Informatie dossier. GFT-compost. van WIPS nv WIPS NV

Transcriptie

1 WIPS NV GFT-compost Informatie dossier GFT-compost van WIPS nv WIPS nv Tel: Dagmoedstraat 105 Fax: Schendelbeke (Geraardsbergen)

2 WIPS NV

3 Table of Contents GFT-compost van WIPS nv... 1 WIPS nv... 2 Productie van compost te WIPS... 3 Aanvoer GFT... 3 Voorbehandeling... 3 Compostering... 3 Nabehandeling... 4 Opslag en afvoer... 4 Schematische voorstelling... 5 Wetgeving rond compost... 6 Federale verplichtingen... 6 Vlaamse verplichtingen... 6 Mestbank... 6 Interne controle... 6 Waarom compost gebruiken... 8 Algemeen... 8 Organische stof... 8 Structuur... 8 Ziektewerend... 8 Basis-bemesting... 9 ph-corrigerend... 9 Gebruik van compost... 9 Bijlagen Bijlage 1: Ontheffing van de federale overheidsdienst voeselveiligheid Bijlage 2: Keuringsattest compost uitgegeven door VLACO Bijlage 3: Een voorbeeld van een jaarlijkse mestbankaangifte van WIPS Bijlage 4: ISO certificaat van WIPS Bijlage 5: Voorbeeld van een analyse van compost uitgevoerd door Eurofins WIPS NV

4 WIPS NV

5 WIPS nv De NV WIPS is opgericht in 2001 vanuit een publieke samenwerking tussen INDAVER en SITA Belgium, twee toonaangevende internationale afvalverwerkers met jarenlange ervaring in de afvalsector. De NV WIPS is verantwoordelijk voor de exploitatie van de composteringsinstallatie te Schendelbeke, opgericht door de intercommunale ILvA (Intercommunale Land van Aalst). De intercommunale ILvA bouwde in 1996 een composteringsinstallatie met een totale verwerkingscapaciteit van ton per jaar, in het kader van de integratie van afvalstromen en een groener milieubeleid. Het Gft-afval dat wordt ingezameld in de gemeenten van de intercommunale wordt rechtstreeks naar WIPS gebracht alwaar het verwerkt wordt tot een kwaliteitsvol product. Productie van compost te WIPS Aanvoer Groenten-, fruit- en tuinafval (Gft-afval) De oorsprong van het Gft-afval is het selectief ingezamelde huis aan huis Gft-afval, aangevuld met een fractie groenafval afkomstig van lokale tuinaannemers. Bij toelevering aan het bedrijf wordt elke vracht gewogen, gestort op de daarvoor voorziene stortvloer en visueel gecontroleerd op verontreinigende componenten. Voorbehandeling De voorbehandeling bestaat uit 4 gescheiden mechanische stappen: Verkleinen: Het materiaal dat te grof is om rechtstreeks tot compost verwerkt te worden, zal door een verkleinproces in een shredder tot materiaal van de optimale grootte herleid worden. Opvoer materiaal: De chauffeur van de wiellader zorgt voor een continue input van de machine. Hiervoor maakt hij gebruik van het GFT-materiaal dat opgemengd wordt met een beperkte hoeveelheid structuurmateriaal om zo een luchtige structuur te bereiken, die voordelig is voor het rijpingsproces. Trommelzeef: In de trommelzeef wordt materiaal dat nog groter is dan 100 mm afgescheiden om terug aan het verkleiningsprocédé toegevoegd te worden. Hierdoor wordt vermeden dat er grote heterogene stukken materiaal in het compostproces terecht komen. Afscheiden metaal: Als laatste stap alvorens het materiaal de composthal wordt ingeleid, wordt het over een overbandmagneet geleid, om de zeer beperkte hoeveelheid metaal nog af te scheiden. Compostering De voorbewerkte stromen worden via een systeem van transportbanden naar de composteringshal gebracht alwaar het gelijkmatig verdeeld wordt over het eerste veld van de composteringshal. De hal is opgedeeld in 8 sectoren. Iedere sector wordt wekelijks gekeerd en overgelegd naar de volgende sector om zo een betere beluchting te garanderen. Na 8 weken bereikt de compost dus het einde van de hal, waar het door de installatie naar de nabehandeling wordt geleid. De omlegging van de compost gebeurt door een automatische gestuurde afgraaf-machine die de totale ruimte van 1354 m² op één week tijd volledig afgraaft en van sector doet veranderen. WIPS NV

6 De compostering zelf is een microbieel proces dat vergeleken kan worden met wat in een bos gebeurd tijdens de herfst met de afgevallen bladeren. In de composteringshal worden echter de condities geoptimaliseerd om het proces zo goed en snel mogelijk te laten verlopen. Hiertoe wordt de temperatuur van de hal hoog gehouden, wordt er een luchtstroom door het materiaal gestuurd door middel van een open vloer om de micro-organismen van zuurstof te voorzien en wordt het vochtgehalte op peil gehouden. De gassen die ontstaan tijdens het composteringsproces worden via twee grote ventilatoren afgezogen en over een biofilter geleid om ze te zuiveren. Door de composteringshal in onderdruk te houden, ontsnappen ook geen onaangename geuren naar de omgeving. Nabehandeling De compoststroom die na 8 weken de composthal verlaat, wordt afgezeefd in drie verschillende fracties. De fractie kleiner dan 10 mm bedraagt ongeveer 70% van het totaal. Deze fractie is de eigenlijke hoogwaardige gezonde compost die WIPS produceert. De fractie mm wordt opgemengd met het verse materiaal om structuur toe te voegen. En de fractie groter dan 40 mm met de onzuiverheden wordt afgevoerd. De compostfractie blijft nog een aantal weken in de opslagruimte liggen om een optimale narijping te garanderen. Om de narijping verder te bevorderen en een optimaal eindproduct te verzekeren, wordt de compost nog een aantal keren gekeerd door de wielladers. Opslag en afvoer Na de nabehandeling wordt de compost opgeslagen in de daartoe voorziene opslagruimte. Daar wacht ze om te vertrekken richting landbouw, tuinbouw of productie van bodemverbeterende middelen. Iedere afhaling van compost wordt ook gewogen en geregistreerd. WIPS NV

7 Schematische voorstelling WIPS NV

8 Wetgeving rond compost Federale verplichtingen Om compost te mogen verhandelen moet het voldoen aan het KB van 7 januari 1998 betreffende de handel in meststoffen, bodemverbeterende middelen en teeltsubstraten. Compost komt niet als dusdanig voor in de bijlagen van dit koninklijk besluit en valt daarom onder artikel 5.1 van producten die een ontheffing nodig hebben van de bevoegde minsister om het product te mogen verhandelen. WIPS heeft voor zijn compost een ontheffing van de federale overheidsdienst voedselveiligheid zonder opgelegde beperkingen (Bijlage 1) Verder legt de federale overheidsdienst voedselveiligheid ook een aantal normen op waaraan Gftcompost moet voldoen. (Tabel 1) Vlaamse verplichtingen Vergunningen: Om een compostbedrijf uit te baten is een overeenstemmende stedenbouwkundige- en milieuvergunning nodig. Vanzelfsprekend bezit WIPS beide. VLAREA: Compost moet als secundaire grondstof voldoen aan de eisen van het VLAREA. Deze leggen een aantal normen op naar de samenstelling en de maximale toegestane bodemdosering toe. Hieraan voldoet WIPS ruimschoots. Vlaco vzw: Vlaco staat voor Vlaamse compostorganisatie en geeft een officieel keuringsattest (Bijlage 2) uit ter vervanging van het vroegere gebruikscertificaat dat door de OVAM uitgegeven werd. Het keuringsattest steunt op een beoordeling van het volledige composteringsproces van ingangsmateriaal over de eigenlijke compostering tot de kwaliteit van het uitgangsmateriaal. Vlaco legt ook een aantal normen op voor de kwaliteit van de compost. (Tabel 1) Indien deze niet voldoen, kan men geen keuringsattest verkrijgen. Uit tabel 1 blijkt dat WIPS compost voor alle opgelegde normen voldoet en goede resultaten behaalt. Mestbank Compost valt officieel onder de categorie andere meststoffen van het mestactieplan. Daarom moet iedere compostproducent een mestbanknummer bezitten en moet er ieder jaar een aangifte gedaan worden naar de mestbank van de geproduceerde compost (Bijlage 3). Tevens moet er een volledige traceerbaarheid zijn van compost dat gebruikt wordt in de landbouw, met de nodige mestbankdocumenten. Interne controle WIPS voert op wekelijkse basis analyses uit op de compost om er zeker van te zijn dat iedere batch aan de kwaliteitseisen voldoet. Tevens wordt de volledige productie steeds nauwgezet in het oog gehouden en wordt er een integraal milieubewust management beleid gevoerd. Een treffend bewijs hiervan is het ISO attest dat WIPS is toegekend (Bijlage 4) WIPS NV

9 Tabel 1: Vergelijkende tabel met enerzijds de huidige normen en anderzijds de gemiddelde waarde van alle analyses die in 2011 zijn uitgevoerd op de compost van WIPS. Parameter Vlaco Norm FOD Norm Eenheid Gemid 2011 Algemene Parameters Doorgang door zeef van 40 mm >99 >99 % niet gemeten Droge stof >45 >50 gew% 70,01 Organische stof >14 >16 gew% 24,04 ph (H2O) 6,5-9,5 8,71 Nutriënten K2O CaO MgO % 1,36 % 2,87 % 0,66625 P2O5 % P2O5 0,771 Extraheerbaar K mg/l 6342,86 Extraheerbaar Ca mg/l 5971,43 Extraheerbaar Mg mg/l 922,86 Extraheerbaar P mg/l 804,29 E.C. µs/cm 3424 Chloriden mg/l 2609 NO3-N mg N/l 35,98 NH4-N mg N/l 305,6 Totaal stikstof N% % 1,323 Gehaltes aan zware metalen Arseen mg/kg DS 4,8 Cadmium 2 2 mg/kg DS 0,575 Chroom mg/kg DS 30,5 Koper mg/kg DS 54,75 Kwik 1 1 mg/kg DS 0,125 Lood mg/kg DS 67,25 Nikkel mg/kg DS 15 Zink mg/kg DS 245 Onzuiverheden, steentje en kiemkrachtige zaden Steentjes > 5 mm 4 2 gew% 0,351 Onzuiverheden > 2 mm 0,8 0,5 gew% 0,1263 Kiemkrachtige zaden Max. 1 Geen #/l 0 Stabiliteit Rijpheidsgraad (temperatuur) C 33,3 Rijpheidsgraad klasse > 3 > 3 4 Zuustofconsumptie 15 mmol O2/kg 6,95 Een voorbeeld van een analyse die maandelijks wordt uitgevoerd door WIPS ter controle van het product is te vinden in Bijlage 5. WIPS NV

10 Waarom compost gebruiken Algemeen De functie van compost is in grote lijnen te vergelijken met wat er in de natuur automatisch gebeurd. In de herfst vallen de blaren af en komt er dus een grote hoeveelheid organisch materiaal op de grond terecht. Deze wordt verteerd door bacteriën en omgezet tot een stabiele humusstructuur die de bodem verrijkt. Ditzelfde proces gebeurt tijdens de compostering, maar weliswaar versneld door de optimale condities die worden aangehouden. Daarom moet compost aanzien worden als een BODEMVERBETEREND middel. Organische stof Koolstof is één van de drijvende krachten van al het leven op onze planeet en zo ook in de bodem. Een optimaal gehalte aan organische koolstof heeft tal van voordelen voor de bodem, het bodemleven en de groei van de planten. Organische koolstof wordt continu opgenomen door de planten tijdens hun groei, waardoor de beschikbaarheid aan koolstof in de bodem daalt. Deze moet dus gecompenseerd worden door een koolstof bemesting. Maar in tegenstelling tot dierlijke meststoffen, is het hoge organische stof gehalte in de compost van WIPS een stabiele humusfractie. Deze zal dus niet zoals bij dierlijke meststoffen eenvoudig mineraliseren en zo snel de bodem verlaten, maar geeft de bodem een langdurig positief koolstof effect. De belangrijkste (indirecte) gevolgen van een optimaal gehalte aan organische koolstof worden hieronder verder toegelicht. Het optimale gehalte hangt af van het type grond, maar over het algemeen ligt dit in Vlaanderen te laag. De inwerking van compost kan deze verarming van de bodem tegen gaan en omkeren. Structuur Indien compost in de bodem wordt ingemengd, krijgt deze een losse, doorlatende structuur door de stabiele humus die compost bevat. Hierdoor ondervindt de bodem een betere waterhuishouding. Concreet wil dit zeggen dat het water beter in de bodem kan doordringen en daar wordt vastgehouden waar nodig. Ook kan lucht en bijgevolg zuurstof, ook een belangrijk voedingsmiddel voor een gezonde plantengroei, eenvoudiger in de bodem dringen. De structuur zorgt er tevens voor dat de bodem veel erosiebestendiger wordt. Daarom is WIPScompost uitermate geschikt voor erosiegevoelige bodems. Ziektewerend Compost wordt tijdens zijn productieproces opgewarmd tot ongeveer 70 C. Hierdoor sterven alle ziektekiemen en onkruidzaden af, die aanwezig zouden kunnen zijn in het Gft-afval, zodanig dat compost kan aanzien worden als een gehygieniseerd materiaal. Doordat compost het microbiële bodemleven verbeterd, is er veel minder kans dat pathogene organismen zich zouden kunnen ontwikkelen en zo ziektes van het gewas veroorzaken. De overvloed aan positief bodemleven gebruikt een deel van de stoffen die de planten afscheiden om zich te ontwikkelen. Indien deze niet aanwezig zijn, zouden de pathogenen (ziektekiemen) deze stoffen kunnen gebruiken om zich te ontwikkelen en zo ziektes veroorzaken. Basis-bemesting Gft-compost van WIPS bevat een hoog gehalte aan noodzakelijke voedingsstoffen voor planten zoals stikstof (13 kg N/ton), fosfor (7 kg P2O5/ton) en kalium (13 kg K2O/ton). Deze voedingscomponenten zijn echter sterk gebonden met de organische componenten van de humusstructuur en komen daarom slechts geleidelijk vrij voor de planten. Daarom dient men compost te gebruiken als basis-bemesting die voedingstoffen vrijgeeft gedurende een langere periode. Doordat WIPS-compost het organisch stof gehalte en de ph van de bodem op peil brengt, worden wel alle voedingsstoffen optimaal benut en verdwijnen er geen voedingsstoffen door uitvloeiing. WIPS NV

11 ph-corrigerend De ph van een bodem is belangrijk voor de optimale groei van het gewas. Buiten een aantal zuurminende planten zoals bv. Rododendron vragen de meeste planten een neutraal tot licht alkalisch milieu. De bodem heeft echter de neiging om te verzuren, door uitspoeling, zure regen en opname van planten. Hierdoor moet er extra bekalkt worden om dit tegen te gaan. Gevolgen van een te lage ph zijn onder andere een lagere benutting van voedingsstoffen, fosfaatfixatie, kans op magnesiumgebrek op lichte gronden, remming van het bodemleven en op kleigrond een slechte structuur. Deze gevolgen resulteren in een lagere opbrengst en een ongunstige minerale samenstelling van het gewas. Door de relatief hoge zuurbindende waarde (ongeveer 34 zbw/100 kg) en de natuurlijk alkalische ph van de Gft-compost van WIPS wordt dit tegen gegaan en blijft de bodem binnen zijn optimale ph-range. Tevens bevat compost een hoog gehalte aan CaO (29 kg CaO/T) en MgO (7 kg MgO/ T). Gebruik van compost Door de vele voordelen die compost aan de bodem, de gewassen en de planten kan bieden, is het een perfecte bodemverbeteraar om te gebruiken in de landbouw of de tuinbouw. Landbouw: Compost kan rechtstreeks op de akker worden uitgestrooid en ingewerkt om zo organische koolstof aan de bodem toe te voegen. Het uitstrooien van compost zorgt er ook voor dat er gedurende dat jaar geen kalk-meststof moet worden uitgestrooid, hetgeen een rechtstreeks economisch voordeel is voor de landbouwer. WIPS-compost mag ook in tegenstelling tot andere meststoffen, gedurende het hele jaar worden uitgestrooid. Verschillende studies uitgevoerd door o.a. Vlaco suggereren een minimumbemesting van ongeveer 15 ton compost per jaar. Gespecialiseerde tuinbouw: Een jarenlang onderzoek van het Vlaco met verschillende soorten bemesting (waaronder GFT-compost) op een aantal proefvelden te Sint- Katelijne-Waver hebben duidelijk aangetoond dat de opbrengst en kwaliteit van de geteste groenten (bloemkool, prei, sla-gewassen, asperges) gevoelig verbeterd door het gebruik van compost in tegenstelling tot minerale meststoffen. Particuliere tuinbouw: Ook in de privé tuinbouw heeft compost een belangrijke toegevoegde waarde als bodemverbeterend middel. Omwille van de bovengenoemde voordelen (zie sectie Waarom compost gebruiken hierboven) kan compost gebruikt worden voor de aanleg van een nieuw grasperk, of om de planten in je tuin gezond te houden. G e m e n g d m e t teelaarde of een ander substraat kan het gebruikt worden als inhoud van een plantenbak, of in een plantengat voor nieuwe jonge planten of bomen. WIPS NV

12 Bijlagen Bijlage 1: Ontheffing van de federale overheidsdienst voeselveiligheid Bijlage 2: Keuringsattest compost uitgegeven door VLACO Bijlage 3: Een voorbeeld van een jaarlijkse mestbankaangifte van WIPS Bijlage 4: ISO certificaat van WIPS Bijlage 5: Voorbeeld van een analyse van compost uitgevoerd door Eurofins WIPS NV

13

14

15

16

17 KEURINGSATTEST ATTEST N VOOR DE PRODUCTIE VAN: GFT-COMPOST Attest afgeleverd aan: Plaats van productie: WIPS nv Dagmoedstraat Schendelbeke Dagmoedstraat 105, 9506 Schendelbeke Geldigheid van het attest (van - tot): REIKWIJDTE VAN HET KEURINGSATTEST - GARANTIES: Status: keuringsattest Een keuringsattest wordt afgeleverd na controle door Vlaco vzw. Vlaco vzw is voor deze controle krachtens de bepalingen van VLAREA aangeduid door de OVAM. Deze controle doet evenwel geen afbreuk aan de productaansprakelijkheid van de producent. De gebruiker dient daartoe geïnformeerd te worden over productsamenstelling en gebruiksmogelijkheden. Dit keuringsattest attesteert dat het resultaat van regelmatige controles bij de producent voldoet aan de eisen met betrekking tot milieukwaliteit van de parameters zoals beschreven in de VLAREA-wetgeving, alsook aan de certificeringsvereisten die door Vlaco vzw worden gesteld. Het keuringsattest is geldig voor een periode van 6 maanden, waarin minstens 1 bijkomende bedrijfsaudit en meerdere staalnames zullen worden uitgevoerd Het eindproduct gft-compost wordt als secundaire grondstof beschouwd wanneer het wordt toegepast in of als meststof of bodemverbeterend middel. Dit keuringsattest is slechts volledig indien het vergezeld is van een officieel geaccepteerd document dat de gebruiksmogelijkheden van dit product afbakent. Bij eventuele wijzigingen in de normering (VLAREA) kan het keuringsattest onderhevig zijn aan herevaluatie. Keuringsattest uitgereikt door Vlaco vzw op 29 april 2011 te Mechelen. Kristel Vandenbroek, Certificeringsmanager Vlaco vzw Vlaco vzw Kan. De Deckerstraat Mechelen T: F: [email protected] Rek.nr.: IBAN BE Swift-code: GEBABEBB Ondernemingsnummer

18

19

20

21

22

23

24

25

26 WIPS NV

27 WIPS NV WIPS NV Hebt u nog verdere vragen i.v.m. de GFT-compost van WIPS aarzel dan niet om ons te contacteren. Contact: Bram Vanderelst Sales Engineer Dagmoedstraat Schendelbeke GSM: Tel: WIPS nv Tel: Dagmoedstraat 105 Fax: Schendelbeke (Geraardsbergen)