NOTA LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID DEURNE

Transcriptie

1 NOTA LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID DEURNE Deurne, december 2011 Colofon: Portefeuillehouder: Samenstellers: J.P. Ragetlie R. Horbach, GGD Brabant-Zuidoost W. Evers, beleidsmedewerker zorg en volksgezondheid S. van Schijndel, beleidsmedewerker zorg en volksgezondheid Vastgesteld door burgemeester en wethouders op Vastgesteld door de gemeenteraad op

2 1. Aanleiding Gemeenten zijn op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) verplicht om lokaal gezondheidsbeleid te voeren. Het doel daarvan is het handhaven en/of bevorderen van (gelijke kansen) op een goede gezondheid van de inwoners van Deurne door het versterken van de eigen verantwoordelijkheid en door daar waar mogelijk maatregelen te treffen ter bescherming tegen en preventie van gezondheidsproblemen en bedreigingen middels een integrale aanpak. De huidige nota loopt eind 2011 af. In deze nota leggen we de prioriteiten voor de periode vast en positioneren we gezondheidsbeleid in een breder perspectief. Gelet op de resultaten en werkwijze in de afgelopen periode spreken wij de intentie uit om in de nieuwe nota lokaal gezondheidsbeleid facetbeleid toe te passen. Dat wil zeggen beleid dat vooral gericht is op het beoordelen en beïnvloeden van sectoren buiten het volksgezondheidsdomein met als doel dat deze sectoren het aspect gezondheid meenemen of meewegen in hun beleid. 2. Lokaal gezondheidsbeleid in relatie tot de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Nederland kent verschillende kwetsbare inwoners. Dit komt doordat zij niet zelfredzaam zijn. Diverse zaken kunnen hier de oorzaak van zijn: werkloosheid, slechte beheersing van het Nederlands, slechte woning, schulden, psychische problemen, verslaving, gebrek aan plekken om anderen te ontmoeten, beperkte sociale competenties enz. Kwetsbare personen hebben vaak een combinatie van deze problemen. Gezondheidsklachten zijn hier meestal een onderdeel van. De overheid en andere instellingen benaderen deze problemen vaak afzonderlijk. Maar de verschillende problemen hebben met elkaar te maken. Mensen kunnen worden geholpen met problemen rond overgewicht, maar als dit het gevolg is van eenzaamheid, komt het probleem vanzelf weer terug. Het vergt daarom bijzondere inspanning om met een effectieve oplossing voor de problemen te komen. Voor een gemeente is het de uitdaging beleid te ontwikkelen dat een samenhangend antwoord geeft op sociaal maatschappelijke en gezondheidsproblemen en het voorkomen daarvan. De start van samenhangend beleid wordt gevormd door het lokale gezondheidsbeleid in relatie te brengen met het vastgestelde Wmo-beleid in Deurne. De uitgangspunten zoals gesteld in de vastgestelde Wmo visie komt grotendeels overeen met de uitgangspunten in het gezondheidsbeleid. De belangrijkste overeenkomsten hierin zijn: zolang dat nodig is, zal de gemeente een sterke, sturende en initiërende rol nemen. De gemeente regisseert, geeft richting, faciliteert en brengt partijen bij elkaar. het gemeentelijk beleid richt zich op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie bij individuele burgers en de gemeenschap; het gemeentelijk beleid richt zich allereerst op preventie. Ontstaat er toch een hulpvraag, dan zorgen we voor een goed vangnet waardoor de burger in staat wordt gesteld weer zijn/haar eigen boontjes te gaan doppen; Het door de gemeenteraad vastgestelde Wmo-beleid heeft een looptijd tot Omdat de Wmo en lokaal (preventief) gezondheidsbeleid grotendeels in elkaars verlengde liggen, zal het gezondheidsbeleid in de toekomstige nota Wmo geïntegreerd worden. 3. Gebruik maken van korte lijnen en eigen kracht Zoals ook in de door uw raad vastgestelde notitie Deurne koerst op eigen kracht wordt genoemd, heeft Deurne nu een koers bepaald waarbij we indringender zullen afgaan op de eigen kracht van Deurne en de Deurnenaren. Dit zal ook de inzet worden in het gezondheidsbeleid. Dat betekent dat de activiteiten die worden ingezet om thema s daadwerkelijk kracht bij te zetten, gestoeld zijn op drie dingen: - het stimuleren van korte lijnen - het verhogen van de weerbaarheid - het gebruiken van de eigen kracht van burgers

3 4. Thema s voor de nota periode De gezondheidsthema s uit de oude nota zijn nog steeds actueel. Dat waren gezondheidsverschillen als gevolg van een lage sociaaleconomische status, overgewicht en het versterken van afstemming preventie en curatie 1-ste lijn (korte lijnen). Er zijn veel acties zijn uitgevoerd (zie hiervoor bijlage 1). Opmerkelijk is dat er niet veel specifieke activiteiten vanuit gezondheidsbeleid sec zijn ingezet maar dat gezondheid vaak onderdeel uitmaakt van activiteiten die primair vanuit een ander beleidsveld zijn ingezet. Gelet hierop en op de onder paragraaf 3 genoemde uitgangspunten moeten naar onze mening in het gezondheidsbeleid voor komende periode voor gemeente Deurne twee thema s centraal staan om de preventieve aandacht op te richten. Gezondheidsthema s voor de nota zijn: 1. Alcoholgebruik onder jongeren 2. Overgewicht De gezondheidssituatie in de gemeente Deurne vraagt om een aanpak die niet beperkt mag blijven tot de gezondheidssector. Ook andere sectoren kunnen enen bijdrage leveren aan de verbetering van de gezondheid. Zo kan een gezonde luchtkwaliteit van invloed zijn op het voorkomen van astma en COPD. Een beweegvriendelijk ingericht wijk stimuleert bewoners tot meer lichaamsbeweging. Ook onderwijs, welzijn, woningbouw, veiligheid, groen en verkeer leveren een bijdrage aan de gezondheid van de inwoners. Tot slot kunnen activiteiten in andere programma s, die niet primair gericht zijn op gezondheid, verbetering van gezondheid als bijkomend effect hebben. Eén van de meest prominente voorbeelden daarvan is de doorontwikkeling van het buitengebied en meer specifiek de inrichting van de landbouwontwikkelingsgebieden (LOG). Daarin wordt de relatie tussen intensieve veehouderij en de gevolgen dan wel risico s voor de volksgezondheid gelegd. In deze nota zullen wij daar niet verder expliciet op ingaan. Desalniettemin zullen wij rondom deze ontwikkelingen het thema volksgezondheid nadrukkelijk onder de aandacht brengen en agenderen. Gelet op de grote belangen en de impact die de doorontwikkeling van het buitengebied heeft, hebben wij er voor gekozen om het onderwerp in deze nota wel kort te benoemen maar daar geen eigen actieprogramma aan te koppelen. 1. Alcoholgebruik onder jongeren Het alcoholgebruik in Deurne blijft een belangrijk punt van zorg, ondanks enkele gunstige trends (Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Op weg naar een gezonder Deurne door de GGD Brabant-Zuidoost (zie bijlage 2)). Het aantal jongeren dat aangeeft recent alcohol te hebben gedronken is in de afgelopen jaren afgenomen. Maar nog altijd 58% van de 12 tot en met 18 jarigen in Deurne heeft recent gedronken. Dit percentage is hoger dan het gemiddelde in de regio (48%). Ook het percentage binge drinkers (40% van de jarigen) ligt in Deurne hoger dan het gemiddelde van de regio (34%). Jongeren werden gerekend tot de binge drinkers wanneer ze in de afgelopen vier weken bij één gelegenheid vijf glazen of meer hebben gedronken. Volgens de jongeren keurt 50% van de ouders hun drankgebruik goed of zegt er niets van. Lekker fris in Deurne In 2007 is in het kader van de nota Alcohol en Drugs de campagne Lekker fris in Deurne van start gegaan ter bevordering van alcoholmatiging en om de leeftijd waarop jongeren met drinken beginnen op te schroeven. Laat je niet flessen In 2006 is ook het regionale SRE-project alcohol en jongeren Laat je niet flessen! van start gegaan. Ook dit project heeft, net als Lekker fris in Deurne, tot doel de startleeftijd van drinken onder jongeren op te schuiven en het overmatig gebruik van alcohol boven de 16 jaar terug te brengen. Het project had aanvankelijk een looptijd t/m De aanpak heeft positief bijgedragen aan de gestelde doelen. Inmiddels ligt het drankgebruik in Zuidoost-Brabant gemiddeld op landelijk niveau. In absolute zin drinken jongeren echter nog te jong, te vaak en te veel. Voortzetting van het project was

4 dan ook wenselijk. De regio heeft daarom besloten om het project nog minstens vier jaar door te zetten. Het project loopt tot en met Acties: - Voortzetting projectgroep De projectgroep Alcohol en Drugs bestaat uit personen van verschillende betrokken organisaties. Hiermee worden korte lijnen gerealiseerd en samenwerking bevorderd. De projectgroep draagt zorg voor de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van het jaarlijkse uitvoeringsprogramma van Lekker fris in Deurne. Activiteiten in het uitvoeringsprogramma worden ingezet op drie pijlers van een effectieve alcohol- en drugsaanpak, te weten: educatie en draagvlak, beleid en regelgeving en handhaving. 100 uur per jaar Tot en met 2012 is een meerjarig incidenteel bedrag van ,-- beschikbaar gesteld. In de jaren is een bedrag van 5.000,-- wenselijk t.b.v. het uitvoeren van activiteiten binnen de jaarlijkse uitvoeringsprogramma s. Dit geldt temeer omdat het regionale project Laat je niet flessen ophoudt te bestaan. - Deelname aan Laat je niet flessen Blijven investeren in preventie van alcoholgebruik is noodzakelijk om problemen te voorkomen. Het regionale project Laat je niet flessen! ondersteunt de gemeente hierbij. Looptijd is nog tot eind uur per jaar Tot en met 2013 is 7.500,-- gereserveerd voor deelname aan het regionale project. Met ingang van 1 januari 2014 stopt dit project en vervallen uiteraard ook de kosten. 2. Overgewicht Overgewicht blijft een belangrijk gezondheidsprobleem in Deurne, hoewel het momenteel niet verder toeneemt. Nog altijd de helft van de volwassenen en zelfs 60% van de ouderen is te zwaar. 9 % van de 2 tot 18 jarigen heeft overgewicht. In Deurne is winst te behalen met gezonde voeding en meer beweging. Het eten van voldoende groente en fruit behoort tot een gezond voedingspatroon. Desondanks eet de meerderheid van de 12 tot en met 18 jarigen niet dagelijks groente (67%) en fruit (75%). Voldoende lichamelijke activiteit is belangrijk voor een goede energiebalans. Een derde van de volwassenen in Deurne voldoet niet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen. Om een goede gezondheid te behouden is het gewenst tenminste vijf dagen per week 30 minuten matig intensieve lichaamsbeweging te hebben. Voor kinderen, jongeren en mensen met overgewicht is het gewenste aantal minuten per dag tenminste 60. Van de 12 tot en met 18 jarigen voldoet 74% niet aan deze beweegnorm! Overgewicht en vooral obesitas zijn een risico voor de gezondheid, zowel lichamelijk als geestelijk. Het leidt tot meer kans op diabetes, hart- en vaatziekten, een aantal vormen van kanker en dementie. Zware kinderen worden meestal zware volwassenen. Mensen met overgewicht lopen meer risico op psychosociale problemen, stigmatisering en discriminatie. In Deurne is afgelopen jaren veel aandacht geweest voor de preventie van overgewicht bij verschillende doelgroepen, met name door het stimuleren van beweging. Voor een effectieve preventie van overgewicht is integraal beleid nodig. Dat betekent dat de gemeente aandacht besteedt aan de complexiteit van overgewicht op verschillende terreinen. Vanuit het gezondheidsbeleid zal op verschillende terreinen aandacht gevraagd worden om een gezond voedingspatroon en voldoende beweging te stimuleren. Daarnaast zullen er nog enkele specifieke acties ondernomen worden vanuit het gezondheidsbeleid.

5 Acties: - Voorlichting en educatie In de looptijd van de nota zullen er 2 activiteiten plaatsvinden op het gebied van voorlichting en educatie. De activiteit zal zich richten op het presenteren van gezonde voeding op publieksevenementen, het stimuleren van het schoolgezondheidsbeleid bij scholen en het stimuleren van sporten en bewegen. Verschillende relevante partners kunnen daaraan bijdragen. 20 uur per activiteit Kosten worden voldaan binnen bestaande begroting - Organiseren van gezondheidscafés In de looptijd van de nota zal jaarlijks een gezondheidscafé georganiseerd worden. Dit zal ervoor zorgen dat professionals elkaar én elkaars aanbod beter leren kennen. Zo zal de signalering en behandeling van mensen met overgewicht verbeterd worden. Hierbij kunnen verschillende intermediairen betrokken worden, zoals het CJG, medewerkers van kinderdagverblijven, scholen, zorgorganisaties en het welzijnswerk. 20 uur per activiteit Kosten worden voldaan binnen bestaande begroting 5. Organisatie en uitvoeringsstructuur De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van het lokale beleid en heeft daarin een regisserende rol. Bij de uitvoering van de activiteiten zullen verschillende organisaties uit het veld betrokken worden. De gemeente kan hiervoor jaarlijks een beroep doen op ondersteuning van GGD Brabant-Zuidoost, te weten: 110 uur adviseur LGB, 65 uur maatwerk gezondheidsbevordering, 60 uur maatwerk preventiemedewerker en 20 uur maatwerk alcoholpreventie.