vallen, wordt gehakt. Niet de spaanders, de ongewenste bijkomende effecten, zijn belangrijk, maar het hakken, het eigenlijke werk. Het leuke is dat de Franse en Engelse versie van het spreekwoord dat ook in zich hebben. Waar gehakt wordt, vallen spaanders is daar, vertaald, dit: Je kunt geen omelet bakken zonder eieren te breken. Daar zit ook weer iets van dat dorsen in: je moet iets kapot maken om iets goeds over te houden. Het is dus zaak om het hakken niet uit het oog te verliezen. God is aan het werk, aan het reddingswerk! In het tumult van het wereldgebeuren is God bezig, is God bezig - en Hij bereikt zijn doel: redding van wereld en mens! Laten we ook niet vergeten dat God al zo vaak reddend heeft ingegrepen. Heeft Hij ooit misgegrepen? En het beslissende ingrijpen was niet in de loop van de jaren, maar in de volheid van de tijd. God stuurde zijn Zoon naar de aarde: Jezus - dat betekent: Jahweh redt. Kun je het duidelijker hebben... Jezus is het bewijs dat God de God van heil is, van redding. Zo spoort onze God ook ons vandaag aan om te leven in en vanuit de rust. Om die rust te zoeken in Jahweh - de God van heil. Houd daaraan vast - dat Hij de God van heil, van redding is! Dan ontvang je kracht. Want De HERE Here is mijn kracht (vs. 19).

6 Let er even op, wat de profeet hier zegt. Hij zegt niet dat God zijn comfort is, of zijn veilige, behaaglijke hoekje. Nee - God is zijn kracht. En kracht, dat is wat je nodig hebt als je verder moet, maar niet verder kunt, of niet verder durft, of het niet meer ziet zitten. De HERE is mijn Herder, zong David - iemand maakte daar eens van: De HERE is mijn verder. Je ontvangt kracht - nodig om verder te gaan. Zèlfs als de spaanders ook jou gaan raken! Als dat gaat gebeuren, dan red je het alléén, dan blijf je alléén maar overeind als je in geloof Gods werk ziet - als je erop let dat Hij aan het werk is en wat Hij aan het doen is. Dat gaat niet vanzelf, dat spréékt niet vanzelf. Graai dan naar houvast, spreek jezelf moed in. Met déze woorden van de profeet: de HERE Here is mijn kracht - met Hem kan ik verder. Dàn red je het. Dan zul je léven - want dat was de kern van het boek Habakuk: De rechtvaardige zal door zijn geloof leven (2:4). In het tumult van het wereldgebeuren, ja, door middel van dat wereldgebeuren, is God aan het werk met zijn heilsplan - en ieder die dáár in geloof oog voor heeft, die vindt de vrede van God. Amen.