Humane biomonitoring Genk-Zuid

Transcriptie

1 Humane biomonitoring Genk-Zuid Steunpunt Milieu en Gezondheid Infomoment stadsschouwburg Genk 29 september

2 Situering studie Team: steunpunt Milieu en Gezondheid in opdracht van Vlaamse overheid met medewerking van lokale actoren Opzet: 200 jongeren (14-15jaar) die wonen in buurt van industriezone Genk-Zuid onderzoeken en vergelijken met zelfde doelgroep over heel Vlaanderen Techniek: humane biomonitoring: meet inwendige blootstelling aan polluenten en vroegtijdige effecten van polluenten in de mens 2

3 Studieverloop Periode: januari november 2010 Deelnemers: n = 197 In scholen en in buurtcentra Hoe gemeten? Bloedafname Urinecollectie Haarstaal Vragenlijsten (ouders en jongeren) Computertesten CLB gegevens 3

4 Studiegebied 4

5 Jongeren in Genk-Zuid versus jongeren in Vlaanderen: 1. Kennen de milieuproblematiek en zijn vaker ongerust over hun gezondheid 2. Hebben meer zware metalen en verbrandingsproducten in hun lichaam 3. Hebben minder persistente stoffen in hun lichaam 4. Hebben meer DNA-schade 5

6 1 Jongeren in Genk-Zuid kennen de milieuproblematiek en zijn vaker ongerust over hun gezondheid 6

7 ,4 70,5 Milieuproblemen 68,9 Genk-Zuid Vlaanderen 60 % jongeren ,1 36,8 32,3 25,8 20,4 17,8 13,1 12,6 7,3 18,4 9,9 45,8 40,0 25,3 20,6 9,8 4,1 0 7

8 Ongerustheid gezondheid 100% 90% 11,3 0 22,6 zeer ongerust 80% 70% 39,8 eerder of een beetje ongerust % jongeren 60% 50% 40% 30% 30,4 43,4 eerder niet of weinig ongerust niet ongerust 20% 10% 18,4 34 0% Genk-Zuid Vlaanderen 8

9 2 Jongeren in Genk-Zuid hebben meer zware metalen en verbrandings- producten in hun lichaam dan gemiddeld in Vlaanderen 9

10 Statistische analyse Vergelijking Genk-Zuid tegenover Vlaanderen Vlaanderen = referentiegroep 210 jongeren van jaar selectie op basis van toeval Statistische analyses: Gecorrigeerde waarden: houden rekening met verschillen tussen groepen, bijv. leeftijd, roken, voeding, Significante verschillen: p<0,05 = verschil waarschijnlijk niet te wijten aan toeval 10

11 Overzicht voor blootstelling aan zware metalen en verbrandingsproducten HOGER IN GENK-ZUID Zware metalen Chroom (+32%) Toxisch arseen (+32%) Cadmium (+18%) Thallium (+11%) Koper (+5%) Verbrandingsproducten PAK s (+33%) LAGER IN GENK-ZUID Zware metalen Nikkel (-7%) Antimoon (-21%) Kwik (-15%) NIET VERSCHILLEND IN GENK-ZUID Zware metalen Methylkwik (-7%) Mangaan (+2%) Lood (-2%) Verbrandingsproducten Benzeen (+8%) % = gemiddelde stijging of daling van waarde in bloed, urine of haar ten opzichte van Vlaanderen 11

12 Chroom: 32% hoger dan Vlaanderen Bronnen: staalproductie, pigment in verf, behandeling hout Blootstelling: via voeding en lucht Gezondheidseffecten: kankerverwekkend, irritatie ademhaling en huid, verstoring vruchtbaarheid Wijkverschillen: hoogste waarden in Nieuw- Sledderlo en Diepenbeek Relatie met luchtmetingen: hogere waarden in lichaam bij hogere waarden in lucht

13 Cadmium: 18% hoger dan Vlaanderen Bronnen: sigaretten, non-ferro industrie, verbrandingsovens Blootstelling: via lucht, vervuilde groenten, orgaanvlees, water Gezondheidseffecten: schadelijk voor nier, bot, kankerverwekkend Urine: +18%; bloed: +10% Gezondheidskundige richtwaarde: Cadmium in urine > 0,5 µg/l gezondheidsrisico niet uit te sluiten Genk-Zuid: 19,6% van deelnemers met Cd > 0,5 µg/l Vlaanderen: 11,4% van deelnemers met Cd > 0,5 µg/l (p=0,054) 13

14 Lood: niet verschillend van Vlaanderen Bronnen: (non)-ferro industrie, loden buizen, verf, (verkeer) Blootstelling: via lucht, water, bodem, voeding Gezondheidseffecten: bloedarmoede, kankerverwekkend, verstoort zenuwstelsel Geen waarden > gezondheidsnorm Wijkverschillen: hoogste waarden in Nieuw Sledderlo Relatie met afstand tot industrie: 500 m: 15,1 µg/l 1000 m: 14,7 µg/l 2000 m: 14,0 µg/l

15 Arseen: 32% hoger dan Vlaanderen Bronnen: vis, water, houtbehandeling, metaalindustrie, conductoren Blootstelling: water, lucht, voeding Gezondheidseffecten: kankerverwekkend, irritatie luchtwegen, huid Binnen Genk-Zuid: Controle drinkwater geen verhoging Luchtmetingen geen verhoging Gezondheidskundige richtwaarden: toxisch arseen > 6,4 µg/l gezondheidsrisico niet uit te sluiten : Genk-Zuid: 64,5% deelnemers met As > 6,4 µg/l Vlaanderen: 33,8% deelnemers met As > 6,4 µg/l (p=0,01) 15

16 3 Jongeren in Genk-Zuid hebben minder persistente stoffen in hun lichaam 16

17 Overzicht blootstelling aan persistente stoffen LAGER IN GENK-ZUID Merker PCB s (-28%) DDE (-22%) Dioxines en furanen (-59%) dioxineachtige PCB s (-68%) Gebromeerde vlamvertrager 47 (-18%) 17

18 4 Jongeren in Genk-Zuid hebben meer DNA-schade in hun lichaam 18

19 19

20 Gezondheid: DNA schade HOGER IN GENK-ZUID Komeettest (%DNA) (meet breuken in DNA) Oxidatieve komeettest (%DNA) (meet ook andere DNA schade) +26% +69% Hogere concentraties zware metalen en PAKs kunnen bijdragen tot hogere DNA schade

21 Kankerrisico Redenering inzake kankerrisico Risico andere kankerbevorderende factoren Risico< andere DNA schade Risico<PCB's, dioxines Risico<comet Risico<Oxidatieve comet Genk Vlaanderen Mogelijkheid 1 Vlaanderen Mogelijkheid 2 Genk Toekomstig?

22 Andere waarnemingen in Genk-Zuid: Minder allergie voor dieren Astma niet verschillend van Vlaanderen Zeer lichte daling concentratievermogen: niet verontrustend Verschillen in hormoonconcentraties en seksuele ontwikkeling: niet verontrustend

23 Veldwerkteam Coördinatie: Greet Schoeters (Vito) Veldwerk: Vera Nelen, Els Van de Mieroop (PIH) Toxicologische metingen: Gudrun Koppen (Vito); Jan Vrijens, Kim Croes (VUB) Databank en statistiek: Liesbeth Bruckers (Uhasselt) Voeding: Isabelle Sioen (UGent) Communicatie en perceptie: Bert Morrens, Ilse Loots (UA) Rapportering: Elly Den Hond, Ann Colles, Melissa Paulussen (Vito) Woordvoerder: Nik Van Larebeke (UGent) Beheersassistente: Karen Goeyens (VUB) Observatoren: Caroline Teughels, Karen Van Campenhout (LNE), Hana Chovanova, Bart Bautmans (Tovo), Sara Reekmans (Logo) 23

24 Met dank aan Alle deelnemende jongeren en hun ouders! De scholen en CLB s: logistieke ondersteuning Saida, Ozgull, Mai, Hana, Sukran: begeleiding huisbezoeken Jan Vanduffel: begeleiding infosessies scholen Lokale ondersteuning: Cinta Moors, Inge Kelchtermans: OCMW Genk Liesbeth Arits, Ann Thielemans, Jo Cops: wijkcentra Sledderlo en Kolderbos Sara Reekmans: MMK, Bart Bautmans: ToVo Lieve Houtmeyers: milieudienst Diepenbeek Harrie Dewitte, Rina Giribuola: contact huisartsen 24

25 Alle resultaten: Eindrapport Brochure Vragen: 25