Bostypes: deel 2 Voedselrijke types. Bosgemeenschappen

Transcriptie

1 Bostypes: deel 2 Voedselrijke types

2 Ga naar en druk op het slotje

3 Vul hier het sleutelwoord in = eenbes en druk op toon pagina

4 Alle bossen k. = kensoort tr. = transgrediërend zw. = zwak differentiërend Grote Brandnetel Hondsdraf tr. Kleefkruid Speenkruid tr. Ruw beemdgras Gele dovenetel tr. Bosanemoon tr. Moerasspirea tr. Geel nagelkruid tr. Pinksterbloem tr. Voedselrijke bossen Bochtige smele tr. Wilde lijsterbes tr. Zomereik tr. Pijpenstrootje tr. Amerikaanse vogelkers tr. Brede stekelvaren tr. Sprokenhout tr. Amerikaanse eik Smalle stekelvaren tr. Blauwe bosbes Voedselarme bossen

5 Gerangschikt volgens indicator waarde (uit de kruidlaag) Kensoort = - indicatorwaarde 0,5 (in een typegroep) - presentie 10 % Transgrediërend ook kenmerkend voor lager niveau Zwak differentiërende soorten differentiërend t.o.v een bepaalde type groep maar hogere indicatorwaarde in andere typegroep Grote Brandnetel Hondsdraf tr. Kleefkruid Speenkruid tr. Ruw beemdgras Gele dovenetel tr. Bosanemoon tr. Moerasspirea tr. Geel nagelkruid tr. Pinksterbloem tr.

6 Naar begin sleutel Voedselrijke bossen Veldhondstong k. Witte winterpostelein k. Zandzegge k. Zandmuur k. Wilde asperge k. Heggerank k. Veldereprijs k. Muurpeper k. Duindoorn k. Klein streepzaad k. A. Esdoorn-Abelenbos k. = kensoort tr. = transgrediërend zw. = zwak differentiërend Wolfspoot Bitterzoet Moeraswalstro tr. Gele lis Reuzenbalsemien tr. Haagwinde Riet Waterpeper tr. Gewone smeerwortel Blaartrekkende boterbloem B. Wilgenvloedbos C. Elzenbroekbos Hondsdraf tr. Speenkruid tr. Gele dovenetel tr. Bosanemoon tr. Geel nagelkruid tr. Groot heksenkruid Klimop tr. Drienerfmuur Gevlekte aronskelk Ruwe smele Andere voedselrijke bossen

7 Naar begin sleutel Wilgenvloedbos Elzenbroekbos Reuzenbalsemien k. Bittere veldkers k. Ridderzuring k. Spindotterbloem k. Gevleugeld sterrenkroos k. Waterpeper Zwart tandzaad k. Gele waterkers k. Groot moerasscherm Waterereprijs B. Wilgenvloedbos Moeraswalstro k. Blauw glidkruid k. Grote kattenstaart k. Watermunt k. Elzenzegge k. Hennegras k. Mannagras k. Melkeppe k. Rietgras k. Hop k. C. Elzenbroekbos

8 Naar begin sleutel Andere voedselrijke bossen Grote brandnetel Hondsdraf tr. Kleefkruid Speenkruid Ruw beemdgras tr. Moerasspirea tr. Gewone engelwortel tr. Slanke sleutelbloem tr. Muskuskruid Gewone berenklauw D. Essen-Elzenbos E. Iepen-Essenbos Gele dovenetel tr. Wilde hyacint tr. Bosanemoon tr. Gewone salomonszegel Wijfjesvaren tr. Bosgierstgras Witte klaverzuring tr. Klimop Bosviooltje Gewone esdoorn F. Esdoornen-Essenbos G. Essen-Eikenbos

9 Naar begin sleutel D. Essen-Elzenbos E. Iepen-Essenbos Hondsdraf Ruw beemdgras zw. Moerasspirea Gewone engelwortel Slanke sleutelbloem k. Dagkoekoeksbloem k. Gewone hennepnetel k. Kruipende boterbloem Pinksterbloem zw. Kruipend zenegroen Klimopereprijs k. Look-zonder-look Zevenblad k. Ruwe iep k. Aalbes Dauwbraam zw. Ruig viooltje Vingerhelmbloem Sneeuwklokje Maarts viooltje D. Essen-Elzenbos E. Iepen-Essenbos

10 Naar begin sleutel F. Esdoornen-Essenbos G. Essen-Eikenbos Rode kamperfoelie k. Muursla k. Kruisbes Lievevrouwbedstro k. Gele kornoelje k. Boskortsteel k. Bosrank k. Noordse esdoorn k. Wilde kardinaalsmuts k. Bosroos k. F. Esdoornen-Essenbos Gele dovenetel Wilde hyacint k. Bosanemoon Wijfjesvaren Witte klaverzuring Daslook k. Kleine maagdenpalm k. Grote muur k. Wilde narcis G. Essen-Eikenbos

11 Naar begin sleutel Voedselarme bossen Adelaarsvaren k. Lelietje-van-dalen k. Dalkruid k. Ruige veldbies Gladde witbol Wilde kamperfoelie Valse salie k. Beuk k. Pilzegge k. Bosgierstgras zw. H. Eiken-Beukenbos Bochtige smele tr. Pijpenstrootje tr. Zomereik Amerikaanse vogelkers tr. Wilde lijsterbes tr. Sprokenhout tr. Brede stekelvaren tr. Amerikaanse eik tr. Blauwe bosbes tr. Smalle stekelvaren tr. I. Dennen-Eikenbos J. Berken-Elzenbos

12 Naar begin sleutel Dennen-Eikenbos Berken-Elzenbos Bochtige smele k. Amerikaanse vogelkers k. Wilde lijsterbes k. Amerikaanse eik k. Sporkenhout k. Brede stekelvaren k. Blauwe bosbes k. I. Dennen-Eikenbos Pijpenstrootje Pitrus Grote wederik zw. Moerasstruisgras k. Smalle stekelvaren k. Wilde gagel Zwarte zegge Zompzegge Snavelzegge Biezenknoppen J. Berken-Elzenbos

13 De voedselrijke bossen Op voedselrijkere bodem Structuurrijk (veel lagen) Soortenrijk Voorjaarsbloeiers kunnen zeer talrijk zijn Gewone vlier en Gewone es

14 De voedselrijke bossen Klimop en Hondsdraf

15 De bostypegroepen van de voedselrijke bossen A: Esdoornen-Abelenbos (kustbossen) B: Wilgenvloedbos C: Elzenbroekbos D: Essen-Elzenbos E: Iepen-Essenbos F: Esdoornen-Essenbos (kalkbos) G: Essen-Eikenbos

16 Groep A: Esdoorn-Abelenbos met Veldhondstong en Witte winterpostelein Maar 1 type in de groep Meestal aan de kust Soorten van kalkhoudend zand Zoals: Veldhondstong, Witte winterpostelein, Duindoorn, Wilde liguster, Gewone ossentong Maar ook: zandzegge, Muurpeper, Heggerank Gewone esdoorn en Grauwe abeel worden de belangrijkste boomsoorten Overgang tussen duinstruweel en Iepen-Essenbos

17 Wilde liguster Veldhondstong

18 Groep B: Wilgenvloedbossen met Reuzenbalsemien en Bittere veldkers - rivierbegeleidend, vaak overstroomd - zeer dynamisch (zowel bos als struweel), pionierkarakter - voedselrijk - zachthoutooibos (wilg, populier)

19 B: Wilgenvloedbossen - < 0,1% Vlaamse bosareaal - Schietwilg komt meest voor

20 B: Wilgenvloedbossen Zwarte populier (op grof zand of grind : Schietwilg meer op slijk) ondergroei = voedselrijke, natte ruigte vele en fijne zaden + afgebroken takken natuurontwikkeling in overstromingsgebieden

21 B: Wilgenvloedbos, ondergroei Reuzenbalsemien Bittere veldkers Grote brandnetel Bitterzoet Ridderzuring Haagwinde Waterpeper

22 B: Wilgenvloedbos Verdroging, bedijking D: Essen-Elzenbos of E: Iepen-Essenbos

23 Groep C: Elzenbroekbossen - zeer nat, alleen s zomers een beetje droger - veenvorming, organische bodem - structuurrijkdom : eilandjes Tervuren

24 Groep C: Elzenbroekbossen 1,8% Vlaamse bosareaal natuurbehoudsbelang Zwarte els gewoonlijk dominant, ook Grauwe wilg en hybriden vaak erg onstabiel, lage dominante hoogte, hakhout Tervuren

25 Groep C: Elzenbroekbossen Vele niet aan bos gebonden moerasplanten Elzenzegge wel typisch zeer hoge natuurbehoudswaarde eindstadium successie Verdroging Elzen-Essenbos of Berken-Elzenbos

26 Groep C: Elzenbroekbossen Moeraswalstro Wolfspoot

27 Groep C: Elzenbroekbossen Blauw glidkruid Bitterzoet

28 C: Elzenbroekbossen, types 1. met Pluimzegge en Moerasvaren 2. met Melkeppe en Wateraardbei 3. met Hop en Moerasspirea

29 C 1: Elzenbroek met Pluimzegge Zeer nat en Moerasvaren Ontstaat uit rietlanden of zeggemoerassen Moerasvaren, Pluimzegge en Koninginnekruid zijn karakteristiek Pitrus, Elzenzegge en Rietgras ontbreken

30 pluimzegge

31 C 2: Elzenbroek met Melkeppe en Wateraardbei Het natste bostype dat we hebben Ontstaat uit verlanding van waterpartijen Soorten van al dan niet droogvallende wateren Melkeppe, Wateraardbei, Holpijp, Grote waterweegbree, Grote egelskop, Zompzegge Zuurder dan het type met Moerasvaren In de struiklaag vaak wilgen

32 Wateraardbei

33 Melkeppe Witte puntje met paarse schijn aan de achterkant

34 C 3: Elzenbroekbos met Hop en Moerasspirea Het meest voorkomende type Hop, Gewone braam, Grote brandnetel, Brede stekelvaren en Wijfjesvaren duiden op droger karakter Maar ook veel algemene vochtminnende soorten

35 Elzenbroek (en Berkenbroek) - Rompgemeenschap met Grote brandnetel vooral door voedselaanrijking en verdroging - Rompgemeenschap met Gewone braam vooral door verdroging en meer licht = zitten bij de Essen-Elzenbossen

36 Groep D: Essen-Elzenbos = het grootste deel van het Elzen-Vogelkersverbond (Alno-Padion) Elzen-Vogelkersverbond = 21,1% Vlaamse bosoppervlakte potentieel zeer soortenrijk en rijk aan structuur (Europese) Vogelkers bij ons enkel plaatselijk belangrijk

37 Groep D: Essen-Elzenbos rivier- en beekbegeleidend (overstromingen mogelijk) jonge, voedselrijke gronden (minerale bodem, snel verterend strooisel) Hoge basebezetting vaak jonge, pas aangelegde bossen (veel populier) Samen met Iepen-Essenbos gekenmerkt door vele nitrofiele kruiden Maar ook vochtminnende soorten En enkele oude bossoorten

38 Groep D: Essen-Elzenbos, nitrofiele soorten Grote brandnetel Kleefkruid Hondsdraf Gewone vlier Gewone hennepnetel Gewone bereklauw Kruipende boterbloem

39 Groep D: Essen-Elzenbos, vochtminnende soorten Moerasspirea Slanke sleutelbloem Pinksterbloem Kruipend zennegroen Kale jonker Speenkruid

40 Groep D: Essen-Elzenbos, oude bossoorten Bosanemoon Gele dovenetel Gewone salomonszegel Gevlekte aronskelk

41 D, type 1: Essen-Elzenbos: met Moerasspirea Gedegradeerde verruigd bostype Ontstaan uit alluviale bostypes maar ook uit elzenbroekbossen (verdroging) Vaak sterk gewijzigd door inplanting van populier Nitrofiele en vochtminnende soorten

42

43 D. types 2 en 3: Essen-Elzenbos Rompgemeenschap met Grote brandnetel gedomineerd door ruigtekruiden (geen voorjaarsbloeiers) algemeen in jonge bebossingen (>5% Vlaams bos) Rompgemeenschap met braam: door meer licht en/of verdroging

44 D. Type 4 Essen-Elzenbos met Goudveil en Reuzenpaardenstaart Bronbos (associatie Carici remotae-fraxinetum) - kalkrijk bronwater - zeer typisch en soortenrijk - zeldzaam (leemstreek), kleine oppervlaktes - in Vlaanderen zeer goed ontwikkeld - vaak smalle gordel langs de beek

45 Type 4 Essen-Elzenbos (Essenbronbos) Reuzenpaardenstaart Groenendaal

46 Type 4 Essen-Elzenbos (Essenbronbos) Verspreidbladig en Paarbladig goudveil

47 Type 5 Essen-Elzenbos met Bloedzuring = Associatie Vogelkers-Essenbos, Pruno-Fraxinetum Bloedzuring Beekbegeleidend : erosie en overslibbing Smalle lintjes en vlekjes, maar samen toch veel ha Grimminge

48 Type 5 Essen-Elzenbos met Bloedzuring Menging van : - stikstoflievende ruigtekruiden - voorjaarsbloeiers van oud bos - moerasplanten Tervuren

49 Type 6: Essen-Elzenbos met Gevlekte aronskelk Sterk gelijkend op type met Bloedzuring Meer in oudere bossen Meer oude bosplanten (Gele dovenetel, Gevlekte aronskelk, Bosbingelkruid) op rijke leembodems

50 Essen-Elzenbos: 6 types 1) met Moerasspirea 2-3) RG Brandnetel RG Braam 4) Goudveil en Reuzenpaardenstaart (bronbos) 5) met Bloedzuring 6) met Gevlekte Aronskelk

51 Groep E: Iepen-Essenbos Soortenrijke, sterk gestructureerde bossen Droger en meer uitgerijpt dan het Essen-Elzenbos Gladde iep

52 Groep E: Iepen-Essenbos vooral rivierbegeleidend (hardhoutooibos : es, iep,zomereik, esdoorn) overstromingen komen voor, maar niet zeer vaak grote grondwaterschommelingen zeer vruchtbare bodem Potentieel grote oppervlaktes nu vaak cultuurpopulier Kortenberg Bornem

53 Sneeuwklokje en Gewone vogelmelk Groep E:Iepen-Essenbos maar ook stikstoflievende ruigtekruiden

54 Groep E: Iepen-Essenbos Type 1: met Aalbes en Groot heksenkruid Aalbes Geel nagelkruid Groot heksenkruid Robertskruid Dauwbraam Grote brandnetel Zevenblad Hondsdraf Negatief gedefinieerd t.o.v. type 2 Type 2: met Klimopereprijs en Look-zonder-look Sneeuwklokje Vingerhelmbloem Gewone vogelmelk Speenkruid Aronskelk (Gevlekte en Italiaanse) Ook de soorten van het vorige type

55 Ribessen? Aalbes vochtige bossen (brede amplitude), Essen- Elzenbos en Iepen- Essenbos Zwarte bes natte bossen, Elzenbroek (cassisgeur, gele klierharen) Kruisbes drogere tot vochtige bossen (stekels), kalkbos

56 Groep E: Iepen-Essenbos Aalbes

57 Klimopereprijs

58 Vingerhelmbloem

59 Groep F: Esdoornen-Essenbos met Bosrank en Kruisbes = Kalkbos droge hellingen met kalk op geringe diepte soortenrijk zeldzaam in Vlaanderen (in het zuidoosten) Lievevrouwebedstro, Bosrank, Rode kamperfoelie, Wilde kardinaalsmuts, Heelkruid Staken van hakhoutbeheer dominantie van Klimop Dominantie Klimop verdwijnen van orchideeën

60 Rode kamperfoelie Lievevrouwbedstro

61 Groep G: Essen-Eikenbos = Eiken-Haagbeukenbos, Haagbeukenverbond (Carpinion betuli) In Vlaanderen regelmatig zonder Haagbeuk (wel toenemend) Gemengde loofbossen met aspectbepaling van Zomereik, Gewone es, Beuk of Gewone esdoorn

62 Groep G: Essen-Eikenbos waar de Beuk niet kan domineren door : (natuurlijk areaal/klimaat) tijdelijk stagnerend water op een dichte ondergrond (stuwwater, pseudogley, zware gronden, vaak greppels) hakhout/middelhout doorgaans geen climaxvegetatie

63 Groep G: Essen-Eikenbos is rijk aan : soorten (voorjaarsbloeiers) structuur (struiklaag) 7,8% Vlaamse bosoppervlakte Hazelaar en Gewone esdoorn zijn er nu talrijker dan Haagbeuk Groenendaal

64 Essen-Eikenbos Gele dovenetel en Boszegge

65 Groep G: Essen-Eikenbos oude bosstandplaatsen, oud bos-soorten minder stikstoflievende soorten / storingsindicatoren Donkersporig bosviooltje

66 Groep G: Essen-Eikenbos: 4 types 1. Type met Daslook 2. Type met Wilde hyacint 3. Type met Gewone salomonszegel en Wilde kamperfoelie 4. Type met Bosgierstgras en Witte klaverzuring

67 Type 1 Essen-Eikenbos met Daslook Baserijk Zeldzaam Daslook vaak dominant aan de voet van hellingen Andere soorten: Bosbingelkruid, Kleine maagdenpalm en soms Ruig Klokje

68 Type 2 Essen-Eikenbos met Wilde hyacint ten westen van Leuven, veel in de Vlaamse Ardennen Ook tapijten van Bosanemoon, waar Boshyacint niet dominant is

69 Type 3 Essen-Eikenbos met Gewone salomonszegel en Wilde kamperfoelie Zuurder type Voedsel- en soortenarmer, maar blijft relatief soortenrijk Tapijten van Bosanemoon komen voor

70 Type 4 Essen-Eikenbos met Bosgierstgras en Witte klaverzuring Overgang naar Eiken-Beukenbos Soorten van het Essen-Eikenbos: Speenkruid, Grote muur, Groot Heksenkruid Soorten van het Eiken-Beukenbos: Bosgierstgras, Witte klaverzuring, Ruige veldbies, Valse salie bosgierstgras

71 De bostypegroepen van de voedselrijke bossen A: Esdoornen-Abelenbos (kustbossen) B: Wilgenvloedbos C: Elzenbroekbos (3 types: Pluimzegge, Melkeppe, Hop) D: Essen-Elzenbos (6 types: Moeraspirea, Grote brandnetel, braam, Goudveil, Bloedzuring, Gevlekte Aronskelk) E: Iepen-Essenbos (2 types: Aalbes, Klimopererpijs) F: Esdoornen-Essenbos (kalkbos) G: Essen-Eikenbos (4 types: Daslook, Wilde hyacint, Gewone salomonszegel, Bosgierstgras)