Kernboodschappen Gezondheid Enschede

Transcriptie

1

2 Kernboodschappen Gezondheid Enschede De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Enschede epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Enschede en de factoren die hierop van invloed zijn. Deze gegevens komen voort uit eigen grootschalige onderzoeken en registraties, aangevuld met informatie uit landelijke en regionale databronnen. In de Twentse Gezondheids Verkenning (TGV) zijn deze gegevens op systematische wijze bijeengebracht, geanalyseerd en geïnterpreteerd. Hieronder vindt u een beschrijving van de belangrijkste uitkomsten voor de gemeente Enschede. Sociaal economische status en vergrijzing punt van aandacht In de gemeente Enschede wonen mensen; mannen en vrouwen (januari 2013). Als we de verschillende kenmerken van de bevolking in de gemeente Enschede vergelijken met Twente en Nederland zijn er een aantal kenmerken die aandacht behoeven. In de gemeente Enschede wonen meer niet-westerse allochtonen, laagopgeleiden en personen met een laag inkomen vergeleken met de rest van Twente en Nederland. Ook zijn er relatief veel uitkeringen in Enschede. In de gemeente Enschede is er, net als in de rest van Twente en Nederland sprake van een sterke daling van het aantal volwassenen en een sterke stijging van ouderen; het percentage ouderen stijgt van 15% in 2013 naar 25% in Figuur 1: Bevolkingsprognose 2040 naar leeftijd voor de gemeente Enschede, Twente en Nederland (in de balkjes de aantallen inwoners x 1000) (Bron: CBS Statline, 2013) Sterfte hoger en levensverwachting lager in Enschede Gezondheid is op verschillende manieren te meten. Vaak wordt gekeken naar het voorkomen van ziekten en aandoeningen, de levensverwachting, sterfte en doodsoorzaken, maar daarnaast wordt ook de ervaren gezondheid als maat voor gezondheid gezien. De gemeente Enschede scoort op een aantal maten van gezondheid vergelijkbaar met Twente en/of Nederland, maar doet het op een aantal aspecten ook slechter dan Twente en/of Nederland. De gemiddelde levensverwachting bij geboorte in Enschede is 79,2 jaar en hiermee lager dan in Nederland. 2 van 6

3 Zowel totale sterfte als sterfte aan hart- en vaatziekten en sterfte aan kanker is in Enschede hoger dan in Nederland. Hoge bloeddruk, gewrichtsslijtage van heupen en knieën en diabetes mellitus zijn de meest voorkomende chronische aandoeningen bij ouderen. Lichamelijk functioneren is een maat voor kwaliteit van leven en verwijst naar het kunnen uitvoeren van lichamelijke functies en dagelijkse routine activiteiten. Van de ouderen in Enschede geeft 30% aan één of meerdere mobiliteitsbeperkingen te hebben, vergelijkbaar met de rest van Twente. Het probleem speelt zich met name bij de 75+ers; van hen geeft 43% aan een beperking te hebben. Gezien de vergrijzing in Enschede is de verwachting dat mobiliteitsbeperkingen en chronische aandoeningen, zoals hoge bloeddruk en suikerziekte, zullen toenemen in de toekomst. Het grootste deel van de jongeren, volwassenen en ouderen in Enschede ervaart hun eigen gezondheid als uitstekend tot goed. Het minder goed ervaren van de gezondheid stijgt met de leeftijd. Het voorkomen van depressieve gevoelens bij jongeren in Enschede is vergelijkbaar met Twente: volwassenen in Enschede hebben vaker een verhoogd risico op depressie- of angststoornis vergeleken met de rest van Twente: 47% versus 39%. Figuur 2: Gemiddelde levensverwachting bij geboorte (in jaren) per gemeente in Twente, Leefstijl in Enschede kan op een aantal aspecten beter Op landelijk niveau ontwikkelt een aantal leefstijlaspecten zich gunstig; (overmatig) alcoholgebruik neemt af bij jongeren en het ontbijt wordt minder vaak overgeslagen dan een aantal jaren geleden. Hoe staat het met de leefstijl in Enschede ten opzichte van Twente? Bijna de helft van de volwassenen en ruim de helft van de ouderen heeft overgewicht. Ook bij kinderen wordt regelmatig overgewicht gerapporteerd. In Enschede komt in het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs meer overgewicht voor dan in Twente. Overgewicht komt vaker voor bij laagopgeleiden. Om vast te kunnen stellen of iemand voldoende beweegt is een beweegnorm opgesteld. Van de leerlingen uit Enschede die aan E-MOVO deel hebben genomen voldoet 19% aan de strenge beweegnorm van minimaal een uur per dag matig intensief bewegen. Daarentegen voldoet 71% van de leerlingen uit Enschede aan de soepele beweegnorm van meer dan 7 uur matig intensieve beweging per week. Ruim de helft van de volwassenen en ouderen voldoet aan de norm van minstens 5 dagen per week een half uur matig intensief bewegen. Het dagelijks eten van groenten en fruit wordt door minder dan de helft van de jongeren in Enschede gedaan, vergelijkbaar met Twente. Bij volwassenen rapporteert 73% dagelijks fruit te eten en 60% geeft aan dagelijks groente te eten, vergelijkbaar met Twente. Van de ouderen in Enschede geeft ongeveer driekwart aan dagelijks groente en fruit te eten, dit is vergelijkbaar met Twente. 3 van 6

4 Veertien procent van de leerlingen uit klas 2 en 4 uit Enschede die mee hebben gedaan aan E- MOVO geeft aan wel eens te roken. Vmbo-ers geven vaker aan te roken dan havo/vwo-ers. Van de volwassenen geeft 33% aan te roken en bij ouderen is dit 16%, beiden iets hoger dan gemiddeld in Twente. Twintig procent van de aan E-MOVO deelnemende jongeren uit Enschede geeft aan de afgelopen 4 weken aan binge-drinken (5 of meer alcoholische drankjes bij één gelegenheid) te hebben gedaan. Binge-drinken wordt vaker gerapporteerd door vmbo-ers dan door havo/vwo-ers. Bij volwassenen rapporteert 8% overmatig alcoholgebruik en bij ouderen 15%, beiden vergelijkbaar met de rest van Twente. Van de leerlingen uit Enschede die ooit geslachtsgemeenschap hebben gehad, geeft 20% aan nooit een condoom te hebben gebruikt bij geslachtsgemeenschap. De sociale omgeving blijft belangrijk De sociale omgeving is een verzamelnaam voor de deelname, betrokkenheid en binding van mensen met het sociaal leven. Het hebben van voldoende en goede sociale relaties gaat gepaard met een gunstige lichamelijke en psychische gezondheid. Hoe is de situatie in Enschede? Van de volwassenen in Enschede geeft 40% aan zich eenzaam te voelen, in Twente was dit 34%. Bij ouderen rapporteert 7% zich (zeer) ernstig eenzaam te voelen (Twente: 6%). Eenzaamheid hangt samen met opleidingsniveau; lager opgeleiden rapporteren zich vaker eenzaam te voelen dan hoogopgeleiden. Figuur 2: Eenzaamheid naar leeftijd in de gemeente Enschede en in Twente (Bron: Ouderenmonitor 2010, Volwassenenmonitor 2012) Van de volwassenen in Enschede gaf 29% aan vrijwilligerswerk te doen; 33% van de mannen en 23% van de vrouwen, lager dan in de rest van Twente (33%). Van de ouderen in Enschede geeft 26% aan vrijwilligerswerk te doen. (Twente: 31%). Oudere vrouwen rapporteren dit vaker (29%) dan mannen (21%). Het doen van vrijwilligerswerk neemt bij ouderen af met de leeftijd. Van de volwassenen in Enschede gaf 12% aan het afgelopen jaar mantelzorg te hebben gegeven (7% mannen, 17% vrouwen), in heel Twente was dit 16%. Bij ouderen in Enschede rapporteerde 14% mantelzorg te hebben gegeven. Van de ouderen ontving 19% het afgelopen jaar mantelzorg; 11% van de mannen en 26% van de vrouwen. Dit is vergelijkbaar met Twente. In de afgelopen drie maanden was 4% van de leerlingen uit Enschede die meededen aan E- MOVO zowel dader als slachtoffer van pesten op school. Verder geeft 14% van de leerlingen aan in deze periode te zijn gepest, 3% is meerdere keren per week gepest. Vmbo-leerlingen worden vaker gepest dan havo/vwo leerlingen. 4 van 6

5 De fysieke omgeving in Enschede Fysieke omgeving wordt bepaald door het milieu en de inrichting van de leefomgeving. De aanwezigheid van groen in de directe omgeving heeft een positief effect op de verschillende aspecten van de gezondheid. De leefbaarheid in de buurt en de woonomgeving in Enschede wordt beoordeeld met een gemiddeld rapportcijfer van 7,2, iets lager dan in de rest van Twente (7,5). De meest genoemde buurtproblemen zijn te hard rijden (36%), hondenpoep (32%) en parkeeroverlast (27%). Dit zijn ook de meest genoemde problemen in de rest van Twente. Gegevens uit de veiligheidsmonitor laten zien dat de inwoners van Enschede de veiligheid in hun buurt gemiddeld een 6,7 geven, iets lager dan gemiddeld in Twente (7,0). Men heeft met name een gevoel van onveiligheid op plekken waar jongeren rondhangen (55% geeft zich aan soms/vaak onveilig te voelen), rondom uitgaansgelegenheden (33%) en in het centrum (32%). Zorg en voorzieningengebruik in Enschede Inwoners van Enschede hebben naar schatting 32,8 contactminuten met de huisarts per inwoner per jaar. Voor Twente en Nederland is dit respectievelijk 32,4 en 32,7. Zorgvraag voor chronische aandoeningen is in Enschede het hoogst, net als in de rest van Twente. Het medicijngebruik in Enschede is vergelijkbaar met Twente. Kalmeringsmiddelen waren de meest voorgeschreven geneesmiddelen, gevolgd door medicijnen tegen astma en COPD en maagmiddelen. 5 van 6

6 6 van 6