Bijlage A Marktanalyse Verpleging & Verzorging

Transcriptie

1 Bijlage A Marktanalyse Verpleging & Verzorging Menzis Marktanalyse Sectoraal Inkoopplan AWBZ zorg 2015 Ven V 1

2 Marktanalyse Verpleging & Verzorging In dit document wordt ingegaan op de landelijke ontwikkelingen en trends waar Menzis, zorgaanbieders en klanten mee te maken hebben of krijgen. Demografische en sociaalmaatschappelijke ontwikkelingen, zoals beschreven in het sectorplan van 2014, zijn nog steeds actueel en worden daarom in de volgende paragrafen niet beschreven. 1 Kwalitatieve marktanalyse In deze paraaf wordt een kwalitatieve markanalyse beschreven. De belangrijkste ontwikkelingen in de Verpleging en Verzorging worden hier geschetst. Aan bod komen onder andere economische en politieke ontwikkelingen en sociaal maatschappelijke ontwikkelingen. 1.1 Economische en politieke ontwikkelingen Hervormingen in de langdurige zorg zijn noodzakelijk omdat het stelsel bij de huidige uitgavengroei financieel onhoudbaar is. De AWBZ heeft een sterke groei van de uitgaven gekend van 275 miljoen bij aanvang naar 25,1 miljard in. De groei van de AWBZ-kosten is drie keer zo hoog als bruto nationaal product. Door de maatregelen van het kabinet zou deze groei moet worden afgevlakt in de periode en zou de langdurige ondersteuning en zorg beter houdbaar moeten zijn voor toekomstige generaties. Eén van de meest ingrijpende wijzigingen voor de komende jaren is het voornemen van de regering om de AWBZ op termijn om te vormen tot een recht op zorg voor kwetsbare mensen via de kern- AWBZ (wet WLZ). In de kern-awbz wordt de zorg georganiseerd voor de meest kwetsbaren. Voor deze mensen is het niet (meer) verantwoord om in de eigen woonomgeving te blijven en daar de benodigde ondersteuning en zorg te betrekken uit meerdere domeinen. De zorg wordt daarom onder één stelsel gebracht in de vorm van een verzekerd recht. In de nieuwe kern-awbz wordt mogelijk gemaakt dat mensen in een instelling zorg kunnen krijgen als zij niet langer met steun van hun omgeving thuis kunnen wonen. Het gaat dan om alle ouderen met een ZZP VV5 of hoger. Tevens gaat het om een deel van de ZZP s VG 3 en alle VG 4 tot en met VG 8, LG 2 en 4 tot en met 7, ZG 2 tot en met 5, en LVG voor 18 jarigen en ouder. Per 1 januari 2015 gaat de begeleiding, kortdurend verblijf, bijbehorend vervoer en persoonlijke verzorging (5%) naar de gemeenten. Vanaf 2015 wordt in de Zorgverzekeringswet een nieuwe aanspraak Wijkverpleging opgenomen. Extramurale verpleging, palliatieve zorg en de daarmee samenhangende verzorging en eventueel ook behandeling worden per 2015 van de AWBZ overgeheveld naar de Zvw. In de Zvw zal vanaf 2015 extra geïnvesteerd worden in wijkverpleegkundige zorg. Hierdoor kunnen oudere en kwetsbare mensen langer zorg thuis ontvangen en wordt de samenhang tussen zorg, preventie, welzijn en wonen verbeterd. Door de aanspraak Wijkverpleging in de Zvw wordt de zorgverzekeraar verantwoordelijk voor het hele medische domein, van verpleging thuis tot en met opname in het ziekenhuis. De zorginkoop AWBZ wordt ook in 2015 uitgevoerd binnen een regionale contracteerruimte. Bovengenoemde ontwikkelingen en overhevelingen zorgen ervoor dat de beschikbare contracteerruimte van Menzis zorgkantoren verkleint gaat worden ten opzichte van het jaar De verwachting is dat er zowel in het jaar 2014 als in het jaar 2015 geen ruimte zal zijn voor uitbreiding of omzetting van capaciteit, voor volumegroei of voor verzwaring van de ZZP-mix bij zorgaanbieders. 1.2 Kwantitatieve analyse In deze paragraaf komt de kwantitatieve marktanalyse aan bod. Allereerst zal er worden ingegaan op de huidige vraag in de intramurale ouderenzorg. Vervolgens wordt het aanbod van de zorg beschreven. Het aanbod zal in cijfers worden uitgedrukt en daarnaast zullen de ontwikkelingen op het gebied van zorgaanbod aan de orde komen. Menzis Marktanalyse Sectoraal Inkoopplan AWBZ zorg 2015 Ven V 2

3 1.2.1 De intramurale zorgvraag Het CIZ heeft zowel in het jaar als in het jaar 2013 een Aanspraak op AWBZ trendrapportage gepubliceerd. Hierin wordt het aantal geïndiceerde AWBZ indicaties en de grondslag per zorgkantoor weergegeven. In onderstaande tabellen worden de geïndiceerde ZZP indicaties per Menzis regio weergegeven. Tabel 1: Het aantal geïndiceerde ZZP s per Menzisregio (Arnhem, Groningen, Twente) ZZP Arnhem t.o.v. t.o.v. VV % -27% VV % -22% VV % 12% VV % 11% VV % 8% VV % 13% VV % 21% VV % 24% VV09b % 100% VV % 0% Totaal % 5% ZZP Groningen t.o.v. t.o.v. VV % -33% VV % -18% VV % 10% VV % 6% VV % 6% VV % 18% VV % 27% VV % 22% VV09b % 100% VV % 25% Totaal % 4% ZZP Twente t.o.v. t.o.v. VV % -23% VV % -14% VV % 8% VV % 7% VV % 12% VV % 22% VV % 17% VV % 55% VV09b % 100% VV % 20% Totaal % 9% Menzis Marktanalyse Sectoraal Inkoopplan AWBZ zorg 2015 Ven V 3

4 In alle drie de regio s is er een afname in het aantal ZZP 1, 2 en 3. In oktober 2013 is er een duidelijke afname te zien in het aantal ZZP 1 en 2 ten opzichte van oktober. Dit komt overeen met de maatregel van het kabinet om vanaf 2013 ZZP 1 en 2 te extramuraliseren. In alle regio s is een lichte toename te zien in de afgegeven ZZP 4 t/m 5 indicaties en een duidelijke toename van de ZZP 6 t/m 8 indicaties. Tabel 2: Het aantal geïndiceerde ZZP VV in de Menzisregio s en in Nederland Aantal geïndiceerde cliënten ZZP VV Sector t.o.v. t.o.v. V&V 2013 Arnhem ,87% 2,80% Groningen ,14% 0,92% Twente ,85% 4,32% Nederland ,27% 3,26% De cijfers van het CIZ zijn over een beperkte periode beschikbaar, hierdoor neemt de betrouwbaarheid af, maar kunnen er wel aannames gemaakt worden. In tabel 2 is te zien dat het aantal mensen dat geïndiceerd is voor een ZZP VV het afgelopen jaar zowel landelijk als binnen de Menzis regio s licht gedaald is. Uit de Basisrapportage AWBZ van het CIZ (CIZ 2013) blijkt dat het aantal cliënten met de grondslag Somatiek stabiel blijft en dat het aantal cliënten met de grondslag Psychogeriatrie toeneemt. In de Menzisregio s is een vergelijkbaar beeld te zien (tabel 3). Tabel 3: Aantal cliënten met een geldige indicatie op basis van grondslag in de Menzisregio s en in Nederland Aantal cliënten met een geldige indicatie per cliëntengroep 1-jul- 1-jul- 1-jul-2013 Somatisch Psychogeriatrisch Somatisch Psychogeriatrisch Somatisch Psychogeriatrisch Nederland Arnhem Groningen Twente Het intramurale zorgaanbod In de Menzisregio s wordt in 2013 ongeveer 1.2 miljard aan de Verpleging en Verzorgingsector besteed. In de regio Arnhem 505 miljoen, 339 miljoen in de regio Groningen en 358 miljoen in de regio Twente. Ten opzichte van het jaar is dit stabiel. Er zijn in totaal 65 intramurale zorgaanbieders actief in de drie Menzisregio s waarvan 33 zorgaanbieders in de regio Arnhem, 17 in de regio Groningen en 15 aanbieders in de regio Twente. Beschikbaarheid van intramurale zorg Om te voorzien in de aanwezige behoefte, zijn bij de aanbieders in de regio Arnhem in totaal 9090 intramurale plaatsen gecontracteerd, in regio Groningen 6253 plaatsen en in regio Twente 6245 plaatsen. Deze capaciteit is bij benadering, op basis van de herschikkingsafspraken Voor de intramurale capaciteit wordt onderscheid gemaakt in intramurale zorg inclusief behandeling en exclusief behandeling. In bijlage 3 zijn de afspraken van de intramurale zorg met betrekking tot de herschikking en de realisatie 2013 opgenomen. De herschikking 2013 is het vertrekpunt van de eerste afspraak 2014, dit is weergegeven in productie 1 ste afspraak Hierbij is ook gekeken naar de realisatie over het gehele jaar Op basis van de realisatie zijn er bij de herschikking nieuwe afspraken gemaakt. Hieruit kunnen wij concluderen: Arnhem ZZP's VV exclusief behandeling: Er is sprake van een aanzienlijke onderproductie bij de ZZP's 1-3. Op de ZZP s 4-8 is er sprake van een aanzienlijke overproductie. De meeste realisatie vindt plaats op de pakketten 4-8. Tevens vindt er een behoorlijke stijging van VV 9 en 10 plaats. Menzis Marktanalyse Sectoraal Inkoopplan AWBZ zorg 2015 Ven V 4

5 ZZP s VV inclusief behandeling: Er is een overproductie op de ZZP's Het ZZP 5VV neemt het grootste aandeel van de totale realisatie op de ZZP's in beslag. Hierna volgen de pakketten 6, 7 en 9. Groningen ZZP's VV exclusief behandeling: Er is sprake van een aanzienlijke onderproductie op de VV ZZP's 1-4 en 7 en 9. Hierop vindt ook de meeste realisatie plaats. Op de ZZP s 5,6, 8 en 10 is er sprake van een aanzienlijke overproductie. ZZP s VV inclusief behandeling: Er is een onderproductie op de ZZP's 3-4, daarnaast is er sprake van een aanzienlijke overproductie op de ZZP s 5-7. Het ZZP 5VV neemt het grootste aandeel van de totale realisatie op de ZZP's in beslag. Hierna volgen de pakketten 6, 7 en 8. Twente ZZP's VV exclusief behandeling: Er is sprake van een onderproductie op de VV ZZP's 1-5, 7 en 8. Op de ZZP s 6 is er sprake van een overproductie. De meeste realisatie vindt plaats op de pakketten 3 en 4. ZZP s VV inclusief behandeling: Er is een geringe overproductie op de VV ZZP's 3. Daarnaast is er sprake van een onderproductie op de overige ZZP s Het ZZP 5VV inclusief behandeling neemt het grootste aandeel van de totale realisatie op de ZZP's in beslag. Hierna volgen de pakketten 6 en 7. Conclusie De zorgzwaarteverzwaring kon in 2013 mede gefinancierd worden omdat de afspraken voor de lichtere ZZP s VV niet volledig benut werden en omgezet werden in zwaardere ZZP s VV. Hierdoor zijn er minder ZZP-dagen afgesproken maar bleef Menzis Zorgkantoor binnen de marges van de contracteerruimte. In 2015 e.v. zal dit veel lastiger worden. Sectorvreemde ZZP s In de Menzisregio s zijn op basis van specifieke doelgroepen in een aantal zorginstellingen sectorvreemde afspraken gemaakt. Dit kan per regio verschillen. Ten opzichte van zien wij een toename in de sectorvreemde ZZP s in de regio Arnhem; in Twente een lichte afname; in de regio Groningen zien wij een forse afname in m.n. ZZP s LG afspraken met daarop forse overproductie. LG ZZP s In de V&V sector zijn er in 2013 in alle drie regio s LG afspraken gemaakt voor specifieke doelgroepen. In de regio Groningen zijn afspraken gemaakt voor LG 3-7 terwijl in de andere regio s LG 4-7 zijn afgesproken. Daarnaast is het opvallend dat er veel afspraken zijn gemaakt voor LG inclusief dagbesteding. Vooral omdat de dagbesteding voor LG ZZP's inhoudelijk zeer afwijkt van de dagbesteding voor VV ZZP's. De aard van de te leveren dagbesteding bij LG-indicaties is anders dan bij dagbesteding in de V&V- sector. Begeleiding wordt geïndiceerd ten behoeve van een van de volgende doelen: ontwikkelingsgericht en stabilisatie of begeleiding bij achteruitgang. In de zorgzwaartebekostiging ligt de prijs van een LG ZZP boven de prijs van een V&V ZZP. ZG in de VV Binnen de sector Verpleging en Verzorging ontvangen ook klanten met een zintuiglijke beperking zorg. Het grootste deel van deze klanten verblijft in een V&V-verblijfsvoorziening en ontvangt zorg waarbij de nadruk ligt op de persoonlijke verzorging en verpleging. Alleen voor deze groep koopt Menzis in de V&V-sector in de regio Arnhem de zorg in middels ZG-ZZP's. Menzis Marktanalyse Sectoraal Inkoopplan AWBZ zorg 2015 Ven V 5

6 Tabel 4: de sectorvreemde intramurale afspraken en realisaties in de drie Menzisregio s (in dg) Arnhem Productie Realisatie Groningen Productie Realisatie afspraken afspraken Totaal sectorvreemd LG Totaal sectorvreemd LG Waarvan LG incl. Waarvan LG incl. dagbesteding dagbesteding Totaal sectorvreemd GZ Totaal sectorvreemd GZ (VG (VG en LVG) 790 en LVG) Totaal sectorvreemd GGZ Totaal sectorvreemd GGZ Totaal sectorvreemd ZG-Vis en Totaal sectorvreemd ZG-Vis Aud en Aud Totaal aantal sectorvreemd Totaal aantal sectorvreemd Twente Productie afspraken Realisatie Totaal sectorvreemd LG Waarvan LG incl. dagbesteding Totaal aantal sectorvreemd Volledig Pakket Thuis (VPT) Het Volledig Pakket Thuis is bedoeld om klanten met een indicatie voor Verblijf Langdurend langer thuis te laten wonen, ook als zij zorg nodig hebben. In het begrotingsakkoord 2013 is de maatregel aangekondigd om de lichte zorgzwaartepakketten (ZZP 1 t/m 3) voor nieuwe cliënten per 1 januari 2013 te extramuraliseren. Nieuwe cliënten behouden ook in 2014 hun recht op zorg maar worden in plaats van in een instelling in hun eigen omgeving geholpen en krijgen een indicatie voor extramurale zorg in functies en klassen. Het volledig pakket thuis (VPT) biedt de mogelijkheid om zorg extramuraal aan te bieden, maar vereist wel de indicatie verblijf en deze wordt juist niet meer afgeven aan nieuwe cliënten (voorheen ZZP 1-3). Het aantal ingekochte VPT s is in vergelijking met het jaar in de regio s Groningen en Arnhem toegenomen. In de regio Twente is het gedaald. In het jaar 2015 gaat Menzis meer VPT s inkopen. Tabel 5: afspraken Volledig Pakket Thuis in de drie Menzisregio s (in dg) VPT Exclusief BH Inclusief BH VPT Exclusief BH Inclusief BH Arnhem Groningen VV VV VV VV VV VV VV VV VV VV VV VV VV VV VV VV VV09(a) VV09a Totaal Totaal VPT Exclusief BH Inclusief BH Twente VV VV VV VV VV VV VV VV Totaal Menzis Marktanalyse Sectoraal Inkoopplan AWBZ zorg 2015 Ven V 6

7 1.2.3 Wachtlijsten In onderstaande tabel zijn de wachtlijstgegevens voor alle drie de regio s gepresenteerd. De gepresenteerde wachtlijsten zijn de zogenaamde actief wachtende klanten welke langer dan de treeknorm wachten. Het merendeel van de klanten die op de wachtlijst staan hebben een VV 2-4 indicatie. Tabel 6: Wachtlijstgegevens van klanten die langer wachten dan de treeknorm voor alle drie de regio s apr- aug- sep- ZZP jan-13 feb-13 mrt-13 mei-13 jun-13 jul-13 okt-13 nov VV VV GGZ C GGZ C LG VV LG VV VV LG GGZ C LG 1 1 6VV LG 1 7VV 2 9VVA VVB VV Eindtotaal Signalen In deze paragraaf komen de signalen die Menzis heeft opgevangen van verschillende stakeholders aan bod. Voor de ontwikkeling van haar inkoopbeleid hecht Menzis grote waarde aan de raadpleging van verschillende stakeholders zoals zorgaanbieders, zorgbelang, cliëntvertegenwoordigers. Daarom is ten behoeve van dit sectorplan informatie ingewonnen bij externe stakeholders als klantvertegenwoordigers, zorgaanbieders in de kernwerkgebieden van Menzis te weten Groningen, Twente en Arnhem. Klantarena s Menzis heeft voor het inkoopbeleid 2015 in maart 2014 klantarena s georganiseerd in verschillende zorgkantoorregio s van Menzis. In deze klantarena s zijn verschillende onderwerpen besproken om een beeld te krijgen van de klantervaringen binnen de langdurige zorg, het gebruik van het zorgplan en de betrokkenheid van mantelzorg. Het zorgkantoor verwacht dat onderstaande onderwerpen besproken worden in de zorgplanbesprekingen en in de periodieke overleggen met de instelling kan hierop teruggekomen worden. Zorgplan Uit de klantarena s kwam duidelijk naar voren dat er verbeteringen mogelijk zijn met betrekking tot het zorgplan. Menzis verwacht dat het zorgplan samen met de klant en voor de klant wordt opgesteld, en dat waar gewenst, de familie betrokken wordt bij het opstellen van het zorgplan. Wijzigingen in het zorgplan moeten altijd met de klant besproken worden en het zorgplan is van de klant en moet beschikbaar zijn voor de klant. Menzis verwacht dat het zorgplan periodiek met de klant besproken, gedistilleerd en zo nodig bijgesteld wordt. Menzis Marktanalyse Sectoraal Inkoopplan AWBZ zorg 2015 Ven V 7

8 Deskundigheidsniveau Het deskundigheidsniveau van de zorgverleners binnen de instellingen zou bevorderd kunnen worden. Menzis verwacht dat de instelling aandacht besteed aan het deskundigheidsniveau van het personeel. Hierbij moet er een goede balans zijn tussen het aantal hoog en laag opgeleide zorgverleners en zal er gekeken moeten worden naar het aantal stagiaires/leerlingen dat als voltallig ingezet wordt. Aantal medewerkers In de klantarena s is naar voren gekomen dat het voor klanten belangrijk is dat er een maximaal aantal verschillende zorgverleners bij de klant komt. Dit is van belang om de continuïteit van zorg te kunnen waarborgen. Menzis verwacht dat er persoonlijk afspraken met de klant gemaakt worden over de hoeveelheid verschillende zorgverleners en dat dit wordt opgenomen in het zorgplan. Het is belangrijk dat dit onderwerp met de klant besproken wordt wanneer de doelstelling niet behaald kan worden. Menzis verwacht daarnaast dat er rekening gehouden wordt met de hoeveelheid invalkrachten die ingezet worden, om de continuïteit van zorg te kunnen waarborgen. Lage bezetting Door een lage bezetting en een hoge werkdruk is er weinig persoonlijke aandacht voor de klant, wat van invloed is op de bejegening en het welbevinden van de klant. Menzis verwacht dat de instelling aandacht schenkt aan de werkdruk en de bezetting om het welbevinden van de klant ten goede te doen. Nazorggesprekken Uit de klantarena s is gebleken dat het evalueren van de zorgverlening belangrijk is. De klanten gaven aan dat dit plaats zou moeten vinden in de vorm van nazorggesprekken. Wanneer de zorgverlening beëindigd wordt, door overlijden of door ontslag, zou er een nazorggesprek plaats moeten vinden, waar mogelijk met de klant of met de familie. Op het moment dat de klant afhankelijk is van zorg durft men vaak geen kritiek te geven in verband met het mogelijk ontstaan van een spanningsveld. Menzis verwacht dat instellingen na beëindiging van de zorg nazorggesprekken houd met de klant en/of familie, zodat het zorgproces vrijblijvend geëvalueerd kan worden. Daarnaast verwacht Menzis dat er naar aanleiding van de nazorggesprekken waar nodig verbeterplannen opgesteld worden. Aanspreekpersoon / communicatie Uit de klantarena s is expliciet naar voren gekomen dat er bij de klanten en de klantvertegenwoordigers veel behoefte is aan communicatie. Er is behoefte aan duidelijkheid over waar ze terecht kunnen voor de juiste informatie. Menzis verwacht dat er een duidelijke communicatie plaatsvindt en dat alle stappen in het zorgproces gecommuniceerd worden met de klant. Afdeling zorgadvies Vanaf 1 januari 2014 is er geen nieuwe instroom meer voor cliënten die vroeger in aanmerking kwamen voor zorgindicatie ZZP3. Het afschaffen van ZZP3 raakt ook cliënten die tijdelijk worden opgenomen in verzorgingshuizen middels ZZP3. De afdeling Zorgadvies van Menzis heeft hierover wel vragen en signalen ontvangen dat klanten niet opgenomen kunnen worden. VWS heeft 6 februari 2014 bekend gemaakt, dat er voor deze cliënten die kortdurend worden opgenomen voor herstelzorg een oplossing komt. Andere signalen heeft de afdeling zorgadvies niet ontvangen. Monitoring inkoopbeleid Naast de materiële en formele controle die plaats vindt door het team Materiële Controle worden inhoudelijke inkoopvoorwaarden door de afdeling Inkoop gemonitord. Over het jaar 2013 hebben wij de volgende inkoopvoorwaarden gemonitord waarvoor de zorgaanbieder middels de aanbesteding heeft ingeschreven: Volledig team met diverse deskundigheidsgebieden; Zorglevering in wijkteams; U garandeert zorg met een maximum aantal zorgverleners, afhankelijk van het aantal zorgmomenten; Leveren van nachtzorg, zonder gebruiken te maken van andere Partijen. Zorgaanbieders die op al deze onderwerpen Ja hebben ingevuld bij de inschrijving zijn gevraagd hierover te rapporteren. De uitkomsten waren positief. Menzis Marktanalyse Sectoraal Inkoopplan AWBZ zorg 2015 Ven V 8

9 Zorgaanbieders die (nog) geen of onvoldoende invullingen hebben gegeven aan deze voorwaarden zullen dit met de contractmanager in het periodiek overleg bespreken. Daar waar nodig zal terugvordering van middelen in de nacalculatie van 2013 plaatsvinden. Over het jaar 2014 staan de volgende onderwerpen in de planning om apart gemonitord te worden: Gebruik van de prestatie AIV (Advies, Instructie en Voorlichting) in relatie tot de toegekende productieafspraken. Welke zorg wordt geleverd en gedeclareerd voor deze prestatie. Personeel en inrichting van intramurale organisaties in relatie tot de inkoopspecificaties intramuraal (specialist ouderengeneeskunde/inzet verpleegkundige). Zie hiervoor onze aparte bijlage: Inkoopspecificaties AWBZ 2014 Intramuraal. Het is aan de zorgaanbieder om te zorgen dat voldoende gekwalificeerd personeel aanwezig is. Kwaliteitsregister Verpleegkundigen en Verzorgenden. Om aan te tonen dat wordt voldaan aan de gestelde normen, worden er 2 rapporten aangeleverd (tussenrapportage en een definitieve jaarrapportage). Deze rapportages worden beoordeeld op de volgende onderdelen: Het percentage ingeschreven medewerkers. Dit zal worden berekend op basis van het aantal zorgmedewerkers dat vast in dienst is. Het gemiddeld aantal behaalde studiepunten per ingeschreven medewerker. Steekproefsgewijs zullen de bovengenoemde onderwerpen opgevraagd en beoordeeld worden. De zorgaanbieders die uit de steekproef naar voren komen, zullen per brief geïnformeerd worden en verzocht de gevraagde gegevens aan te leveren. Dementiezorg Dementiezorg is al een aantal jaren een van de beleidsspeerpunten van Menzis. De doelstellingen om de beschikbaarheid van casemanagers dementie en verdere ontwikkeling van de ketenzorg te garanderen is gehaald. In 2015 is nog onzeker of de projectgelden voor zorgaanbieders worden gegarandeerd omdat de wijkverpleging wordt overgeheveld richting de zorgverzekeringswet. Menzis Marktanalyse Sectoraal Inkoopplan AWBZ zorg 2015 Ven V 9