Privacy en de decentralisaties

Transcriptie

1 Privacy en de decentralisaties Raad op Zaterdag 30 januari 2016 Den Haag Hans Versteeg, VNG

2 Informatie is overal

3 Privacy in het sociaal domein Drie voorbeelden: 1. Wat is privacybescherming? 2. Casus Suwinet 3. Praktische aanpak

4 1. PRIVACY IN HET SOCIAAL DOMEIN

5

6

7 Eén gezin, één plan, één regisseur De vraag van de burger staat centraal Wijkgerichte aanpak, dichtbij de burger waar mogelijk Zelfredzaamheid van de burger staat centraal Participatie: iedereen kan meedoen Gemeente voert regie en stuurt op resultaat Regionale samenwerking op gemeente-overstijgende terreinen

8 Samenwerken = informatie delen

9 Gegevensuitwisseling op veel plaatsen Veiligheidshuis ZAT s (zorgadviesteams) AMK / SHG (kindermishandeling & huiselijk geweld) 1 e lijn huisartsen Sociale wijkteams Werkpleinen, CJG s, Wmo-loketten Etc

10 Art. 8 EVRM Artikel 8 - Recht op eerbiediging van privéleven, familie- en gezinsleven 1. Een ieder heeft recht op respect voor zijn privéleven, zijn familie- en gezinsleven, zijn woning en zijn correspondentie. 2. Geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan in de uitoefening van dit recht, dan voor zover bij de wet is voorzien en in een democratische samenleving noodzakelijk is in het belang van de nationale veiligheid, de openbare veiligheid of het economisch welzijn van het land, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden of voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen.

11 Privacy en gegevensuitwisseling Belangrijkste wetten WBP (Wet bescherming persoonsgegevens) Gemeentewet Materiewetten (Wmo, Jeugdwet, p-wet, Suwi e.d.) Wet BSN, BSN in de zorg e.d. EVRM (inclusief de herziening) WGBO (geneeskundige behandelingsovereenkomst) Wet Meldcode Samenvoeging AMK en SHG (Kindermishandeling en Huiselijk Geweld)

12

13 Afweging van belangen (Vroeg)signalering Overzicht betrokken hulpverlening (dat-info) Delen van info bij multiproblemen (wat-info) Samenloop signalen Bescherming privacy Transparant zijn Niet teveel info (proportionaliteit) Beperkte groep met toegang Borgen beroepsgeheim

14

15 Wat kunt u doen? Maak informatiedeling onderdeel van beleidsplannen sociaal domein Protocol / privacyreglement sociaal domein PIA: Privacy Impact Assessment Vraag gemeente naar rol CIO (Chief Information Officer) Ga in gesprek!! Met uw inwoners Met professionals (medisch )

16 Informatiebeveiliging: bent u al gehackt?

17 Ondersteuning vanuit VNG Resolutie Informatieveiligheid (ALV 2013) Informatiebeveiligingsdienst (IBD) zie Baseline informatiebeveiliging gemeenten (BIG)

18 Wat kunt u doen? Informatieveiligheid in raads- en collegeprogramma Maak één persoon in de raad / fractie verantwoordelijk, vraag de portefeuillehouder om regelmatige update Sluit aan bij landelijke kaders en normen Wet Meldplicht Datalekken Voorbereiding op komende EUprivacyverordening

19 2. CASUS: SUWINET

20 WAT DOET SUWINET Ondersteunt gegevensuitwisseling o.g.v. Werk en inkomen tussen gemeenten, uwv, svb, e.a. (Belastingdienst, rdw, kadaster, duo) Cruciaal voor dienstverlening en controle

21 SUWINET EN PRIVACY INCIDENTEN Enkele voorbeelden Raadplegen gegevens bekende nederlanders Opvragen gegevens ex-partner Verstrekken geheime adressen (noodopvang) Toegang suwinet door commercieel incassobureau

22 SUWINET - ONDERZOEKEN In 2013 en 2015 onderzoeksrapporten van inspectie w&i gepubliceerd 80 gemeenten getoetst op 7 beveiligingsnormen Bij laatste onderzoek voldeed 17 procent aan deze normen, resultaten onvoldoende Risico voor gegevensuitwisseling

23 VERVOLG Onderzoek alle gemeenten per 1 september 2015, begin 2016 gereed Sancties ondermaats presterende gemeenten (afsluiten, boete) Zelftest VNG, verbeterplan Hoe is uw gemeente voorbereid?

24 3. PRIVACY PRAKTISCH AANPAKKEN

25 Drie rollen gemeenteraad 1. Volksvertegenwoordiger 2. Kadersteller 3. Controleur

26 Hulp & ondersteuning in het sociaal domein INWONERS BUDGET Multi-probleem ~ 3% Ondersteuning ~12 % Reguliere leven ~ 85%

27 Privacy 2.0 Privacy is niet een punt Privacy is een proces

28 Invoeren privacybeleid Afspraken / protocollen Bewustwording Training Evalueren: leren Gezond verstand Kortom: maak privacy onderdeel van het dagelijks werk

29 Privacy als proces organiseren

30 Gemeente bewustmaken

31 Kabinetsvisie zorgvuldig en bewust 1. Wbp is leidend 2. Denk eerst na: de ruimte voor gegevensdeling en uitvraag moet zijn ingebed in een zorgvuldig proces van triage, om bovenmatige en onnodige gegevensdeling en uitvraag te voorkomen. 3. Versterk de positie van de burger 4. De gemeente is verantwoordelijk: voor de regie over, en de zorgvuldigheid van de gegevensuitwisseling en maakt daarover afspraken met andere partijen 5. Wees transparant: het college van B&W is voor de wijze waarop het daaraan invulling geeft verantwoording verschuldigd aan de raad.

32 Aandachtsgebieden voor privacyborging Privacy Impact Assessment 3D: Organisatie van de dienstverlening en uitbesteding Borgen van afwegingen t.a.v. gegevens in werkprocessen Inrichting informatiesystemen, informatieveiligheid, toegang en registratie Transparantie en positie van de burger Training bewustwording medewerkers Beleid en verantwoording

33 Geen juridicularisering Voorbeelden van praktische vuistregels - Wij hebben niets te verbergen voor de ouders - Een gesprek over het kind? Liefst mét het kind en in elk geval met de ouders - Als wij ons zorgen maken, dan moeten we dat tegen een professional kunnen zeggen. Maar wel vertrouwelijk. - Bij ons zijn persoonsgegevens goed beveiligd opgeslagen - Ouders hebben het recht om onjuiste persoonsgegevens aan te passen - Wij willen blijven leren hoe we zorgvuldiger met uw persoonsgegevens omgaan, daar mag u ons op aanspreken

34 Tips & aandachtspunten Hou het praktisch & concreet, pragmatisch Werk met vuistregels, basisprincipes Veronderstel niet teveel kennis van (complexe) privacywetgeving Ga uit van positieve grondhouding tov privacy (zowel bij ambtenaren, hulpverleners als bij ouders / inwoners) Betrek alle niveaus (college, directie, ICT-afdeling, juridische afdeling, uitvoerende mensen) Maatwerk, er is geen one-size-fits-all Basisregels: - Hoe wil je zelf behandeld worden? - Regel het!

35 Toetsvragen aan het college 1. Is er binnen onze gemeente een Functionaris Gegevensverwerking aangewezen? 2. Kan het College inzicht geven hoe vaak het wijkteam, ondanks bezwaren van betrokkenen of buiten iemands medeweten om, gegevens verwerkt? En toetst het College achteraf of dit ook daadwerkelijk noodzakelijk was? 3. Kan het College inzicht geven hoe vaak medewerkers breed (over meerdere domeinen) gegevens van burgers inzien en hoe zich dit verhoudt tot het aantal enkelvoudige en meervoudige hulpvragen? 4. Kan het College inzicht geven hoe vaak het voorkomt dat medewerkers van wijkteams gegevens van burgers inzien zonder dat zij betrokken zijn bij deze burger? En toetst het College achteraf of hier ook noodzaak toe was?

36 Activiteiten VNG voor (kandidaat-)raadsleden Interessante informatie op vng.nl met een link naar het decentralisatiedossier speciaal voor raadsleden, VNG Raadgevers, VNG publicaties en een overzicht van bijeenkomsten VNG Raadgevers Beknopte factsheets over actuele beleidsonderwerpen o.a. over decentralisaties en financiën Filmpjes Aan de slag als raadslid In maart 2014 verschijnt een reeks korte, informatieve filmpjes voor raadsleden; o.a. basisinformatie over raadsinstrumenten en gemeentefinanciën, maar ook de decentralisaties Raad op Zaterdag, regiobijeenkomsten en masterclasses Voor raadsleden over o.a. de decentralisaties. Voor een agenda, zie Community of practice over de decentralisaties: In 2014 wordt gestart met een leernetwerk voor raadsleden

37 Reacties, vragen of opmerkingen