Beheerplan historische tuinen

Transcriptie

1 Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag overtuin Lyndensteyn overtuin Lycklamahuis tuin Lycklamahuis

2 Colofon Dit beheerplan is tot stand gekomen in opdracht van Gemeente Opsterland Adviseur NoordPeil landschap & stedenbouw Projectnummer Datum augustus 2009 (defi nitief)

3 Inhoud 1 Inleiding 5 2 Visie Overtuin Lyndensteyn 2.2 Overtuin Lycklamahuis 2.3 Tuin Lycklamahuis 3 Inrichtingsmaatregelen Overtuin Lyndensteyn 3.2 Overtuin Lycklamahuis 3.3 Tuin Lycklamahuis 4 Beheerplan Overtuin Lyndensteyn - beheergroepen - maatregelen 4.2 Overtuin Lycklamahuis - beheergroepen - maatregelen 4.3 Tuin Lycklamahuis - beheergroepen - maatregelen Bijlagen 1 Basiscategorielijst voor GBI-groen, gemeente Opsterland 2 Lijst van bomen en struiken uit de periode , toegepast door L.P. Roodbaard 3 Lijst van hekwerken en meubilair, Magazijn van tuin-sieraden, 1802 (G. van Laar) Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 3

4 2 1 3 Beetsterzwaag

5 1 Inleiding De drie historische tuinen, de tuin Lyndensteyn (een ontwerp van Roodbaard) (nr. 1, pagina 4), de tuin bij het Lycklamahuis (nr. 3) en de overtuin Lycklamahuis (nr. 2) liggen in Beetsterzwaag en zijn in beheer bij de gemeente Opsterland. In het beheerplan zijn per (over)tuin extra inrichtingsmaatregelen opgenomen voor kwaliteitsverbetering die in het kader van de renovatie nog niet zijn voltooid of in het geheel nog niet zijn uitgevoerd. Aanleiding voor het opstellen van een beheerplan is het behoud en ontwikkeling van het unieke karakter van de drie historische tuinen. Met het beheerplan wordt door middel van eenmalige inrichtingsmaatregelen en beheermaatregelen aangetoond op welke wijze het beoogde eindbeeld wordt gerealiseerd. Het beheerplan verwoordt de visie en uitgangspunten voor het beheer en de wijze van onderhoud van de historische tuinen. Het beheerplan is een middel om de kwaliteiten van het oorspronkelijk ontwerp duurzaam te bewaken. Het is een leidraad voor een stabiele eindsituatie die in het ontwerp wordt beoogd. Bij het opstellen van het beheerplan zijn de volgende uitgangspunten van kracht: het behoud van een natuurlijk en monumentaal karakter het proces van geleidelijke verjonging van het park met behoud van de gewenste structuur herinrichting van historisch waardevolle elementen herstellen en versterken van de ruimtelijke structuur van het park Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 5

6 6 Huidige situatie overtuin Lyndensteyn

7 2 Visie De ruimtelijke kwaliteit van de drie historische tuinen kan worden verbeterd door versterking van de hoofdstructuur. Met name het vrijhouden van zichtlijnen, het padenverloop, de structuur van lanen en solitairen en de beplantingskeuze dragen sterk bij aan de ruimtelijke kwaliteit van de tuinen. Per tuin wordt de ruimtelijke visie omschreven. Op basis daarvan worden een aantal eenmalige inrichtingsmaatregelen (hoofdstuk 3) omschreven om uiteindelijk tot een eindbeeld te komen. 2.1 Overtuin Lyndensteyn De overtuin Lyndensteyn is onderdeel van de buitenplaats Lyndensteyn. Tezamen vormen ze een tuin bij het huis en een overtuin. De tuin met huis dateren uit omstreeks 1825 en de overtuin werd in 1832 ontworpen door tuinarchitect Lucas Pieters Roodbaard ( ). Roodbaard veranderde omstreeks 1832 de in formele stijl aangelegde overtuin volgens de nieuwe Engelse landschapsstijl. Het zomerverblijf van de familie Van Lynden is later door de familie ondergebracht in de Corneliastichting. Deze stichting, genoemd naar de jong overleden Cornelia van Lynden, is sinds 1999 erfpachter. De overtuin wordt begrensd door een watergang, met aan weerszijden van de tuin een dichte bosrand. Het midden van het park is in tegenstelling tot de randen van de tuin zeer open. In het open gedeelte ligt een langgerekte vijverpartij met een voor Roodbaard karakteristieke golvende contour. De vijver heeft één zij-arm waarover de kettingbrug hangt. Langs en rondom de vijverpartij lopen kronkelende paden. Langs de paden staan enkele lindebomen die herinneren aan de formele aanleg en onderdeel hebben gevormd van de lanenstructuur. Achterin de tuin heeft (vanwege brandstichting) tot 1991 het oude theehuis gestaan. In de jaren daarna is een nieuwe plek gecreëerd vanwaar een prachtig zicht is over de vijverpartij en de tuin. Zowel vanaf de paden als vanaf de kettingbrug zijn een aantal belangrijke zichtlijnen door de tuin te ontdekken. Ook de vijverpartij heeft van achter uit de overtuin een fraai spiegelende werking. Bij de uitvoering van de eenmalige inrichtingsmaatregelen en de beheermaatregelen vormen onderstaande uitgangspunten een rol voor de ruimtelijke kwaliteit van de overtuin Lyndensteyn: behoud van zichtlijnen door de overtuin behoud van glooiend talud (met beschoeiing vlak boven de waterlijn) en golvende vijverrand behoud van een accent achter in het park behoud van afwisseling van helling vijvertalud Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 7

8 8 Huidige situatie overtuin Lycklamahuis

9 2.2 Overtuin Lycklamahuis Het Lycklamahuis zelf dateert van In eerste instantie bestond het huis uit één woonlaag met kap. In 1858 werd het pand verbouwd, waarbij het met één verdieping werd verhoogd. Achter en tegenover het huis bevinden zich de tuin en de overtuin. Beide tuinen zijn sinds 1971 in eigendom van de gemeente Opsterland. Het huis is sindsdien als gemeentehuis in gebruik. De entree van de (over)tuin ligt tegenover de hoofdentree van het Lycklamahuis. De overtuin Lycklamahuis ligt aan de overzijde van de straat en is door middel van een zichtlijn die vanuit de tuin, door het Lycklamahuis loopt en doorloopt als zichtlijn in de overtuin. De overtuin ligt te midden van bebouwing en wordt begrensd door een hekwerk en een haag. Het midden van het park is in tegenstelling tot de randen van de tuin zeer open. Rondom de vijver die van oorsprong niervormig is geweest staan volgroeide solitairen die ten tijde van de aanleg van exotische aard zijn geweest. Rondom de vijverpartij lopen slingerende paden, ook niervormig. Achter in de overtuin, in het verlengde van de (zicht)as heeft van oorsprong een theehuis gestaan, als accent in het park. Vanwege brandstichting is het theehuis verdwenen en later vervangen door een zitplek, temidden van een haag. In de overtuin werd in 1869 de nu nog aanwezige lessenaarskas (druivenkas) en bloemenkas gebouwd. De bloemenkas is enige malen vernieuwd en verbouwd tot oranjerie voor het bewaren van vorstgevoelige planten in de winter. Rond 1920 werd deze oranjerie vervangen door de kas die nu bekend staat als tropische kas. Sinds 2004 beheert de vereniging Vrienden van de Tropische Kas deze kassen. Bij de uitvoering van de eenmalige inrichtingsmaatregelen en de beheermaatregelen vormen onderstaande uitgangspunten een rol voor de ruimtelijke kwaliteit van de overtuin Lycklamahuis: - behoud van zichtlijnen door de overtuin, vanuit het Lycklamahuis - padenstructuur richting de tropische kas laten aansluiten op de niervormige padenstructuur van de overtuin - behoud van een ligt glooiend en natuurlijk talud - behoud en versterken van een accent achter in het park - behoud van de verzameling exoten (solitairen) in de tuin Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 9

10 10 Huidige situatie tuin Lycklamahuis

11 2.3 Tuin Lycklamahuis De overtuin en de tuin van het Lycklamahuis vormen van oorsprong een geheel. De tuin Lycklamahuis is net als de overtuin sinds 1971 in eigendom van de gemeente Opsterland. Het Lycklamahuis zelf is onderdeel van het gemeentehuis. Het is niet aantoonbaar wie destijds de tuin heeft ontworpen. De tuin heeft in de loop van de tuin verschillende stijlkenmerken gehad. De hoofdstructuur van de tuin is opgebouwd uit drie lange lanen - noordzuid georiënteerd - die herkenbaar zijn uit de barokke periode. De middelste laan wordt begeleidt door een pad met daarlangs een smalle watergang en deelt de tuin in tweeën. Het tuingedeelte ten oosten van de watergang is ingericht als boomgaard. De notariskoepel vormt de toegang tot de tuin en biedt plaats aan het VVV-kantoor. Het tuingedeelte ten westen van de watergang wordt gekenmerkt door de vele solitaire bomen in het gazon en neemt daardoor de sfeer van een arboretum aan.het hoofdpad loopt vanaf het historisch pand in één lijn door in zuidelijke richting. Een aantal dwarsverbindingen verbindt de verschillende tuingedeeltes met elkaar. Bij de uitvoering van de eenmalige inrichtingsmaatregelen en de beheermaatregelen vormen onderstaande uitgangspunten een rol voor de ruimtelijke kwaliteit van de tuin Lycklamahuis: - behoud van lange zichtlijnen door de tuin, gezien vanuit het Lycklamahuis - padenstructuur opgebouwd uit een aantal noord-zuid en oost-west georiënteerde verbinding - behoud van de verzameling exoten (solitairen) in de tuin Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 11

12 Eénmalige maatregelen overtuin Lyndensteyn 12

13 3 Inrichtingsmaatregelen Om de visie van de drie historische tuinen te versterken en behouden worden per tuin een aantal éénmalige inrichtingsmaatregelen ten aanzien van het padenverloop, de waterlijn en de beplanting voorgesteld. Op basis van deze éénmalige inrichtingsmaatregelen is uiteindelijk het eindbeeld vastgesteld en uitgewerkt in beheermaatregelen. heestervakken 12. aanpassen vorm heestervak (rododendron) in verband met dichtgroeien van de zichtlijn vanuit huize Lyndensteyn 3.1 Overtuin Lyndensteyn Maatregelen padenstructuur: 1. algemeen: verbreden paden naar 1,20 of 1,50 meter (leemhoudend zand) 2. verbeteren paden, tegengaan vergrassing door slepen Maatregelen waterlijn: 3. profi elen oevers, met behulp van lage beschoeiing, vlak boven de waterlijn Maatregelen beplanting: 4. verwijderen opslag langs en in talud watergang 5. verwijderen opslag langs pad 6. aanbrengen differentiatie in randbeplanting (o.a. hulst en rododendron) 7. verschralen bodem en aanbrengen differentiatie in randbeplanting (o.a. hulst, hazelaar) 8. rooien bomen (jonge laanbomen), afhankelijk van kwaliteit huidige solitairen behoud of planten twee solitairen op hoeken tuin 9. vrijzetten solitair (verwijderen opslag hulst) 10. verwijderen opschot (m.u.v. rijtje pimpernoten) en aanplanten nieuwe heesterlaag en randbeplanting 11. verwijderen in vorm gesnoeide heestergroepen en aanplanten nieuwe opgaande heesters in niervormige Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 13

14 / Eénmalige maatregelen overtuin Lycklamahuis 14

15 3.2 Overtuin Lycklamahuis Maatregelen padenstructuur: 1. aanleg pad (leemhoudend zand), breedte 1,20 of 1,50 meter 2. verwijderen pad en inzaaien met graszaad 3. verwijderen pad 4. algemeen: verbreden paden naar 1,20 of 1,50 meter (leemhoudend zand) Maatregelen waterlijn: 5. vergroten vijver (niervormig) en profi eleren oever 6. verwijderen opslag langs huidige oever Maatregelen beplanting: 7. verwijderen lage (Taxus) haag bij entree 8. verwijderen beplanting 9. planten solitaire boom nabij tuinmuur (soortkeuze; zie bijlage 2) 10. verwijderen solitaire boom 11. planten solitaire boom 12. aanbrengen differentiatie in randbeplanting (bloeiende of vruchtdragende heesters, zie bijlage 2) 13. verwijderen groep vaste planten 14. aanbrengen randbeplanting met solitairen (eik en beuk) 15. aanbrengen onderbeplanting in bosrand 17. verwijderen opslag (esdoorn) 18. verwijderen randbeplanting en inzaaien met gras 19. verwijderen haag 20. aanleg plantvak opgaande heesters 21. planten beukenhaag Maatregelen bouwwerken: 22. verplaatsen artistiek kunstwerk 23. plaatsen bank Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 15

16 /10 Eénmalige maatregelen tuin Lycklamahuis 16

17 3.3 Tuin Lycklamahuis Maatregelen padenstructuur: 1. algemeen: verbreden paden naar 1,20 of 1,50 meter (leemhoudend zand) 2. verwijderen pad en inzaaien of beplanten 3. aanleg pad Maatregelen waterlijn: 4. verwijderen opslag langs oever 5. rechttrekken oeverlijn Maatregelen beplanting: 6. verwijderen haag en vaste planten en inzaaien met gras (kunstobject behoud huidige locatie) 7. verwijderen beplanting en inzaaien met graszaad 8. verwijderen opgaande beplanting, behoud waardevolle solitairen 9. planten solitaire boom (3 stuks, bij entreegebied) 10. aanplanten opgaande heesters (differentiatie in huidig randbeplanting) 11. aanleg/herstel plantvak opgaande heesters 12. planten haag 13. herstel bomenlaan 14. verwijderen hekwerk of verplaatsen hekwerk direct achter/in haag Maatregelen bouwwerken: 15. verplaatsen prieel Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 17

18 18 Beheergroepen overtuin Lyndensteyn

19 4 Beheerplan 2.1 Overtuin Lyndensteyn Beheergroepen In het beheerplan wordt voor de verschillende typen beplanting de beheer(sub)groep en de beheermaatregelen omschreven. BOMEN (01) Bl Laanboom (01.01) Bs Solitaire boom (01.02) Bg Boomgroep boom (01.03) SIERBEPLANTING (02) Ho Opgaande heesters (02.01) Kr Kruidachtigen (02.06) NATUURLIJKE BEPLANTING (03) Bp Bosplantsoen (03.01) B Bos (03.02) GRAS (04) Gg Siergazon (04.01) Gb Berm (04.03) Gs Schouwstrook (04.06) VERHARDING (06) Ve Elementenverharding (06.02) Vo Onverhard (06.04) WATER (07) Wp Waterpartijen (07.01) Wg Watergangen (07.02) Wb Beschoeiing (07.03) TERREINMEUBILAIR (08) Tk Artistiek kunstwerk (08.04) Tb Brug (08.05) TERREINAFSCHEIDINGEN (09) Th Hekwerk (09.01) Tw Keerwand (09.02) Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 19

20 Beeldkwaliteit en maatregel Per beheergroep wordt een omschrijving gegeven van de beeldkwaliteit, de functie en de maatregelen. Bijbehorende codes komen overeen met de codering in de beheerplankaart. BOMEN (01) Bl Laanboom (01.01) Eindbeeld (Ononderbroken) rij bomen, die samen een geheel vormen Functie Beeldbepalend, geeft massa aan de ruimte Maatregel Eén keer per jaar regulier onderhoud, controleren op takbreuk en dood hout (verwijderen en afvoeren) Eén keer per vijf jaar vormsnoei, afval versnipperen en afvoeren Eén keer per vijftien jaar op aanwijzing een ononderbroken rij laanbomen (aan weerszijden van pad) vervangen en nieuw inplanten Bs Solitaire boom (01.02) Eindbeeld Vrijstaande boom in open ruimte, met mogelijkheid tot uitgroeien in hun natuurlijke vorm Functie Beeldbepalend, markering in de ruimte Maatregel Eén keer per jaar regulier onderhoud, controleren op takbreuk en dood hout (verwijderen en afvoeren) Eén keer per vijf jaar vormsnoei, afval versnipperen en afvoeren Boomgroep boom (01.03) Eindbeeld Groep bomen met kruidachtige onderbegroeiing Functie Open boskarakter Maatregel Eén keer per jaar regulier onderhoud, controleren op takbreuk en dood hout (verwijderen en afvoeren) Eén keer per vijf jaar vormsnoei, afval versnipperen en afvoeren SIERBEPLANTING (02) Ho Opgaande heesters (02.01) Eindbeeld Opgaande bloeiende heesters Functie Sierwaarde, (kleur)accent in het park Maatregel Eén keer per jaar regulier onderhoud (vormsnoei) Eén keer per vijf jaar op aanwijzing terugzetten (gefaseerd) (verjongingssnoei) In verband met aantasting van het parkbeeld afvalhout van heesters afvoeren Verwijderen zwerfvuil; minimaal kwaliteitsniveau CROW B Kruidenbeheersing; kwaliteitsniveau CROW A Jaarlijks verwijderen strorende planten (braam, brandnetel), indien aanwezig Kr Kruidachtigen (02.06) Eindbeeld Lage bloeiende begroeiing Functie Sierwaarde, (kleur)accent in het park Maatregel Eén keer jaar verwijderen en afvoeren van plantenresten Eén keer per drie jaar controleren om planten te scheuren (verjonging) Verwijderen zwerfvuil; minimaal kwaliteitsniveau CROW B Kruidenbeheersing; kwaliteitsniveau CROW A Jaarlijks verwijderen strorende planten (braam, brandnetel), indien aanwezig 20

21 NATUURLIJKE BEPLANTING (03) Bp Bosplantsoen (03.01) Beeld Opgaande struikenlaag, aan de rand van bos (zoombeplanting) Functie Beeldbepalend, (kleur)accent/verfraaiing van de bosrand Maatregel Eén keer per vijf jaar op aanwijzing terugzetten (gefaseerd) In verband met aantasting van het parkbeeld afvalhout van heesters afvoeren Verwijderen zwerfvuil; minimaal kwaliteitsniveau CROW B Kruidenbeheersing; kwaliteitsniveau CROW C Jaarlijks verwijderen strorende planten (braam, brandnetel), indien aanwezig B Bos (03.02) Beeld Functie Maatregel Bomen met heesterlaag en onderbegroeiing Gesloten boskarakter Eén keer per drie jaar 10% bos dunnen om een natuurlijke verjonging in de heesterlaag te ontwikkelen In verband met aantasting van het parkbeeld afvalhout van bomen en heesters afvoeren Groenblijvende heesters alleen terugzetten indien noodzakelijk Verwijderen zwerfvuil; minimaal kwaliteitsniveau CROW B Kruidenbeheersing; kwaliteitsniveau CROW C Jaarlijks verwijderen strorende planten (braam, brandnetel), indien aanwezig GRAS (04) Gg Siergazon (04.01) Beeld Kort gemaaid gras Functie Ruimtewerking, recreatief gebruik Maatregel Wekelijks maaien, van april tot en met september (minimaal 26x per jaar) Jaarlijks controleren op gaten in gazon, eventueel egaliseren en bijzaaien Maaiafval wordt fi jn versnipperd, hoeft niet te worden afgevoerd Gb Berm (04.03) Beeld Lage kruidachtige begroeiing, langs water Functie Open bosbeeld, variatie in bosranden Maatregel Twee keer per jaar maaien en afvoeren(verschralen), half juni en half oktober Jaarlijks controleren op gaten in gazon, eventueel egaliseren en bijzaaien Jaarlijks verwijderen strorende planten (braam, brandnetel), indien aanwezig Gs Schouwstrook (04.06) Beeld Ruig gras met kruidachtigen, langs water Functie Open strook langs het water Maatregel Van half juni t/m september wekelijks maaien (10 keer per jaar) en afvoeren Jaarlijks controleren op gaten in gazon, eventueel egaliseren en bijzaaien Jaarlijks verwijderen strorende planten (braam, brandnetel), indien aanwezig Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 21

22 VERHARDING (06) Ve Elementenverharding (06.02) Beeld Pleinachtige ruimte Functie Ontsluiting van het park Maatregel Jaarlijks controleren op gaten en kuilen, eventueel aanvullen en herstraten Vo Onverhard (06.04) Beeld Zandpaden Functie Wandelfunctie, ontsluiting van het park Maatregel Twee keer per jaar toplaag onkruidvrij maken en egaliseren Jaarlijks controleren op gaten en kuilen, eventueel aanvullen met zand Eén keer per jaar kanten steken langs paden WATER (07) Wp Waterpartijen (07.01) Beeld Water, vijver Functie Beeldbepalend, ruimtewerking, spiegeleffect Maatregel Eén keer per tien jaar opschonen en ontgraven om waterpartij op diepte te houden Jaarlijks verwijderen van bladafval en plantengroei ter voorkoming van dichtgroeien van water Wg Watergangen (07.02) Beeld Water Functie Beeldbepalend, begrenzing Maatregel Eén keer per tien jaar opschonen en ontgraven om waterpartij op diepte te houden Jaarlijks verwijderen van bladafval en plantengroei ter voorkoming van dichtgroeien van water Wb Beschoeiing (07.03) Beeld Houten beschoeiing van perkoenpalen, zeer laag boven de waterlijn Functie Versteviging van de oever, ter voorkoming van afkalving van oever Maatregel Eén keer per jaar controleren en waar nodig herstellen TERREINMEUBILAIR (08) Tk Artistiek kunstwerk (08.04) Beeld Markant element in het park (materiaal: zandsteen) Functie Accent in het park Maatregel Renovatie en schoonmaak in overleg met deskundigen op gebied van onderhoud en herstel zandsteen beelden (o.a. Fries Museum) Tb Brug (08.05) Beeld Markant element bij het water Functie Verbinden van paden, aan beide zijden van het water Maatregel Eén keer per jaar controleren en waar nodig renoveren Eén keer per vijf jaar schilderen hekwerk 22

23 TERREINAFSCHEIDINGEN (09) Th Hekwerk (09.01) Beeld Markeren van entree van het park Functie Afsluiten van het park Maatregel Eén keer per jaar controleren en waar nodig renoveren Eén keer per vijf jaar schilderen hekwerk Tw Keerwand (09.02) Beeld Kerend element Functie Accent achter in het park, begrenzen van een ruimte Maatregel Eén keer per jaar controleren en waar nodig renoveren Eén keer per tien jaar renoveren voegwerk Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 23

24 24 Beheergroepen overtuin Lycklamahuis

25 2.2 Overtuin Lycklamahuis Beheergroepen BOMEN (01) Bs Solitaire boom (01.02) SIERPLANTING (02) Ho Opgaande heesters (02.01) Hh Strakke haag (02.08) NATUURLIJKE BEPLANTING (03) Bp Bosplantsoen (03.01) B Bos (03.02) GRAS (04) Gg Siergazon (04.01) VERHARDING (06) Ve Elementenverharding (06.02) Vo Onverhard (06.04) WATER (07) Wp Waterpartijen (07.01) TERREINMEUBILAIR (08) Tk Artistiek kunstwerk (08.04) TERREINAFSCHEIDINGEN (09) Th Hekwerk (09.01) Tt Tuinmuur/metselwerk (09.02) Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 25

26 Beeldkwaliteit en maatregel BOMEN (01) Bs Solitaire boom (01.02) Eindbeeld Vrijstaande boom in open ruimte, met mogelijkheid tot uitgroeien in hun natuurlijke vorm Functie Beeldbepalend, markering in de ruimte Maatregel Eén keer per jaar regulier onderhoud, controleren op takbreuk en dood hout (verwijderen en afvoeren) Eén keer per vijf jaar vormsnoei, afval versnipperen en afvoeren SIERBEPLANTING (02) Ho Opgaande heesters (02.01) Eindbeeld Opgaande bloeiende heesters Functie Sierwaarde, (kleur)accent in het park Maatregel Eén keer per jaar regulier onderhoud (vormsnoei) Eén keer per vijf jaar op aanwijzing terugzetten (gefaseerd) (verjongingssnoei) In verband met aantasting van het parkbeeld afvalhout van heesters afvoeren Verwijderen zwerfvuil; minimaal kwaliteitsniveau CROW B Kruidenbeheersing; kwaliteitsniveau CROW A Jaarlijks verwijderen strorende planten (braam, brandnetel), indien aanwezig Hh Strakke haag (02.08) Eindbeeld Eén soort heesters in strakke, gesnoeide vorm Functie Afscheiding van een ruimte Maatregel Twee keer per jaar vormsnoei, snoeiafval afvoeren NATUURLIJKE BEPLANTING (03) Bp Bosplantsoen (03.01) Beeld Opgaande struikenlaag, aan de rand van bos (zoombeplanting) Functie Beeldbepalend, (kleur)accent/verfraaiing van de bosrand Maatregel Eén keer per vijf jaar op aanwijzing terugzetten (gefaseerd) In verband met aantasting van het parkbeeld afvalhout van heesters afvoeren Verwijderen zwerfvuil; minimaal kwaliteitsniveau CROW B Kruidenbeheersing; kwaliteitsniveau CROW C Jaarlijks verwijderen strorende planten (braam, brandnetel), indien aanwezig B Bos (03.02) Beeld Functie Maatregel Bomen met heesterlaag en onderbegroeiing Gesloten boskarakter Eén keer per drie jaar 10% bos dunnen om een natuurlijke verjonging in de heesterlaag te ontwikkelen In verband met aantasting van het parkbeeld afvalhout afvoeren Groenblijvende heesters alleen terugzetten indien noodzakelijk Verwijderen zwerfvuil; minimaal kwaliteitsniveau CROW B Kruidenbeheersing; kwaliteitsniveau CROW C Jaarlijks verwijderen strorende planten (braam, brandnetel), indien aanwezig 26

27 GRAS (04) Gg Siergazon (04.01) Beeld Kort gemaaid gras Functie Ruimtewerking, recreatief gebruik Maatregel Wekelijks maaien, van april tot en met september (26x per jaar) Jaarlijks controleren op gaten in gazon, eventueel egaliseren en bijzaaien Maaiafval wordt fi jn versnipperd, hoeft niet te worden afgevoerd VERHARDING (06) Ve Elementenverharding (06.02) Beeld Pleinachtige ruimte Functie Ontsluiting van het park Maatregel Jaarlijks controleren op gaten en kuilen, eventueel aanvullen en herstraten Vo Onverhard (06.04) Beeld Zandpaden Functie Wandelfunctie, ontsluiting van het park Maatregel Twee keer per jaar toplaag onkruidvrij maken en egaliseren Jaarlijks controleren op gaten en kuilen, eventueel aanvullen met zand Eén keer per jaar kanten steken langs paden WATER (07) Wp Waterpartijen (07.01) Beeld Water, vijver Functie Beeldbepalend, ruimtewerking, spiegeleffect Maatregel Eén keer per tien jaar opschonen en ontgraven om waterpartij op diepte te houden Jaarlijks verwijderen van bladafval en plantengroei ter voorkoming van dichtgroeien van water TERREINMEUBILAIR (08) Tk Artistiek kunstwerk (08.04) Beeld Markant element in het park Functie Accent in het park Maatregel Eén keer per jaar controleren en waar nodig of waar mogelijk renoveren Twee keer per jaar schoonmaken TERREINAFSCHEIDINGEN (09) Th Hekwerk (09.01) Beeld Markeren van entree van het park Functie Afsluiten van het park Maatregel Eén keer per jaar controleren en waar nodig renoveren Eén keer per vijf jaar schilderen hekwerk Tt Tuinmuur/metselwerk (09.02) Beeld Markant element Functie Begrenzen van een ruimte Maatregel Eén keer per jaar controleren en waar nodig renoveren Eén keer per tien jaar renoveren voegwerk B e h e e r p l a n h i s t o r i s c h e t u i n e n B e e t s t e r z w a a g 27

28 28 Beheergroepen tuin Lycklamahuis

29 2.3 Tuin Lycklamahuis Beheergroepen BOMEN (01) Bl Laanboom (01.01) Bs Solitaire boom (01.02) Bg Boomgroep boom (01.03) SIERPLANTING (02) Ho Opgaande heesters (02.01) Hh Strakke haag (02.08) NATUURLIJKE BEPLANTING (03) B Bos (03.02) GRAS (04) Gg Siergazon (04.01) Gh Hooiland/bloemenweide (04.04) VERHARDING (06) Ve Elementenverharding (06.02) Vo Onverhard (06.04) WATER (07) Wg Watergangen (07.02) TERREINMEUBILAIR (08) Tk Artistiek kunstwerk (08.04) Tb Brug (08.05) TERREINAFSCHEIDINGEN (09) Th Hekwerk (09.01) B e h e e r p l a n h i s t o r i s c h e t u i n e n B e e t s t e r z w a a g 29

30 Beeldkwaliteit en maatregel BOMEN (01) Bl Laanboom (01.01) Eindbeeld (Ononderbroken) rij bomen, die samen een geheel vormen Functie Beeldbepalend, geeft massa aan de ruimte Maatregel Eén keer per jaar regulier onderhoud, controleren op takbreuk en dood hout (verwijderen en afvoeren) Eén keer per vijf jaar vormsnoei, afval versnipperen en afvoeren Eén keer per vijftien jaar op aanwijzing een ononderbroken rij laanbomen (aan weerszijden van pad) vervangen en nieuw inplanten Bs Solitaire boom (01.02) Eindbeeld Vrijstaande boom in open ruimte, met mogelijkheid tot uitgroeien in hun natuurlijke vorm Functie Beeldbepalend, markering in de ruimte Maatregel Eén keer per jaar regulier onderhoud, controleren op takbreuk en dood hout (verwijderen en afvoeren) Eén keer per vijf jaar vormsnoei, afval versnipperen en afvoeren Boomgroep boom (01.03) Eindbeeld Groep bomen met kruidachtige onderbegroeiing Functie Open boskarakter Maatregel Eén keer per jaar regulier onderhoud, controleren op takbreuk en dood hout (verwijderen en afvoeren) Eén keer per vijf jaar vormsnoei, afval versnipperen en afvoeren Boomgroep boom (01.03) Eindbeeld Fruitboom, solitair in gazon Functie Sierwaarde, vruchten Maatregel Eén keer per jaar snoeien Snoeihout afvoeren SIERBEPLANTING (02) Ho Opgaande heesters (02.01) Eindbeeld Opgaande bloeiende heesters Functie Sierwaarde, (kleur)accent in het park Maatregel Eén keer per jaar regulier onderhoud (vormsnoei) Eén keer per vijf jaar op aanwijzing terugzetten (gefaseerd, verjongingssnoei) In verband met aantasting van het parkbeeld afvalhout van heesters afvoeren Verwijderen zwerfvuil; minimaal kwaliteitsniveau CROW B Kruidenbeheersing; kwaliteitsniveau CROW A Jaarlijks verwijderen strorende planten (braam, brandnetel), indien aanwezig 30

31 Hh Strakke haag (02.08) Eindbeeld Eén soort heesters in strakke, gesnoeide vorm Functie Afscheiding van een ruimte Maatregel Twee keer per jaar vormsnoei Snoeiafval afvoeren NATUURLIJKE BEPLANTING (03) B Bos (03.02) Beeld Bomen met heesterlaag en onderbegroeiing Functie Gesloten boskarakter Maatregel Eén keer per drie jaar 10% bos dunnen om een natuurlijke verjonging in de heesterlaag te ontwikkelen In verband met aantasting van het parkbeeld afvalhout afvoeren Groenblijvende heesters alleen terugzetten indien noodzakelijk Verwijderen zwerfvuil; minimaal kwaliteitsniveau CROW B Kruidenbeheersing; kwaliteitsniveau CROW C Jaarlijks verwijderen strorende planten (braam, brandnetel), indien aanwezig GRAS (04) Gg Siergazon (04.01) Beeld Kort gemaaid gras Functie Ruimtewerking, recreatief gebruik Maatregel Wekelijks maaien, van april tot en met september (26x per jaar) Jaarlijks controleren op gaten in gazon, eventueel egaliseren en bijzaaien Maaiafval wordt fi jn versnipperd, hoeft niet te worden afgevoerd Gh Hooiland/bloemenweide (04.04) Beeld Ruig gras met kruidachtigen, onder vruchtbomen Functie Ruimtewerking, recreatief gebruik Maatregel Twee keer per jaar maaien en afvoeren(verschralen), half juni en half oktober Jaarlijks controleren op gaten in gazon, eventueel egaliseren en bijzaaien Jaarlijks verwijderen strorende planten (braam, brandnetel), indien aanwezig VERHARDING (06) Ve Elementenverharding (06.02) Beeld Verhard pad Functie Ontsluiting van het park Maatregel Jaarlijks controleren op gaten en kuilen, eventueel aanvullen en herstraten Eén keer per jaar kanten steken langs paden Vo Onverhard (06.04) Beeld Zandpaden Functie Wandelfunctie, ontsluiting van het park Maatregel Twee keer per jaar toplaag onkruidvrij maken en egaliseren Jaarlijks controleren op gaten en kuilen, eventueel aanvullen met zand Eén keer per jaar kanten steken langs paden B e h e e r p l a n h i s t o r i s c h e t u i n e n B e e t s t e r z w a a g 31

32 WATER (07) Wg Watergangen (07.02) Beeld Water Functie Beeldbepalend, begrenzing, begeleiding van de laan Maatregel Eén keer per tien jaar opschonen en ontgraven om waterpartij op diepte te houden Jaarlijks verwijderen van bladafval en plantengroei ter voorkoming van dichtgroeien van water TERREINMEUBILAIR (08) Tk Artistiek kunstwerk (08.04) Beeld Markant element in het park Functie Accent in het park Maatregel Eén keer per jaar controleren en waar nodig of waar mogelijk renoveren Twee keer per jaar schoonmaken Tb Brug (08.05) Beeld Markant element bij het water Functie Verbinden van paden, aan beide zijden van het water Maatregel Eén keer per jaar controleren en waar nodig renoveren Eén keer per vijf jaar schilderen hekwerk TERREINAFSCHEIDINGEN (09) Th Hekwerk (09.01) Beeld Markeren van entree van het park Functie Afsluiten van het park Maatregel Eén keer per jaar controleren en waar nodig renoveren Eén keer per vijf jaar schilderen hekwerk 32

33 Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 33

34 34

35 Bijlage 1 Basiscategorielijst voor GBI-groen, gemeente Opsterland Basis-categorielijst Gemeente Opsterland Code Hoofd- / Code Hoofd- / subcategorie (basisregistratie op de kaart) subcategorie (basisregistratie op de kaart) 01 BOMEN 07 WATER Straat- / laanboom Waterpartijen Solitaire boom Watergangen Boomgroepboom Beschoeiing Windsingelboom Natuurlijke oever Lei- / vormboom Duikers Knotboom Drainage Drainageputten 02 SIERBEPLANTING Beregeningsleiding Opgaande heesters (en botanische rozen) Beregeningstappunt Bodembedekkende heesters (en botanische rozen) Bron beregeningsinstallatie Opgaande en bodembedekkende heesters Botanische rozen (frequent terugzetten) 08 TERREINMEUBILAIR Struikrozen Bank / tafel Kruidachtigen Afvalbak / -container Klimplanten Bloemen- / plantenbak Strakke haag Artistiek kunstwerk Brug 03 NATUURLIJKE BEPLANTING Bosplantsoen 09 TERREINAFSCHEIDINGEN Bos Hekwerken / gaasafrastering Houtwal Metselwerk / betonnen afscheiding / keerwand Natuurterrein Houten afscheiding / keerwand 04 GRAS 10 SPEELELEMENT Siergazon Speeltoestel / zandbak Speelgazon Zandbak Berm Hooiland / bloemenweide 11 GRAVEN Ruigte Grafakker Schouwstrook Graven 05 SPORTVELDEN 12 DIVERSEN Grassportveld Geannexeerde grond door derden Kunststof Zwarte grond (nog niet ingeplant / ingezaaid) Halfhard sportveld Onverhard 06 VERHARDING (paden) Gesloten verharding Elementen verharding Halfverharding Onverhard Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 35

36 36

37 Bijlage 2 Lijst van bomen en struiken, samengesteld aan de hand van rekeningen uit de periode , toegepast door L.P. Roodbaard Bomen (sierlijke solitairen) Acer negundo Alnus glutinosa Imperialis Castanea sativa Corylys colurna Fagus sylvatica Atropunicea Fraxinus excelsior Jaspidea Juglans nigra Liriodendron tulipiferum Platanus acerifolia Pterocarya fraxinifolia Mespilus germanica Quercus cerris Variegata Robinia pseudo-acacia vederesdoorn zwarte els tamme kastanje Turkse hazelaar rode beuk goudes zwarte noot tulpenboom gewone plataan gewone vleugelnoot mispel bontbladige eik witte acacia/schijnacacia Struiken (bloeiende heesters) Amelanchier lamarckii Calycanthus floridus Cercis siliquastrum Colutea arborescens Cornus florida Cornus sanguinea Corylus avellana Spiraea arguta Syringa vulgaris Viburnum plicatum Mariesii Struiken (vruchtdragende heesters) Philadelphus coronarius Symphoricarpos Mother of Pearl Viburnum lantana Viburnum opulus krentenboom specerijstruik judasboom blazenstruik kornoelje rode kornoelje gewone hazelaar spierstruik gewone sering Japanse sneeuwbal boerenjasmijn sneeuwbes wollige sneeuwbal Gelderse roos Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 37

38 38

39 Bijlage 3 Lijst van hekwerken en meubilair, Magazijn van tuin-sieraden, 1802 (G. van Laar) Banken Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 39

40 Lijst van hekwerken en meubilair, Magazijn van tuin-sieraden, 1802 (G. van Laar) Bruggen 40

41 Lijst van hekwerken en meubilair, Magazijn van tuin-sieraden, 1802 (G. van Laar) Hekwerken Beheerplan historische tuinen Beetsterzwaag 41

42

43

44