Zaanstad. Gemee Belei

Transcriptie

1 Zaanstad jf«p «* ^ I Gemee Belei uitgegeven

2

3 Zaanstad " top van de Randstad Raadsbesluit 2009/41 Raadsvergadering d.d 2juli2009 Onderwerp: Beleidsnota Dierenwelzijn Bijlagen: Raadsvoorste! /24758 Ter inzage: «Dierenwelzijn; beleidsnota en maatregelen Z/2009/24763 Erratum nota dierenwelzijn Z/2009/34407 Registratienummer: Z/2009/40471 Portefeuillehouder: R.J. Linnekamp Behandelend ambtenaar: M. Wiegerinck Telefoonnr.: Emai De raad van de Gemeente Zaanstad, gelezen het voorstel van Burgemeester en Wethouders en het Erratum, kenn/'s genomen hebbende van de punten u/t de voorbereidende vergadering op 14 me/' 2009, Besluit: 1. de Beleidsnota Dierenwelzijn vast te stellen inclusief de voorgestelde wijzigingen zoals vermeld in het Erratum Nota Dierenwelzijn en exc/us/ef paragraaf 7.3 Vissen; 2. het college op te dragen na overleg met de betrofcken organisaties voor hengelsport in Zaanstad een nieuw tekstvoorstel voor de paragraaf 7.3 ter vaststelling aan de raad voor te leggen; 3. de Beleidsnota Dierenwelzijn te publiceren in het Gemeentebiad. - - Aldus besloten in de raadsvergadering van 2 juli voorzitter/ raadsgriffier. Amendement 41B: De raad heeft Amendement 41B aangenomen en dat is in cursief opgenomen in het besluit in beslispunt 1 en in een nieuw beslispunt 2.

4

5 Zaanstad V^^^^^ n de Dierenwelzijn Definitief Budgethouder: Paraaf Budgethouder: Opdrachtgever: Paraaf Opdrachtgever: Auteur: Datum: M. Wiegerinck Wethouder R. Linnekamp A. Straatemans/R.A. van den Heuvel augustus 2009

6 INHOUDSOPGAVE INLEIDING 1 BELANGRIJKSTEWETGEVING 1.1 GEZONDHEIDS EN WELZIJNSWET VOOR DIEREN 1.2 FLORA- EN FAUNAWET 1.3 HANDHAVING 2 GEZELSCHAPSDIEREN 2. 1 OPVANG VAN GEZELSCHAPSDIEREN Stichting Dierencentrum Zaanstreek Stichting Vogelopvang Zaanstreek Certificering Dierenasiels en pensions 2.2 HONDENBELEID 2.3 HODDEN VAN EOTISCHE DIEREN 2.4 KlNDERBOERDERIJEN Kinderboerderij De Veldmuis Kinderboerderij Rooswijk Kinderboerderij Darwinpark 3 GEBRUIK VAN DIEREN TER VERMAAK EN EDUCATE 3.1 EVENEMENTENREGELING 3.2 ClRCUSSEN 3.3 KERMISSEN 4 DIEREN IN NOOD 4.1 DlERENAMBULANCE Vereniging Dierenambulance Zaanstreek 4.2 GEMEENTELIJK RAMPENPLAN EN RAMPENPLANBEHEERSING 5 DIEREN IN BEDRIJVEN 5.1 LANDBOUWHUISDIEREN 5.2 PROEFDIEREN 6 IN HET WILD LEVENDE DIEREN 6.1 DE LEEFOMGEVING Bouwplannen en bestemmingsplannen Kapvergunning Verkeersmaatregelen Beheer openbaar groen Beheer watergangen Landschapontwikkelplan Ecologische infrastructuur Bevorderen vogels in de wijken 6.2 OVERLAST DOOR DIEREN Vogels Dierplagen Verwilderde exoten Botulisme Verwilderde katten 7 JACHT, BEHEER EN SCHADEBESTRIJDING 7.1 JACHT 7.2 BEHEER EN SCHADEBESTRIJDING Defmitief

7 7.3 VISSEN (DEZE PARAGRAAF IS NIET VASTGESTELD) 27 8 ORGANISATIE SAMENWERKEN VOORLICHTING 29 9 PLANNING MAATREGELEN EN FINANCIEN PLANNING MAATREGELEN FINANCIEN REFERENCES 34 Definitief

8 Inleiding In de gemeente Zaanstad bevinden zich veel dieren. Bewoners houden honden en katten ter gezelschap, maar buiten de bebouwde kom bevinden zich ook landbouwhuisdieren, zoals koeien en kippen. Ook bevinden zich tal van wilde dieren binnen de gemeentegrenzen van Zaanstad. Dieren horen bij de samenleving. De mens heeft verplichtingen tegenover alle dieren. We hebben volgens de Gezondheids en Welzijn Wet voor Dieren (GWWD) een zorgplicht, omdat dieren veelal afhankelijk zijn van de mens. Maar dieren hebben ook een eigenwaarde, een intrinsieke waarde die onafhankelijk is van hun nut voor de mens. Veel besluiten en handelingen van de gemeente Zaanstad zijn van invloed op het welzijn van de dieren. Dierenwelzijn is de geestelijke en lichamelijke gezondheid van een dier. Het betekent dat een dier zich goed moet voelen in zijn omgeving. Kader De laatste jaren staat het welzijn van de dieren in steeds grotere belangstelling van de landelijke en lokale politiek. De landelijke nota dierenwelzijn is begin 2008 vastgesteld. Op dit moment zijn er ongeveer 20 gemeenten in ons land die dierenwelzijn als onderdeel van het gemeentelijke beleid hebben gemaakt. In de regio zijn dit onder meer de gemeenten Heemskerk, Castricum, Purmerend en Amsterdam. Dit uitvoeringsplan is bedoeld als uitwerking van de paragraaf over dierenwelzijn die in het collegeprogramma is opgenomen: 'Het dierenasiel en de vogelopvang zitten vaak vol, de mus en de gierzwaluw zijn vrijwel verdwenen, de overlast van ganzen groeit en werkzaamheden verstoren de rust van dieren in het broedseizoen. We maken ons sterk voor een proactief gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid door dit als specifiek beleidsveld aan een wethouder toe te kennen. Deze is verantwoordelijk voor ontwikkeling en uitvoering van dit beleid. Het beleid ontwikkelen we samen met de dierenwelzijnsorganisaties. We willen onder meer bereiken de overlast van wilde dieren op een diervriendelijke manierte voorkorhen. We willen het nestelen van mussen en gierzwaluwen bevorderen door het gebruik van speciale dakpannen bij nieuwbouw en onderhoud te stimuleren. En we streven naar het voorkomen van dierenleed, in samenwerking met het politiekorps Zaanstreek-Waterland'. Wat betreft de planning en financien is de beleidsnota Dierenwelzijn gebaseerd op het vastgestelde financiele kader van de raad. In deze nota zijn geen nieuwe beleidsonderwerpen opgenomen waarvoor extra geld vrijgemaakt moet worden. Doel Het uitvoeringsplan bevat de uitgangspunten van het dierenwelzijnsbeleid van de gemeente Zaanstad. Ook worden maatregelen genoemd waarmee een beter dierenwelzijn bereikt moet gaan worden. De gemeente heeft namelijk naast de morele verantwoordelijkheid ook een juridische verantwoordelijkheid. Dieren die in de gemeente worden gevonden vallen volgens het Burgerlijk Wetboek onder de verantwoordelijkheid van de gemeente. Deze opvangplicht is niet beperkt tot alleen honden en katten, maar alle gevonden dieren die vermoedelijk een eigenaar hebben (gehad). De gemeente Zaanstad gaat echter een stapje verder en helpt ook dieren zonder kennelijke eigenaar. Totstandkoming van dit stuk In de gemeente Zaanstad zijn al veel particuliere initiatieven op het gebied van dierenwelzijn. Het is niet de bedoeling om dit te veranderen. Deze vrijwilligers doen belangrijk werk. Ter voorbereiding van dit stuk zijn overleggen gevoerd bij de verschillende dierenwelzijnsorganisaties. Dit om een indruk te krijgen van wat er al uitgevoerd wordt en welke organisaties waarmee bezig zijn. Ook is op deze manier inzicht verkregen in wat de organisaties zelf nu nodig hebben en wat de verschillende knelpunten zijn. Dit is zoveel Definitief 5

9 mogelijk in deze beleidsnota opgenomen. Het gaat hier om een lerend netwerk en zal dus niet volledig zijn. In dit stuk is zoveel mogelijk rekening gehouden met de adviezen van de dierenbescherming en de samenwerkende Zaanse Natuur en Milieu Overleg (ZNMO). Ook heeft het milieuplatform advies gegeven. Leeswijzer Per onderwerp wordt eerst algemene informatie en de situatie in Zaanstad beschreven, daarna volgen eventuele maatregelen voor een beter dierenwelzijn. Allereerst wordt in hoofdstuk 1 de belangrijkste wetgeving op het gebied van dierenwelzijn beschreven. In de hoofdstukken 2 tot en met 7 komen de verschillende dieren aan bod en in hoofdstuk 8 wordt ingegaan op de organisatie binnen de gemeente Zaanstad en de samenwerking met de dierenwelzijnsorganisaties. Hoofdstuk 9 gaat in op de maatregelen en financien. Definitief

10 1 Belangrijkste wetgeving Er zijn twee wetten die van grote invloed zijn op dierenwelzijn. De gezondheid en welzijnswet voor dieren (GWWD) en de Flora- en Faunawet (FFW). De GWWD zegt lets over dieren in gevangenschap, zoals bijvoorbeeld gezelschapsdieren en veehouderijen. De FFW gaat over in het wild levende dieren. Beide wetten gaan uit van de intrinsieke waarde van dieren. Dieren hebben een eigen waarde. Hun bestaan is op zichzelf waardevol. 1.1 Gezondheids en Welzijnswet voor Dieren In de Gezondheids en Welzijnswet voor Dieren (GWWD) staan regels die voor alle dieren gelden. ledereen is verplicht om een hulpbehoevend dier zorg te verlenen. Het gaat hier om dieren die door mensen worden gehouden. Dit zijn gezelschapsdieren en landbouwhuisdieren. In de GWWD zijn een aantal belangrijke verbodsbepalingen opgenomen. Het is verboden om: een dier onnodig pijn of letsel te veroorzaken, of zijn gezondheid of welzijn te beschadigen; een dier de nodige verzorging te onthouden en te verwaarlozen; ingrepen te plegen bij dieren (tenzij anders in de wet staat). Gele oormerken bij koeien en onthoornen zijn bijvoorbeeld wel toegestaan; dieren te doden (tenzij anders in de wet staat); dieren als prijs, beloning of gift uit te reiken; biotechnische handelingen bij dieren te verrichten, tenzij een vergunning is verleend door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Gedacht moet worden aan genetische modificatie en het geven van hormonen. Verder zijn er regels over: de huisvesting van dieren (voor een aantal diersoorten). Gedacht moet worden aan de ruimte van een stal, hok of kooi, soort vloer, lengte voederbak, drinkwatervoorzieningen of de hoeveelheid buitenlicht in de stal (bijvoorbeeld Honden- en kattenbesluit); het slachten van dieren. Gedacht moet worden aan bijvoorbeeld rituele slachting; het vervoeren van dieren. Voor het vervoer van dieren is een vergunning nodig van het ministerie van LNV. Hierin staan eisen met betrekking tot bijvoorbeeld reisschema, voederen en tijden. 1.2 Flora- en Faunawet In de Flora- en Faunawet (FFW) wordt de bescherming van dieren en planten geregeld. De zorgplicht ten aanzien van dieren is hierin geregeld. Dat houdt in dat iedereen voldoende zorg in acht moet nemen voor de in het wild levende dieren en hun leefomgeving. Het welzijn van dieren mag niet onnodig worden aangetast en de dieren mogen niet onnodig lijden. Verder is de FFW van toepassing op de volgende beschermde diersoorten: alle zoogdieren die van nature in Nederland voorkomen, met uitzondering van de bruine rat, de zwarte rat en de huismuis; alle soorten vogels die van nature in de Europese Unie (EU) voorkomen; alle amfibieen en reptielen die van nature in Nederland voorkomen; alle vissen die van nature in Nederland voorkomen (met uitzondering van de soorten die in de Visserijwet worden genoemd); Definitief

11 alle diersoorten die in de AMvB Besluit houdende aanwijzing van dier- en plantensoorten FFW en ministeriele regeling Regeling aanwijzing dier- en plantensoorten FFW worden genoemd In de FFW zijn een aantal belangrijke verbodsbepalingen opgenomen. De volgende handelingen zijn verboden: het doden, verwonden, vangen, bemachtigen en met het oog daarop opsporen van beschermde dieren; het opzettelijk verontrusten van beschermde dieren; het rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren van beschermde dieren; het vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplanting- of vaste rust- of verblijfsplaatsen van beschermde dieren. De minister heeft een landelijke vrijstelling afgegeven voor soorten die veelvuldig schade aanrichten. Het gaat om de houtduif, het konijn, de mol, de zwarte kraai en de kauw. Soms kan een ontheffing worden gegeven. Deze wordt onder strikte voorwaarden afgegeven door de provincie, zoals: er is geen andere bevredigende oplossing; de soort kan blijven voortbestaan; er is belangrijke schade aan gewas, vee, bedrijfsmatige visserij of aan wilde flora en fauna; het is in het belang van bijvoorbeeld de volksgezondheid en de luchtverkeersveiligheid. Verder zijn er vrijstellingen voor bepaalde dier- en plantensoorten bij beheer en onderhoudswerkzaamheden van bijvoorbeeld waterschapsbeheer, natuurbeheer, bosbouw en landbouw en bij ruimtelijke ontwikkelingen van bijvoorbeeld woningbouw en wegenaanleg. Er kunnen beschermde leefomgevingen worden aangewezen door de provincie om bepaalde zeldzame soorten in stand te houden, zoals bijvoorbeeld een dassenburcht of een bunker met vleermuizen Handhaving De Algemene Inspectiedienst (AID) en de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (LID) zijn belast met de handhaving van dierenwelzijn. De AID houdt zich bezig met de regelgeving op landbouwhuisdieren en de LID op het welzijn van gezelschapsdieren. De LID is een landelijk opsporing- en toezichthoudende dienst op het gebied van dierenwelzijn. De dienst heeft een signalerende en facilitaire taak richting de dierenbescherming en de overheid. Om haar taken uit te voeren heeft de LID onder andere districtsinspecteurs en inspecteurs bijzondere opdrachten in dienst, maar ook regioinspecteurs op vrijwillige basis. Behalve het afhandelen van meldingen over dierenverwaarlozing en mishandeling, voertde LID regelmatig routinecontroles en themaonderzoeken uit om dierenleed aan het licht te brengen. Daarbij werkt zij nauw samen met politie en de AID (Algemene Inspectiedienst van het Ministerie van Landbouw). De samenwerking tussen de politie en de dierenambulance Zaanstreek is goed. De AID bevordert door middel van de instrumenten controle, verificatie, opsporing en handhavingcommunicatie de naleving van de regelgeving van het LNV. Voor de uitvoering van deze taak beschikken de ambtenaren van de AID over toezichthoudende en opsporingsbevoegdheden. Maatregel: Via de gemeentelijke website voorlichting geven en vermelden telefoonnummers van LID, AID, meldpunt dierenmishandeling ( ) en meldpunt jacht Definitief

12 2 Gezelschapsdieren Gezelschapsdieren zijn huisdieren. Dit zijn bijvoorbeeld honden, katten, cavia's of konijnen. Meestal worden deze dieren goed verzorgd. Maar voor de meeste gezelschapsdieren geldt dat ze in een andere omgeving leven dan ze in de natuur gewend zijn. Deze dieren kunnen aanpassingsproblemen krijgen en daardoor welzijnsproblemen. 2.1 Opvang van gezelschapsdieren Gezelschapsdieren, zoals honden en katten, worden opgevangen in dierenasielen. Opvang in een asiel is tijdelijk. Het dierenasiel zoekt naar de eigenaar of zoekt eventueel een nieuwe baas. Ook speelt het asiel een rol bij de preventie van zwerfdieren problematiek. Voor (exotische) dieren, zoals vogels, papegaaien, schildpadden, bestaat gespecialiseerde opvang. Deze zijn vaak in particuliere handen. In veel gevallen is het dierenasiel toch het eerste aanspreekpunt en regelt zij samen met de dierenambulance een tijdelijke eerste opvang. In een later stadium wordt dan een erkende gespecialiseerde opvang geregeld. Een gemeente is verplicht, volgens het Burgerlijk Wetboek, om gevonden dieren (die vermoedelijk een eigenaar hebben gehad), minimaal twee weken te bewaren en te verzorgen. In deze twee weken krijgt de eigenaar de kans het dier terug te halen. Als de eigenaar zich niet meldt binnen twee weken, is de gemeente bevoegd het dier aan een ander te verkopen of te geven. In de praktijk wordt samengewerkt met dierenasielen en opvangcentra. De gemeente is verplicht, volgens het Burgerlijk Wetboek, een redelijke vergoeding betalen voor adequate huisvesting en verzorging van de dieren. Het is voor een gemeente fmancieel gezien van belang dat de gevonden dieren zo snel mogelijk teruggaan naar de (nieuwe) eigenaar. Dit gaat sneller als het dier is voorzien van een identificatie (chip, tatoeage of halsband) en is geregistreerd. De gemeente Zaanstad stimuleert dit door meer voorlichting te geven hierover aan burgers. De gemeente kan ook helpen bij de voorlichting met betrekking tot het terugvinden van huisdieren. In de gemeentegids en op Internet kunnen tips gegeven worden hoe te handelen bij het weglopen van een huisdier en wordt het telefoonnummer vermeld van de plaatselijke afdeling van de Dierenbescherming of andere meldpunten voor vermiste huisdieren. In de huidige situatie is er een centraal telefoonnummer in de Zaanstreek, waar alle vermiste huisdieren kunnen worden gemeld. Dit voorkomt dat langs elkaar heen gewerkt wordt. Maatregelen: Stimuleren identificatie en registratie (chippen) van honden en katten door middel van voorlichting Voorlichting in gemeentegids en de gemeentelijke website met betrekking tot het terugvinden van huisdieren en vermelden centraal telefoonnummer Stichting Dierencentrum Zaanstreek Het dierenasiel verzorgt in de regie Zaanstad, Oostzaan en Wormerland de opvang van honden en katten. De organisatie bestaat uit twee delen: het dierenasiel en het pension. Het dierenasiel is gehuisvest aan de Dr. H.G. Scholtenstraat 38 in Zaandam. Het gebouw is zeven jaar oud. Het gebouw met de dierverblijven is echter ongeveer 35 jaar oud en is nodig aan vervanging toe. De huidige verblijven voldoen namelijk niet aan het Honden- en kattenbesluit. Uiterlijk in 2012 moet worden voldaan aan de eisen die in het besluit gesteld zijn. Bovendien biedt het gebouw in het hoogseizoen niet voldoende ruimte om alle dieren op te vangen. In 2009 zal na de nieuwbouw aan alle eisen van het Honden- en kattenbesluit worden voldaan. De huidige capaciteit van het dierenasiel is 14 honden en 30 katten. Het Definitief

13 pension heeft een capaciteit van 25 honden en 20 katten. Dit aantal wordt uitgebreid tijdens de nieuwbouw in Het gebouw is dag en nacht bereikbaar en vrijwilligers zijn dag en nacht aanwezig in het gebouw. Er is echter geen hek aanwezig om niet gewenste personen tegen te houden. Vrijwilligers voelen zich daardoor niet altijd even veilig. Een hekwerk is inmiddels geplaatst en het gebouw wordt dag en nacht bewaakt. Het dierenasiel heeft vier vaste krachten en ongeveertwintig vrijwilligers. De vrijwilligers zijn vaak jaren lang werkzaam bij het dierenasiel. Hierdoor worden zij voor verschillende taken intern opgeleid, afhankelijk van hun interesses. De gemeente Zaanstad heeft een uitvoeringsovereenkomst met de Stichting Dierencentrum Zaanstreek waarin staat dat de volgende taken uitgevoerd worden: het opnemen en verzorgen van zwerfhonden, zwerfkatten en andere zwerfdieren; het zoeken van en/of actief meewerken aan het onderbrengen van deze dieren in een nieuw tehuis; het geven van voorlichting over de opvang en bescherming van dieren; het betrekken van vrijwilligers bij de verzorging van de dieren. De Stichting Dierencentrum Zaanstreek ontvangt jaarlijks een bijdrage van circa van de afdeling Welzijn en Zorg (WZ), sector Maatschappelijke Ontwikkeling, dienst Wijken. De bijdrage heeft geen betrekking op de huisvesting van het asiel en is afgelopen jaren steeds gebaseerd op het aantal inwoners van de gemeente Zaanstad. De gemeente Zaanstad zal de bijdrage onderzoeken en per 2010 centraliseren bij de afdeling Milieu. Met ingang van 2010 wordt de subsidieovereenkomst omgezet in een opdrachtgever/opdrachtnemer overeenkomst (zogenaamde Heemskerkse model). Bij dit model wordt een vastgesteld bedrag per diersoort uitgekeerd. In de huidige situatie is nog onbekend wat de kosten per dier zijn. Uitgangspunt hierbij is dat de eigenaar in principe verantwoordelijk is voor de gemaakte kosten van een dier. Heeft het dier geen eigenaar (of niet te achterhalen) dan zal de gemeente Zaanstad bijdragen. Financieel houdt dit in dat de huidige bedragen van circa (Stichting Dierencentrum Zaanstreek) en de (Stichting Vogelopvang Zaanstreek) in een 'subsidiepot' komen. Vanuit deze subsidiepot, waarin dan totaal zit, worden de kosten van beide, conform een opdrachtgever/opdrachtnemer overeenkomst, betaald. Het dierenasiel (en een aantal kinderboerderijen) geven aan datde impulsieve aanschaf van een huisdier een groot probleem is. Men schaft een huisdier aan als modeartikel en denkt niet goed na over de verantwoordelijkheden die je als eigenaar van een dier hebt. Men is zich vaak niet bewust van de taak die dit met zich meebrengt en 'dumpt' het dier. Het dier komt zo, al dan niet via de dierenambulance, terecht bij de opvangcentra of kinderboerderijen. Dit is onnodig. Voorlichting zou hier kunnen bijdragen aan het bewustwordingsproces bij de 'toekomstige' eigenaren om het achterlaten van dieren te voorkomen. Hierbij zal worden samen gewerkt met het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren (LICG). Vanaf 1 maart 2012 dienen asielen te voldoen aan het Honden- en Kattenbesluit. Tot 1 maart 2012 geldt er een overgangstermijn. In deze termijn krijgen asielen de kans om aanpassingen uit te voeren zodat zij uiteindelijk aan het Honden- en Kattenbesluit kunnen voldoen. Voor 1 maart 2012 dient dit dus in orde te zijn. Na 1 maart 2012 is de bedoeling dat er een certificeringsregeling komt vanuit het Ministerie. Momenteel is het nog onduidelijk hoe die regeling er precies uit komt te zien. Onduidelijk is ook wat er gaat gebeuren met asielen die na 1 maart nog niet aan het Honden- en Kattenbesluit voldoen. Definitief 10

14 Maatregelen: Omzetten subsidie overeenkomst dierenasiel naar een opdrachtgever/opdrachtnemer overeenkomst Voorlichting in samenwerking met LICG via krant en website: waar moet je op letten bij de aanschaf van een (exotisch) huisdier? Stichting Vogelopvang Zaanstreek De Stichting Vogelopvang Zaanstreek (SVZ) is gevestigd aan Busch 2 in Krommenie. Per jaar worden ongeveer 4000 wilde vogels opgevangen. Papegaaien gaan naar een andere gespecialiseerde opvang. De vogelopvang bestaat onderhand 45 jaar. Ook worden hier egels opgevangen. Vogels worden om verschillende redenen binnen gebracht. Zo komen er zieke vogels binnen met bijvoorbeeld botulisme of besmeurd met olie, teer of andere vervuiling. Verder worden veel vogels aangereden of komen vogels binnen met vishaken. Zoveel mogelijk vogels worden opgelapt en weer in het wild uitgezet De egels worden bij een biologische boer in Wormer uitgezet. Tussen de SVZ en de dierenambulances Zaanstreek en Kennemerland en dierenarts Top wordt nauw samengewerkt Omdat er sprake is van wilde dieren moet goed rekening worden gehouden met besmettingsgevaar van ziektes en het voorkomen ervan. De vogelopvang heeft ook een grote sociale functie. Zo werken er ongeveer honderd vrijwilligers per jaar, waarvan tien vaste vrijwilligers. Veel vrijwilligers komen via de vrijwilligerscentrale, Brijderstichting, de reclassering of de kinderbescherming binnen. Het gebouw van de SVZ is nodig toe aan een opknapbeurt. Er is achterstallig onderhoud. Alle financien gaan momenteel naar de vogels. De SVZ heeft een financieel tekort. Zonder financiele bijdrage zal de vogelopvang op korte termijn moeten sluiten. Sluiting van de vogelopvang zal mogelijk problemen geven in de vogelopvang. De dichtstbijzijnde vogelopvang is in Haarlem of Broek op Langedijk. Voor de dierenambulance leidt dat tot langere en duurdere ritten dan in de huidige situatie. De SVZ geeft aan dat ze het gebouw zouden willen opknappen. Ook zouden ze iemand in loondienst willen nemen om op die manier de continui'teit van de opvang te kunnen garanderen. De gemeente Zaanstad is verantwoordelijk voor de opvang van alle gevonden dieren (ook vogels) en gaat een overeenkomst aan met de vogelopvang om ook gevonden wilde dieren op te nemen. In principe is de eigenaar van het gevonden dier financieel verantwoordelijk. Is de eigenaar niet te achterhalen (wat vaak het geval is bij vogels) dan ontvangt de vogelopvang een bepaald bedrag per opgevangen dier. Net zoals bij de Stichting Dierencentrum Zaanstreek wordt in 2010 de subsidie aan de vogelopvang omgezet in een opdrachtgever/opdrachtnemer overeenkomst (zogenaamde Heemskerkse model). Bij dit model wordt een vastgesteld bedrag per diersoort uitgekeerd. In de huidige situatie is nog onbekend wat de kosten per dier zijn. Uitgangspunt hierbij is dat de eigenaar in principe verantwoordelijk is voor de gemaakte kosten van een dier. Heeft het dier geen eigenaar (of niet te achterhalen) dan zal de gemeente Zaanstad bijdragen. Financieel houdt dit in dat de huidige bedragen van circa (Stichting Dierencentrum Zaanstreek) en de (Stichting Vogelopvang Zaanstreek) in een 'subsidiepot' komen. Vanuit deze subsidiepot, waarin dan totaal zit, worden de kosten van beide, conform een opdrachtgever/opdrachtnemer overeenkomst, betaald. Definitief 11

15 Maatregelen: Omzetten subsidie overeenkomst vogelopvang naar een Opdrachtgever/ opdrachtnemer overeenkomst Voorlichting hoe wilde vogels beschemnen Certificering Dierenasiels en pensions Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) is voornemens om vrijwillige certificering van dierenasiels en pensions in te voeren. Medio 2009 zal dit plaatsvinden. De malafide honden- en kattenhandel en het gebrek aan kwaliteit bij sommige asiels en pensions wekken maatschappelijke verontwaardiging. Om de kwaliteit in de hele gezelschapsdierenbranche te verbeteren wil de minister van LNV in de hele sector vrijwillige certificering invoeren. Hiermee wordt getracht het welzijn van de dieren te verbeteren. De nieuwe vorm van vrijwillige certificering zal in een Algemene Maatregel van Bestuur worden vastgelegd. De gemeente Zaanstad moedigt deze certificering aan. Het dierenasiel zal na de verbouwing medio 2009 ook zorgen voor certificering. Maatregel: Dierenasiels en pensions aanmoedigen deel te nemen aan de landelijke certificering. 2.2 Hondenbeleid Gemeenten kunnen regels opnemen in de Algemeen Plaatselijke Verordening (APV) over hondenbeleid, bijvoorbeeld over uitrenplaatsen, verboden plaatsen, opruimgebod, gevaarlijke honden en identificatieplicht, aanlijngebieden en muilkorfgebieden. Overlast door hondenpoep is niet primair een dierenwelzijn probleem. De maatregelen hiertegen raken echter wel het welzijn van de dieren. Een succesvol hondenpoepbeleid probeert de overlast te bestrijden door goede voorzieningen te treffen in de openbare ruimte. Aanlijngebieden en uitrengebieden maken hier onderdeel van uit. De gemeente heeft het recht, volgens de gemeentewet, om hondenbelasting te heffen. De burgemeester is bevoegd (volgens GWWD), om agressieve dieren naar een aangewezen plaats te vervoeren en al daarte laten euthanaseren. De eigenaar kan hiertegen bezwaar maken volgens de AWB (Algemene Wet Bestuursrecht) Op 11 november 2005 heeft de gemeenteraad de 'Verordening hondenbelasting 2006' vastgesteld. Voor ongeveer 6500 honden wordt in Zaanstad hondenbelasting geheven. De hondenbelasting vloeit naar de algemene middelen van Zaanstad. In de APV zijn regels opgenomen over maatregelen tegen overlast en baldadigheid van: loslopende honden, verboden plaatsen en uitrenplaatsen; verontreiniging door honden; gevaarlijke honden; identificatieplicht. Het uitrenbeleid bestaat uit de volgende kernpunten: opruimplicht; aanwijzen uitrenplekken; aanwijzen verboden plekken. Door de opruimplicht zet de gemeente Zaanstad veel hondenpoepbakken neer. Met de verschillende wijkorganisaties wordt de uitvoering van het beleid uitvoerig doorgenomen en vastgesteld. Naar aanleiding hiervan zijn een aantal uitvoeringsbesluiten genomen door het college. Hierin zijn hondenverbods- en hondenuitrenplaatsen aangewezen. Dit wordt al in een ander kader uitgevoerd. Definitief 12

16 In 2009 wordt het hondenbeleid geevalueerd. Uit de Zaanpeiling van afgelopen jaren blijkt dat hondenpoep in de top 3 van ergernissen staat. Vanuit de gemeente Zaanstad zal worden gewerkt aan de bestrijding van overlast van hondenpoep door middel van voorlichting. Alle hondenbezitters in Zaanstad krijgen via de aanslag hondenbelasting een folder in de bus met de spelregels betreffende het hondenbezit. In de folder wordt ook aandacht besteed aan het welzijn van honden in Zaanstad, de consequenties van de aanschaf van een hond, het volgen van gedragscursussen voor honden en de voordelen van het chippen van de hond. Maatregelen: Hondenbeleid evalueren Folder spelregels hondenbezit, hondenbeleid uitbreiden met meer informatie voor een beter welzijn voor honden, de consequenties van de aanschaf van een hond, het volgen van gedragscursussen en de voordelen van chippen 2.3 Houden van exotische dieren Exotische dieren zijn dieren die niet van nature in Nederland voorkomen en nog niet lang in Nederland worden gehouden. Gedacht moet worden aan slangen, papegaaien en schildpadden. Zij worden soms gehouden als huisdier of in een dierentuin. Veel mensen realiseren zich niet dat de dieren hier niet thuishoren en hoe deze goed te verzorgen. Het verschil tussen een natuurlijke omgeving en een huiskamer is wel heel groot. Het welzijn van deze dieren kan daardoor ernstig geschaad worden. Dierentuinen hebben een vergunning waarin onder andere het welzijn van de dieren wordt geregeld. In de gemeente Zaanstad is geen dierentuin aanwezig. De gemeente Zaanstad is geen voorstander van het houden van exotische dieren. Bij de aanschaf van dit soort exotische huisdieren moet juist goed worden nagedacht. Hierbij wordt aangesloten op de eerder genoemde te nemen maatregel van het geven van voorlichting over waar je op moet letten bij de aanschaf van een (exotisch) huisdier. 2.4 Kinderboerderijen Kinderboerderijen proberen een goede relatie op te bouwen tussen mens (kinderen) en dier. Dieren dienen hier ook goed behandeld te worden. Afhankelijk van de hoeveelheid dieren en soorten opslag kan een kinderboerderij onder een milieuvergunning/melding (agrarisch) vallen. In een milieuvergunning worden geen eisen gesteld ten aanzien van dierenwelzijn (zie ook hoofdstuk 5.1 Landbouwhuisdieren). Over het algemeen komen weinig gegronde klachten binnen over slechte behandeling van dieren bij kinderboerderijen. In de gemeente Zaanstad zijn drie kinderboerderijen aanwezig van verschillende groottes: Kinderboerderij Vereniging De Veldmuis, llpendamstraat 38 in Zaandam (Westerwatering); Kinderboerderij Rooswijk, Dr. J.J. van der Horststraat 2d in Zaandijk; Kinderboerderij Darwinpark, De Weer 31 in Zaandam Kinderboerderij De Veldmuis Kinderboerderij De Veldmuis bestaat al 17 jaar. De gemeente heeft destijds de grond ter beschikking gesteld. De kinderboerderij heeft een educatief karakter, maar ook een sociaal karakter. Er komen heel veel kinderen op de boerderij en er is een dagdeel in de week speciaal voor de kinderen van de buitenschoolse opvang Freekids opengesteld. Definitief 13

17 De kinderboerderij draait op 30 a 40 vrijwilligers. Zo is een bouwploeg en een groencommissie aanwezig. Andere vrijwilligers houden zich bezig met de dierverzorging. De vrijwilligers komen onder andere van de vrijwilligerscentrale en de Brijderstichting. Hierbij worden wel eisen gesteld in verband met de bescherming van de dieren. Kinderboerderij De Veldmuis draait op contributie van de leden en diverse donaties. Er wordt geen subsidie van de gemeente Zaanstad verkregen. Voor de medische verzorging wordt samengewerkt met dierenarts Bouma. Hierbij wordt ook gestreefd naar de certificering van de schapen en geiten, zodat nog steeds uitwisseling mogelijk blijft met andere schapen- en geitenhouders voor het fokprogramma. De kinderboerderij bevindt zich op een eiland. Hierdoor is tot nu toe geen sprake van ongewenste gasten. De kinderboerderij is lid van de Stichting KinderBoerderijen Nederland (SKBN). Tevens werkt de kinderboerderij samen met kinderboerderij Darwinpark. Er is geen direct contact met het dierenasiel, de vogelopvang of de dierenambulance. De kinderboerderij geeft geen specifieke maatregelen aan voor een beter dierenwelzijn. Wel wordt gewerkt volgens eigen beleid Kinderboerderij Rooswijk Kinderboerderij Rooswijk is een kleine kinderboerderij en is 25 jaar oud is. De voornaamste bezoekers zijn kinderen. Er wordt van alles georganiseerd. Zo kunnen kinderen bijvoorbeeld een jaar lang een konijn adopteren. Zij moeten dan elke week het hok komen schoonmaken. Ook hier wordt veel gewerkt met vrijwilligers. De beheerder zorgt dat deze goede instructies krijgen bij het inwerken van nieuwe mensen. Bij deze kinderboerderij worden relatief weinig dieren achtergelaten omdat zij de dieren tegen een vergoeding aannemen. Het grote voordeel hiervan is dat de medewerkers gelijk kunnen zien of het dier gezond is. Het gaat hier om konijnen, cavia's en vogels. In principe worden al deze dieren geaccepteerd. Veel dieren vinden vervolgens ook weer een nieuwe eigenaar. De dierenambulance komt soms een konijn brengen dat is gevonden. De kinderboerderij is in principe niet ingericht voor de opvang van dieren. Als alle hokken vol zijn, dan gaan de dieren weg. Voorlichting naar de bewoners van Zaanstad over aankoopgedrag zou kunnen helpen. De kinderboerderij werkt samen met dierenarts J. van Erp en dierenpraktijk Landsmeer (veearts). Ook is direct contact met kinderboerderij De Veldmuis. Kinderboerderij Rooswijk krijgt geen subsidie van de gemeente Zaanstad. De kinderboerderij heeft zelf een behoorlijk aantal eenden en ganzen. Door de ligging aan een doorgaande sloot, komen ook veel wilde eenden op het terrein. De beheerder van de kinderboerderij zorgt ervoor dat de populatie van eigen eenden en ganzen niet te groot wordt. Hierdoor wordt de overlast naar de omgeving voorkomen. De kinderboerderij zal zich aansluiten bij het Zaanse ganzenbeleid (zie hoofdstuk 6.2.1). Dit geldt ook voor de overige dieren. Op een voorval na is er nooit sprake geweest van ongewenste bezoekers. Sinds dit voorval is de sociale controle sterk verhoogd in de buurt en rijdt de politie wat vaker langs. Het terrein is vrij gemakkelijk toegankelijk door een laag hekwerk aan de voorzijde. Het hek aan de zijkant is inmiddels vervangen door een hoger hek. Definitief 14

18 2.4.3 Kinderboerderij Darwinpark Kinderboerderij Darwinpark is een grote kinderboerderij met een flink aantal soorten dieren. Hier werken vier vaste krachten (twee voltijd, twee deeltijd) en 10 tot 25 vrijwilligers. Sinds vier jaar is op de kinderboerderij sprake van een samenwerking met de Stichting Odion. Deze Stichting helpt volwassenen en kinderen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking om een zo gewoon mogelijk leven te leiden. In dat kader organiseert Odion ondermeer dagbesteding voor haar clienten, met vakkundige begeleiding en waar mogelijk op een locatie middenin de maatschappij. Clienten ontwikkelen zo het gevoel deel uit te maken van die maatschappij, zo ook op de kinderboerderij Darwinpark. De kinderboerderij Darwinpark maakt deel uit van de Stichting Natuur & Milieu Educatie (NME). De NME ontvangtvan de gemeente Zaanstad subsidie. De Stichting exploiteert hiermee zijn verschillende activiteiten, te weten: Kinderboerderij Darwinpark; Zaans Natuur en Milieu Centrum; Het Natuurmuseum; Schoolwerktuinen; Het biologisch lescentrum; De Heemtuin. Specifieke afspraken over dierenwelzijn zijn niet gemaakt. Alle voorlichting op de kinderboerderij vindt plaats in samenspraak met het NME. Ook kinderboerderij Darwinpark geeft aan dat veel kleine gezelschapsdieren bij het hek worden achtergelaten. De kinderboerderij is in principe geen opvang voor afstandsdieren, maar vangt de dieren toch op. Ook hier geldt dat mensen vaak niet weten wat voor dier ze in huis hebben gehaald. Voorlichting hierover is dan ook nodig. Definitief 15

19 3 Gebruik van dieren ter vermaak en educatie Bij evenementen als bijvoorbeeld harddraverijen, kamelenrace, schapen scheren of vangen van biggetjes bestaat een welzijnsrisico voor dieren. Bovendien kan het dier gedegradeerd worden tot spelobject. In de GWWD is opgenomen dat de mogelijkheden om dieren te gebruiken bij evenementen beperkt zijn. Het is verboden om dieren als prijs, beloning of gift uit te loven of uit te reiken en het is verboden om wedstrijden met dieren waarbij de snelheid of kracht van dieren wordt beproefd te houden, tenzij bij Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) anders is toegestaan. Verder kan via een AMvB regels gesteld worden voor het tonen van dieren voor recreatieve, sportieve of opvoedkundige doeleinden (bijvoorbeeld circussen). Deze AMvB is nog niet aanwezig. In Zaanstad is op grand van de APV een evenementenvergunning vereist, welke de gemeente afgeeft. 3.1 Evenementenregeling In de APV van de gemeente Zaanstad is opgenomen dat het verboden is een evenement te organiseren zonder vergunning van de Burgemeester. Dat betekent dat de Burgemeester toestemming moet geven voor het organiseren van evenementen ook wanneer daar dieren bij betrokken zijn. De gemeente beoordeelt de aanvraag voor de vergunning en kan een evenement weigeren of voorschriften opstellen. Volgens artikel APV kan een evenement op de volgende gronden worden geweigerd: de openbare orde; het voorkomen of beperken van overlast; de verkeersveiligheid of de veiligheid van personen of goederen; de zedelijkheid of gezondheid. De gemeente Zaanstad toetst momenteel aanvragen van evenementenvergunningen niet op dierenwelzijnaspecten of externe effecten op Natura 2000 gebieden. Dierenwelzijn wordt niet genoemd in de APV van de gemeente Zaanstad, maar op basis van rechtelijke uitspraken kan een gemeente wel een vergunning weigeren op dierenwelzijnaspecten. Dit kan bij: Dierenmishandeling, in dat geval kan een beroep worden gedaan op het motief openbare orde; Zedelijkheidsmotief, als de dieren op een weinig respectvolle wijze worden behandeld. Maatregel: Evenementen toetsen op gevolgen voor Natura 2000 gebieden en Flora en Fauna Wet 3.2 Circussen Circusacts met dieren kunnen een aantasting van het dierenwelzijn vormen. Daardoor wordt de eigenwaarde van het dier genegeerd. Dieren in circussen kunnen gedragsstoornissen vertonen. Ook trainingen door conditionering (herhaald oefenen met beloning bij succes) gaan vaak gepaard met verbaal en fysiek geweld. Circussen geven zelf meestal aan dat de dieren goed behandeld worden. Circus Herman Renz had tegen de gemeente Winschoten had in 2008 een beroepszaak lopen tegen het weigeren van de vergunning. Het beroep tegen de weigering is bij uitspraak van 28 oktober 2008 gegrond verklaard en het besluit is vemietigd. Uit de uitspraak volgt dat gemeenten geen aanvullende regelgevende bevoegdheid toekomt op het gebied van circusvoorstellingen; dus een wijziging van de APV in de zin zoals voorgesteld, is op dit moment juridisch niet houdbaar. De gemeente Winschoten heeft aangekondigd in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak van de Rechtbank. Definitief 16

20 Omdat gemeenten momenteel geen aanvullende regelgevende bevoegdheid op het gebied van circussen toekomt, zullen wij voorlopig geen voorstel in procedure brengen om circussen met wilde dieren in Zaanstad te weigeren. Wij willen landelijke ontwikkelingen afwachten zoals de uitkomst van het hoger beroep dat de gemeente Winschoten heeft ingesteld en de uitkomsten van het onderzoek naar dierenwelzijn uitgevoerd door de Universiteit van Wageningen. De uitkomsten hiervan zijn voor de Minister van betekenis voor een eventueel nadere invulling van haar bevoegdheden aangaande dieren in het circus. 3.3 Kermissen Op 10 oktober 1996 is de kermisverordening in de gemeente Zaanstad vastgesteld. Vervolgens zijn bij besluit van 28 September 2001 door de gemeenteraad de "verhuurvoorwaarden, waarop door B&W van Zaanstad bij gesloten inschrijving kermisplaatsen worden gehuurd" vastgesteld. Hierin is het volgende opgenomen: Inrichtingen waar gevechten tussen mensen en dieren of tussen dieren onderling plaats vinden, worden niet toegelaten. De afgelopen jaren komen geen aanvragen meer binnen van kermisexploitanten die met dieren werken. De enige dieren die mogelijk aanwezig zijn, zijn de huisdieren van de exploitanten. Voor deze dieren gelden dezelfde regels als voor alle andere huisdieren in de gemeente Zaanstad. Definitief 17

21 4 Dieren in nood 4.1 Dierenambu/ance De dierenambulance zorgt voor het vervoer van zieke en gewonde dieren. Ook verzorgt de dierenambulance het ophalen van zwerfdieren en kadavers en het vervoer van dode dieren naar crematoria en/of dierenbegraafplaatsen. Ook kunnen oudere of gehandicapte inwoners van de gemeente Zaanstad een beroep doen op het vervoer van hun huisdier naar de dierenarts. Voor het functioneren van dierenambulances is geen landelijke wetgeving aanwezig. De gemeente heeft wel als wettelijke taak (Burgerlijk wetboek) om gevonden gezelschapsdieren twee weken te 'bewaren'. Over het vervoer van de dieren wordt niet gesproken. Het vervoer kan gezien worden als een voortvloeisel van de bewaarplicht en kan als taak van de gemeente worden beschouwd. Als het gevonden dier dood is, heeft de gemeente de taak om het dier op te ruimen. Voor wilde dieren geldt dat er een zorgplicht is (artikel 36 GWWD). ledereen is verplicht om een hulpbehoevend dier de nodige zorg te verlenen. Een gemeente zou voorwaarden kunnen scheppen om hulpbehoevende dieren '^» (gezelschapsdieren en wilde dieren) tijdig en professioneel op te vangen en te verzorgen. Vaak wordt hiervoor de dierenambulance ingeschakeld. Het dier wordt bevrijd en terug gelaten in de natuur of vervoerd naar opvang of dierenarts. Hieraan zijn kosten verbonden. Bij gezelschapsdieren worden de kosten, indien mogelijk, verhaald op de eigenaar. Bij wilde dieren en soms ook gezelschapsdieren is dit niet mogelijk Vereniging Dierenambulance Zaanstreek De Vereniging Dierenambulance Zaanstreek (VDZ) is evenals het dierenasiel gehuisvest aan de Dr. H.G. Scholtenstraat 38 in Zaandam. Het gebouw waarin zij zijn gevestigd is zeven jaar oud. De VDZ heeft als kernactiviteit het vervoer van zieke en gewonde dieren in de regio Zaanstad, Oostzaan en Wormerland. De dieren worden gebracht naar een dierenopvangcentrum in de buurt. Honden en katten worden afgegeven bij het dierenasiel dat ook aanwezig is in hetzelfde gebouw. De samenwerking tussen de VDZ en de dierenopvangcentra is uitstekend. De aansturing van beide werkeenheden wordt sinds 1 juli 2009 aangestuurd door een overkoepelend bestuur: Stichting Dierenzorg Zaanstreek (SDZ). Knaagdieren worden ondergebracht in het knaagdierencentrum te Heiloo. Vogels gaan naar, ~., de vogelopvang in Krommenie. Overige exotische dieren gaan naar diverse andere (^Jl opvangcentra in het land die zijn aangesloten bij Vereniging van Opvangcentra van Nietgedomesticeerde Dieren (VOND). Dode dieren worden ook opgehaald en naar het destructiedepot van de Dienst Stadsbedrijven gebracht. Dit is een gemeentelijke taak. De VDZ heeft de afgelopen jaren voor het vervoer van dode honden en katten waarvan de eigenaar niet meerte achterhalen is met succes uitgevoerd. Hiervoor hebben zijn een subsidie gekregen. Voor deze subsidie is nog geen structurele overeenkomst opgesteld. Om hieraan structuur te geven wordt medio 2009 een subsidieovereenkomst tussen gemeente en VDZ opgesteld. Het bedrag is in de begroting van 2009 opgenomen. Bij de dierenambulance zijn 55 tot 60 vrijwilligers werkzaam. Elke vrijwilliger krijgt bij aanvang een opleiding en moet een praktijktoets volgen, zodat alle werknemers weten wat van hen verwacht wordt. De vrijwilligers blijven gemiddeld 10 jaar. Definitief 18

22 De dierenambulance is aangesloten bij de Federatie Dierenambulances Nederland (FDN). Binnen de FDN wordt kennis uitgewisseld. Uit de bijeenkomsten met de FDN is gebleken dat de dierenambulance Zaanstreek de meeste zaken goed heeft geregeld. Maatregel: Subsidieovereenkomst dierenambulance opstellen 4.2 Gemeentelijk rampenplan en rampenplanbeheersing Elke gemeente moet een rampenplan en rampenbeheersplan opstellen. Hierin zijn de maatregelen in geval van een ramp uitgewerkt. Ook is de gezamenlijke inzet van politie, brandweer en ambulancedienst hierin geregeld. Het rampenplan van de gemeente (bestaande uit: Bestuurlijk Basisplan, 29 Deelplannen en Bijlagen) is op 6 juni 2006 door het college vastgesteld. Met een rampenplan wordt beoogd een inzichtelijke en voor de gemeente op maat gesneden rampenbestrijdingsorganisatie tot stand te brengen. Op grand van het rampenplan moeten voorbereidingen worden getroffen, zodanig dat de oorzaak van een ramp of zwaar ongeval adequaat kan worden bestreden en de gevolgen voor mensen, dieren en/of goederen zoveel mogelijk beperkt worden. Daarbij moet hulp aan slachtoffers zo effectief en snel mogelijk worden geboden en wordt snel herstel van het dagelijks leefpatroon ten doel gesteld. Ook ruimte en middelen ten behoeve van opvang van de te evacueren dieren in het dierenasiel is hierin geregeld. In het rampenplan van de gemeente Zaanstad zijn dieren opgenomen. Evacuatie, vervoer en contact met de dierenambulance, ontsmetten en opvang van dieren is hierin geregeld. Ook is ruimte, middelen en de primaire levensbehoefte van dieren ten behoeve van dierenopvang hierin geregeld. De dierenambulance is aangesloten op het rampenplan. Gebleken is dat de samenwerking goed verloopt De dierenambulance en het asiel worden ook betrokken bij de rampenoefeningen. De dierenambulance heeft zelfs geholpen bij de vuurwerkramp in Enschede. Definitief 19

23 5 Dieren in bedrijven 5.1 Landbouwhuisdieren Landbouwhuisdieren zijn dieren die gebruikt worden voor de productie van vlees, melk, eieren, huiden of wol. Dieren die je op een boerderij vindt, zoals koeien, varkens, schapen, struisvogels en nertsen. Deze dieren leven in een onnatuurlijke omgeving en kunnen dus problemen hebben om zich aan te passen en daardoor problemen krijgen met hun welzijn. De intensivering van de landbouw kan tot grote problemen leiden door bijvoorbeeld stankoverlast, overbemesting, verzuring door ammoniak, overmatig gebruik van bestrijdingsmiddelen en dierenwelzijn. Vooral kippen, runderen en varkens worden op een zo klein mogelijk oppervlak gehouden om zoveel mogelijk vlees, eieren, bont of veren per oppervlakte te laten produceren. Ook zijn er pelsdierfokkerijen, kweekvijvers voor vissen en worden er struisvogels en herten gehouden. Ook bij deze dieren wordt het welzijn aangetast. De gemeente geeft bouwvergunningen en milieuvergunningen af en maakt bestemmingsplannen. In een bestemmingsplan kunnen hoogstens voorschriften en gebruiksvoorschriften aan een gebied toegekend worden. Bijvoorbeeld agrarisch. Een gemeente kan met behulp van een bestemmingsplan voor het buitengebied de vestiging van intensieve veehouderijen voorkomen. Dit kan alleen op basis van motieven die betrekking hebben op de ruimtelijke ordening. Het is niet toegestaan op basis van dierenwelzijn bepaalde activiteiten te verbieden of voor te schrijven. Wel kan op basis van een planologisch motief intensieve veehouderij worden beperkt. Bijvoorbeeld voor natuurwetenschappelijk en milieuhygienische belangen en in het kader van waterwinning. In de milieuvergunning worden alleen eisen gesteld aan de uitstoot van stoffen en om overlast naar de directe omgeving te voorkomen. In de milieuvergunning kunnen momenteel geen eisen worden gesteld aan dierenwelzijn. Bij het maken van de bestemmingsplannen wordt rekening gehouden met de bestaande natuurgebieden en het landschap. Er zijn echter geen dierenwelzijngronden waarop getoetst kan worden. Binnen de gemeente Zaanstad is nauwelijks sprake van bio-industrie. In het resterende buitengebied (niet natuurgebieden) worden veel eisen gesteld ten aanzien van het milieu, voornamelijk op het gebied van ammoniakuitstoot. Hierdoor is het voor de bioindustrie bijna niet mogelijk om zich hierte vestigen. Mogelijk komt er een wettelijke mogelijkheid om extra milieukwaliteitseisen aan een bestemmingsplan te stellen. Wellicht kan het onderwerp leefomgeving en/of onnatuurlijke huisvesting van dieren in de bio-industrie in de toekomst opgenomen worden. Hopelijk kan de alternatieve veehouderij/biologisch boeren hierdoor gestimuleerd worden. Maatregelen: Onderzoeken en uitvoeren hoe dierenwelzijneisen in bestemmingsplan opgenomen kunnen worden om bio-industrie in Zaanstad te ontmoedigen 5.2 Proefdieren Dierproeven zijn in principe verboden, tenzij de instelling over een vergunning beschikt en de onderzoekers een positief advies hebben gekregen van een Dier Experimenten Commissie (DEC). Het bedrijf moet voldoen aan de eisen en voorwaarden die staan beschreven in de 'Wet Op de Dierproeven (WOD)'. Definitief 20

24 Het merendeel van de dierproeven wordt uitgevoerd in het kader van biomedisch onderzoek. Eenderde van de onderzoeken wordt uitgevoerd vanwege wettelijke eisen die aan medicijnen worden gesteld. Sinds 1996 is het testen van cosmetische producten op proefdieren verboden. Vergunningen worden op rijksniveau uitgereikt. De gemeente kan deze alleen controleren in het kader van de Wet milieubeheer (Wm). In de gemeente Zaanstad zijn geen bedrijven aanwezig die dierproeven uitvoeren. De gemeente Zaanstad is geen voorstander van vestiging van nieuwe bedrijven die werken met proefdieren en zal dit ontmoedigen. Dit kan bijvoorbeeld bij de verkoop van grand. Maatregel: Onderzoeken hoe vestiging te ontmoedigen van bedrijven die werken met proefdieren, bijvoorbeeld via grondverkoopbeleid Definitief 21

25 6 In het wild levende dieren In het wild levende dieren geven kleur aan de gemeente, zoals vogels, knaagdieren, kikkers en vissen. Veel dieren komen in het nauw door nieuwe bedrijventerreinen, nieuwbouwwijken, aanleg van wegen en het gebruik van bestrijdingsmiddelen en milieuvervuiling. De gemeente kan hun aanwezigheid bevorderen door indirecte maatregelen op hun leefomgeving, zoals de aanleg en onderhoud van een diervriendelijke omgeving om zo de biodiversiteit te vergroten. 6.1 De leefomgeving Bouwplannen en bestemmingsplannen De Flora en Faunawet (FFW) is van toepassing bij bouwplannen en bestemmingsplannen. De gemeente is verantwoordelijk voor het toetsen op de FFW van ruimtelijke ingrepen en werkzaamheden in de openbare ruimte als onderdeel van de ruimtelijke onderbouwing. Het ministerie van LNV is het bevoegd gezag. De ingreep wordt beoordeeld op nadelige gevolgen voor flora en fauna. Een bouwplan kan worden stilgelegd als bijvoorbeeld een Noordse woelmuis aanwezig blijkt te zijn. De gemeente Zaanstad voert deze toets uit bij bestemmingsplannen en (grate) bouwlocaties. Hierbij wordt een quick-scan uitgevoerd naar beschermde planten en diersoorten. Zonodig wordt een advies gegeven over aanpassing van de plannen. Het uitvoeren van de toets kan efficienter en beter worden uitgevoerd als een actuele Natuuratlas van de gemeente Zaanstad aanwezig is. De gemeente Zaanstad stuurt met elk aanvraagformulier voor een bouwvergunning een folder mee over gierzwaluwdakpannen en huismussen om het aantal nestplaatsen binnen de gemeente Zaanstad te bevorderen. De folder is tot stand gekomen in samenwerking met Gierzwaluwenwerkgroep afdeling Zaanstreek en de Werkgroep Stadsvogels van de Vogelbeschermingswacht 'Zaanstreek'. Maatregelen: Opstellen Natuuratlas Zaanstad (onderdeel ruimtelijke milieuvisie/actieplan) Actualiseren folder gierzwaluwen en huismussen Kapvergunning Een gemeentelijke boom is kapvergunningplichtig. Dat geldt ook voor monumentale/waardevolle particuliere bomen. Overige bomen mogen zonder kapvergunning worden gekapt. De gemeente geeft een kapvergunning af. Bij de beoordeling zal het belang van behoud van de boom/bomen worden afgewogen tegen de hinder die de aanvrager van de vergunningen ondervindt Bij de beoordeling van de kapvergunningaanvraag wordt ook gekeken naar de natuurwaarden van een boom. In de gemeente Zaanstad mag tijdens het broedseizoen (15 maart - 15 juni) wel gekapt worden, maar onder voorwaarde dat geen dieren gestoord worden Verfceersmaatrege/en Gemeenten kunnen als wegbeheerder maatregelen nemen voor de regulering van het verkeer. Dit is geregeld in de Wegenverkeerswet (WVW). Bij elk besluit moet worden aangegeven wat het doel hiervan is. Dit kan zijn: Verzekeren van de veiligheid op weg; Voorkomen/beperken overlast, hinder of schade door verkeer; Voorkomen/beperken aantasting karakter of functie van objecten of gebieden. Definitief 22

26 Het beschermen van dieren die door het verkeer worden bedreigd valt onder het tweede punt. Een weg kan worden afgesloten of een maximumsnelheid kan worden ingesteld voor bijvoorbeeld de paddentrek. In de gemeente Zaanstad speelt dit probleem met overstekende dieren niet op grate schaal. Alleen in een bepaalde tijd van het jaar kan sprake zijn van laag overvliegende wilde eenden of ganzen. Maatregel: Nemen verkeersmaatregelen naar aanleiding van ganzeninventarisatie (PM) Beheer openbaar groen De gemeente is beheerder van parken, plantsoenen en openbaar groen. De gemeente kan hier allerlei maatregelen nemen om de leefomgeving voor dieren te verbeteren. Gedacht kan worden aan afstemming van de plantenkeus om bepaalde diersoorten aan te trekken of juist minder intensief onderhoud, zodat dieren niet zoveel worden gestoord. Belangrijk is ook om rekening te houden met het natuurlijke leefpatroon van de dieren. Denk hierbij aan rust in het broedseizoen. Een gemeente kan de integrale visie voor het openbaar groen voor langere temnijn vastleggen. Dit is in 1991 gebeurd door het vaststellen van een Groenstructuurplan. Na vaststelling van de ruimtelijke structuurvisie en de ruimtelijke milieuvisie wordt een onderzoek gestart naar de nut en noodzaak van de actualisatie van het Groenstructuurplan voor Zaanstad. Maatregel: Onderzoek nut en noodzaak groenstructuurplan Beheer watergangen Bij het beheer van de watergangen wordt gebruikt gemaakt van baggeren. Bij deze werkzaamheden kan het voorkomen dat bepaalde vissen en amfibieen niet op tijd kunnen vluchten en zo met het baggeren op de kant terechtkomen. De mogelijkheid bestaat om volgens een bepaald protocol diervriendelijker te baggeren. Waterschappen zijn al verplicht te werken volgens een protocol. Voor de gemeente Zaanstad zal worden onderzocht of een vergelijkbaar protocol noodzakelijk en/of haalbaar is. Maatregel: Onderzoek naar baggerprotocol voor behoud vissen en amfibieen Ecologische oevers Door aflopende oevers te creeren in plaats van hoge beschoeiingen kunnen amfibieen en watervogels makkelijker in en uit het water komen. Bloeiende oevers trekken veel insecten en slakken, welke weer vogels en egels aantrekken. In Krommenie en Saendelft worden oevers ecologisch onderhouden (eco-oevers) middels maaien en afvoeren. Op beperkte schaal worden nieuwe eco-oevers aangelegd. Het belangrijkste aanleg project is Eco-oevers Gouw uitvoering in 2009 en Ook in het nieuwe Veldpark worden ecologische oevers gerealiseerd. In de bredere hoofdwatergangen kan ongeveer 30% van de totale oeverlengte op termijn ecologisch ingericht worden. In de smallere vaarten en in gebieden met veel particulier botenbezit en stalling op de oever is dit percentage niet haalbaar. Definitief 23

27 Afgezien van het project Eco-oevers Gouw zal de komende jaren de aanwas van ecologische oevers gering zijn Landschapontwikkelplan Een gemeente kan een landschapontwikkelplan opstellen. Dit is een goed hulpmiddel bij bestemmingsplannen of streekplannen. Het is bovendien een kader waar de gemeente aan kan toetsen bij ruimtelijke ingrepen. Voor alle Natura 2000-gebieden wordt in 2009 een beheerplan vastgesteld gericht op het onderhoud en/of ontwikkeling van Europees te beschermen natuurwaarden. Daarnaast mogen we er vanuit gaan dat Staatsbosbeheer een beheerplan heeft voor haar eigendommen Ecologische infrastructuur Een gemeente kan werken aan een ecologische infrastructuur tussen verschillende natuurterreinen. Zo kunnen dieren eenvoudig van gebied wisselen en zo de populatie in stand houden of uitbreiden. Denk hierbij aan lintvormige beplantingen, viaducten en tunnels voor dieren bij drukke verkeerswegen. De gemeente Zaanstad is bezig om zogenaamde stepping stones te realiseren. Dit houdt in dat het openbaar groen niet daadwerkelijk met elkaar in verbinding staat maar dat wel gebieden bij elkaar in de buurt liggen, zodat dieren gemakkelijk naar een volgend gebiedje kunnen springen, vliegen of lopen. Bij nieuwe ontwikkelingen moet worden nagegaan of deze een barriere kunnen vormen voor de ecologische infrastructuur. Indien dit het geval is dan moeten maatregelen getroffen worden om de ecologische infrastructuur in stand te houden. Deze ecologische structuur overlapt en sluit zoveel mogelijk aan op de provinciale ecologische hoofdstructuur. Drie natuurgebieden in de regio krijgen een extra beschermde status. Het ministerie van LNV is een procedure gestart om het Wormerveld, Jisperveld, Kalverpolder, polder Westzaan, Oostzanerveld en het Twiske aan te wijzen als Natura 2000 gebied. In de gebieden komen bijzondere planten en dieren voor en geldt de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn. In de Natura 2000-gebieden zijn onder bepaalde voorwaarden ook recreatieve activiteiten mogelijk. Behoud van de ecologische waarden staat voorop. Mede op basis van de inspraakreacties neemt de minister van LNV uiteindelijk een definitief aanwijzingsbesluit voor de Natura 2000-gebieden Bevorderen vogels in de wijken Om de wijken leefbaarder te maken voor vogels kunnen tal van maatregelen worden bedacht. Zo kan samen met vogelwerkgroepen gewerkt worden, maar ook projectontwikkelaars kunnen hun steentje (of dakpan) bijdragen. Een goede impuls voor de stadsecologie is zorgen voor nestgelegenheden voor vogels. Dit kan door middel van nestdakpannen maar ook door NME programma's zoals 'nestkasten timmeren'. Zaanstad kan het goede voorbeeld geven door het plaatsen van nestkasten op alle gemeentelijke gebouwen. De gemeente Zaanstad zal een vogelcongres organiseren. Hierbij wordt samengewerkt met de vogelbescherming en plaatselijke vogelwerkgroepen, zoals de Zaanse gierzwaluwwerkgroep. Maatregelen: Stimuleren plaatsen nestkasten Actieplan stadsvogels i.s.m. vogelbescherming Folder dakpannen gierzwaluwen Folder huismussen Organiseren vogelcongres Geen vergunning voor afsteken van vuurwerk bij evenementen in broedseizoen Definitief 24

28 6.2 Overlast door dieren In steden, parken en woonwijken kunnen groepen dieren leven waarvan overlast wordt ervaren. De dieren zelf ondervinden vaak geen overlast en gedijen goed. Vaak ook doordat de dieren door bewoners worden gevoerd. We spreken hier niet van plaagdieren, maar van een dierenplaag. Als burgers klachten hebben over dieren kloppen ze vaak bij de gemeente aan. Zij verwachten dat de gemeente dan ook iets onderneemt om de overlast tegen te gaan. De gemeente is dit niet verplicht. Het is aan de grondbezitter om hier actie tegen te ondernemen. Dit kan de gemeente zijn, maar dat hoeft niet. De dierenbescherming adviseert om eerst te zoeken naar een diervriendelijke oplossing voordat bestrijding van de dieren plaatsvindt. Hierbij moet ook worden gekeken naar de preventie van dieroverlast Vogels Vaak is sprake van overlast van vogels. Dit kunnen kippen, duiven en gedomesticeerde 'boerenganzen' zijn. Elke situatie en dierensoort vergt zijn eigen aanpak. De dierenbescherming kan hierin adviseren. De dierenbescherming raadt preventieve maatregelen aan. Veelal op het vlakvan voedselbeschikbaarheid en inperking van populatie groei. Gedacht kan worden aan het schudden van eieren of het bieden van alternatieve voederplaatsen, zodat een andere plek wordt gezocht door de dieren. Ook voorlichting geven aan bewoners over niet voederen is belangrijk. Als dit alles niet lukt, kunnen de dieren gevangen worden en ergens anders ondergebracht worden. Hierbij moet gedacht worden aan het onderbrengen in de vogelopvang. In de gemeente Zaanstad en de gehele regio is overlast van ganzen aanwezig. Om dit probleem op te lessen is in maart 2009 een onderzoek gestart naar de meest diervriendelijke manier om dit probleem aan te pakken. Aanvullend wordt een ganzenbeheerplan gemaakt voor de gemeentelijke locaties. Andere grondeigenaren worden benaderd om de diervriendelijke methode over te nemen. Maatregelen: Uitvoeren onderzoek en opstellen ganzenbeheerplan Voorlichting niet voederen van ganzen en loopeenden Dierplagen In Nederland is ook een groot aantal kleine zoogdieren die als plaag gezien kunnen worden. Zoals de mol, muskusrat, beverrat, woelrat, de bruine en zwarte (huis)rat, de huis-, veld- en bosmuis. Ook hazen, konijnen en grijze eekhoorns kunnen overlast bezorgen. Tevens kunnen insecten als wespen, rupsen en bijen overlast veroorzaken. In Zaanstad zal een onderzoek worden gestart naar welke dieren zorgen voor overlast/plagen. Afhankelijk van dit onderzoek dient te worden gekeken of dit soort dieren door middel van een alternatieve bestrijding kan worden bestreden. Maatregel: Onderzoek wat de meest voorkomende dierplagen binnen Zaanstad zijn en aansluitend wat de meest diervriendelijke manier is om overlast van dierplagen op te lessen of tegen te gaan ^^ Verwilderde exoten Het komt soms voor dat exoten ontsnappen en verwilderen. Denk aan wasberen, waterschildpadden en parkieten. Zij kunnen goed overleven in Nederland, maar een dergelijke nieuwkomer kan het functioneren van het ecosysteem verstoren of een inheemse soort verdringen. Voorlichting kan helpen om te voorkomen dat dit soort dieren in het wild worden losgelaten. Definitief 25

29 De gemeente zoekt eerst alternatieven, voordat ze overgaat tot het vangen en doden van dieren. Verder is preventie de beste oplossing. Dit kan door goede voorlichting, een goede keuze van bestrijdingsmiddelen en goede hygiene. Maatregelen: Voorlichting ter voorkoming dat exoten worden losgelaten in het wild Onderzoeken wat de meest diervriendelijke manier is om overlast van verwilderde exotische dieren op te lossen of tegen te gaan en eventuele maatregelen doorvoeren Botulisme In de warme zomer komt botulisme voor. Dit is een vergiftiging die onder andere bij watervogels voorkomt. Het wordt veroorzaakt door opname van voedsel en water waarin de bacterie Clostridium botulinum aanwezig is. Deze bacterie komt in zuurstofloos water voor en veroorzaakt bij watervogels verlammingsverschijnselen met vaak dood tot gevolg. Vogels met vergiftigingsverschijnselen kunnen naar de vogelopvang worden gebracht. Het is belangrijk dat de gemeente afspraken maakt met de dierenambulance over het ophalen en wegbrengen van de zieke vogels. Dode vogels worden afgevoerd naar de milieustraat van de Dienst Stadsbedrijven. In het beheerplan Waterhuishouding is opgenomen hoe om te gaan met botulisme Verwilderde katten Verwilderde katten of zwerfkatten kunnen overlast veroorzaken. De beste preventieve maatregel is hier het inperken van de populatie door de dieren te vangen en te castreren of te steriliseren. Op deze manier wordt voorkomen dat het opvangcentrum vol komt te zitten met zwerfkatten. Deze actie kan uitgevoerd worden in samenwerking met dierenambulance, opvangcentra en dierenartsen. De gemeente Zaanstad kan hierin bijdrage door voorlichting te geven over het nut en noodzaak van castratie of sterilisatie. Soms is terugplaatsing niet mogelijk. Dan dient een andere plek gezocht te worden. In principe wordt euthanasie niet toegepast zonder dat een medische noodzaak aanwezig is. Maatregel: Voorlichting geven over het nut en noodzaak van castratie/sterilisatie Definitief 26

30 7 Jacht, beheer en schadebestrijding In de Flora en Fauna Wet wordt ingegaan op de jacht, maar ook op beheer en schadebestrijding. 7.1 Jacht In Nederland mag nog vrij gejaagd worden op de haas, fazant, patrijs, wilde eend, konijn en houtduif. Degene die mag jagen is gekoppeld aan het bezit van de grand. De eigenaar mag ook zijn terrein verhuren ten behoeve van de jacht. Hij moet echter wel in het bezit zijn van een jachtakte en hij mag het wild niet bijvoeren. Een jachthouder is verplicht een redelijke wildstand in zijn jachtveld te handhaven of te bereiken. Er zijn regels gesteld door het ministerie over onder andere jachtdata. De jacht wordt geregeld met de Flora en Fauna Wet. 7.2 Beheer en schadebestrijding Het is mogelijk om een uitzondering te maken op de bescherming van beschermde diersoorten in het kader van beheer en schadebestrijding. De provincie kan een vrijstelling verlenen of zelfs opdracht geven om de stand van een aantal diersoorten te beperken. Een grondgebruiker kan aan anderen schriftelijk toestemming geven om de handelingen door een anderte laten uitvoeren. Aan een vrijstelling worden vaak strenge voorwaarden gesteld. In eerste instantie worden dit soort vrijstellingen alleen verleend aan faunabeheereenheden die een door Gedeputeerde Staten goedgekeurd faunabeheerplan hebben. Verder wordt bekeken of er alternatieven zijn om schade te beperken. Afschot helpt vaak niet om een populatie in stand te houden. Een populatie houdt zich in evenwicht. Als dieren worden weggenomen, dan herstelt het gebied zich vanzelf weer tot het oude niveau. De gemeente Zaanstad heeft zelf geen faunabeheerplan. Staatsbosbeheer heeft deze wel voor zijn grondgebied. De gemeente Zaanstad heeft een ontheffing voor afschot van konijnen op sportvelden, om te voorkomen dat schade optreedt aan de velden. De activiteiten hiervoor zijn uitbesteed. De gemeente Zaanstad heeft weinig grand in bezit in de buitengebieden. 7.3 Vissen (DEZE PARAGRAAF IS NIET VASTGESTELD) In de gemeente wordt ook gevist. Vissen zijn de oudste gewervelde dieren op aarde. Het is voor mensen relatief eenvoudig om te vissen. Er zijn ruim 2 miljoen sportvissers in Nederland. De hengelsportverenigingen in Zaanstad telt leden waarvan 500 jeugdleden. Wetenschappers over hele wereld geven aan 'dat vissen emoties en het ervaren van pijn en leed niet ontzegd kan worden'. Vissen kunnen pijn en angst lang onthouden. Vissenleed bestaat bijvoorbeeld uit: Gebroken lijnen en hengels terwijl de vis nog aan de haak zit en ermee wegzwemt; Verkeerde haak / bevestiging veroorzaakt inslikken van haak; Levend aas gebruiken, wat verboden is; Drillen (ophalen en weer laten gaan) van vis zorgt voor stress; Vis pakken met droge handen zorgt voor aantasting van slijmhuid (vergelijkbaar met losrukken van huid); Ondeskundig verwijderen haak; Vis bewaren in een leefnet; Verkeerd doden van vis, zodat vis niet gelijk dood is. Definitief 27

31 Sinds 1 januari 2007 zijn de sportvisakte en de landelijke grate vergunning met een wetswijziging veranderd in de VISpas. De VISpas geldt als bewijs van lidmaatschap van de hengelsportvereniging of visrechthebbende federatie en sportvisserij Nederland. Bij de VISpas afgifte wordt over het algemeen niet gevraagd naar de kennis of ervaring van de visser. Zo kan het voorkomen dat er ondeskundigheid, onwetendheid en onverschilligheid onder de vissers aanwezig is. Wel wordt er veel voorlichting gegeven door bijvoorbeeld de hengelsportvereniging, waardoor de visser zijn kennis kan vergroten. Kinderen tot 14 jaar kunnen vissen met een speciale jeugdvispas of jeugdvergunning. Zij hebben geen vergunning nodig als zij gebruik maken van een hengel en onder begeleiding zijn van een volwassene met VISpas. De gemeente kan voorwaarden opnemen in een visvergunning of een vergunning weigeren. De gemeente Zaanstad geeft visvergunningen af aan beroepsvissers. In deze vergunning is precies bepaald in welk gebied ze mogen vissen en met welk materiaal. De vergunning wordt afgegeven door de gemeente Zaanstad. Voor de beoordeling van de aanvraag wordt advies ingewonnen bij de Kamer voor de Binnenvisserij en de Hengelsport Vereniging Zaanstreek (HVZ). Het weigeren van een visvergunning heeft voor de beroepsvisserij nog niet plaatsgevonden. Indien zij de vergunningvoorschriften niet naleven kan een vergunning worden ingetrokken. Controle wordt uitgevoerd door Handhaving en de Waterpolitie. Ook de hengelsportvereniging heeft zes opgeleide verenigingscontroleurs in dienst en een opgeleide BOA (buitengewoon opsporing ambtenaar) om misstanden aan de waterkant te voorkomen en zwartvisserij tegen te gaan. De samenwerking tussen de verschillende controle-instanties zou verbeterd kunnen worden. Op dit moment zijn in de gemeente Zaanstad vier beroepsvissers, die een vergunning hebben tot eind Maatregelen: Onderzoeken of eisen/voorwaarden opgenomen kunnen worden in de visvergunning of weigeren Voorlichting (aan kinderen) over vissenleed en tegengaan ondeskundig vissen Onderzoeken hoe de samenwerking tussen de verschillende controle-instanties kan worden verbeterd Op dit moment wordt er veel aan educatie gedaan door de hengelsportvereniging Zaanstreek. Er wordt bijvoorbeeld les gegeven op scholen, cursussen gegeven aan vissers en jeugdcursussen gegeven. Voorlichting is belangrijk om vissenleed door ondeskundig vissen tegen te gaan. Definitief 28

32 8 Organisatie De verschillende taken die betrekking hebben op dierenwelzijn zijn erg verdeeld over de verschillende diensten van de gemeente Zaanstad. Zo worden de vergunningen afgegeven door de dienst Publiek en vind de toetsing op bouwplannen en bestemmingsplannen plaats bij de dienst Wijken. Een centraal ambtelijk aanspreekpunt voor dierenwelzijn is aanwezig bij de afdeling Milieu. Via het callcenter en de website wordt gezorgd dat dit aanspreekpunt goed bereikbaar is. Maatregel: Aanspreekpunt dierenwelzijn bekend maken via website en callcenter 8.1 Samenwerken De gemeente Zaanstad kan niet alles zelf doen op het gebied van dierenwelzijn. Samenwerking met andere organisaties is noodzakelijk. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het dierenasiel, de dierenambulance, de dierenbescherming, milieudefensie en overige natuurorganisaties in de gemeente Zaanstad. Gezamenlijk moet tot ideeen worden gekomen om het onderwerp dierenwelzijn verder uit te werken. De gemeente Zaanstad sluiten bij het halfjaarlijkse ketenoverleg van het dierenasiel, ambulance, vogelopvang en de dierenbescherming aan. De gemeente Zaanstad zal de samenwerking tussen de verschillende instanties bevorderen en waar mogelijk ook samenwerken met de dierenbescherming. Het betreft een lerend netwerk. De jaarplannen dienen op elkaar afgestemd te worden. Maatregelen: Ketenoverleg dierenasiel, dierenambulance, vogelopvang en dierenbescherming (twee keer per jaar en ad-hoc) 8.2 Voorlichting Voorlichting is belangrijk om het dierenwelzijn te bevorderen. Hierdoor wordt kennis verspreid over gezondheid en welzijn van dieren. De gemeente Zaanstad kan zo op een relatief eenvoudige wijze al een bijdrage leveren aan een beter welzijn van dieren. Door voorlichting te geven worden de projecten van de diverse dierenwelzijnsorganisaties beter bekend. Op de website van Zaanstad zal het onderwerp dierenwelzijn worden toegevoegd. Hierbij worden links gemaakt naar alle dierenwelzijnsorganisatie die in de gemeente Zaanstad aanwezig zijn. Een overkoepelende dierenagenda wordt gemaakt met alle data van bijeenkomsten of evenementen waar dieren bij betrokken zijn. Alle dierenorganisaties kunnen hier hun bijdrage aan leveren (bijvoorbeeld 4 oktober dierendag, kinderboerderijenweekend en de open dagen van het dierenasiel). Maatregelen: Voorlichting geven in krant en op website over diverse onderwerpen Op website links plaatsen van de dierenwelzijnsorganisatie binnen de gemeente Zaanstad Gemeentegids voorzien van dierenwelzijnonderwerpen Dierenagenda Zaanstreek Definitief 29

33 9 Planning maatregelen en financien 9.1 Planning maatregelen Hieronder worden alle maatregelen genoemd. De genoemde jaren zijn indicatief. Er zijn maatregelen die elk jaar weer terugkomen. Maatregelen Wie Opvang dieren Vogelopvang Dierenasiel Dierenambulance Stimuleren certificering asiel en pensions Ketenoverleg Omzetten subsidie vogelopvang en dierenasiel in een opdrachtgever/opdrachtnemer overeenkomst Subsidieovereenkomst tussen dierenambulance en gemeente sluiten Preventie zwerfdieren Stimuleren chippen honden en katten Voorlichting nut castratie/sterilisatie Voorlichting impulsaankopen Voorlichting terugvinden van huisdieren Voorlichting voorkoming loslaten exoten Hondenbeleid evalueren Folder spelregels hondenbezit etc. Uitvoeren onderzoek en opstellen Ganzenbeheerplan Uitvoeren maatregelen n.a.v. ganzenbeheerplan Stimuleren vogels in de wijk Stimuleren plaatsen nestkasten Actieplan stadsvogels Folder dakpannen gierzwaluwen en huismussen Folder huismussen Vogelcongres Geen vergunning vuurwerk in broedseizoen Voorlichting bescherming vogels Flora en Faunawet Dierenwelzijn laten meewegen in vergunningen bestemmingsplanprocedures Opstellen Natuuratlas Zaanstad Vogelopvang Dierenasiel Dierenambulance Dierenasiel/ Gemeente Zaanstad (Milieu) Asiel/ambulance/DB/ vogelopvang Gemeente Zaanstad (Milieu) Gemeente Zaanstad (Milieu) Asiel/ambulance/DB Asiel/ambulance/DB LICG Asiel/ambulance/DB Asiel/ambulance/DB Gemeente Zaanstad (Beheer) Gemeente Zaanstad (Beheer) ZNMC ZNMC (PM) Vogelbescherming ZNMC ZNMC ZNMC ZNMC Gemeente Zaanstad (Milieu) l.s.m. Vogelbescherming Gemeente Zaanstad (Milieu) ZNMC Definitief 30

34 Beheer openbare ruimte Onderzoek nut en noodzaak groenstructuurplan Onderzoek baggerprotocol t.b.v. behoud vissen en amfibieen Ecologische oevers Voorlichting gemeentegids, internet Gemeente Zaanstad (Stad) Gemeente Zaanstad (Beheer) Gemeente Zaanstad (Beheer) Meldpunt dierenmishandeling Aanspreekpunt dierenwelzijn Links met dierenwelzijnsorganisaties Dierenagenda Zaanstreek Onderzoek bestemmingsplan en ontmoediging bio-industrie en proefdierbedrijven Onderzoek aanpassen visvergunning Voorlichting tegengaan vissenleed/hengelen Onderzoeken hoe de samenwerking tussen de verschillende controle-instanties kan worden verbeterd Onderzoek naar dierplagen en diervriendelijke manier van bestrijding Gemeente Zaanstad (Milieu) Gemeente Zaanstad (Milieu) Gemeente Zaanstad (Milieu) ZNMC Gemeente Zaanstad (Milieu) Gemeente Zaanstad (MilieuVZNMC Visbescherming Gemeente Zaanstad (Milieu) Gemeente Zaanstad (Milieu, afdeling Beheer, afdeling Communicatie)/ ZNMC, 9.2 Financien Wat betreft de planning en financien is de beleidsnota Dierenwelzijn gebaseerd op het toegekende financiele kader van de raad. In deze nota zijn geen nieuwe beleidsonderwerpen opgenomen waarvoor extra geld vrijgemaakt moet worden. Beschikbaar in begroting Dierenwelzijn Subsidies maatschappelijke ondersteuning en welzijn Afvalstoffenheffing Totaal Voor 2010 zijn de bedragen nog onbekend omdat de subsidie voor de vogelopvang en het dierenasiel omgezet wordt in een opdrachtgever/opdrachtnemer overeenkomst. De vanuit de afvalstoffenheffing voor de Dierenambulance staat hier los van. Zij zullen in 2010 net zoals in subsidie krijgen. De bedragen genoemd in onderstaand financieringsoverzicht zijn in hoofdzaak indicatieve bedragen gebaseerd op voorgaande jaren. Ook is weergegeven uit welke begrotingsposten bepaalde maatregelen worden gefinancierd. Definitief 31

35 Jaar Dierenwelzijn Vogelopvang Kinderboerderijen onderzoek Kinderboerderijen maatregelen Ganzenbeheerplan Vogelcongres, actieplan stadsvogels Dierplagen Voorlichting Overige kosten Subsidies maatschappelijke ondersteuning en welzijn Dierenasiel Afvalstoffenheffing Dierenambulance Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Het voorstel is om jaarlijks de nota Dierenwelzijn te evalueren op het effect van beleid, de behaalde resultaten en benodigde financiele middelen voor de maatregelen. Definitief 32

36 Afkortingenlijst AID AMvB APV AWB B&W Beheer Algemene Inspectiedienst Algemene Maatregel van Bestuur Algemeen Plaatselijke Verordening Algemene Wet Bestuursrecht Burgermeester en Wethouders afdeling Beheer van de sector Realisatie & Beheer, dienst Wijken, gemeente Zaanstad Communicatie afdeling Communicatie, Concernstaf, gemeente Zaanstad DB DEC EU FDN FFW GS GWWD HVZ LID LICG LNV Milieu PM WZ NME SKBN SVZ VDZ Wvw Wm VOND WOD ZNMC ZNMO ZSD Dierenbescherming Dier Experimenten Commissie Europese Unie Federatie Dierenambulances Nederland Flora- en FaunaWet Gedeputeerde Staten van Noord-Holland Gezondheid- en WelzijnsWet voor Dieren Hengelsport Vereniging Zaanstreek Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit afdeling Milieu van de sector Ruimte & Milieu, dienst Wijken, gemeente Zaanstad Pro Memorie afdeling Welzijn en Zorg van de sector Maatschappelijke Ontwikkeling, dienst Wijken, gemeente Zaanstad Stichting Natuur & Milieu Educatie Stichting KinderBoerderijen Nederland Stichting Vogelopvang Zaanstreek Vereniging Dierenambulance Zaanstreek Wegenverkeerswet Wet milieubeheer Vereniging van Opvangcentra van Niet-gedomesticeerde Dieren Wet Op de Dierproeven Zaans Natuur & Milieu Centrum Zaanse Natuur en Milieu Overleg Zaanse Stichting Dierenzorg Definitief 33

37 10 Referenties Aanbevelingen gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid, Dierenbescherming, oktober Dierenwelzijn, een inventarisatie, gemeente Zaanstad, oktober Collegeprogramma 'De Zaankanters maken de streek', gemeente Zaanstad, april Algemene Plaatselijke Verordening (APV), gemeente Zaanstad. Goede raad is duurzaam, ZNMO, Zaanse Natuur en Milieu Overleg, voorjaar Dierenwelzijn in provincie en gemeente, het juridische kader. Definitief 34

38