Informatiegids. Aangifte en veldkeuring pootaardappelen

Transcriptie

1 Informatiegids Aangifte en veldkeuring pootaardappelen 2016

2 Introductie In deze informatiegids vindt u informatie over het aangifte- en veldkeuringsseizoen pootaardappelen. Wijzigingen in regelgeving communiceren wij via circulaires. Overzichten van aangiftecijfers of veldkeuringsresultaten publiceren wij via onze website. Aan de inhoud van deze informatiegids kunt u geen rechten ontlenen. Meer informatie vindt u op De directie Pagina 2 van 21

3 Inhoud 1. AANGIFTE... 5 HULP BIJ DIGITAAL INVULLEN... 5 PERCEELBORDEN... 5 VERWERKEN VAN UW AANGIFTE... 5 INVLOED UITGANGSMATERIAAL (AFKAPPING)... 5 TERUGTREKKEN VAN PERCELEN EN WIJZIGINGEN DOORGEVEN PUBLICEREN AANGIFTECIJFERS VELDKEURING... 7 VELDKEURING... 7 HERKOMST VAN KWEEKMATERIAAL VASTLEGGEN... 7 SCHEIDING VAN PERCELEN... 7 QUARANTAINEZIEKTEN EN AFGIFTE PLANTENPASPOORT... 9 BEOORDELING GEZONDHEIDSTOESTAND... 9 EIGEN GEBRUIK EN ANDERE FACTOREN VELDKEURINGSRESULTATEN VELDKEURINGSRESULTATEN HERKEURING OF EEN EXTRA KEURING AANVRAGEN EXTRA KEURING AANVRAGEN ROOIEN BIJLAGE A STAMMENREGISTRATIE EN -SELECTIE BIJLAGE B UITGANGSMATERIAAL EN OPBOUW VAN HET KEURINGSSYSTEEM BIJLAGE C HERKOMSTCLASSIFICATIE BIJ POOTGOED UIT HET BUITENLAND BIJLAGE D NORMEN EN TOLERANTIES VELDKEURING BIJLAGE E REGELGEVING VOOR HERGROEI BIJLAGE F NACONTROLEGROEPEN BIJLAGE G CONTACTGEGEVENS BUITENDIENSTMEDEWERKERS Pagina 3 van 21

4 Regels bij de aangifte 1-op 3- teeltregel Bij de aangifte van pootaardappelen moet u rekening houden met de 1-op-3-teeltregel. Dit betekent dat aangifte voor de keuring alleen mogelijk is bij percelen waarop voorgaande twee jaren géén aardappelen geteeld zijn. AM-vrij-eis Alleen percelen die vrij zijn van aardappelmoeheid, het aardappelcystenaaltje, worden aangenomen voor de keuring, met uitzondering van ATR-percelen. Dit moet blijken uit een officiële AM-onderzoekverklaring met een status AM-vrij. Vermeld gedeeltelijk gebruikt of geheel gebruikt op de AM-onderzoeksverklaring. Bewaar een kopie voor uw eigen archief. Herkomstbewijzen Lever per ras/klasse/herkomst één certificaat in een vermeld hierop het aantal gebruikte certificaten. Bewaar zelf de overige certificaten gedurende één seizoen. Lever uw verzamelcertificaat in. Voor kwekersmateriaal moet u alle herkomstbewijzen voor één seizoen zelf bewaren. Wratziektepreventie Voor de wratziektepreventie is in deze gebieden alleen aangifte mogelijk van rassen die aan de minimum resistentie-eisen voor wratziekte voldoen. Gebruik gesneden pootgoed U mag géén gesneden uitgangsmateriaal gebruiken. Een uitzondering hierbij is als u uitsluitend ATR-teelt. Hier vindt u meer informatie over dit voorschrift. Bij schending van de regelgeving valt u in een verzwaard regiem van de NVWA. Regelgeving over ATR-teelt (teelt voor eigen gebruik) Voor ATR-teelt is geen AM-vrijverklaring vereist. Als u ATR-teelt, mag u géén regulier NAK-pootgoed telen. De 1-op-3-teeltregel is uitgezonderd voor ATR-teelt in het NO zand- en dalgrondgebied. Pootgoed mag één keer vermeerderd worden voor ATR-teelt op het eigen bedrijf. Alleen gebruik van goedgekeurd pootgoed, NAK-gekeurd of buitenlands pootgoed, inclusief de klasse C is hierbij toegestaan. Het ATR-perceel ligt binnen een straal van 25 km vanaf het bedrijfsvestigingsadres. Voor ATR-teelt geldt geen bruin- en ringrotonderzoek, tenzij de NVWA dit wel oplegt. Keuring en classificatie van uit het (buitenland afkomstig) pootgoed Zie bijlage B voor het classificatiesysteem bij de invoering van de nieuwe EU-klassen. Vanuit het buitenland afkomstig pootgoed wordt voor keuring aangenomen. Zie bijlage C voor de buitenlandse categorieën of klassen met de bijbehorende maximale klasse. Pre-basis pootgoed dat is onderverdeeld, PB1 t/m PB3, kan in een corresponderende generatie voor keuring worden aangenomen. Bijvoorbeeld: PB1 wordt een 2-jarige stam PB2) in de aangifte. Stammenregistratie en selectie In bijlage A vindt u regels over het keuren en samenvoegen van stammen. Ook vindt u hier de bepalingen voor stamselectie en de registratie van uitgangsstammen. Pagina 4 van 21

5 1. Aangifte Het aangeven van uw pootgoedpercelen en stammenregistratie doet u via het NAK-Loket in het aangifteprogramma. In het aangifteprogramma geeft u ook aan of u bladonderzoek wenst en kunt u zich aanmelden voor het Hygiëneprotocol Ringrot. Hulp bij digitaal invullen Heeft u hulp nodig bij het digitaal invullen van uw aangifte of heeft u nog geen inloggegevens? Neem dan contact op met de klantenservice via Hulp bij het digitaal invullen krijgt u van de keurmeester, dit is tegen een uurtarief. Het is belangrijk om uw aangifte voor de sluitingsdatum definitief te maken. Doet u dit na de sluitingsdatum dan wordt uw aangifte geaccepteerd tegen een verhoogd tarief. Voor aangifte bedrijfsinspectie kweekmateriaal geldt een andere sluitingsdatum. Na het definitief maken van uw aangifte moet u uw a) originele AM-vrijverklaring(en) en b) herkomstbewijzen opsturen naar de keurmeester in de daarvoor bestemde antwoordenvelop. De originele AMvrijverklaring(en) moet uiterlijk twee weken voor de start van de veldkeuring ingeleverd zijn, anders wordt het perceel uit de keuring genomen. Als de uitslag van het AM-onderzoek nog niet bekend is worden de percelen onder voorbehoud geaccepteerd. BRP-kaarten (gecombineerde opgave bij RVO) levert u ook in, in geval van ATR-teelt en het ontbreken van X- en Y-coördinaten op de AM-onderzoeksverklaring. Perceelborden Nadat u uw aangifte definitief maakt, ontvangt u binnen een week perceelborden van ons. Deze borden moet u vóór de start van de veldkeuring bij de ingang van het perceel plaatsen, de borden blijven in het perceel staan tot het moment van rooien en daarna moeten de borden bij de partij blijven. U moet op verzoek een bedrijfsschets waarop de ligging van de percelen staat, kunnen verstrekken. Let op dat er een open rij moet liggen tussen het kwekersmateriaal en de andere aardappelen. Verwerken van uw aangifte Uw aangifte wordt door onze klantenservice verwerkt. Een overzicht van uw aangegeven percelen vindt u in het aangifteprogramma. Constateert u onjuistheden, neem dan contact op met de NAK. Wanneer de uitslag van uw AM-onderzoek nog niet bekend is, worden uw aangegeven percelen onder voorbehoud geaccepteerd. Als na aangifte blijkt dat een perceel AM-besmet is, halen wij deze uit deze keuring. Invloed uitgangsmateriaal (afkapping) Als u uw percelen pootaardappelen in een lagere klasse wilt laten keuren dan waar u recht op heeft, moet u dit nadrukkelijk bij de aangifte vermelden, of schriftelijk aanvragen na de aangifte. De percelen worden dan ten hoogste in die aangegeven klasse goedgekeurd. Zie ook bijlage B. Terugtrekken van percelen en wijzigingen doorgeven Tot aan de start van de veldkeuring kunt u kosteloos een aangifte voor keuring intrekken, percelen terugtrekken en wijzigingen doorgeven. De datum waarop de veldkeuring start wordt via een circulaire gecommuniceerd. Het wijzigen van uw gemachtigde kunt u de gehele zomer door doen. Wenst u vrijwillig bladonderzoek? In het aangifteprogramma vraagt u een aanvraagformulier voor vrijwillig bladonderzoek aan. Deze ontvangt u binnen een week na uw aanvraag. Pagina 5 van 21

6 Regels bij de veldkeuring Algemene bepalingen Alle 1-jarige stammen (PB1) en 2- en 3-jarige traditionele stammen (PB2 en PB3) zijn vrijgesteld van keuring. Niet gekeurde stammen krijgen maximaal klasse -/PB, keuring is mogelijk op verzoek en voor afzet als PB of lager is een keuring inclusief nacontrole vereist. De overige stammen en percelen van de klassen S t/m B worden minimaal twee keer gekeurd, inclusief een eventuele afsluitende keuring vlak voor loofvernietiging. In geval van zeer betrouwbare percelen of percelen die door natuurlijke afsterving niet meer keurbaar zijn, is een afsluitende keuring niet vereist. De eerste keuring is oriënterend. Dit geldt voor alle normen, behalve voor de Erwinia-norm. De resultaten uit de eerste keuring, de herkomstgegevens en onderzoeksresultaten, bepalen het tijdstip van de tweede keuring en eventueel volgende keuringen. Risicopercelen worden vaker gekeurd: o Percelen waarvan in dezelfde herkomstpercelen verlaagd zijn (bacterie, virus) o Herkomsten met 4 of meer positieve reacties in de Erwinia-toets (inclusief Pcb) o Percelen die verlaagd zijn vanwege Erwinia o Percelen met verdachte planten. Percelen die op grond van andere factoren, met uitzondering van primair, worden verlaagd of afgekeurd, kunnen voor eigen gebruik worden goedgekeurd, mits ze voldoen aan de overige eisen voor de betreffende klasse. De keurmeester beoordeelt een perceel naar het slechtste gedeelte. Een perceel kan worden gesplitst als er afwijkingen worden geconstateerd die slechts op een gedeelte van het perceel betrekking hebben en die geen verband houden met de gezondheidstoestand. Als binnen een afstand van 25 meter van een te keuren perceel een perceel aardappelen voorkomt dat besmettingsgevaar voor virusziekten oplevert, wordt het gehele te keuren perceel, of een strook van minimaal 10 meter breed, in klasse verlaagd of afgekeurd. Bij stammen is deze strook minimaal 25 meter breed. Er is sprake van besmettingsgevaar als de gezondheidstoestand van een nabij gelegen perceel met betrekking tot virusziekten veel minder is dan die van het te keuren perceel. Keuringsschema Voor percelen die aan het eind van de eerste keuringsperiode naar het oordeel van de keurmeester niet keurbaar zijn, geldt een verplichte nacontrole. Kweekmateriaal (bedrijfsinspectie) wordt in het veld gekeurd op normen van klasse B. Aanvullend toetst de NAK alle kruisingsouders op PSTVd en uitgangsstammen die uit kweekmateriaal worden geselecteerd volgens het NVWA-protocol PSTVd aardappelkweekmateriaal. Splitsing van percelen U moet uw percelen splitsen bij: gewasbeschadigingen in percelen basispootgoed, veroorzaakt door teeltmaatregelen, inclusief gewasschade in spuitsporen en als gevolg van wateroverlast. een gedeeltelijk doodgespoten perceel opslag en vermenging. Bij een splitsing moet u binnen drie dagen een scheiding aanbrengen, elk gedeelte wordt afzonderlijk gekeurd. Voor het keuringsschema en regels met betrekking tot stammen, zie bijlage A. Pagina 6 van 21

7 2. Publiceren aangiftecijfers Na de verwerking van alle aangiftes, publiceert de NAK de aangiftecijfers op Publicatie vindt plaats voor de start van de veldkeuring. 3. Veldkeuring Veldkeuring De veldkeuring start meestal in de eerste week van juni. De exacte datum wordt via een circulaire gecommuniceerd. De keurmeester keurt de percelen minimaal twee keer en kijkt hierbij naar rasechtheid, raszuiverheid en ziekten die met de knol overgaan. Tijdens de veldkeuring kunt u verzoeken een perceel in een lagere klasse te laten plaatsen. Herkomst van kweekmateriaal vastleggen De herkomst van kweekmateriaal legt u vast in uw administratie, de traceerbaarheid en identiteit moeten zijn geborgd en de keurmeester moet tijdens een inspectie kunnen beschikken over een lijst van perceel- of kloonnummers. Scheiding van percelen Scheidingen tussen percelen pootaardappelen en andere percelen aardappelen, die beide wel of niet voor keuring aangegeven, met uitzondering van stammen, moet u 3 meter onbeplant laten van het voorste en achterste gedeelte van de beide grensrijen. Scheiding tussen percelen pootaardappelen en percelen met stammen (PB): o Bij stammen en keuringspercelen met uitgangsmateriaal klasse PB, S, SE of E moet u 3 meter onbeplant laten van het voorste en achterste gedeelte van de grensrijen. o Alle andere gevallen geldt het onbeplant laten van een rij. Scheiding tussen stammen: zie bijlage A. Pagina 7 van 21

8 Regels bij de veldkeuring (vervolg) Beoordeling op mozaïekzieke planten Beoordeling op mozaïekzieke planten gebeurt op basis van symptomen en niet op basis van de virussen die de symptomen veroorzaken. Mozaïek, of bont, is een verzamelbegrip voor symptomen van virusziekten. Het zijn de kleurschakeringen in het blad, al dan niet scherp begrensd of een afwijkende habitus van de plant, inclusief krinkel- en stippelstreep. Keuring op Erwinia (Dickeya spp, Pectobacterium spp) Aandacht gaat vooral uit naar percelen met een verhoogd risico, bijvoorbeeld naar percelen waarin regelmatig wordt geselecteerd. Voor percelen waarover onvoldoende zekerheid bestaat of er sprake is van een aantasting door Erwina, kan tijdelijk een algeheel selectieverbod voor maximaal één week worden opgelegd, dit kan meermalig. Een selectieverbod wordt in de regel pas opgelegd na overleg met de vakspecialist of senior keurmeester. De keurmeester beoordeelt visueel en het resultaat kan ter verificatie in het laboratorium verder worden onderzocht. Als hier een herkeuring voor is aangevraagd moet deze worden uitgevoerd onder omstandigheden die gunstig zijn voor symptoomexpressie, met inachtneming van een redelijk termijn. Rhizoctonia en stengelaaltje Bij ernstige opkomst van Rhizoctonia volgt afkeuring, plaatsing in lagere klasse of goedkeuring voor eigen gebruik. Bij meer dan 1% aangetaste planten door stengelaaltjes volgt afkeuring van het perceel. Beoordeling op type Bij de keuring houdt de keurmeester rekening met het resultaat van de type-beoordeling op het centraal stammenveld. Hiervoor wordt per stamselectiebedrijf per ras één monster uitgeplant. Stammen van een afwijkend type worden maximaal in de klasse A goedgekeurd. Primair virusziek o Klassen PB, S, SE en E Wordt bij de laatste keuring voor loofvernietiging sporadisch primaire virussymptomen geconstateerd, dan wordt het perceel gedeclasseerd naar de klasse A. Wordt bij de keuring, ongeacht het tijdstip, meer dan sporadisch primair virusziek geconstateerd dan kan het perceel niet meer als (pre-)basispootgoed worden goedgekeurd maar alleen nog volgens de normen voor het gecertificeerde pootgoed. Van sporadisch primair is sprake als bij het doorkruisen van een perceel maximaal 5 primair viruszieke planten, of 5 kleine haardjes van dergelijke planten, worden waargenomen. o Klassen A en B In gecertificeerd pootgoed wordt primair virusziek gelijkgesteld aan secundair zwaar bont, respectievelijk bladrol. Keuring vindt plaats volgens de daarvoor geldende normen. Ontheffingsdata De vaste commissie stelt voor drie nacontrolegroepen de ontheffingsdata vast voor de nacontrole, als regel voor de klassen E, A en B, zie bijlage F. Het ontheffingsbeleid wordt gebaseerd op de luizen- en virussituatie. Voor regels met betrekking tot stammen, zie bijlage A. Pagina 8 van 21

9 Quarantaineziekten en afgifte plantenpaspoort Voor de afgifte van het plantenpaspoort let de NAK tijdens de veldkeuring ook op de aanwezigheid van quarantaineorganismen, zoals wratziekte, aardappelmoeheid, bruinrot, ringrot en a-typische verschijnselen. De keuring op fytosanitaire aspecten vindt plaats volgens de eisen in het uitvoeringsprotocol van de Meerjarige Overeenkomst Plantkeur. De eisen op basis van het NVWA-protocol PSTVd aardappelkweekmateriaal zijn opgenomen onder Kweekmateriaal (Bedrijfsinspectie), p. 6. Wordt er een quarantaineziekte geconstateerd, dan wordt het pootgoed afgekeurd en kan geen plantenpaspoort worden afgegeven. Een weigering van afgifte van een plantenpaspoort wordt altijd schriftelijk medegedeeld met vermelding van de reden en bij welke instantie u een bezwaarschrift kan indienen. Ook wordt vanaf dat moment de keuring gestaakt. Beslissingen over het afwijzen van het plantenpaspoort of een ZP-code worden door de NAK namens de NVWA genomen. Beoordeling gezondheidstoestand Bij beoordeling van de gezondheidstoestand kijkt de keurmeester naar de volgende ziekten: virusziekten: bladrol, mozaïek, stengelbont en aucubabont ringvuur: Verticillium alboatrum Erwinia: zwartbenigheid en stengelnatrot (Dickeya spp, Pectobacterium spp) Zie bijlage D voor de bijbehorende toleranties. Eigen gebruik en andere factoren Percelen die op grond van andere factoren, met uitzondering van primair virusziek, in een lagere klasse worden geplaatst of worden afgekeurd, kunnen voor eigen gebruik worden goedgekeurd, tenzij de percelen voldoen aan de overige eisen voor de betreffende klasse. De keurmeester let op andere factoren zoals: bemestingstoestand van het perceel besmettingsgevaar van de omgeving het optreden van opslag aanwezigheid van primair virusziek de rijpingstoestanden en de gelijkmatigheid van het gewas, inclusief onderzeeërs, Rhizoctonia, beschadigingen door droogte, hagel, nachtvorst, wantsen en gewasbeschermingsmiddelen. Selectie Het uitgangspunt is zo vroeg mogelijk beginnen met selectie en hiermee doorgaan. Bij het selecteren moeten de zieke en afwijkende planten voorzichtig en volledig, inclusief knollen, uit de grond worden gestoken. Ook gedeeltelijk aangetaste planten moet u volledig verwijderen. Bij onzorgvuldige selectie kan het perceel in een lagere klasse worden geplaatst of afgekeurd. Pagina 9 van 21

10 Regels bij aanvragen herkeuring en loofvernietiging Herkeuring aanvragen Een herkeuring vraagt u binnen twee werkdagen na de keuring of extra keuring aan via [email protected]. Heeft de herkeuring betrekking op loofdoding bij aardappelen dan geldt een termijn van maximaal zes uur. Als de uitslag van deze keuring op een vrijdag aan u bekend is gemaakt, dan moet u de herkeuring uiterlijk om uur op diezelfde vrijdag aanvragen. De herkeuring wordt uitgevoerd door twee personen. Zij mogen niet bij een eerdere keuring van het perceel betrokken zijn geweest. De bevindingen van de herkeuring worden opgenomen in een keuringsrapport. Bent u het niet eens met de herkeuring als het gaat om bacterieziek, dan kunt u een laboratoriumonderzoek aanvragen; als de toets het bacteriesymptoom bevestigt, dan is de visuele beoordeling bepalend; als de toets een besmetting niet bevestigt, dan krijgt het perceel de klasse van vóór de verlaging. U moet wel bij de herkeuring aanwezig zijn en ter plekke aangeven dat u een laboratoriumonderzoek wenst. In de periode tussen een keuring en een herkeuring mag u niet selecteren en niets aan het gewas veranderen. Loofvernietiging U moet minimaal 48 uur van tevoren de keurmeester informeren over een voorgenomen loofvernietiging. Vernietigt u het loof voordat de keurmeester toestemming geeft, dan kan hij het perceel in klasse verlagen of afkeuren. Het loof moet binnen 12 dagen na loofvernietiging zijn afgestorven. Percelen waarvan het loof binnen de gestelde termijn of na de ontheffingsdatum niet of onvoldoende is vernietigd blijven in de keuring. De keuring gaat door tot dat het perceel volledig is gerooid. Bij optreden van hergroei, of een onvolledige loofvernietiging, kan het perceel in klasse worden verlaagd volgens de criteria vermeldt in bijlage E. Pagina 10 van 21

11 4. Veldkeuringsresultaten Veldkeuringsresultaten De veldkeuringsresultaten volgt u, of uw gemachtigde, via het NAK-Loket in het veldkeuring- en monsteronderzoeksprogramma. De maximaal bereikbare klasse wordt getoond. Na de veldkeuring is een Lijst van te velde goedgekeurde pootaardappelen beschikbaar en te bestellen via het NAK-Loket. Hierin staan zowel het goedgekeurde reguliere pootgoed, welke wel tot het handelsverkeer worden toegelaten, als het goedgekeurde ATR-pootgoed voor eigen gebruik. Dit wordt uitgedrukt in oppervlakten. Herkeuring of een extra keuring aanvragen In een aantal situaties kunt u een extra keuring of herkeuring aanvragen: Een extra keuring vraagt u aan wanneer een voorgeschreven handeling niet of onvoldoende is verricht en er geen sprake is van knol- of zaad-overdraagbare ziekten. Voorbeelden hiervan zijn: o de voorgeschreven perceelscheidingen zijn niet in orde o de perceelborden ontbreken o vermenging met andere rassen of gewassen. Een herkeuring vraagt u aan wanneer u het niet eens bent met de uitslag van een keuring of extra keuring. Hier vindt u de kosten van een herkeuring. De kosten worden niet in rekening gebracht wanneer de aanvrager in het gelijk wordt gesteld. Extra keuring aanvragen Een extra keuring moet u binnen twee werkdagen na de keuring bij uw keurmeester aanvragen. De extra keuring wordt dan binnen één week na uw aanvraag uitgevoerd, tenzij de NAK een andere termijn stelt. Bekijk hier de kosten van een extra keuring. 5. Rooien Geef zodra u een perceel gerooid heeft een rooimelding door via het NAK-Loket. Op basis van de rooimeldingen wordt de planning voor de monstername voor de nacontrole gemaakt Bijlage A stammenregistratie en selectie. Bijlage B uitgangsmateriaal en de opbouw van het keuringssysteem. Bijlage C herkomstclassificatie bij pootgoed vanuit het buitenland. Bijlage D normen en toleranties bij de veldkeuring van pootaardappelen. Bijlage E regelgeving bij hergroei Bijlage F nacontrolegroepen Bijlage G contactgegevens keurmeesters Pagina 11 van 21

12 Regels bij stammenregistratie en selectie (bijlage A) Uitgangsstammen U mag alleen uitgangsstammen nemen uit alle, op het eigen bedrijf aanwezige en voor keuring aangegeven, percelen. Een uitzondering hierbij is dat u uitgangsstammen mag nemen die gegroeid zijn uit geselecteerde knollen, genomen uit opbrengst van een goedgekeurde 1-jarige stam. Een kweker of vertegenwoordiger mag uitgangsstammen uit al het door hem geteelde materiaal van zijn ras kiezen. (Uitgangs-)stammen uit kwekersmateriaal moeten bij overdracht naar een ander bedrijf worden getoetst op PSTVd en vergezeld zijn van een NAK-certificaat. De uitgangsstammen worden het volgend jaar geregistreerd via internet of bij de aangifte in mei. Keuring stammen Vrijgesteld van keuring zijn alle 1-jarige stammen (PB1) en alle 2- en 3- jarige traditionele stammen (PB2 en PB3). Voor deze stammen geldt: o niet gekeurde stammen krijgen maximale klasse -/PB o keuring is mogelijk op verzoek. o voor afzet als klasse PB of lager is een keuring vereist, inclusief nacontrole. Alle overige stammen (PB) en percelen van de klassen S t/m B worden minstens twee keer gekeurd, inclusief een eventuele afsluitende keuring vlak voor loofvernietiging. Er is een type-beoordeling op het centraal stammenveld. Op het centraal stammenveld wordt beoordeeld of stammen overeenkomen met het algemeen bekende type van het ras. Voor vitro-stammen geldt minimaal één monster per ras per herkomstlijn en bij traditionele stammen één monster per ras per bedrijf. Stammen van een afwijkend type worden niet goedgekeurd voor verdere vermeerdering als stam en kunnen maximaal in de klasse A worden goedgekeurd. De te velde goedgekeurde stammen plaatst de NAK voorlopig in de klasse PB. Definitieve plaatsing in de klasse vindt plaats op basis van de veldkeuringsresultaten, de nacontrole en het bruin- en ringrotonderzoek. Samenvoeging van stammen Eén-, twee-, drie- of vierjarige stammen (PB1 t/m 4) kunnen meerdere keren in één vermeerderingscyclus worden samengevoegd. De laagste klasse bepaalt de klasse van de mengstam. Een samengevoegde stam registreren we met een letter M. Scheidingen bij besmettingsgevaar Als binnen een afstand van 25 meter van een te keuren perceel een perceel aardappelen voorkomt dat besmettingsgevaar voor virusziekten oplevert, wordt het gehele te keuren perceel of een strook van minimaal 25 meter breed in klasse verlaagd of afgekeurd. Als een stam ten aanzien van virusziekten niet voldoet aan de norm voor de klasse PB, wordt deze als stam afgekeurd. Ingeval van besmettingsgevaar kunnen aangrenzende stammen geheel of gedeeltelijk als stam worden afgekeurd. Pagina 12 van 21

13 BIJLAGE A Stammenregistratie en -selectie Opbouw van het systeem Het begrip stammen is nog steeds zeer gangbaar ondanks het grote aandeel miniknollen in de stammenteelt. Onder stammen worden verstaan: Alle generaties PB afkomstig uit vitromateriaal (meestal miniknollen) vitro-stammen. Alle generaties PB op basis van traditionele stammenteelt, uitgaande van een uitgangsstam. Een vitrostam is herkenbaar door de aanduiding V (vitro). In bijlage B vindt u een overzicht van het afkapsysteem met daarbij de nieuwe EU-klassen. Uitgangsstammen en de daarop volgende stamgeneraties worden aangeduid met de rasnaam, het telernummer, het jaar waarin de stam is uitgezocht, aangeduid met de twee laatste cijfers van het jaar en het nummer van de uitgangsstam. Miniknollen, microknollen en vitroplantjes hebben dezelfde status als een uitgangsplant en leveren na uitplant een PB1 (1-jarige stam). Overdracht van stammen Dit is uitsluitend mogelijk voor uitgangsstammen van een kweekbedrijf naar een reguliere stamselecteur. Andere stammen kunnen worden gecertificeerd als PB 1 t/m 4 als aan alle keuringseisen is voldaan. Bij PB1 en PB2 afgeleverd op een verzamelcertificaat zijn de partijkeuringsnormen niet van toepassing. Schema stamselectie Op het stam- Uitgangsstam Pb1. Pb2 Pb3 PB4 S* selectiebedrijf of Vitro-materiaal goed goed goed goed goed Maximale klasse bij aflevering Prebasis Pb1 Pb2 Pb3 Pb4 S Scheiding van stammen Bij overige stammen onderling moet u 3 meter onbeplant laten van het voorste en achterste gedeelte van de beide grensrijen. Bij 1- en 2-jarige stammen onderling en ten opzichte van oudere stammen hoeft geen scheiding. Bij 3- en 4-jarige stammen moet u onderling 3 meter onbeplant laten van het voorste en achterste gedeelte van de grensrijen. Pagina 13 van 21

14 BIJLAGE B Uitgangsmateriaal en opbouw van het keuringssysteem Het afkapsysteem schematisch Op grond van het gebruikte uitgangsmateriaal en van de bevindingen bij de keuring worden pootaardappelen ingedeeld in de categorieën (pre)basispootgoed en gecertificeerd pootgoed: Rassen die niet afkappen Dit zijn rassen die zes jaar of korter in het rassenregister staan ingeschreven. Percelen beplant met uitgangsmateriaal van de klassen A en C worden maximaal in de klasse A goedgekeurd. De mogelijkheid van goedkeuring in maximaal de klasse A geldt ook voor rassen die nog in onderzoek zijn voor opname op de rassenlijst en voor kwekersmateriaal. Rassen die afkappen Rassen die voor het eerst worden afgekapt, worden gecommuniceerd via de circulaire. De regeling dat percelen met uitgangsmateriaal van de klassen A en C de eerste jaren na registratie maximaal in de klasse A worden goedgekeurd vervalt met ingang van de aangifte van Vanaf 2021 worden nieuw toegelaten rassen afgekapt volgens het schema van bijlage A. pootgoed van de klasse B wordt éénmalig voor ATR-teelt aangenomen voor de keuring. Voor de afgepakte rassen geldt de volgende classificatievolgorde: PB 1 t/m 4 S SE E A B. Uit de klasse E afkomstig van het eigen bedrijf kan nogmaals een E worden geteeld (2016 het laatste jaar). Pootgoed van de klasse B wordt uitsluitend éénmalig voor ATR-teelt aangenomen voor de keuring. Opschorting van afkapping Rassen waarvan het afkapsysteem is opgeschort worden gecommuniceerd via circulaires. Opschorting van afkap is mogelijk op verzoek van de kweker, als de voorziening van uitgangsmateriaal als gevolg van afkeuringen of verlagingen is verstoord. Dit is mogelijk: voor SE, E en A. Nieuwe rassen tot en met de 5 e oogst na opname op de rassenlijst. In geval van een calamiteit - ten minste 40% verlaging, inclusief afkeuring. Als voldaan wordt aan de generatiebepalingen van de EU. Klasse SE is maximaal G6, E is maximaal G7 en A is maximaal G9. Vervroeging van afkapping Dit kan op verzoek van de kweker of vertegenwoordiger. De vervroeging wordt in het eerstvolgend oogstjaar ingevoerd, mits het verzoek daartoe vóór 1 januari daaraan voorafgaand is ingediend. Pagina 14 van 21

15 BIJLAGE C Herkomstclassificatie bij pootgoed uit het buitenland Dit betreft alleen rassen die in Nederland mogen worden gekeurd. Land Buitenlandse klasse NL uitgangsklasse Maximale klasse oogst 2015 aangifte 2016 Alle landen 1 PBTC / miniknollen PBTC (miniknollen) PB1 1 2 PB1 PB 1e jaar PB2 2 3 PB2 PB 2e jaar PB3 3 4 PB3 PB 3e jaar PB4 4 5 PB4 / PB / Vorstufe S SE 6 6 S S SE 6 7 SE (1 t/m 3) SE E 7 8 E (1 t/m 3) E A 8 9 A (maximaal G 8) A B 9 10 A (G 9 of onbekend) C -/B (ATR) nvt 11 B of Z (Zertifiziertes) C -/B (ATR) nvt Generatie alle klassen -/B (ATR) nvt Miniknollen kunnen, naast PBTC, gecertificeerd zijn onder de volgende aanduidingen: Voorbeelden: DE (M1 en M2); UK(TC); DK (MK); IE (M.T.), PLN (PB/M). Pagina 15 van 21

16 BIJLAGE D Normen en toleranties veldkeuring Raszuiverheid opslag en vermenging Klasse Opslag zelfde ras Vermenging, inclusief opslag ander ras* PB/ S 0,025% 0 SE 0,05% 0 E 0,1% 0,025% A n.v.t. 0,1% B n.v.t. 0,5% * Opslag van een ander ras wordt beschouwd als vermenging. Opslag van hetzelfde ras in de klassen PB, S, SE en E wordt beschouwd als bont (mozaïekzieke planten). Mutanten worden als rasonzuivere planten beschouwd. Een perceel dat is verlaagd vanwege vermenging kan na opschoning weer in een hogere klasse worden geplaatst. Toleranties Klasse PB/S SE E A B/GW Mozaïek/bladrol 1:4000 1:2000 1:1000 1:400 1:50 0,025% 0,05% 0,1% 0,25% 2% Stengelbont en aucubabont 0,25% 0,25% 0,5% Ringvuur (verticillium alboatrum) 2% 2% 3% 4% -- Bacterieziekten (Dickeya spp, Pectobacterium spp) 0 0 0* 0,03% 0,10% * tolerantie van 1 zieke plant per ha bij de eerste keuring. Percelen pootaardappelen waarbij het onzeker is of er sprake is van een aantasting door Erwinia, kan tijdelijk een algeheel selectieverbod voor maximaal één week worden opgelegd. Een selectieverbod kan meerdere malen worden opgelegd. Pagina 16 van 21

17 BIJLAGE E Regelgeving voor hergroei 1. Geringe hergroei: hergroei van aangetaste stengels waar in de oksels van de plant nieuwe uitloop van maximaal 1 à 2 cm ontstaat. Basis pootgoed Gecertificeerd pootgoed 1x waarschuwen, vernietiging door teler moet 1x waarschuwen, vernietiging door binnen 24 uur, anders declasseren naar teler binnen 24, anders nacontrole. gecertificeerd pootgoed 2. Hergroei van enige betekenis: hergroei van aangetaste stengels waar in de oksels van de plant nieuwe uitloop ontstaat in het tweede bladstadium, dit is 4 à 5 cm. Basis pootgoed Gecertificeerd pootgoed Declasseren naar maximaal klasse A én Declasseren mogelijk én nacontrole. nacontrole. 3. Hergroei van meer dan enige betekenis: hergroei van aangetaste stengels waar in de oksels van de plant nieuwe uitloop ontstaat die het tweede bladstadium overschrijdt. Basis pootgoed Gecertificeerd pootgoed Declasseren naar klasse B en binnen vier Declasseren naar klasse B en binnen dagen rooien, anders vindt afkeuring plaats. vier dagen rooien, anders vindt afkeuring plaats. Percelen waarin hergroei voorkomt met symptomen van primair virusziek worden afgekeurd. Bij hergroei staan wij toekenning in eigen-gebruiksklasse toe als er geen primair virusziek in het perceel is geconstateerd. Pagina 17 van 21

18 BIJLAGE F Nacontrolegroepen Nacontrolegroep 3 Agria Festien Orchestra Solist Arizona Fresco Orla Taurus Arsenal Kuras Ostara Tiamo Caesar Lady Christl Performer Triplo Camel Luciole Piccolo star Ukama Cicero Madeleine Riviera Vitabella Concordia Melody Roko Vitesse Constance Minerva Sagitta Cupido Miss Bianka Saline Destiny Mozart Sante Erika Muscia Sarpo Mira Esmee Novano Shelford Exquisa Obama Smaragd Nacontrolegroep 2 Accent Cara Fontane Leonardo Santana Achilles Carolus Forza Liseta Saprodi Actrice Cleopatra Granola Manitou Seresta Agata Courage Henriette Marabel Sinora Alpha Divaa Hermes Marfona Sofista Amarin Draga Ingrid Margarita Sunita Ambra El Mundo Irene Markies Sylvana Amorosa Electra Jelly Miranda Timate Avarna Endeavour Kuroda Monalisa Victoria Bafana Eurostar Lady Amarilla Nafida Vivaldi Barna Excellency Lady Blanca Navigator Volare Bildtstar Fabula Lady Olympia Ramos Voyager Burren Faluka Lady Rosetta Rosagold Zorba Alle overige rassen staan in Nacontrolegroep 1. Pagina 18 van 21

19 BIJLAGE G contactgegevens buitendienstmedewerkers Senior vakspecialisten Tel nummer adres A. Bouma (senior vakspecialist keuringen) [email protected] B.A. Jansen [email protected] (senior vakspecialist bemonsteringen) H. van Gerner (senior keurmeester zaaizaden) [email protected] Groningen H. Lanting (regiohoofd) [email protected] C.G. Hospers (senior keurmeester) [email protected] Keurmeesters A.J. Bakker H.G. van Dam G. Gils J. Havinga K. Havinga J.W. Kerkstra R.J. Knol J.M. Moesker J.L. Musschenga J. Smidts R. Veenstra D. de Vries E. Werkman L. Wind Friesland J.E. Hommes (regiohoofd) [email protected] D. v.d. Zwaag (senior keurmeester) [email protected] Keurmeesters A.C. Akkerman E. Buursma P. Drost U. Faber O. Feenstra A Jousma H.J. van der Meij J. Schuiling S. Tilma A. Smit Pagina 19 van 21

20 Flevoland J. E. Hommes (regiohoofd) C. Kloosterboer (senior keurmeester) Keurmeesters H.E. Blaauw P. de Bruijn J. Douma L. Jager H. Meeuwes S.J. Rijnhout B Olijve H. Roman L. Rommens M. Schutte H. Sikkema J. Straathof P. Wielandt M. Hilberink R. de Nijs Noord-Holland H. Lanting (regiohoofd) [email protected] R. Groen (senior keurmeester) [email protected] Keurmeesters J.J. Balder M. Blaauwboer-Vries R.N. Blankvoort P.R. Bregman P.J.C. Broersen J. van Dorp S.A. van der Geest C Kok J.J. Koning E.J. List F.L.D. Pijnacker A.P. Schrale C.M.A. Wammes Pagina 20 van 21

21 Drenthe, Overijssel, Gelderland, Utrecht, Midden en Oost Brabant en Limburg A.K. Fioole (regiohoofd) C Kloosterboer (senior keurmeester) Keurmeesters R. Hoven P. Jansen B Jennissen M. de Jong H. Oosterhuis H. Peeks J.M. van de Pol-Breedveld A. van de Veen U. Uuldriks J. Winkelhorst Zuid-Holland, Zeeland en West-Brabant A.K. Fioole (regiohoofd) [email protected] M. van der Male (senior keurmeester) [email protected] Keurmeesters P.J.A.M. de Bakker P.A.M. Buyck J.A.M. Hendrickx R. Hendrikx P. Huige W. Huige W.J. van Nieuwenhuijzen G.C.L.M. Peeters S. Riemslag C.T.M.M. van Sprundel R. van t Veer E.J. Vroonland W. van der Waart A.A. van der Weijden Pagina 21 van 21