Stadsgerecht Rhenen, (66)

Transcriptie

1 NT00066_18 Nadere Toegang op inv. nr 18 uit het archief van het Stadsgerecht Rhenen, (66) H.J. Postema Oktober 2013

2 Inleiding Het gerechtsarchief van Rhenen bevat 99 inventarisnummers over de criminele rechtspraak. In dit inventarisnummer zijn regesten opgenomen uit de ingekomen stukken van overheden en magistraten van elders over criminele, civiele en bestuurlijke zaken, waarbij de stad, dan wel de ingezetenen betrokken zijn, over de periode

3 Regesten Wouter Jansz schoenmaker Jacob van Deuverden Dircxz. Te St. Truijen Zekere dievegge die ene Johan de Raed, koopman te Amsterdam heeft bestolen N.N., won. Heusden, heeft doodslag gepleegd Request van Arnhem over soldaten Lijsbet Hendricksz is te s Hertogenbosch geweest met haar man op de markt, in het huis waar men tapt Steven van Nieraert is te Elst gevangen genomen. Hij is gewezen kapitein van de Hessen en gehuwd met Lijsbeth Haen en heeft nog een vrouw bij zich, joffer Miegel en twee kinderen Claes Stevensz van Nierart en Lijsbeth Stevens van Nieraert Frans Christiaensz, burger te Rhenen, verklaart dat Aelbert een wagen van de steenhouwer tot zijn huis bij de steenhouwer in de kost besteed zijnde, en den armenbus genomen en verborgen had Wessel van Kesteren en Eb Aertsz, won. in de Greb, attesteren ten verzoeke van Hendrick Teunisz van de Velde dat gekomen zijn twee paarden in de schuur van Eb Aertsz met 2 jongemannen en nog een. Verklaring over de paarden Duitstalige brief uit Amsterdam Mourus off geb. uit Ierland, heeft een vrouw en twee kinderen in Brazilië. Hij bedelt Kaerl Philipsen, Schotsman Acte van indemniteit voor Cornelis Jacobse, Orsel Benedicx met drie kinderen willen vertrekken naar Dantzich Mosis verklaart over beursje. Maijer Boonefoos bekent over dit beursje Levelt, Anna Jungen, Luijck Jurgens en Caterijna Jansz Jan Quint, majoor te Rhenen, attesteert dat hij niet weet iets tot nadeel van dhr Hardenbroeck op Remmerden te hebben gezegd Peter Wijnen, burger en visser, attesteert dat Hendrick Cuijpers gewoond heeft in zijn kamertje en vaak verkeerd heeft met Hans die nu lest gewoond heeft te Lienden en samen vertrokken zijn?? Op het request van jonker Jacob van Gemert antwoordt de officier dat hij niet met één vrouw als borg tevreden is Pelgrum Vonck, veerman, attesteert dat op de plaats waar het lazarushuis gestaan heeft een persoon met schapen die hij over gevaren heeft ruzie maakte over betaling van veergeld wegens hoog water Jasper Gerritsz Vosch, won. Gorinchem aan het veer, attesteert over paarden Abraham Leijtsman, won. Veenendaal, klaagt over geweld hem aangedaan door een persoon uit Achterberg Acte van indemniteit of paspoort voor iemand die naar Wesel wil 3

4 Restant van een verhoor, met namen van o.a. Abraham Oliphiersz, Gerrit Arisz, Gerrit Brenck Te Dordrecht is Dirck Joosten, geb. Berchsland, met een brandmerk dat hij te Rhenen heeft gekregen. Hij schijnt een fameuze dief te zijn. Verzoek om informatie Uitspraak van gerecht in zaak contra Evert Wijnen Uitspraak van gerecht in zaak contra Gijsbert de Bruijn Uitspraak van gerecht in zaak contra Hendrick ter Horst uit naam van zijn vrouw Beernt Hendricksz, knecht van Dirck Pauwelsz, verklaart een wicht gevonden te hebben in de tuin. Neeltje Gijsberts, die ook bij Dirck Pauwels werkt, heeft die meegenomen. De vrouw van Dirck wilde het terug hebben Uitspraak van gerecht in zaak contra Reijnier Cornelisz van Huessum. Vier restanten van acten Dirck Pauwelsz moet zijn wicht brengen op het stadhuis Schout heeft met verscheidene personen over vechtboeten op zijn eigen autoriteit geaccordeerd zonder het gerecht kennis te geven. Hij moet zich alsnog houden aan het reglement Hendrick Hendricksz Huijslingh van Ledden verklaart te komen van Amsterdam om naar Ledden te gaan. Jan Noest verklaart dat Hendrick bij hem 4 jaar geleden gewerkt heeft en goed gediend heeft. Gosen Jerephaes zegt dat Hendrick gisteravond bij hem gekomen is om te slapen Schout Oostrum heeft geaggresseerd en gevochten met schepen Van Noort Aanstellingsbrief van Carel Martijn tot stadsdienaar van justitie Anna Podelijn bekent van Antwerpen te komen, en te bedelen. Jasper Suenick komt uit Les in Henegouwen. Hij is met Anna getrouwd in Antwerpen, en bedelt. Nicolaes Merck, geb. Diest, bedelt. Dirck Boos, geb. Dowaij, bedelt Een jongeman is verdronken. Hij was gewezen dienaar van de officier van deze stad en heeft de officier bestolen. Het gerecht van Wijk bij Duurstede wil nadere informatie Verhoor van Eb Aertsz en zijn vrouw, Wouter Teunisz, Jan Evertsz de speelman en Hendrick Cornelisz schipper over de verdronken jongeman die achtervolgd werd door de schout zijn zoon, van Wijk, met nog een persoon Verhoor van Jan Gerritsz, Trijn en haar zoon Claes Rutgersz over dezelfde zaak van de verdronken jongen Verhoor van Dirckie Willems, huisvrouw van Willem Roelofsz over Mechtelt Peters, het nichtje van Peter Cornelis van Schoonhoven, die ruzie had met de vrouw van Cornelis van Jaersveld. Peter zou haar man hebben uitgescholden voor paepsguijten Hendrick Evertsz, 10 jaar, en Antonis Huijbertsz, 50 jaren, leggen verklaring af Uitspraak van gerecht in zaak contra Maria Barents, geassisteerd met haar man Abraham Oliviers Trijn Bartus, geb. Groningen, bedelt. David Neel, geb. Ierland, 4

5 bedelt Jansen de Plaa, geb. Yperen, bedelt. Jan de Pla, geb. Yperen, idem. Janneke Matthijs van Yperen idem. Margriet Tros van Gevelaer idem Officier moet informeren naar diefstal van hout, kool, wortels en knollen Vraag van Woerden over Jan Dircksz Coperdraet die een paard heeft verkocht aan zijn neef Dirck Jansz Coperdraet Gerrit Lam, soldaat onder kapitein Eck, heeft verscheidene insolentiën en moedwilligheden in Veenendaal gepleegd. Drie restanten. Reactie uit Rhenen aan de graaf van Athlone, heer van Amerongen, over missive van dhr. Stuart over procedure van het gerecht van Rhenen tegen zijn knecht, die voorgeeft zijn soldaat te zijn. Die knecht heeft zich misdragen en ook een meisje bezwangerd. Verzoek om meer informatie Korporaal van Brenck en Thomas Bercheijck de ronde doende tussen 1 en 2 uren hebben in het afkomen van de wal bij de Westpoort horen roepen. Daar vonden zij de veerman Dirck Geurtsen die overlast had in huis van soldaten. Dat Wouter Cornelissen, zoon van de buitenmolenaar bij Arien Verhuet en Huijbert Jansz Verver aan de poort op schildwacht staande is gekomen. Zij leggen ook verklaringen af Jacob Starlingh van Brussel, soldaat van de compagnie van kolonel Heblenisvrij, reist zonder paspoort Anna? Moses is op de jaarmarkt gevangen genomen wegens diefstal. Verzoek om meer informatie Begeleidende brief voor bij de stukken van Reijer Rijcksz en Bart Quint en het advies van rechtsgeleerde. Duitstalige brief. Onvolledige informatie over gevangen man. Opdracht om informatie te verzamelen over doodslag Jan Henricksz koperslager verzoekt uit naam van Hendrick Claesz Crauwel dat Hendrick op tegen Mattheus van Langelaar in boosheid zijn mes getrokken heeft. Hij wil accorderen voor 30 gl. Jan Hendricksz Koperslager stelt zich borg Afgelopen zondag, de 1e, hebben Abraham den Nieuwen Boers soon, en Reijer Vos, met elkaar gevochten en ramen ingegooid in de Marsch ten huize van Teunis van Lienden Enige ingezetenen hebben verstaan dat het God de Heere beliefd heeft een huis achter in de stad te ontsteecken mette droevighe pestilentiale sieckte haer daer over, soo op de begraeffenisse van Aert Rutgersz, als andre plaetsen, godlooslijck hebben derven verheugen, met wtspouwinghe van seer vileijne woorden. Officier moet hiernaar informeren Verhoor van Huijbert Jansz van Helden en Jan van Brenck. Ten huize van Willem van Varseveld heeft van der Lap met Joost Boonsaijer geaccordeerd Zojuist is uit Veenendaal een expresse bode gekomen die vertelt dat ten huize van Oth Jansz verscheijde gaudieven waeren. Hij wil 5

6 assistentie Vraag om informatie door gerecht Rhenen over de gevangen mr. Gerrit van Dissen van Ipenburg, gekomen uit Kampen Agnietje Dircks, won. Veenendaal, verklaart dat zij met Gijsbertje Willems door Aertje de besteltser van pakken te Amersfoort gevraagd is of zij in de herberg Het Rode Hart een pak hadden zien liggen. Ze zeiden van niet, maar hebben het pakje later geopend Dirck Claesz verklaart dat zijn verhoor naar waarheid is beantwoord. Roelof Lambertsz idem. Celigjes man verklaart dat zijn schip voor t Verlaat ligt en dat hij toestemming heeft om die te openen. Teunis de Geer? ligt ook met zijn schuit voor Verlaat. De knecht van de molenaar attesteert. En Henrick Gerritsz Lam, in de wandeling genaamd Hennebaes, 15 jaar oud, attesteert ook over opening van Verlaat Extract uit de baljuwsrol van Woerden over Catharijn Jans, geb. Wijk bij Duurstede, gedetineerde, die verhalen vertelt over conspiratie tegen de Prins van Oranje Antwoord op request van Smissaert contra Cornelis Jansz Antwoord op request van Smissaert contra Cornelis Jansz Kersten. Duitstalige brief. Paspoort, getekend door Wander Fenderichs von Capitaine de la Roos. Tweemaal. Verklaring over diefstal door een Fransman. Jan van Vrekenhorst verklaart dat hij bij Griethuijsen is gekomen Antwoord op request van Smissaert contra Gijsbert van Seventer Sweer Geurtsz bidt om vergiffenis en belooft sigh noijt weder in eenige moetwilligheden te sullen verlopen Magistraat van Rhenen ordonneert Willem van Bouckhorst het huijsken dat op sijn pant onder den bergh heeft laten opslaen tot een woninge voor een persoon die dagelijx loopt te bedelen binnen 8 dagen af te breecken Schepen Gerard Verweij zegt dat afgelopen zondagavond de ramen achter zijn huis zijn ingegooid. Officier moet informeren Jacob Cornelisz, gevangen over enige gepleegde moedwilligheden int Veen, is geb. Lunteren. Hij heeft er spijt van en was dronken Reijer Ebben dat bij hem een dragonder heeft aangeklopt die ingekwartierd zit bij de dragonder die getrouwd is met de weduwe van Gerrit van Zetten Agata Johanna Henricks de Grootte, geb. te Dordrecht en gekomen van Amsterdam, bedelt Harmen Susterstadt heeft substituut-schout Adriaan van Ommeren met seer impertinente bejegeningen oock selfs met dreijgementen van feijtelijckheden aangedaan, en in de herbergen eenighe insolentien gepleegd. Hij wordt verbannen nadat hij drie dagen op water en brood gezeten heeft. Aantekenbriefje over wegbrengen van een vrouw die bij Leeuwen gewoond heeft, en een die bij Henrick Welphertsz woont en aan te 6

7 zeggen dat het huisje onder de berg staande bij Willem van Bronckhorst daer de kreupele inwoont, sullen hebben aftebreecken binnen 8 daghen Te Kesteren zijn enige schapen gestolen door dragonders die daar hebben gedronken. De dochter van Beernt Willemsz, getrouwd met een dragonder te Rhenen, legt verklaring af Ten huize van substituut-schout is gevochten tussen Henrick vander Elburg en Frits Verweij onder-majoor van Utrecht Gelezen het advies van rechtsgeleerden in de zaak van de gevangen Jacob Hamel doet gerecht uitspraak Te Remmerden is een kind voor de deur gevonden. Vondeling Uitspraak van gerecht. Substituut-schout Adriaan van Ommeren en deurwaarders Willem Lijster en Evert Lijster zijn ten huize van Anthonij Scheffer geweest om diens dienstmeid uit de stad te doen vertrekken. De vrouw van Scheffer heeft dit voorkomen Er is verschil van inzicht tussen burgemeester Kupius en gerecht en hoofd-officier Smissaert Anneke, dochter van Hendrick Beerntsz en Nieske, gewoond hebbende te Gorinchem. Ook medegevangen is haar broer Beernt Hendricksz en Jan Hendricksz. Hun ouders zijn 5-6 jaar geleden overleden. Sindsdien bedelen zij, o.a. met een lazarusklep Adam van Weelderen wil niet reageren over gepleegd geweld in Veenendaal Roelof Jordensz, gewoond hebbende Achterberg, zou zijn nicht, zijnde zijn broedersdochter, hebben bezwangerd, zodat zij zondag is bevallen. Zij zijn deze week samen vertrokken. Officier moet informeren. Volgens Helena de vroedvrouw heeft iemand anders haar beslapen toen haar oom weg was De korporaal van kapitein Vonck, hebbende en commanderende de wacht van deze dag, heeft aan het huis van de cameraar diens vrouw kwalijk bejegend Deurwaarder Evert Lijster klaagt over enige quade bejegeningen ende dreijgementen van den sergeant Stap In Veenendaal zijn grote moedwilligheden en geweld gepleegd door ramen in te gooien bij verschillende huizen. Officier moet informeren Request van Anneke Cornelis, huisvrouw van Sander Hendricksz. Haar man is beschuldigd. zij wil onschuld aantonen Gerecht geeft toestemming om personen te citeren Enige malitieuse mensen hebben in de hof van Jan ter Horst? buiten de Rijnpoort fruitbomen vernield Idem Op zondag is bij schepen Van Gilsen ingebroken Maagje van Brummen, vroedvrouw, heeft verklaard dat Jantje van Ginkel vandaag in barensnood verklaard heeft op de berg van een kerel bezwangerd te zijn, die sij van vene eerst meende te wesen de soon van Steck int veen, dogh naderhant gesien, dattet die niet en was, maer een ander persoon van veel fatsoen, sonder hem te kennen Enige baetsoeckende menschen hebben de limietscheiding van 7

8 hun land geëxtendeerd, zowel van publieke wegen als van anderen hun land. Moet informeren Missive van s Heerenberg om informatie over Henrick Visscher die in Rhenen zou hebben gewoond Teuntje Cornelis heeft missive gegeven over het vervoeren van haar paard door haar man Wijn Joosten Vis Valck in de Grebbe klaagt over geweld en insolentiën door zijn knecht bij hem in huis gedaan. Duitstalige brief Begeleidende brief bij advies van rechtsgeleerden Hendrick Vonck van Lienden, won. Rhenen, verklaart ten verzoeke van sommige eerlijke lieden, dat hij nadat een zijn sententie heeft uitgestaan, sommige soldaten van de compagnie van monsieur Dermera hun rappieren hebben getrokken en hebben voor de deur van het stadhuis geroepen en op de deur geslagen en gestoken Brief uit Leiden van Joan Snel, stadhouder van het baljuwschap van Rijnland, over gevangenneming van twee dieven te Zoeterwoude: Reijnier van Beugem, geb. Berkem, bijgenaamd Montal, en Andries Janse Maes, geb. Lieshout Jacobus Valck, won. Grebbe, verklaart dat een koets of vrachtwagen bij zijn huis is gepleisterd, waarop een meisje zat van jaren en 2 mannen. Er is geld gestolen. Het gaat om Sara Sweers, won. Amsterdam. De zoon van Verhoef heeft insolentiën en moedwilligheden en vechterijen gepleegd op de Veense kermis. Hij moet worden opgepakt Mordechai, zoon van Abraham de jood, klaagt dat verscheidene avonden aan het huis van zijn moeder door de jongens grote overlast en insolentiën gepleegd zijn. Zij hebben dezer dagen ook een vreemde Jood op straat aangerand Advies rechtsgeleerden Op een reiszak geopend die gevonden is voor de deur van Anthonij Salij in bijzijn van substituut-schout van Deventer, van Helder en de Vael, commisarissen. Er zaten drie boeken in, een bos sleutels, een stuk dupels met drie paar schoenen, twee papieren met haar, twee hemden met kant, een linnen borstrokje, een bundel linnen, twee bundels linnen, een vrouwenhemd en een paar kousen Brief van gerecht van Utrecht met antwoord op vraag om informatie over Justus de Cruijder Gedreigd met sabel de jongens de kop af te snijden en de rock uut te trecken oock in een gat te smijten, daer son nogh maen scheen Substituut-schout wil toestemming om in Utrecht een persoon te laten getuigen. Brief uit Rhenen om informatie over Olof Stoffelsz Wolf, soldaat in uw regiment onder de compagnie van kapitein Eck, die enige weken geleden in Veenendaal, waar zijn vrienden wonen, moedwilligheden en insolentiën heeft bedreven. 8

9 In Veenendaal heeft een soldaat een persoon zeer swaerlijck gequetst Op de weg zijn planken die over de goten liggen, weg gehaald. Baldadigheden Dankbrief van Charlotte Amelie d Oldenburg g.h. tot Tremoille, won. Doorwerth, dat haar dienaar Hans Henrick Eslinger uit detentie is ontslagen Officier moet informeren naar de insolentiën in Veenendaal gepleegd in het beroepen van een nieuwe schoolmeester. Brief van Jacob Fredrick, won. Heidelberg, waarin hij zijn leedwezen betuigt over deelname aan verkeerd gezelschap. Hij wil naar zijn vaderland terug Officier moet informeren naar slaan van Dirk van Ek op Officier moet informeren naar overlast en geweld ten huize van Gerrit Lubbertsz in Veenendaal gepleegd Brief van raad van Nijmegen over gevangen Martin van der Hatert, geb. Nijmegen, Claas Petersz, geb. Antwerpen, met zijn vrouw Susanna Pauwels, geb. Arnhem, en Christiaen Mattheus Jodocus, geb. Rotterdam, jood die tot het pausdom is overgegaan. 9