ESL-16. Edo Hulsebos. Mei 2010

Maat: px

Weergave met pagina beginnen:

Download "ESL-16. Edo Hulsebos. Mei 2010"

Monique de Boer
9 jaren geleden
Aantal bezoeken:

1 ESL-16 Edo Hulsebos Mei

2 Eigenschappen Lijnbron ESL met 180 x 16 cm draadstator Spacing ca. 2 mm Relatief slap gespannen folie met siliconen dotjes ESL element van aluminium h-profiel en 8 mm Trespa dwarslatjes Beuken frame met aluminium U-profiel 28x220 cm 3-voudige segmentatie (5x8 draden) Step-up 2x Audiostatic trafo per speaker, 1:150 totaal RCLC-parallelkring in primaire tak ter verbetering impedantiegedrag en bandbreedte, deze heb ik later geschrapt omdat het niet lekker klonk Bi-amping: 1 versterker per trafo, minimale impedantie is 11 Ohm per versterker bij 18 khz Demping folieresonantie d.m.v. parametrisch eq filter in digitale crossover. Geen dempingsdoekje omdat dit de transparante klank van de ESL wat aantast in mijn beleving. Verhoogde belastbaarheid (trafoverzadiging/membraanuitslag) door highpass filter (bij100 Hz) in digitale crossover Dynamische gesloten subwoofer voor laagweergave (digitale crossover, <100 Hz) Rendement van 80 db bij 2.83 Volt op 2 meter luisterafstand (vergelijkbaar met 86 db conventioneel op 1 meter bij 2.83 Volt) Techspray Licron Crystal membraan coating Traploos regelbare hoogspanningsunit, met auto power on/off optie 2

draden) Step-up 2x Audiostatic trafo per speaker, 1:150 totaal RCLC-parallelkring in primaire tak ter verbetering impedantiegedrag en bandbreedte, deze heb ik later geschrapt omdat het niet lekker

3 Segmentatie Het betreft een 3-voudige segmentatie (5x8 draden). Het te veel aan hoog wordt gecompenseerd door de CRLC-kring in de primaire tak. De primaire tak is dubbel uitgevoerd om bi-amping mogelijke te maken. De gebruikte trafo s zijn van Audiostatic. Wellicht dat ik later andere trafo s ga gebruiken. Uiteindelijk ben ik toch van deze CRLC-kring afgestapt, omdat het niet helemaal lekker klonk. Maar daarover meer aan het einde van dit document. 3

De primaire tak is dubbel uitgevoerd om bi-amping mogelijke te maken. De gebruikte trafo s zijn van Audiostatic.

4 Simulatie met CRLC-kring en stepup 90 ESL output at 2.83 Volt SPL (db) frequency (Hz) 70 ESL impedance impedance (Ω) frequency (Hz) Deze simulatie combineert zowel de segmentatie van de ESL, de CRLR kring als de Audiostatic stepuptrafos. In de bovenste grafiek staat de geluidsdruk bij 2.83 Volt op 2 meter luisterafstand met om de 5 graden azimuth een curve (0,5,10,15,20,25,30,35,40,45,50,55 en 60 graden). De frekwentie-responsie loopt en tikkeltje op omdat in deze simulatie geen rekening is gehouden met de slanke baffle die de ESL krijgt. Deze baffle zorgt ervoor dat het laag een db of 2 toeneemt. Dit is het impedantiegedrag van de ESL+trafo+kring. Een minimum impedantie van 4.5 Ohm. Bij bi-amping wordt dit dus 9 Ohm per trafo/versterker. Een zeer vriendelijke last dus voor de versterker. 4

segmentatie van de ESL, de CRLR kring als de Audiostatic stepuptrafos. In de bovenste grafiek staat de geluidsdruk bij 2.

5 Hoogspanningsunit De hoogspanningsunit wordt traploos regelbaar en krijgt wellicht een auto power on-off optie. De hoogspanningsunit wordt dan een variant op en combinatie van de volgende twee schakelingen: De printen hiervoor ga ik zelf ontwerpen en etsen. 5

De hoogspanningsunit wordt dan een variant op en combinatie van

6 Versterker en digitale crossover De digitale crossover voorversterker en 6-kanaals eindversterker zijn zelf gebouwd op basis van een Berhinger DSP-board. Deze set is in staat om een digital gefilterd 3- weg systeem aan te sturen en zal de biamping, folieresonantie-compensatie en highpass filtering van de ESL s verzorgen i.c.m. de aansturing van de stereo subwoofer. Hier een korte impressive van de versterkercombinatie. De voorversterker heeft alleen digitale ingangen, bevat de Berhinger DSP module, de Pilgham SPDIF receiver module, een relais-geschakelde logaritmische-ladder volume regelaar naar het idee van Jos van Eijndhoven en met discrete transistoren opgebouwde uitgangstrappen. Bediening via afstandsbediening De eindversterker is een 6-kanaals minimalistisch N-channel Mosfet ontwerp, een variant op een versterkerontwerp van Anthony Holton (aussieamplifiers.com). Eventueel ga ik mijn stereo subwoofer inzetten voor het sub-laag (<100 Hz). Deze subwoofer is ontworpen om achter een flatpanel scherm te plaatsen. Het voordeel is dat deze sub minder bonkerig klinkt omdat hij niet op de grond staat. (kamerakoestiek, roommodes). Als deze sub niet goed integreert met de ESL s, ga ik wellicht 2 cubusvormige dipool-subs maken 6

Hier een korte impressive van de versterkercombinatie.

7 7

8 8

9 De bouw Voor de constructive van de ESL gebruik ik een h-profiel i.c.m. 8 mm dit trespa (HPL). De trespa latjes worden met een schroef vastgezet in het profiel. Stap 1: het zagen van de trespa dwarslatjes met cirkelzaag en zaagmal 9

10 Stap 2: het schuren van de dwarslatjes met de bandschuurmachine Stap 3: het boren van de schroefgaatjes (3 mm) in de aluminium profielen met een kolomboor en een boormal 10

11 Stap 4: het boren van de schroefgaatjes (2.5 mm) in de trespa dwarslatjes met een kolomboor en latjeshouders 11

12 Stap 5: het boren van de draadgaten aan de hand van wederom een boormal Door de schroefdraad (M6) stel ik de positie van het te boren gat in: 1 omwenteling is keurig 1 mm. Na het boren de scherpe randjes nog afronden met een verzinkboor. 12

van het te boren gat in: 1 omwenteling is keurig 1 mm.

13 Stap 6: het in elkaar schroeven van de statorhouders Stap 7: het etsen en verlijmen van de printplaten 13

14 Stap 8: het rijgen en schoonmaken van de statordraden Stap 9: het strippen en vastsolderen van de statordraden 14

15 15

16 16

17 Stap 10: het verlijmen van de statordraden. 17

18 18

19 Stap 11: het monteren van de 3mm trespa afstandhouders Stap 12: het plaatsten en solderen van de segmentatieweerstanden 19

20 Stap 13: het aanbrengen van de hoogspannings-koperfolie 20

21 Stap 14: het aanbrengen van de dubbelzijdige tape en de dotjes De 6mu mylar folie heb ik op een schoongemaakte laminaatvloer met breed plakband op mijn gevoel rondom opgespannen en daarna de elementen met dubbelzijdig tape erop gedrukt. Naderhand zijn deze voorzien van Techspray Licron Crystal Clear coating. De resonantie van de folies ligt op 40 Hz, maar dit zal naar verwachting nog iets dalen in de loop der tijd. 21

22 De Hoogspanningsunit De hoogspanningsunit is voorzien van auto power on/off optie en 5kHz oscillator. De hoogspanning is traploos regelbaar van 1250 tot 6000 Volt. 22

23 De Frames De framedelen zijn gemaakt van geolied beuken. De onderste helft van de voet is gevuld met schelpenzand voor stabiliteit/gewicht. De frames worden in elkaar geschroefd met 6 messing bouten en bijpassende cylinders. 23

24 Voor de staanders is gekozen voor een combinatie van beuken en een aluminium U-profiel. De boutjes aan de achterzijde dienen om de losse statorhelften op elkaar te klemmen en op de juiste plek te fixeren. De statorhelften blijven namelijk los. 24

25 Het eindresultaat Uiteindelijk vond ik de versie met RCLC-kring niet helemaal goed klinken: te veel en te scherp/hard hoog/midden. Daarom heb ik de RCLC-kring verwijderd en 84 kohm weerstanden toegevoegd. De bandbreedte is nu iets krapper (-2 db bij 20 khz), maar het klinkt een heel stuk natuurlijker en losser. Dit heeft geen nadelige invloed op de impedantie in het hoog, dankzij de zeer lage paracitaire capaciteit van de Audiostatic trafo s: 11 Ohm per trafo impedantie-minimum bij 18 khz! Verder zijn er nog een aantal kleine correcties gemaakt met de digitale crossover en heb ik ook de gesloten subwoofer aangesloten. De ESL s komen in mijn woonkamer behoorlijk laag: 40 Hz zonder afval. Ik vind het diep-laag uit mijn dynamische sub echter een stuk fraaier/losser klinken. Ik heb eigenlijk geen problemen ondervonden met het combineren van deze dynamische sub met de ESL: hij integreert mooi. Ik moest wel even de looptijd corrigeren. Kantelpunt ligt bij 100 Hz, de ESL heeft een 1 e orde highpass en de sub een 2 e orde Buttersworth. 25

26 26

27 27

28 28

29 29

30 30

Vergelijkbare documenten

11 Elektrodynamische weergevers voor hybride systemen en subwoofers

11 Elektrodynamische weergevers voor hybride systemen en subwoofers In dit hoofdstuk worden vier dynamische weergevers besproken, die in combinatie met een ESL worden gebruikt. Voor deze luidsprekers is