GROOTMAARSCHALK VAN HET HOF

Transcriptie

1 ALGEMEEN RIJKSARCHIEF EN RIJKSARCHIEF IN DE PROVINCIËN ARCHIEF VAN HET KONINKLIJK PALEIS INVENTARISSEN 7 INVENTARIS VAN HET ARCHIEF VAN HET DEPARTEMENT VAN DE GROOTMAARSCHALK VAN HET HOF PERIODE VAN HET REGENTSCHAP ( ) door Baudouin D HOORE Brussel 2007

2

3 INVENTARIS VAN HET ARCHIEF VAN HET DEPARTEMENT VAN DE GROOTMAARSCHALK VAN HET HOF PERIODE VAN HET REGENTSCHAP ( )

4 ALGEMEEN RIJKSARCHIEF EN RIJKSARCHIEF IN DE PROVINCIËN ARCHIEF VAN HET KONINKLIJK PALEIS INVENTARISSEN 7 Algemeen Rijksarchief D/2007/531/047 Bestelnummer: Publ Algemeen Rijksarchief Ruisbroekstraat Brussel De volledige lijst van onze publicaties kan u gratis bekomen op eenvoudig verzoek ([email protected]) of raadplegen op internet (

5 ALGEMEEN RIJKSARCHIEF EN RIJKSARCHIEF IN DE PROVINCIËN ARCHIEF VAN HET KONINKLIJK PALEIS INVENTARISSEN 7 INVENTARIS VAN HET ARCHIEF VAN HET DEPARTEMENT VAN DE GROOTMAARSCHALK VAN HET HOF PERIODE VAN HET REGENTSCHAP ( ) door Baudouin D HOORE Brussel 2007

6

7 Inhoudsopgave INLEIDING 9 1. Identificatie van het bestand 9 2. Context Archiefvormer Institutionele en biografische informatie Historiek van het bestand Inhoud en structuur Inhoud Structuur Aanverwante bestanden Toegankelijkheid Bibliografie Opmerkingen over de ordening en beschrijving Archiefschema 25 INVENTARIS Indicateurs en repertoria Troonsbestijgingen, verjaardagen en naamfeesten Belgisch Koningshuis september 1944 : Eedaflegging van de Prins-Regent februari : verjaardag van het overlijden van koning Albert I juli : Nationale Feestdag juli : verjaardag van koningin Elisabeth augustus : verjaardag van het overlijden van koningin Astrid 31 5

8 7 september : verjaardag van prins Boudewijn, Hertog van Brabant september : verjaardag van het overlijden van koningin Marie- Henriette oktober : verjaardag van de Prins-Regent oktober : verjaardag van prinses Joséphine-Charlotte 32 3 november : verjaardag van de Koning 32 4 november : naamfeest van de Prins-Regent november : Feest van de Koning november : naamfeest van koningin Elisabeth Buitenlandse vorstenhuizen Eretekens Belgisch koningshuis Buitenlandse vorstenhuizen Naam, titels en wapenschilden Belgisch koningshuis Buitenlandse vorstenhuizen Overlijden van personaliteiten Buitenlandse reizen Officiële reizen Semi-officiële reizen Privé reizen Binnenlandse verplaatsingen Bezoeken van de Prins-Regent Vertegenwoordigingen Regering Briefwisseling met de Minister van Buitenlandse Zaken Préséances en ambtsbevoegdheden Nieuwjaarsrecepties 41 6

9 12. Ontvangsten aan het Hof Bezoeken van buitenlandse staatshoofden en regeringsleiders Officiële bezoeken Semi-officiële en incognito bezoeken Verplaatsingen via de Belgische grenzen Bezoeken van buitenlandse zendingen en personaliteiten Audiënties Personeel van het Hof Diverse inlichtingen Diverse aanvragen Felicitaties en rouwbetuigingen Felicitaties Rouwbetuigingen Huldeblijken Blijken van loyauteit Geschenken Persoonlijke briefwisseling met de Prins-Regent Persoonlijke dossiers van de Grootmaarschalk van het Hof en van de Ceremoniemeester van het Hof Protocol en principiële kwesties Bezoeken aan de koninklijke serres te Laken en aan de paleizen Documentatie over het buitenland 62 7

10 26. Oorlogsomstandigheden Gevangenschap van de Koninklijke Familie in Duitsland en bevrijding 63 CONCORDANTIES 65 INDEX OP PERSOONS- EN PLAATSNAMEN 73 ZAKENINDEX 79 8

11 INLEIDING 1. Identificatie van het bestand B Archief van het Koninklijk Paleis Archief van het Departement van de Grootmaarschalk van het Hof Periode van het Regentschap Nummers (5 m.) 2. Context 2.1. Archiefvormer Departement van de Grootmaarschalk van het Hof Institutionele en biografische informatie * Institutionele informatie Het Departement van de Grootmaarschalk van het Hof was tot september 2006 protocolair het eerste departement binnen het Huis van de Koning 1. De taak van de Grootmaarschalk bestond in het regelen van alle openbare activiteiten van de Koning in zijn hoedanigheid van Staatshoofd en als symbool en vertegenwoordiger van de Natie. Ook de activiteiten van de Koningin, al dan niet samen met de Koning, werden door de Grootmaarschalk geregeld. Alle plechtigheden die worden gehouden in het Koninklijk Paleis behoorden eveneens 1 De drie andere departementen waren : het Kabinet van de Koning, het Militair Huis van de Koning en de Civiele Lijst. Zie MOLITOR A., La fonction royale en Belgique, Brussel, 1994 (2 de ed.), p

12 tot zijn verantwoordelijkheid, evenals de coördinatie van de activiteiten van de Vorsten met die van de andere leden van de Koninklijke Familie 2. De openbare activiteiten van het Staatshoofd zijn zeer uiteenlopend : officiële buitenlandse reizen, verplaatsingen in België (Blijde Intredes, bezoeken bedoeld voor informatie of aanmoediging), deelname aan wetenschappelijke vergaderingen of herdenkingen, aan colloquia of ronde tafels, nationale ceremonies, ontvangst van de geloofsbrieven van buitenlandse ambassadeurs en alle recepties en concerten georganiseerd te Brussel en te Laken. De Grootmaarschalk kon het Staatshoofd ook suggesties doen voor audiënties. De organisatie van de audiënties was dan ook niet het monopolie van het Kabinet. Het is duidelijk dat de bevoegdheden van de Grootmaarschalk een zeer brede waaier aan activiteiten dekte. Aan hem om de activiteiten te organiseren, om een selectie te maken in de talrijke verzoeken die aan het Staatshoofd werden gericht, waarbij uiteindelijk naar een evenwicht werd gestreefd tussen de aanvaarde en de geweigerde uitnodigingen en tussen de taalgemeenschappen. Een echt puzzelwerk waarbij de Grootmaarschalk talrijke contacten diende te leggen met de regering, met de provinciegouverneurs, de burgemeesters, de directeurs van bedrijven of scholen, en met de rijkswacht. Om zijn activiteiten uit te voeren, beschikte de Grootmaarschalk over een beperkt aantal medewerkers : de Ceremoniemeester (thans Protocolchef genoemd), de Commandant van de Koninklijke Paleizen, een Adviseur en de Secretaris van de Koningin. Ze worden geholpen door secretariaatspersoneel 3. Ten tijde van het Regentschap werd de Grootmaarschalk enkel bijgestaan door de Ceremoniemeester en door de Commandant van de Paleizen. Reeds in 1942 hadden bepaalde parlementairen overwogen om prins Karel tot Regent aan te stellen tot de meerderjarigheid van zijn neef prins Boudewijn. Doordat Leopold III en zijn gezin daags na de geallieerde invasie in Normandië op 6 juni 1944 werden weggevoerd naar Duitsland, bevonden ze zich niet in België bij de bevrijding in september MOLITOR, op. cit., p MOLITOR A., op. cit., p VELAERS J. en VAN GOETHEM H., Leopold III, de Koning, het Land, de Oorlog, Tielt, 1994, p ,

13 Aangezien de Koning zich, als gevangene van de Duitsers, in de onmogelijkheid bevond om te regeren, werd gekozen om een regentschap in te stellen. Hiervoor werd geen beroep gedaan op koningin Elizabeth, maar op haar zoon, prins Karel, Graaf van Vlaanderen, die op 21 september 1944 de eed aflegde als Prins-Regent. Op die dag ving de periode van het Regentschap aan, die zou duren tot en met 20 juli 1950, toen het Regentschap werd beëindigd door de Verenigde Kamers. De volgende dag zette Leopold III terug voet op Belgische bodem na zes jaar afwezigheid 5. * Biografische informatie A. Graaf Louis Cornet de Ways-Ruart Graaf Louis Cornet de Ways-Ruart werd op 25 september 1934 aangesteld als Grootmaarschalk van het Hof, in opvolging van graaf Philippe de Lannoy. Hij was toen ere luitenant-kolonel van de infanterie 6. Graaf Cornet ontpopte zich snel tot een zeer trouwe dienaar van Leopold III. Op 15 november 1941 was hij een van de eersten aan wie de Koning meedeelde dat hij op 6 december burgerlijk wenste te trouwen met Lilian Baels. Ter voorbereiding van het huwelijk werd Cornet verzocht contact op te nemen met een aantal personen. Tijdens de huwelijksceremonie trad de Grootmaarschalk op als getuige van de bruidegom 7. Op 16 september 1944, kort na de bevrijding van België en de terugkeer van de regering Pierlot uit Londen, overhandigde graaf Cornet een exemplaar van het «Politiek Testament» van Leopold III aan veldmaarschalk Montgomery, die toen de hoogste geallieerde autoriteit in België was. Bedoeling was dat Montgomery het zou overmaken aan de Britse premier Churchill. De Koning mocht dan wel persoonlijk opdracht hebben gegeven aan Cornet om zijn Politiek Testament aan 5 VELAERS en VAN GOETHEM, op. cit., p AKP (Archief van het Koninklijk Paleis), Kabinet van de Koning, dynamisch archief, nr. IV C.I 7b. 7 RASKIN E., Prinses Lilian. De vrouw die Leopold III ten val bracht, Antwerpen, 1998, p. 116,

14 de Britten over te maken, dat dit gebeurde buiten het medeweten van de regering was grondwettelijk niet in orde. Het opzet van de onderneming mislukte bovendien omdat de Britten, die het document niet openbaar maakten, zich ergerden aan de inhoud, waaruit een onverzoenlijke koning naar voren kwam, overtuigd van het eigen gelijk en niet bereid om een verzoenend gebaar te stellen. In plaats van de Britten te bedanken voor hun inspanningen, noemde hij hen de nieuwe bezettingsmacht 8. Cornet deelde de Britse ambassadeur Knatchbull-Hugessen mee dat het voor Pierlot en Spaak onmogelijk was in de regering te blijven 9. Het gevolg was dan ook dat de Britten meer dan ooit achter Pierlot en zijn kabinet stonden. Het optreden van Cornet veroorzaakte heel wat onbegrip en verontwaardiging in de entourage van de pas aangestelde Prins-Regent. Vooral diens secretaris, André De Staercke die nog kabinetschef was geweest van Eerste Minister Pierlot in Londen sprak harde woorden aan het adres van Cornet 10. De Britse regering vroeg zich van haar kant af welke de positie van de Regent was ten aanzien van zijn regering. Op 14 maart 1945 werd Cornet op het matje geroepen bij de Prins-Regent, die toen reeds had uitgemaakt dat er een sanctie zou moeten worden getroffen. Na overleg met Eerste Minister Achiel Van Acker besloot de Prins reeds de volgende dag om Cornet op non-actief te stellen, zogezegd om gezondheidsredenen, kwestie van zo min mogelijk ruchtbaarheid aan de zaak te geven. Dat verhinderde de Koning later niet om, ondanks Cornets daad of ongetwijfeld juist daarom, hem weer in dienst te nemen 11. Toen Eerste Minister Van Acker op 4 juni 1945 naar Oostenrijk reisde voor een onderhoud met Leopold III, werd hij vergezeld door Cornet. Als trouw leopoldist bleef Cornet in dienst van de Koning, terwijl op het Paleis enige tijd 8 VELAERS en VAN GOETHEM, op. cit., p. 846, STENGERS J. en KURGAN-VAN HENTENRYK, G. (eds.), André de Staercke. Mémoires over het Regentschap en de Koningskwestie. Alles is voorbijgegaan als een schaduw, Tielt, 2003, p STENGERS J. en KURGAN-VAN HENTENRYK, G. (eds.), op. cit., p STENGERS J. en KURGAN-VAN HENTENRYK, G. (eds.), op. cit., p

15 onzekerheid was over de duur van zijn afwezigheid 12. Tot aan zijn overlijden op 29 januari 1950 bleef Cornet in Zwitserland bij de Koning. B. Baron Charles Papeians de Morchoven Op 25 september 1934, de dag waarop graaf Cornet werd benoemd tot Grootmaarschalk, ondertekende de jonge koning Leopold III ook het Koninklijk Besluit waarbij jonkheer Charles Papeians de Morchoven werd aangesteld tot Ceremoniemeester van het Hof, ter vervanging van graaf Maurice de Patoul. De 53-jarige Papeians had reeds een rijkgevulde diplomatieke carrière achter de rug als Buitengewoon Gezant en Gevolmachtigd Minister. Sinds 1926 stond hij aan het hoofd van de Dienst Protocol van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, wat hem tot de geknipte persoon maakte voor de functie van Ceremoniemeester. Door het overlijden van zijn vader in december 1943 werd hij baron. Vanaf het begin van het Regentschap in september 1944 nam Ceremoniemeester Papeians het meeste werk van het Departement van de Grootmaarschalk voor zijn rekening. Dit was wellicht een gevolg van de onvrede van de entourage van de Prins-Regent over Grootmaarschalk Cornet. De meeste documenten zijn geparafeerd door Papeians, terwijl de handtekening van Cornet nog slechts sporadisch opduikt. Toen Cornet in maart 1945 op non-actief werd gesteld, nam Papeians de feitelijke leiding van het Departement op zich. Het zou echter nog duren tot 13 december 1946 eer Papeians door de Prins- Regent officieel werd benoemd tot Grootmaarschalk. Baron Papeians bleef tijdens het volledige Regentschap in dienst op het Paleis, hoewel hij de pensioengerechtigde leeftijd van 65 jaar reeds had bereikt op 30 september In de volgende jaren vroeg het Ministerie van Buitenlandse Zaken meermaals aan de Kabinetschef van de Prins-Regent of hij wenste dat Papeians in functie zou blijven. Telkens werd een verlenging voor zes maanden aangevraagd. Vanaf zijn 70ste verjaardag werd hij als diplomaat op rust gesteld Baron Papeians aan graaf Cornet, 13 juni 1945 : «Votre séjour auprès de Sa Majesté le Roi se prolongeant et n ayant pas de nouvelles en ce qui concerne votre retour parmi nous» (AKP, GM- PR (Grootmaarschalk van het Hof Periode van het Regentschap), nr. 250). 13 AKP, Archief van het Kabinet van de Prins-Regent, nr

16 Dit belette hem evenwel niet om tot het einde van het Regentschap de functie van Grootmaarschalk verder uit te oefenen. Bij de terugkeer van Leopold III in België (22 juli 1950) werd prins Amaury de Merode aangesteld als zijn opvolger. C. Graaf Jean d Ursel en Julien van Caloen de Basseghem Zoals baron Papeians was graaf d Ursel ook een diplomaat toen hij in 1945 in dienst trad op het Paleis als Adjudant du Palais. Zijn taak kan worden vergeleken met de huidige taak van de Commandant van de Paleizen, in die zin dat hij vooral instond voor de logistieke ondersteuning van de activiteiten (personeel, vervoer, enz.) alsook voor het onderhoud van de Paleizen. Het beantwoorden van vragen voor inlichtingen of voor bruiklenen behoorde eveneens tot zijn taken. Ingevolge zijn aanstelling tot secretaris van de Belgische legatie te Teheran werd hij op 8 december 1948 vervangen door Julien van Caloen de Basseghem, een diplomaat die tot dan op post was in Londen als legatiesecretaris tweede klasse. Die bleef in functie tot eind januari 1950, toen hij verhuisde naar New Delhi Historiek van het bestand Toen Emile Vandewoude, eerste archivaris van het Koninklijk Paleis, rond 1987 het archief van de Grootmaarschalk van het Hof voor de regering van Leopold III heeft geïnventariseerd, heeft hij daarin ook de bescheiden uit de periode van het Regentschap opgenomen. Zoals blijkt uit de handschriftelijke inventaris van Vandewoude, werden er nog archieven overgedragen op 29 december 1986 en op 12 januari 1987 (in zijn inventaris genummerd van 485 t.e.m. 540 en van 541 t.e.m. 589). Het betreft bescheiden van zeer diverse aard die slechts ten dele thuis horen bij het archief van de Grootmaarschalk. De eerste overdracht bevat veel huldebetuigingen aan de Koning en foto s van o.a. reizen van de toenmalige hertogen van Brabant naar Congo (1925 en 1933). De tweede overdracht bevat voornamelijk huldeblijken aan het adres van de Koning, naar aanleiding van zijn bevrijding in mei 1945 en vooral van zijn terugkeer naar België in juli

17 Tot slot (nr ) zijn er nog bescheiden aanwezig die deel uitmaakten van het bestand Kabinet van de Koning ( ), maar die er niets mee te maken hebben. Enkel de stukken over de gevangenschap en de bevrijding van de Koninklijke Familie, inclusief de talrijke hulden uit mei 1945, horen thuis in het archief van de Grootmaarschalk voor de periode van het Regentschap. De archieven uit de periode van het Regentschap zijn vanaf hun vorming bewaard geweest op het Koninklijk Paleis. Een lokaal op de tweede verdieping van het gebouw van de Civiele Lijst, kant Hertogsstraat, deed dienst als opslagruimte voor het archief van het Departement van de Grootmaarschalk van het Hof 14. Alleen de dossiers over de buitenlandse reizen en over de binnenlandse verplaatsingen van de Prins-Regent werden na 1950 door hem meegenomen naar Raversijde. Pas na het overlijden van prins Karel in 1983 zijn die bescheiden teruggekeerd naar het Koninklijk Paleis. Om het archief voor de periode van het Regentschap af te bakenen binnen het door Vandewoude geïnventariseerde bestand «Grootmaarschalk regering Leopold III en Regentschap ( )», nemen we 21 september 1944 (eedaflegging van de Prins-Regent) als begindatum en 20 juli 1950 (einde van het Regentschap) als einddatum. Onvermijdelijk bevatten bepaalde dossiers begonnen tijdens de regeerperiode van Leopold III soms op het einde stukken opgesteld tussen 21 september 1944 en augustus Die vallen duidelijk onder de periode van het Regentschap, zodat werd besloten om ze uit de dossiers Grootmaarschalk Leopold III te halen. Het voorbeeld van de felicitaties illustreert goed het probleem van de opsplitsing van het archief Grootmaarschalk Leopold III en Regentschap. Het nummer 355 van de inventaris van Vandewoude vermeldt «Faire-part de naissance. Félicitations du Roi. N ». Dit dossier bevat 172 genummerde stukken, het eerste gedateerd 29 juli 1941, het laatste 10 mei Vanaf het nummer 165 (gedateerd 30 september 1944), het eerste nummer ingekomen na de eedaflegging van de Prins-Regent, werden de stukken uit het dossier verwijderd en vormen ze een nieuw inventarisnummer in het archief van de Grootmaarschalk voor de periode van het Regentschap. Dit inventarisnummer wordt gevolgd door het dossier met de felicitaties vanaf 14 augustus 1945 (nr.1) 14 AKP, GM-PR, nr. 218 : nota aan de Prins-Regent, 9 januari

18 tot en met 26 juni 1950 (nr.198) dat wel door Prins Karel werd meegenomen na de terugkeer van Leopold III in de zomer van Inhoud en structuur 3.1. Inhoud Het grootste deel van het archief van de Grootmaarschalk van het Hof heeft betrekking op de openbare activiteiten van de Prins-Regent in binnen- en buitenland. De mis voor de overledenen van de Koninklijke Familie op 17 februari alsook de Te Deums gezongen op 21 juli en 15 november waren belangrijke data in de agenda van de Prins-Regent. De bewaarde dossiers voor deze plechtigheden bevatten naast lijsten van genodigden en schema s voor hun plaatsing in de kerk van Sint-Jakob op de Coudenberg en in de Sint-Goedelekerk, ook de registers die op die dag ter beschikking van het publiek werden gesteld in de crypte van Laken en op het Koninklijk Paleis. In de loop van het Regentschap bracht de Prins-Regent weinig officiële bezoeken in de provincies. In totaal worden dossiers bewaard betreffende negen verplaatsingen, waarvan de laatste dateert van september Meestal liet hij zich vertegenwoordigen door een vleugeladjudant op religieuze plechtigheden en uitvaarten, inhuldigingen, eerste steenleggingen, algemene vergaderingen van belangrijke organismen of overhandigingen van vlaggen. Per provincie wordt zowel een dossier bewaard over de aanvaarde vertegenwoordigingen, als over de geweigerde. Voor de buitenlandse reizen van de Prins-Regent werd een onderscheid gemaakt tussen de officiële (naar Belgisch Congo, de Verenigde Staten en Canada), de semi-officiële (naar Londen en Parijs) en de privé (naar Londen voor het huwelijk van prinses Elizabeth met Philip Mounbatten) verplaatsingen. Meestal zijn er zeer volledige dossiers bewaard met voorbereidende briefwisseling (o.a. met het ministerie van Buitenlandse Zaken en met Belgische diplomaten), het draaiboek van het bezoek, officiële uitnodigingen voor diners en recepties, menukaarten, programmaboekjes van bijgewoonde concerten, gegevens over de personen die toen werden onderscheiden met de Leopoldsorde, de Kroonorde of de Orde van Leopold II, teksten van de toespraken, enz. Het dossier 16

19 over de reis naar de Verenigde Staten in april 1948 bevat zelf enkele brieven van de Amerikaanse first lady Bess Truman aan de Prins-Regent. Gelijkaardige dossiers werden gevormd voor bezoeken van buitenlandse staatshoofden en regeringsleiders aan België, zoals generaal de Gaulle, Winston Churchill en koningin Wilhelmina. Ook telkens een lid van een buitenlands vorstenhuis door België of Belgisch Congo reisde, zoals de Zweedse koning die naar het zuiden van Frankrijk spoorde, werd een klein dossier gevormd. Als teken van dank aan de geallieerden werden in het begin van het Regentschap heel wat buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders ontvangen op het Koninklijk Paleis : generaal Eisenhower, maarschalk Montgomery, generaal Conolly, de gewezen Amerikaanse president Herbert Hoover, de aartsbisschop van Westminster, Franse generaals, commandanten van Amerikaanse oorlogsschepen en Britse, Nederlandse en Luxemburgse parlementairen. Op het Paleis werden ook recepties, diners, dejeuners, lunches en cocktails aangeboden aan personaliteiten als kardinalen en bisschoppen, politici, diplomaten, bestuursleden van de Nationale Bank of deelnemers aan een internationaal geneeskundig congres. De dossiers over deze ontvangsten bevatten vaak interessante informatie over het curriculum van de genodigden. Voor de maaltijden werden in drie registers de tafelplannen bewaard, alsook de menu s. Concerten en filmprojecties werden eveneens gehouden op het Paleis. De organisatie van de audiënties behoorde ook tot de bevoegdheden van de Grootmaarschalk. Hier namen de overhandigingen van geloofsbrieven door buitenlandse ambassadeurs een belangrijke plaats in. Naast stukken van protocolaire aard, inherent een dergelijke ceremonieel gebeuren, is er ook heel wat briefwisseling met het ministerie van Buitenlandse Zaken bewaard. Zowel Belgische als buitenlandse personaliteiten en groeperingen werden in audiëntie ontvangen door de Prins-Regent. Voor elke categorie werd een dossier aangemaakt betreffende de aanvaarde en de geweigerde aanvragen. Deze dossiers bevatten soms ook vertrouwelijke informatie die door de Grootmaarschalk werd ingewonnen vooraleer te antwoorden op een verzoek tot audiëntie. Aangezien deze stukken vaak informatie bevatten die tot de private levenssfeer behoort, zijn ze pas raadpleegbaar vanaf 1 januari Over de Belgische politiek bevat het archief van de Grootmaarschalk enkel informatie over de samenstelling van de regering en van Kamer en Senaat, alsook over de tafelschikking van de Ministerraad in aanwezigheid van de Prins-Regent. 17

20 Van de ministeries is dat van Buitenlandse Zaken het meest prominent aanwezig, met vooral verslagen die Belgische diplomaten vanuit het buitenland opstuurden naar het ministerie en die vervolgens werden doorgestuurd naar de Grootmaarschalk van het Hof. Over zeer uiteenlopende zaken als het personeel werkzaam op het Paleis, de hofleveranciers, het Koninklijk Paleis te Antwerpen, de Koninklijke Muntschouwburg, buitenlandse koningshuizen en diverse verenigingen en groeperingen werden inlichtingen verzameld. Het secretariaat van de Grootmaarschalk diende een groot aantal ingekomen brieven te verwerken. De vragen die door particulieren en verenigingen werden ingediend waren zeer uiteenlopend : aanvragen voor tussenkomsten en inlichtingen, voor de verlening van de hoge bescherming, voor consultatie van het archief, voor reproductie van foto s of voor bruikleen voor tentoonstellingen. Interessant zijn ook de bescheiden betreffende gratieverzoeken, hoewel dit tot de bevoegdheid van de Kabinetschef behoorde 15. Meestal werd enkel een nota bezorgd aan de Kabinetschef, terwijl het originele gratieverzoek bewaard bleef in het archief van de Grootmaarschalk. Particulieren schreven ook vaak naar het Paleis om een geboorte, verloving, huwelijk of overlijden te melden. De meerderheid van die aankondigingen zijn afkomstig van edellieden. Opvallend is wel dat bij niet-edellieden bijna systematisch vertrouwelijke inlichtingen werden gevraagd vooraleer het Paleis antwoordde. Een gezochte naam kan gemakkelijk worden gevonden op basis van de steekkaarten (cfr. nr. 4). Vreemd genoeg is maar een beperkt aantal ingekomen stukken voorzien van de stempel «grand maréchalat entrée» met een volgnummer, terug te vinden in de registers van de ingekomen briefwisseling. Alle ingekomen stukken komen echter wel voor in de fiches. Een laatste categorie ingekomen briefwisseling wordt gevormd door de huldeblijken aan het adres van de Koninklijke Familie. Die waren bijzonder talrijk na de bevrijding van Leopold III in mei Toen werden honderden 15 Grootmaarschalk Papeians aan graaf de Limburg-Stirum, 5 november 1948 : Cette affaire rentre dans les attributions du Cabinet de Son Altesse Royale le Prince-Régent, aussi la lui ai-je transmise (AKP, GM-PR, nr. 186 : volgnr.38). 18

21 brieven (soms met gedichten en kleurrijke tekeningen), telegrammen en steunbetuigingen verstuurd, zowel door particulieren, als door verenigingen zoals scholen en ziekenhuizen. Zoals te verwachten, zijn het vooral de edellieden en de scouts die massaal hun steun betuigden aan de Koning. Dat sommigen duidelijk de zijde kozen van de Koning tegen de politici, blijkt ook uit de aanwezigheid van enkele schimpdichten aan het adres van Achiel Van Acker en van Camille Huysmans. De steunbetuigingen die in bepaalde gemeenten werden verzameld zijn bijzonder interessant voor de lokale geschiedenis. Zo bijvoorbeeld het register waarin bijna alle inwoners van Templeuve (bij Doornik) hun handtekening hebben geplaatst bij de bevrijding van de Koning. De namen zijn er gegroepeerd per straat of wijk. Tot slot bevat het archief ook bescheiden betreffende de gevangenschap van de Koninklijke Familie in Duitsland en Oostenrijk van juni 1944 tot mei Hier zijn er vooral stukken over de bevoorrading van de Koninklijke Familie door het Rode Kruis. Interessant zijn zeker ook de dossiers over de bevrijding van de Koning met, naast heel wat persartikelen, stukken over de voorbereiding van zijn terugkeer en over manifestaties pro en contra zijn terugkeer Structuur De structuur van de inventaris is voornamelijk gebaseerd op het ordeningsplan van de dossiers van het Departement van de Grootmaarschalk van het Hof. Hieronder volgen de nummers van dit ordeningsplan waarvoor archiefbescheiden aanwezig zijn. 4. Troonsbestijgingen, verjaardagen en naamfeesten 4 bis. Idem voor het buitenland 5. Eretekens 5 bis. Idem voor het buitenland 6. Namen, titels en wapenschilden 6 a. Belgisch koningshuis 6 b. Buitenlandse vorstenhuizen 9. Overlijden van personaliteiten 9 a. Belgische personaliteiten 9 b. Buitenlandse personaliteiten 19

22 9 c. Hofdignitarissen en hun familieleden 10. Buitenlandse reizen van de Koninklijke Familie 10 a. Officiële reizen 10 b. Semi-officiële reizen 10 c. Privé reizen 11. Binnenlandse verplaatsingen en vertegenwoordigingen 11 a. Provincie Antwerpen 11 b. Provincie Brabant 11 c. Provincie West-Vlaanderen 11 d. Provincie Oost-Vlaanderen 11 e. Provincie Henegouwen 11 f. Provincie Luik 11 g. Provincie Limburg 11 h. Provincie Luxemburg 11 i. Provincie Namen 11 j. Brussel en omgeving 13. Regering 14. Briefwisseling met de Minister van Buitenlandse Zaken 15. Préséances en ambtsbevoegdheden 16. Nieuwjaarsrecepties 17. Ontvangsten aan het Hof 18. Bezoeken van buitenlandse vorsten of staatshoofden 18 a. Officiële bezoeken 18 c. Semi-officiële en incognito bezoeken 18 bis. Verplaatsingen via de Belgische grenzen 19. Bezoeken van buitenlandse zendingen en buitenlandse personaliteiten 19 bis. Bezoeken van oorlogsschepen 20. Audiënties 20 b. Buitenlandse diplomaten 20 b. Belgische diplomaten 20 c. Belgische groeperingen 20 d. Buitenlandse groeperingen 20 e. Belgische personaliteiten 20 f. Buitenlandse personaliteiten 21. Personeel van het Hof 21 a. Hofdignitarissen 21 d. Ondergeschikt personeel 20

23 21 e. Nota s van de diensten van het Paleis 21 f. Aanvragen voor tewerkstelling 21 g. Rijkswacht 22. Diverse inlichtingen 22 a. Hofleveranciers 22 c. Kunstvoorwerpen uit de Koninklijke Paleizen 22 d. Portvrijdom 22 f. Koninklijke Muntschouwburg 22 h. Koninklijk Paleis in Antwerpen 22 i. Abonnementen op kranten en tijdschriften 22 k. Muziekkapel 22 n. Koninklijke trein 22 o. Koninklijke loges 23. Diverse aanvragen 23 b. Giften 23 c. Gratieverzoeken 23 d. Tussenkomsten 23 e. Foto s en autografen 23 f. Verlening van hoge bescherming 23 h. Rampen en ongevallen 23 i. Voorwerpen uit de Koninklijke Verzameling 23 j. Archief van het Koninklijk Paleis 23 k. Interviews en reportages over de koninklijke residenties 23 l. Reproducties van foto s 25. Felicitaties en rouwbetuigingen 25 a. Felicitaties 25 b. Rouwbetuigingen 26. Huldeblijken 26 a. Boodschappen van loyauteit 26 b. Geschenken, bloemen, fotoalbums, enz. 27. Persoonlijke briefwisseling met de Prins-Regent 28. Persoonlijke dossiers van de Grootmaarschalk van het Hof 30. Protocol en principiële kwesties 32. Diverse inlichtingen 34. Briefwisseling van de Ceremoniemeester van het Hof 36. Oorlogsjaren 38. Bezoeken aan de koninklijke serres van Laken en aan de paleizen 21

24 38 a. Koninklijke serres van Laken 38 b. Koninklijk Paleis van Brussel en van Antwerpen 38 c. Koninklijk park van Laken 40. Documentatie over het buitenland. Enkel voor de bescheiden over de gevangenschap en de bevrijding van de Koninklijke Familie in mei 1945 werd geen aparte categorie voorzien in het repertorium, waardoor werd geopteerd om ze op het einde van de inventaris te plaatsen. Steekproeven in de fiches van de ingekomen briefwisseling en in de registers van de ingekomen en uitgaande briefwisseling hebben duidelijk gemaakt dat niet alles systematisch werd bijgehouden. Een groot aantal brieven gericht aan de Grootmaarschalk zijn niet voorzien van de stempel «GRAND MARECHALAT ENTREE» met datum, nummer van het dossier waarin de brief werd geklasseerd en volgnummer van inkomst en hun spoor is ook niet terug te vinden in de bewaarde registers. In de fiches wordt soms bij een naam verwezen naar een dossiernummer dat niet bewaard werd. De fiches en registers zijn een dankbaar hulpinstrument voor diegene die inlichtingen zoekt over een concrete persoons- of plaatsnaam, maar ze zijn lacuneus en niet volledig betrouwbaar. Er kunnen ook vraagtekens worden geplaatst bij de volledigheid van bepaalde reeksen. Terwijl er voor de jaarlijkse mis voor de overledenen van de Koninklijke Familie dossiers zijn bewaard van 1945 tot en met 1950, is er voor het Te Deum op de Nationale Feestdag enkel een dossier voor 1945, en voor het Te Deum op het Feest van de Koning enkel voor Een lijst van de ontvangsten van buitenlandse zendingen en personaliteiten bevat 29 items. Enkel het dossier nr.17 over de receptie voor een delegatie van Franse gedeporteerden en geïnterneerden op 15 februari 1946 werd niet teruggevonden. In de meeste dossiers zijn de stukken rechtsboven doorlopend genummerd met rood potlood. De nummering is op volgorde, maar soms zijn er stukken die ontbreken. 22

25 4. Aanverwante bestanden Volgende bestanden bewaard op het Archief van het Koninklijk Paleis bieden aanvullende inlichtingen op het archief van het Departement van de Grootmaarschalk van het Hof voor de periode van het Regentschap. - Archief van het Kabinet van de Prins-Regent ( ) 16 Dit archief bevat o.a. dossiers over de bezoeken van de Prins-Regent in België en buitenlandse reizen, bezoeken van buitenlandse staatshoofden en personaliteiten, ontvangsten en audiënties op het Koninklijk Paleis, briefwisseling met het Ministerie van Buitenlandse Zaken en diplomatieke verslagen, felicitaties en rouwbetuigingen, de peterschappen van de Prins-Regent, alsook huldeblijken, die een aanvulling kunnen zijn op de overeenstemmende dossiers van de Grootmaarschalk. Interessant zijn ook de dossiers met interne briefwisseling met de Grootmaarschalk van het Hof. - Archief van het Secretariaat van de Prins-Regent ( ) 17 Het ongeïnventariseerde archief van het Secretariaat van de Prins-Regent dient te worden aangevuld met de archieven van André de Staercke, Secretaris van de Prins-Regent, die worden bewaard in de archieven van het Ministerie van Buitenlandse Zaken en van de Université Libre de Bruxelles. - Archief van het Militair Huis van de Prins-Regent ( ) 18 Dit archief bevat dossiers over de vertegenwoordigingen van de Prins-Regent door zijn vleugeladjudanten die vollediger zijn dan de parallelle dossiers bewaard 16 HAECK T., Inventaris van het archief van het Kabinet van de Prins-Regent, onuitgegeven verhandeling, Vrije Universiteit Brussel, GGS Archivistiek en Hedendaags Documentbeheer, 2002 en HAECK T., Het Kabinet van de Prins-Regent : bevoegdheden, werking en archief, in Museum Dynasticum, 2003, p AKP, nog niet geïnventariseerd (2006). 18 VANDEWOUDE E., Maison Militaire de S.A.R. le Prince-Régent. Relevé des Archives, 1971 (onuitgegeven). 23

26 in het archief van de Grootmaarschalk. Ook zijn er bescheiden aanwezig betreffende hulden aan de Prins-Regent, bezoeken van buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders en buitenlandse reizen van de Prins-Regent. 5. Toegankelijkheid Het archief van het Departement van de Grootmaarschalk van het Hof Periode van het Regentschap ( ), is vrij consulteerbaar door iedereen die voldoet aan de toegangsvoorwaarden van het Archief van het Koninklijk Paleis. Uitzondering hierop vormen de inventarisnummers (39, 64, 154, 158, 160, 164, 176, 179, 187, 188, 194, 196, 198, 200, 202, 205, 216, 220, 222) die vertrouwelijke inlichtingen bevatten, ingewonnen door de Grootmaarschalk, en die betrekking hebben op o.a. strafrechtelijke vervolgingen, de houding tegenover de Duitse bezetter en de levenswandel van bepaalde personen. Deze stukken zijn niet raadpleegbaar vóór 1 januari Mits inachtname van de regelgeving dienaangaande, is reproductie toegestaan. 6. Bibliografie DUMOULIN M., GERARD E., VAN DEN WIJNGAERT M., e.a., Nouvelle Histoire de la Belgique. Volume II : , Brussel, EMMERY R., Un Carlisme à la Belge? De rol van Prins-Regent Karel en zijn entourage in het verloop van de Koningskwestie ( ), 2 dln., onuitgegeven licentiaatsverhandeling, UGent, vakgroep Nieuwste Geschiedenis, HAECK T., Het Kabinet van de Prins-Regent : bevoegdheden, werking en archief, in Museum Dynasticum, 2003, p HAECK T., Inventaris van het archief van het Kabinet van de Prins-Regent, onuitgegeven verhandeling, Vrije Universiteit Brussel, GGS Archivistiek en Hedendaags Documentbeheer, MOLITOR A., La fonction royale en Belgique, Brussel, 1994 (2 de ed.). PICAVET R., Baron Georges Holvoet. Magistraat , Gouverneur van de Provincie Antwerpen , Kabinetschef van de Prins-Regent , Roeselare, RASKIN E., Elisabeth van België. Een ongewone koningin, Antwerpen,

27 RASKIN E., Prinses Lilian. De vrouw die Leopold III ten val bracht, Antwerpen, SENELLE R., CLEMENT M. en VAN DE VELDE E., Handboek voor de koning, Tielt, STENGERS J. en KURGAN-VAN HENTENRYK, G. (eds.), André de Staercke. Mémoires over het Regentschap en de Koningskwestie. Alles is voorbijgegaan als een schaduw, Tielt, VELAERS J. en VAN GOETHEM H., Leopold III, de Koning, het Land, de Oorlog, Tielt, Opmerkingen over de ordening en beschrijving Het archief van het Departement van de Grootmaarschalk van het Hof Periode van het Regentschap ( ) werd geordend en beschreven door Baudouin D hoore, De ordening gebeurde op basis van het ordeningsplan van de archiefvormer, van de handschriftelijke inventaris van E. Vandewoude en van de richtlijnen en (een combinatie van) de model-archiefschema s uit H. COPPENS, De ontsluiting van archieven. Richtlijnen en aanbevelingen voor de ordening en beschrijving van archieven in het Rijksarchief (Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief in de Provinciën, Miscellanea Archivistica. Manuale, 21), Brussel, De beschrijving volgde ook de richtlijnen uit vermeld werk, evenals de richtlijnen opgesteld door de International Council on Archives, zie ISAD(G) : Algemene Internationale Norm voor Archivistisch Beschrijven, vertaling van de tweede uitgave, Antwerpen, Archiefschema Het archiefschema dient als leidraad voor de definitieve ordening van een statisch archief en biedt een systematisch overzicht van de archiefafdelingen. 1. Indicateurs en repertoria 2. Troonsbestijgingen, verjaardagen en naamfeesten 3. Eretekens 25

28 4. Naam, titels en wapenschilden 5. Overlijden van personaliteiten 6. Buitenlandse reizen 7. Binnenlandse verplaatsingen 8. Regering 9. Briefwisseling met de Minister van Buitenlandse Zaken 10. Préséances en ambtsbevoegdheden 11. Nieuwjaarsrecepties 12. Ontvangsten aan het Hof 13. Bezoeken van buitenlandse staatshoofden en regeringsleiders 14. Bezoeken van buitenlandse zendingen en personaliteiten 15. Audiënties 16. Personeel van het Hof 17. Diverse inlichtingen 18. Diverse aanvragen 19. Felicitaties en rouwbetuigingen 20. Huldeblijken 21. Persoonlijke briefwisseling met de Prins-Regent 26

29 22. Persoonlijke dossiers van de Grootmaarschalk van het Hof en van de Ceremoniemeester van het Hof 23. Protocol en principiële kwesties 24. Bezoeken aan de koninklijke serres te Laken en aan de paleizen 25. Documentatie over het buitenland 26. Oorlogsomstandigheden 27. Gevangenschap van de Koninklijke Familie in Duitsland en bevrijding 27

30

31 INVENTARIS 1. Indicateurs en repertoria ***-1. Indicateurs van de ingekomen briefwisseling delen *** 17 april oktober AKP, Departement van de Grootmaarschalk van het Hof koning Leopold III, nr oktober mei ***-3. Indicateurs van de uitgaande briefwisseling delen *** 19 mei december AKP, Departement van de Grootmaarschalk van het Hof koning Leopold III, nr december april april oktober Steekkaarten van de ingekomen briefwisseling kaartsysteem Alfabetische klassering op naam van de correspondent met verwijzing naar het dossiernummer en volgnummer binnen het dossier. Uit vergelijking met de registers van de ingekomen briefwisseling blijkt dat niet voor elke brief een steekkaart werd gemaakt. Aparte rubriek voor de vertegenwoordigingen vanaf Per jaar alfabetisch geklasseerd op naam van de gemeente waar de Prins-Regent werd vertegenwoordigd door een vleugeladjudant. 2. Troonsbestijgingen, verjaardagen en naamfeesten De nummers 255 t.e.m. 304 betreffende de troonsbestijgingen, verjaardagen en naamfeesten van het Belgisch Koningshuis en van buitenlandse vorstenhuizen, werden pas gevonden na de definitieve nummering van het archief. Teneinde niet het volledige archief opnieuw te moeten nummeren, werd geopteerd om ze hier in te voegen. 29

32 2.1. Belgisch Koningshuis 21 september 1944 : Eedaflegging van de Prins-Regent 255. Dossier betreffende de aanstelling van prins Karel, Graaf van Vlaanderen, tot Prins-Regent omslag Met analytische verslagen van de zittingen van de Verenigde Kamers op 19, 20 en 21 september februari : verjaardag van het overlijden van koning Albert I Dossiers betreffende de mis opgedragen voor koning Albert I en de overledenen van de Koninklijke Familie in de kerk van Sint-Jakob op de Coudenberg omslagen Bevat ook lijsten met handtekeningen van personen die na de mis de crypte in Laken hebben bezocht juli : Nationale Feestdag 11. Dossiers betreffende het Te Deum op de Nationale Feestdag omslag 12. Dossier betreffende huldeblijken aan koning Leopold III naar aanleiding van de Nationale Feestdag pak Bevat ook enkele schimpdichten aan het adres van Achiel Van Acker en van Camille Huysmans. 30

33 25 juli : verjaardag van koningin Elisabeth Dossiers betreffende de verjaardag van koningin Elisabeth omslagen augustus : verjaardag van het overlijden van koningin Astrid Dossiers betreffende de verjaardag van het overlijden van koningin Astrid omslagen september : verjaardag van prins Boudewijn, Hertog van Brabant 265. Dossier betreffende de verjaardag van prins Boudewijn, Hertog van Brabant stukken 19 september : verjaardag van het overlijden van koningin Marie- Henriette 266. Stuk betreffende de verjaardag van het overlijden van koningin Marie- Henriette stuk 31

34 10 oktober : verjaardag van de Prins-Regent Dossiers betreffende de verjaardag van de Prins-Regent omslagen oktober : verjaardag van prinses Joséphine-Charlotte 271. Stuk betreffende de verjaardag van prinses Joséphine-Charlotte stuk 3 november : verjaardag van de Koning Dossiers betreffende de verjaardag van koning Leopold III omslagen november : naamfeest van de Prins-Regent Dossiers betreffende het naamfeest van de Prins-Regent omslagen

35 15 november : Feest van de Koning 13. Dossier betreffende het Te Deum ter gelegenheid van het Feest van de Koning omslag 14. Dossier betreffende huldeblijken ter gelegenheid van het Feest van de Koning pak Dossiers betreffende het Feest van de Koning omslagen november : naamfeest van koningin Elisabeth Dossiers betreffende het naamfeest van koningin Elisabeth omslagen Buitenlandse vorstenhuizen 293. Dossier betreffende de verjaardag van de kroning van paus Pius XII omslag Retroacta :

36 294. Dossier betreffende de festiviteiten naar aanleiding van de 100 ste verjaardag van de stichting van de republiek Liberia stukken 295. Dossier betreffende de troonsbestijging van koning Frederik IX van Denemarken stukken 296. Dossier betreffende de 90 ste verjaardag van koning Gustaaf V van Zweden stukken 297. Dossier betreffende het 50-jarig regeringsjubileum en de abdicatie van koningin Wilhelmina der Nederlanden en de troonsbestijging van koningin Juliana der Nederlanden pak Bevat ook een nota over het 50-jarig regeringsjubileum van koningin Victoria van Groot-Brittannië (1887) Dossier betreffende de 30 ste verjaardag van de troonsbestijging van groothertogin Charlotte van Luxemburg stukken 299. Dossier betreffende de officiële viering van de verjaardag van koning George VI van Groot-Brittannië stukken 300. Stuk betreffende de viering van Koninginnedag in Nederland, op 30 april stuk 301. Dossier betreffende het 50-jarig jubileum van de priesterwijding van paus Pius XII omslag 302. Dossier betreffende de troonsbestijging van prins Rainier III van Monaco omslag 34

37 303. Dossier betreffende de viering van de Nationale Feestdag van het Groothertogdom Luxemburg, op de verjaardag van groothertogin Charlotte, 23 januari stukken 304. Dossier betreffende de 30 ste verjaardag van koning Farouk I van Egypte stukken 3. Eretekens De nummers 253 en 254 betreffende de eretekens werden pas gevonden na de definitieve nummering van het archief. Teneinde niet het volledige archief opnieuw te moeten nummeren, werd geopteerd om ze hier in te voegen Belgisch koningshuis 253. Dossier betreffende de eretekens van de Prins-Regent omslag 3.2. Buitenlandse vorstenhuizen 254. Stuk betreffende de teruggave van het Grootlint in de Leopoldsorde, verleend aan koning George V van Groot-Brittannië stuk 4. Naam, titels en wapenschilden 4.1. Belgisch koningshuis 15. Dossier betreffende inlichtingen voor jaarboeken omslag Bevat o.a. stukken over het monogram van de Prins-Regent, lijst van onderscheidingen van de leden van de Koninklijke Familie en lijst van de Hofdignitarissen. Meerdere mappen met opschriften (o.a. lijst van jaarboeken), maar waarvan de inhoud is verdwenen. 35

38 4.2. Buitenlandse vorstenhuizen 16. Dossier betreffende de genealogie van buitenlandse vorstenhuizen omslag Betreft de vorstenhuizen van Italië, Nederland (prinsen van Lippe-Biesterfeld), Brazilië (Orléans-Braganza) en Zweden. 5. Overlijden van personaliteiten Repertorium betreffende overlijdens en rouwbetuigingen, met chronologische ordening. 2 ordners Bevat informatie over verstuurde rouwbetuigingen en vertegenwoordigingen van de Koning door een vleugeladjudant op uitvaarten. 17. Origineel. 18. Getypte kopie Repertoria betreffende overlijdens en rouwbetuigingen, met thematische ordening. 2 ordners Bevat informatie over verstuurde rouwbetuigingen en vertegenwoordigingen van de Koning door een vleugeladjudant op uitvaarten. Met retroacta : Ordening A H. Vorstenhuizen, staatshoofden, prinsen van het Blauw Salon, pausen, diplomaten en gevolmachtigd ministers, families van buitenlandse diplomaten, ministers, Civiele en Militaire Huizen en hun families, Kamer en Senaat. Foutief opschrift op de kaft : Félicitations. 20. Ordening I P. Leger, rijkswacht, verzet, ambtenaren van ministeries, families van ministers en ambtenaren, clerus, grootlinten in de Leopoldsorde, particulieren, rampen, buitenlandse personaliteiten. 21. Dossier betreffende het overlijden van graaf della Faille de Leverghem, coadjutor-baljuw van de Orde van Malta stukken 22. Dossier betreffende het overlijden van prinses Beatrice van Groot- Brittannië, jongste dochter van koningin Victoria. 36

39 stukken 23. Dossier betreffende overlijdens van hofdignitarissen en hun familieleden omslag 6. Buitenlandse reizen 6.1. Officiële reizen 24. Dossier betreffende de reis van de Prins-Regent naar Belgisch Congo, 28 juni 12 augustus omslag Bevat ook een plan van Belgisch Congo, met aanduiding van de reisroute en foto s van de terugkeer. 25. Dossier betreffende de reis van de Prins-Regent naar Parijs, oktober omslag Heeft niet plaatsgevonden. Bevat ook een programmabrochure van het bezoek van generaal de Gaulle aan Brussel, 10 en 11 oktober Dossier betreffende de reis van de Prins-Regent naar de Verenigde Staten van Amerika en Canada, 3 17 april pak 6.2. Semi-officiële reizen 27. Dossier betreffende de reis van de Prins-Regent naar Londen in december omslag 28. Dossier betreffende de reis van de Prins-Regent naar Parijs, februari omslag Het dossier betreffende het dejeuner dat door de Prins-Regent werd aangeboden aan de Franse president Vincent Auriol in de Belgische ambassade (Belgisch grondgebied) op 26 februari 1947 is ondergebracht bij de dossiers over de bezoeken van buitenlandse staatshoofden (cfr. nr. 111). 37

40 29. Dossier betreffende de reis van de Prins-Regent naar Rome en het Vaticaan, 24 april 15 mei omslag 6.3. Privé reizen 30. Dossier betreffende de reis van de Prins-Regent naar Londen, ter gelegenheid van het huwelijk van prinses Elizabeth van Groot- Brittannië met Philip Mounbatten, november omslag 7. Binnenlandse verplaatsingen 7.1. Bezoeken van de Prins-Regent 31. Dossier betreffende het bezoek van de Prins-Regent aan de steenkoolmijn van Jumet, 20 oktober omslag Met fotoalbum aangeboden aan de Prins-Regent als aandenken aan zijn bezoek. 32. Dossier betreffende het bezoek van de Prins-Regent aan de vliegvelden van Maldegem, Schaffen en Leopoldsburg, 23 november stukken 33. Dossier betreffende het bezoek van de Prins-Regent aan Luik, 22 januari omslag 34. Dossier betreffende het bezoek van de Prins-Regent aan Antwerpen, 31 januari omslag 35. Dossier betreffende het bezoek van de Prins-Regent aan Bergen en Quaregnon, naar aanleiding van de eerste steenlegging van de Stade de Jeux van Quaregnon, 30 juni omslag 38

41 36. Dossier betreffende het bezoek van de Prins-Regent aan Oostende en Brugge, 13 september omslag Gepland voor 19 juli 1946 en uitgesteld wegens de regeringscrisis. 37. Dossier betreffende het bezoek van de Prins-Regent aan Luik en Erquelinnes, naar aanleiding van de doortocht per trein van koning Gustaaf V van Zweden, 21 maart omslag 38. Dossier betreffende het bezoek van de Prins-Regent aan Mechelen, naar aanleiding van de wijding van de Klok der Bevrijding, 26 mei pak Met foto s. 39. Dossier betreffende het bezoek van de Prins-Regent aan Luik, ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de Association des Ingénieurs sortis de l école de Liège en aan Seraing, voor de overbrenging van het stoffelijk overschot van John Cockerill, 14 september pak Met foto s. Bepaalde stukken zijn niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer Vertegenwoordigingen 40. Dossier betreffende protocolaire aspecten van de vertegenwoordigingen van de Koning en de Prins-Regent door hun vleugeladjudanten op religieuze plechtigheden omslag Bevat ook een adressenlijst van de Confédération des Fraternelles d après Guerre (C.O.F.A.G.). 41. Dossier betreffende de vertegenwoordigingen van de Prins-Regent door zijn vleugeladjudant op plechtigheden en diverse manifestaties te Brussel. 39

42 pak 135 nummers. De nummers 40, 64 en 107 ontbreken. Subdossier 77 bevat het dossier I.G Bruxelles, Société Civile des Galeries St Hubert, Dossiers betreffende de vertegenwoordigingen van de Prins-Regent door zijn vleugeladjudant op plechtigheden en diverse manifestaties in de provincies Twee dossiers per provincie (aanvaard en geweigerd). Alle meldingen dat de aanvraag werd aanvaard, met de naam van de vertegenwoordiger, werden door het Militair Huis van de Prins-Regent verstuurd naar de Grootmaarschalk. Ontsluiting per jaar op naam van de gemeente (cfr. nr. 4). 42. Provincie Antwerpen. 2 omslagen 43. Provincie Brabant. 2 omslagen 44. Provincie West-Vlaanderen. 2 omslagen 45. Provincie Oost-Vlaanderen. 2 omslagen 46. Provincie Henegouwen. 2 omslagen 47. Provincie Luik. 2 omslagen 48. Provincie Limburg. 1 omslag Dossier van de geweigerde aanvragen ontbreekt. 49. Provincie Luxemburg. 2 omslagen 50. Provincie Namen. 2 omslagen 51. Dossier betreffende de vertegenwoordiging van de Prins-Regent door zijn vleugeladjudant op een Te Deum voor de verjaardag van de kroning van paus Pius XII omslag Bevat ook brieven van leden van het Huis van koningin Elisabeth die door de Grootmaarschalk werden uitgenodigd om het Te Deum bij te wonen. 8. Regering 52. Dossier betreffende de samenstelling van de regeringen omslag Bevat soms ook de samenstelling van de ministeriële kabinetten. 53. Dossier betreffende de samenstelling van de wetgevende Kamers. 40

43 omslag Met het beknopt verslag van de zitting van de Kamer van 9 januari Dossier betreffende de Ministerraad omslag 9. Briefwisseling met de Minister van Buitenlandse Zaken 55. Dossier betreffende diplomaten omslag Met lijst van Belgische diplomaten in het buitenland en van leden van het diplomatieke corps in België. 56. Dossier betreffende het Ministerie van Buitenlandse Zaken en diplomatieke aangelegenheden pak 78 nummers. De nummers 9, 13, 18, 35, 37-38, 51, 61, 63-64, 66 en 69 ontbreken. Subdossier 65 betreft het bezoek van koningin Elisabeth aan Rijsel op 28 november 1949, naar aanleiding van de 25 ste verjaardag van de verlening van de titel van doctor honoris causa door de universiteit. 10. Préséances en ambtsbevoegdheden 57. Dossier betreffende de voorrangsregeling omslag Betreft o.a. de gevolgen van de kardinaalsverheffing. Bevat ook een nota over de samenstelling van het Huis van de Graaf van Vlaanderen van 1866 tot Nieuwjaarsrecepties 58. Dossier betreffende kerst- en nieuwjaarswensen door particulieren en verenigingen gericht aan koning Leopold III omslag Dossiers betreffende de nieuwjaarsrecepties en -wensen pak Bevat ook lijsten met handtekeningen van de aanwezigen

44 Ontvangsten aan het Hof 64. Dossier betreffende ontvangsten aan het Hof pak Met subdossiers betreffende muzikale verenigingen en orkesten, inlichtingen over genodigden, jachtpartijen, filmprojecties en tafelplannen. Bepaalde stukken zijn niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer. 65. Menukaarten en programma s van concerten gehouden op het Koninklijk Paleis omslag Registers met tafelplannen en menu s van dejeuners en diners op het Koninklijk Paleis en in de kastelen van Laken, Ciergnon en Ardenne, in aanwezigheid van de Prins-Regent delen oktober september september juli juli januari Register betreffende filmprojecties georganiseerd voor de Prins- Regent op het Koninklijk Paleis deel Met per voorstelling opgave van de naam van de film en lijst van de aanwezigen. 70. Gulden boek met de handtekeningen van de genodigden in het kasteel van Ciergnon en met handtekeningen voor de Prins-Regent op het einde van het Regentschap deel Opschrift op de rug Chateau de Ciergnon Raversijde

45 71. Modellen van kaarten voor uitnodigingen door de Ceremoniemeester van het Hof, namens de Prins-Regent. S.a. 2 stukken 72. Dossier betreffende de overhandiging van de polyptiek het Lam Gods aan de Belgische overheid, 3 september omslag 73. Dossier betreffende de ontvangst van mijnwerkers, 2 december omslag 74. Dossier betreffende de ontvangst van de kinderen van de ministers, 5 januari omslag Afgelast. 75. Dossier betreffende een receptie voor de gedecoreerde parlementsleden, 7 maart omslag 76. Dossier betreffende de ontvangsten voor de uitreiking van eretekens aan leden van het verzet, 21, 25, 28 en 29 maart omslag 77. Stuk betreffende een cocktail voor het 25-jarig bestaan van de Bond voor Grote Gezinnen, 1 juni stuk 78. Dossier betreffende de receptie aangeboden ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de electrische telegraaf in België, 15 juni omslag 79. Dossier betreffende de projecties van de films vertoond op het proces van Nuremberg, 18 juni omslag 80. Dossier betreffende een receptie aangeboden voor de Journées Médicales de Bruxelles, 25 juni

46 omslag Met biografische fiches voorzien van foto s van professoren geneeskunde aan diverse Europese universiteiten. 81. Dossier betreffende een lunch naar aanleiding van het parlementair jubileum van graaf Henry Carton de Wiart, 11 juli omslag 82. Dossier betreffende een diner ter ere van baron Jules Guillaume, ambassadeur van België in Frankrijk, 27 januari omslag 83. Dossier betreffende een lunch voor de Belgische diplomaten, 29 januari omslag 84. Dossier betreffende een filmprojectie op het Koninklijk Paleis, 19 februari omslag 85. Dossier betreffende een lunch voor de Belgische militaire attachés in het buitenland, 28 februari omslag 86. Dossier betreffende een dejeuner met enkele hoogwaardigheidsbekleders, 21 april stukken 87. Dossier met de antwoorden van de personen die een uitnodiging op een receptie op het Koninklijk Paleis op 26 juni 1947 aanvaarden omslag 88. Stuk betreffende een receptie voor de ministers, 19 augustus stuk 89. Dossier betreffende de organisatie van een weekend in het kasteel van Ciergnon, 5-8 september omslag 44

47 90. Dossier betreffende een dejeuner voor enkele diplomaten, 9 september stukken 91. Stuk betreffende een receptie aangeboden aan Amerikaanse parlementsleden, 13 september stuk 92. Dossier betreffende een dejeuner naar aanleiding van het 50-jarig jubileum van de priesterwijding van kardinaal van Roey, aartbisschop van Mechelen, 17 september omslag 93. Dossier betreffende een receptie voor de Congrès Colonial, 3 oktober omslag 94. Stuk betreffende een thee aangeboden aan Sir en Lady Lancelot Oliphant, 13 oktober stuk 95. Dossier betreffende een diner aangeboden aan ministers en hun echtgenotes, 13 december stukken 96. Dossier betreffende een dejeuner voor bestuursleden van de Nationale Bank, 23 januari stukken 97. Dossier betreffende een dejeuner voor hoogwaardigheidsbekleders uit Belgisch Congo, 29 januari omslag 98. Dossier betreffende een dejeuner voor diplomaten, 5 februari omslag 45

48 99. Dossier betreffende een lunch voor de Belgische ambassadeurs, 25 februari omslag 100. Dossier betreffende een dejeuner aangeboden aan Eerste Minister Paul-Henri Spaak en zijn gezin, 22 maart stukken 101. Dossier betreffende een diner en receptie voor de instelling van de Raad van State, 9 oktober omslag 102. Dossier betreffende een dejeuner voor hoogwaardigheidsbekleders uit Belgisch Congo, 17 december omslag 103. Dossier betreffende een dejeuner aangeboden aan o.a. enkele leden van Belgische prinselijke families, 15 februari omslag 104. Dossier betreffende een dejeuner te Ciergnon, 17 juni omslag 105. Dossier betreffende een dejeuner voor Henri Lamiroy, bisschop van Brugge, 23 juni omslag 106. Dossier betreffende een dejeuner naar aanleiding van de benoeming van Albert-Edouard Janssen tot Minister van Staat, 24 juni stukken 46

49 13. Bezoeken van buitenlandse staatshoofden en regeringsleiders Officiële bezoeken 107. Dossier betreffende het bezoek van generaal de Gaulle, president van de voorlopige regering van de Franse Republiek, oktober , pak Bevat ook plannen van de koninklijke trein, Dossier betreffende het bezoek van Winston Churchill, november pak 109. Dossier betreffende het bezoek van koningin Wilhelmina der Nederlanden, oktober omslag Semi-officiële en incognito bezoeken 110. Dossier betreffende het bezoek van de prinsen Félix en Jean van Luxemburg, december omslag 111. Dossier betreffende het dejeuner aangeboden aan Vincent Auriol, president van Frankrijk, in de Belgische ambassade te Parijs, 26 februari omslag 112. Dossier betreffende het bezoek van prins Chula van Siam, mei omslag 113. Dossier betreffende het bezoek van Abdil Hah, regent en kroonprins van Irak, september omslag 114. Dossier betreffende bezoeken van Bernhard, prins der Nederlanden, 6 en 19 mei

50 omslag Verplaatsingen via de Belgische grenzen Dossiers betreffende verplaatsingen van buitenlandse vorsten door België en Belgisch Congo Koning Georges VI en koningin Elizabeth van Groot-Brittannië, In Belgisch Congo. 4 stukken 116. Koning Gustaaf V van Zweden, omslag 117. Koningin-moeder Alexandrina van Denemarken, omslag 118. Koning van Siam, stuk 119. Koningin Juliana der Nederlanden, omslag 120. Koningin Juliana en prins Bernhard der Nederlanden, omslag 14. Bezoeken van buitenlandse zendingen en personaliteiten 121. Dossier betreffende een receptie ter gelegenheid van het bisschopsjubileum van Monseigneur Clemente Micara, pauselijk nuntius, 19 augustus omslag 122. Dossier betreffende het bezoek van generaal Eisenhower, 6 september omslag 123. Dossier betreffende het bezoek van veldmaarschalk Bernard Law Montgomery, september omslag 124. Dossier betreffende het dejeuner ter ere van Sir Alexander Fleming, uitvinder van de peniciline, 29 november omslag 48

51 125. Dossier betreffende de receptie ter ere van Lord Alanbrooke of Brookeborough, 8 januari omslag 126. Dossier betreffende de ontvangst van de Commission des Réparations, 4 maart omslag 127. Dossier betreffende een dejeuner ter ere van Herbert Hoover, 8 april omslag 128. Dossier betreffende een dejeuner ter ere van Justice Jackson, 31 mei omslag 129. Dossier betreffende een dejeuner voor Franse generaals, 14 juni omslag 130. Dossier betreffende een receptie voor de commandanten van de Amerikaanse oorlogsschepen, 23 juli omslag 131. Dossier betreffende het bezoek van Winston Churchill en zijn dochter Mary, september omslag 132. Dossier betreffende het bezoek van maarschalk Smuts, Eerste Minister van de Zuid-Afrikaanse Unie, oktober omslag 133. Dossier betreffende een receptie ter ere van Britse parlementsleden, 17 oktober omslag 134. Dossier betreffende een receptie ter ere van Nederlandse en Luxemburgse parlementsleden, 2 december

52 omslag 135. Dossier betreffende een dejeuner ter ere van Léon Blum, 25 januari omslag 136. Dossier betreffende een dejeuner ter ere van admiraal R.L. Conolly, 14 april omslag 137. Dossier betreffende een receptie voor de Festival Mondial du Film et des Beaux-Arts de Belgique, 24 juni omslag 138. Dossier betreffende een dejeuner ter ere van William Lyon Mackenzie King, Eerste Minister van Canada, 11 november omslag 139. Dossier betreffende een dejeuner ter ere van Georges Bidault, minister van Buitenlandse Zaken van Frankrijk, 22 december stukken 140. Dossier betreffende een dejeuner ter ere van kardinaal Griffin, aartsbisschop van Westminster, 11 februari omslag 141. Dossier betreffende de prijsuitreiking aan de laureaten van het tweede Festival Mondial du Film et des Beaux-Barts de Belgique, 27 februari pak Bevat ook de brochure Festival Mondial du Film et des Beaux-Arts de Belgique, Bruxelles du 1 au 30 juin 1947, Extraits du rapport général Dossier betreffende een dejeuner aangeboden aan de ondertekenaars van het Pact van Brussel, 18 maart omslag 50

53 143. Dossier betreffende het bezoek van Winston Churchill en zijn echtgenote, oktober omslag 144. Dossier betreffende een diner ter ere van Aleide de Gasperi, voorzitter van de Ministerraad van Italië, 19 november omslag 145. Dossier betreffende de receptie ter gelegenheid van de algemene vergadering van de Conseil International de la Philosophie et des Sciences Humaines, 20 januari omslag 146. Dossier betreffende recepties ter gelegenheid van het congres van de Mouvement Européen, februari omslag 147. Dossier betreffende het bezoek van de Mwami van Ruanda, 28 april 16 mei omslag 148. Dossier betreffende het bezoek van de graaf van Athlone en zijn echtgenote, prinses Alice van Groot-Brittannië, 28 juli 2 augustus omslag 149. Dossier betreffende het officieel bezoek van Britse oorlogsschepen aan de haven van Oostende stukken 150. Dossier betreffende buitenlandse oorlogsschepen op bezoek in België, maar waarvan de bemanning niet werd ontvangen op het Koninklijk Paleis omslag 51

54 15. Audiënties 151. Dossier betreffende audiënties van buitenlandse diplomaten en de overhandiging van geloofsbrieven pak 68 nummers Dossiers betreffende audiënties van diplomaten Belgische diplomaten. 2 omslagen 153. Buitenlandse diplomaten. 2 omslagen Dossiers betreffende audiënties van personaliteiten en groeperingen Audiënties van Belgische personaliteiten. 2 omslagen Bepaalde stukken zijn niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer Audiënties van Belgische groeperingen. 1 omslag Enkel dossier over de geweigerde aanvragen Audiënties van buitenlandse personaliteiten. 2 omslagen 157. Audiënties van buitenlandse groeperingen. 2 omslagen 16. Personeel van het Hof 158. Dossier betreffende diverse aspecten met betrekking tot het personeel aan het Hof pak Bepaalde stukken zijn niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer Dossier betreffende benoemingen en ontslagen van hofdignitarissen omslag 160. Dossier betreffende ondergeschikt personeel omslag Bepaalde stukken zijn niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer. 52

55 161. Dossier met nota s van de Civiele Lijst omslag 162. Dossier betreffende aanvragen voor tewerkstelling op het Koninklijk Paleis te Brussel stukken 163. Dossier betreffende aanvragen voor tewerkstelling op het Koninklijk Paleis te Antwerpen stukken 164. Dossier betreffende de bewaking van de koninklijke residenties door de rijkswacht omslag Bepaalde stukken zijn niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer Dossier betreffende de bewaking van de koninklijke villa in Het Zoute (Knokke) stukken 17. Diverse inlichtingen Dossiers betreffende diverse inlichtingen Inlichtingen over de hofleveranciers. 1 omslag 167. Inlichtingen over de abonnementen van het Paleis op kranten en tijdschriften. 5 stukken 168. Inlichtingen over de portvrijdom. 1 omslag Met Boek van portvrijdom en waarmerking 29 ste Lijst van wijzigingen. December Inlichtingen over het Koninklijk Paleis te Antwerpen, de Koninklijke Muntschouwburg en het kasteel van Beaulieu te Machelen. 1 omslag 170. Dossier betreffende inlichtingen over Winterhulp en de Alliance Agricole Belge. 53

56 omslag Met jaarverslag van de Alliance Agricole Belge, Dossier betreffende inlichtingen over diverse verenigingen en groeperingen omslag 9 nummers. Met een lijst van de kastelen en hun eigenaars in een straal van 30 km. rond Ciergnon, Ligue Royale Belge d Athlétisme, samenstelling van de Raad van State, van de Agence Interalliée des Réparations, Union de la Presse Etrangère en Belgique, Orde van Malta, Les Amis de la Place Royale en de Société Royale Protectrice des Enfants Martyrs Dossiers betreffende diverse inlichtingen Inlichtingen over de Muziekkapel. 1 omslag 173. Inlichtingen over de koninklijke trein. 4 stukken 174. Inlichtingen over de koninklijke loges. 1 omslag 175. Diverse inlichtingen. 1 omslag Lijst van de magistraten bij het militair auditoraat van Brussel (1946), lijst van burgemeesters van de Brusselse agglomeratie (1946) en lijst van de directeurs en hoofdredacteurs van kranten en tijdschriften (s.a.) Dossiers betreffende de hofleverenanciers Leveranciers voor geschenken. 1 omslag Met subdossiers voor edelsmeden en juweliers, wapenhandelaars, Val-Saint-Lambert en grootwarenhuizen. Bepaalde stukken zijn niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer Titel van hofleverancier. 4 stukken 178. Leveranciers van wijnen. 1 omslag Voornamelijk inventarissen van de wijnkelders van het Koninklijk Paleis en van het kasteel van Laken Diverse leveranciers. 1 omslag Met o.a. menu s met de monogrammen van Albert I, Leopold III en prins Karel. Bepaalde stukken zijn niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer. 54

57 180. Dossier betreffende de inrichting en meubilering van de koninklijke residenties omslag Betreft ook de bruikleen van kunstwerken uit de koninklijke verzamelingen voor tentoonstellingen en meubels van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis die in depot werden gegeven aan het Koninklijk Paleis Dossier betreffende kunstvoorwerpen uit de Koninklijke Paleizen, voornamelijk m.b.t. bruiklenen voor tentoonstellingen omslag Met brief van Kees Van Dongen over zijn portret van Leopold III (2 mei 1949) Inventaris van het porselein in de Koninklijk Paleizen van Brussel en Antwerpen en in het kasteel van Laken. S.a. 1 omslag Met vermelding van de herkomst (Leopold II, Filip, Graaf van Vlaanderen, en Albert I) Dossier betreffende de Koninklijke Muntschouwburg omslag 18. Diverse aanvragen 184. Dossier betreffende aanvragen voor giften omslag 185. Dossier betreffende een op 4 mei 1943 door de Duitse bezetter ter dood veroordeelde stukken 186. Dossier betreffende gratieverzoeken omslag 51 nummers. Bevat veel nota s van de Grootmaarschalk aan baron Holvoet, Kabinetschef van de Prins-Regent, tot wiens attributies de gratieverzoeken behoorden Dossier betreffende aanvragen voor tussenkomsten en inlichtingen omslag Nummers De nummers 116, 122 en 124 ontbreken. 55

58 Met o.a. lijsten van de dossiers die in mei 1945 werden overgemaakt aan de Kabinetschef van de Prins-Regent (vooral gratieverzoeken). Bepaalde stukken zijn niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer Dossier betreffende aanvragen voor tussenkomsten en inlichtingen pak 87 nummers. De nummers 9, 19-20, 30 en 66 ontbreken. De nummers 8, 11, 38, 42 en 53 zijn niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer Dossier betreffende aanvragen voor foto s en autografen omslag 190. Dossier betreffende aanvragen voor verlening van de hoge bescherming omslag Met brochure van de Union Nationale des Combattants de Dossier betreffende rampen en ongevallen omslag 192. Dossier betreffende het archief van het Koninklijk Paleis omslag Betreft project van Carlo Bronne voor een documentaire film over Leopold I en zijn tijd Dossier betreffende het archief van het Koninklijk Paleis omslag Bevat voornamelijk aanvragen voor consultatie en fotografische reproducties van archiefbescheiden Dossier betreffende interviews en reportages over de koninklijke residenties omslag 10 nummers. De nummers 1 en 6 zijn niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer. 56

59 195. Dossier betreffende aanvragen voor reproducties van foto s, eigendom van het Koninklijk Paleis omslag 196. Dossier betreffende aanvragen voor fotografische reproducties omslag 6 nummers. Nummer 1 is niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer Dossier betreffende aanvragen i.v.m. voorwerpen uit de Koninklijke Verzameling omslag 198. Dossier betreffende een aanvraag voor een fotoreportage over het door het Rode Kruis in het Koninklijk Paleis ingerichte hospitaal stukken Bepaalde stukken zijn niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer. 19. Felicitaties en rouwbetuigingen De aanwezigheid in de nummers 200 en 202 van bescheiden betreffende een bepaalde familienaam kan achterhaald worden aan de hand van steekkaarten van de ingekomen briefwisseling (cfr. nr. 4) Felicitaties 199. Dossier betreffende felicitaties voor verlovingen, huwelijken en geboorten omslag Nummers Dossier betreffende felicitaties voor verlovingen, huwelijken en geboorten pak 198 nummers. De nummers 7 en 21 ontbreken. Bepaalde stukken zijn gericht aan baron Holvoet, kabinetschef van de Prins-Regent. Bevat ook het draaiboek voor de ontvangst van de Belgische bisschoppen door de Prins-Regent naar aanleiding van het bisschopsjubileum van de pauselijke nuntius te Brussel. 57

60 De nummers 1, 41, 49, 58, 60, 65, 72, 77, 81, 83, 86, 88, 92, , 110, 126, 138, 140, 145, 149, 176, 183 en zijn niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer Rouwbetuigingen 201. Dossier betreffende rouwbetuigingen omslag Nummers De nummers en ontbreken Dossier betreffende rouwbetuigingen pak 156 nummers. Met tweetalig model van antwoord vanwege de Grootmaarschalk. Bepaalde stukken zijn gericht aan baron Holvoet, Kabinetschef, en aan André de Staercke, secretaris van de Prins-Regent. De nummers 25-26, 44, 80, 86, 92, 97, 104, 130 en zijn niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer. 20. Huldeblijken Blijken van loyauteit Dossiers betreffende blijken van loyauteit aan het adres van de Prins- Regent Blijken van loyauteit uit België. 1 omslag 204. Blijk van loyauteit uit Belgisch Congo. 1 stuk 205. Dossier betreffende blijken van loyauteit ten aanzien van het Koningshuis omslag Nummers , 220, 222, Nummer 209 is niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer. 58

61 Dossiers betreffende blijken van loyauteit en steunbetuigingen aan het adres van Leopold III naar aanleiding van zijn bevrijding op 7 mei Brieven, telegrammen, bundels met handtekeningen en lijsten van personen die bloemen hebben afgegeven. 1 pak 207. Brieven van particulieren en verenigingen. 1 pak 208. Brieven van particulieren en verenigingen. 1 omslag 209. Telegrammen. 1 pak 210. Telegrammen. 1 pak 211. Brieven en ondertekende voorgedrukte formulieren. 1 pak 212. Steunbetuigingen voornamelijk uit Wallonië. 1 pak Lijsten van handtekeningen (soms petities voor de terugkeer van de Koning), meestal per gemeente Steunbetuigingen voornamelijk uit Wallonië. 1 pak Met o.a. subdossier Personnalités connues du Roi en lijsten van de personen die brieven, telegrammen en bloemen stuurden Dossier betreffende het Te Deum in de Belgische kerk van Camden Town te Londen, naar aanleiding van de bevrijding van Leopold III, 7 mei stukken 215. Huldeboek door de Mouvement Monarchiste Constitutionel aan koning Leopold III aangeboden deel Met namen en handtekeningen van voornamelijk politieke mandatarissen uit de provincie Luik, meestal gegroepeerd per gemeente Geschenken 216. Dossier betreffende geschenken aageboden aan Leopold III omslag Nummers Betreft voornamelijk publicaties. Nummer 448 is niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer Dossier betreffende geschenken aangeboden aan de Prins-Regent. 59

62 pak 33 nummers. Nummer 4 ontbreekt. Diverse publicaties, medailles, sigaren, enz. Misleidend opschrift op de kaft : Décorations (Personnel) (et hommages). Subdossier 12 bevat de brochure Comment naît un timbre, Persoonlijke briefwisseling met de Prins-Regent 218. Dossier betreffende nota s van de Grootmaarschalk van het Hof aan de Prins-Regent pak 219. Dossier betreffende persoonlijke briefwisseling en telegrammen aan de Prins-Regent omslag 22. Persoonlijke dossiers van de Grootmaarschalk van het Hof en van de Ceremoniemeester van het Hof 220. Briefwisseling van graaf Louis Cornet de Ways-Ruart, Grootmaarschalk van het Hof pak Nummers , , , , , , 248, 250, Bevat o.a. bulletins van l Amicale des Postiers rescapés de Breendonck (1945) en brochure Union du Crédit de Bruxelles. Rapports présentés à l assemblée générale ordinaire du 18 mars Met subdossier betreffende een eigendom van de Grootmaarschalk te Braine-le-Château en persoonlijke bescheiden. Aangezien graaf Cornet vanaf de lente 1945 op non-actief werd gesteld, werden de aan hem gerichte brieven beantwoord door de Ceremoniemeester, ofwel stuurde die ze naar Cornet thuis, met een begeleidende brief waarvan een kopie in dit dossier werd bewaard. Subdossier 254 en bescheiden uit de map Braine-le-Château. Documents personnels zijn niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer Briefwisseling van baron Charles Papeians de Morchoven, Ceremoniemeester van het Hof omslag Nummers 40, 42-45, 51, 53-54, 56-57, 60, 64-65, en 71. Subdossier 51 bevat meerdere nummers van het weekblad Te Wapen ( ), uitgegeven door de aalmoezenier van het derde bataljon fuseliers. 60

63 222. Briefwisseling van baron Charles Papeians de Morchoven, Ceremoniemeester en Grootmaarschalk van het Hof pak 142 nummers. De nummers 1, 9, 17, 21-25, 29-31, 37, 40, 43, 46-47, 49, 52, 54, 59, 61, 67, 69, 73-76, 80, 83, 85-86, 89, 91, 94, 97, 99, 103, , 109, 111, 114, 117 en 121 ontbreken. Subdossier 27 is niet raadpleegbaar voor 1 januari 2025, omwille van de aanwezigheid van gegevens met betrekking tot de persoonlijke levenssfeer Agenda s van baron Charles Papeians de Morchoven, Grootmaarschalk van het Hof delen Protocol en principiële kwesties 228. Dossier betreffende protocolaire aangelegenheden omslag O.a. ceremonieel voor de overhandiging van buitenlandse eretekens aan de Koning, richtlijnen voor rouwperioden en de voorrangsregeling. 24. Bezoeken aan de koninklijke serres te Laken en aan de paleizen Dossiers betreffende bezoeken aan de koninklijke serres te Laken omslag omslagen omslag omslag omslag 61

64 234. Dossier betreffende bezoeken aan de Koninklijke Paleizen van Brussel en van Antwerpen omslag 235. Dossier betreffende bezoeken aan het koninklijk park van Laken pak 25. Documentatie over het buitenland Dossier betreffende inlichtingen over buitenlandse vorstenhuizen Groot-Brittannië. 4 stukken 237. Noorwegen. 5 stukken 238. Zweden. 1 omslag 239. Egypte. 2 stukken 240. Griekenland. 1 omslag 241. Denemarken. 1 omslag 242. Nederland. 1 omslag 243. Groothertogdom Luxemburg. 4 stukken 26. Oorlogsomstandigheden 244. Dossier betreffende de gerepatrieerde gevangenen die in het door het Rode Kruis ingerichte hospitaal in het Koninklijk Paleis hebben gelogeerd omslag Met foto s Dossier gevormd door F. Van den Heuvel, Commandant van de Koninklijke Paleizen, betreffende werken aan koninklijke residenties, ten gevolge oorlogsschade omslag Betreft de kastelen van Laken, Ciergnon en Villers-sur-Lesse en de koninklijke villa in het Zoute Dossier betreffende het einde van de oorlog en de aanwezigheid van geallieerde troepen in België. 62

65 pak Nummers 3, 6, Subdossier 8 betreft de epuratie. Subdossier 9 betreft het Comité National de Secours. Subdossier 10 betreft het Front de l Indépendance. Subdossier 11 betreft de ravitaillering. Subdossier 12 betreft repatriëringen. Subdossier 13 betreft het hoog-commissariaat voor de verdediging van de burgerbevolking. Subdossier 14 betreft het verzet. Subdossier 15 betreft de Duitse uitroeïngskampen. 27. Gevangenschap van de Koninklijke Familie in Duitsland en bevrijding 247. Dossier betreffende de gevangenschap van de Koninklijke Familie omslag 248. Dossier betreffende de bevoorrading van de Koninklijke Familie door het Rode Kruis omslag Dossiers betreffende de bevrijding van koning Leopold III Voorbereiding van de terugkeer van de Koning. 1 omslag O.a. met subdossiers over indrukken in België en in het buitenland en over de vorming van een nieuwe regering Briefwisseling met de secretaris van de Koning te Sankt Wolfgang en Prégny. 1 omslag Voornamelijk kopies van de nota s door de Ceremoniemeester verstuurd naar Jacques Pirenne, secretaris van de Koning. Bevat vooral inlichtingen over de huldeblijken aan het adres van de Koning Persknipsels. 1 omslag 252. Manifestaties vóór en tegen de terugkeer van de Koning. 1 omslag Volgt op nr. 304 (cfr. p. 35) Volgt op nr. 4 (cfr. p. 30). 63

66

67 CONCORDANTIES 1. Opmerking : bij sommige nieuwe nummers ontbreekt het overeenstemmende oude nummer uit de inventaris van E. Vandewoude en / of het nummer dat werd gebruikt door de archiefvormer. Dit is voornamelijk te verklaren doordat die nummers, die duidelijk werden gevormd door het Departement van het Grootmaarschalk van het Hof, pas tijdens de inventarisatie in 2006 werden gevonden in het archiefdepot van het Koninklijk Paleis, op plaatsen waar ze niet thuishoorden. nieuw nr. nr. inventaris E. Vandewoude Nr. Departement Grootmaarsch -alk van het Hof a b a b c a a a b b b c

68 j a b c d e f g h i bis a a a c c c 66

69 c c bis bis bis bis bis bis bis bis b b b e c f d a d e f f g a i d h b k n o h a a a a a c f b 67

70 c d d e f h j j k l e i a a b b a a / bis b a , 38 a b c / / / /

71 nr. inventaris nieuw nr. E. Vandewoude bis bis bis bis bis bis bis bis bis bis bis bis ,

72 , , , , ,

73 bis Deze concordantie laat toe om documenten terug te vinden op basis van de indicateurs en steekkaarten van de ingekomen briefwisseling. Voor de omschrijving van de nummers gebruikt door de archiefvormer, raadplege men de lijst opgenomen in de inleiding (cfr. supra p.19-22). nr. Departement Nieuw nr. Grootmaarschalk van het Hof , 13-14, 214, bis 51, bis a 15 6 b 16 9 a 21 9 b 22 9 c a b c a b c d e f g h i j

74 , 72-86, a c bis bis b 151, b c d e f a d e f g a 166, c d f h 169, i k n o b c d e 189, f h i j k l a b a , b , b , 185, 198, , , / 2 211, 246, 249, a b c

75 INDEX OP PERSOONS- EN PLAATSNAMEN De leden van regerende en niet regerende vorstenhuizen zijn aangegeven op voornaam. Plaatsnamen in België worden gevolgd door de provincie. Steden in het buitenland worden gevolgd door de internationaal erkende afkorting van het land waarin ze zich bevinden. A Abdil Hah, regent en kroonprins van Irak 113 Acker, Achiel Van 12 Alanbrooke of Brookeborough, Lord 125 Albert I, koning der Belgen 5-10, 179, 182 Alexandrina, koningin-moeder van Denemarken 117 Alice, prinses van Groot-Brittannië 148 Antwerpen, B, provincie 42 Antwerpen, B, prov. Antwerpen 34 Koninklijk Paleis 163, 169, 182, 234 Ardennen, B Kasteel Astrid, koningin der Belgen Athlone, graaf van 148 Auriol, Vincent, president van Frankrijk 28, 111 B Beatrice, prinses van Groot-Brittannië 22 Beaulieu, B, kasteel te Machelen 169 België , 150, 203, 246, 249 Ambassadeur in Frankrijk : cfr. Guillaum, baron Belgisch Congo, 24, 97, 102, 115, 204 Bergen, B, prov. Henegouwen 35 Bernhard, prins der Nederlanden 114, 120 Bidault, Georges, minister van Buitenlandse Zaken 139 Blum, Léon, 135 Boudewijn, prins van België, Hertog van Brabant 265 Brabant, B, provincie 43 Hertog : cfr. Boudewijn, prins van België Braine-le-Château, B, prov. Waals- Brabant 220 Brazilië Vorstenhuis, 16 Bronne, Carlo, 192 Brugge, B, prov. West-Vlaanderen 36 73

76 Bisschop : cfr. Lamiroy, Henri Brussel, B, hoofdstad 25, 41, 200 Koninklijk Paleis 65-68, 84, 87, 150, 162, 178, 180, 182, , 195, 198, 234, 244 Koninklijke Muntschouwburg 169, 183 Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis 180 Militair auditoraat 175 Pact van Brussel 142 Sint-Jakob op de Coudenberg 5-10 C Canada 26 Eerste Minister : cfr. Mackenzie King Carton de Wiart, graaf Henry 81 Charlotte, groothertogin van Luxemburg 298, 303 Chula, prins van Siam 112 Churchill, Mary 131 Churchill, Winston 108, 131, 143 Ciergnon, B, prov. Namen 171 Kasteel, 66-68, 70, 89, 104, 245 Cockerill, John 39 Congo : cfr. Belgisch Congo Conolly, R.L., admiraal 136 Cornet de Ways-Ruart, graaf Louis, Grootmaarschalk van het Hof 220 Denemarken D Koning : cfr. Frederik IX 295 Koningin-moeder : cfr. Alexandrina Vorstenhuis 241 Dongen, Kees Van 181 E Egypte Koning : cfr. Farouk I Vorstenhuis 239 Eisenhower, generaal 122 Elisabeth, koningin der Belgen 51, 56, , Elizabeth, koningin van Groot-Brittannië 115 Elizabeth, prinses van Groot-Brittannië 30 Erquelinnes, B, prov. Luik 37 F Faille de Leverghem, graaf della, coadjutor-baljuw van de Orde van Malta 21 Farouk I, koning van Egypte 304 Félix, prins van Luxemburg 110 Filip, prins van België, Graaf van Vlaanderen 57, 182 Fleming, Sir Alexander 124 Frankrijk 82 Minister van Buitenlandse Zaken : cfr. Bidault, Georges. President : cfr. Auriol, Vincent ; Gaulle, Charles de Frederik IX, koning van Denemarken

77 G Gasperi, Aleide de, voorzitter van de Ministerraad van Italië 144 Gaulle, Charles de, generaal, president van de voorlopige regering van de Franse republiek 25, 107 George V, koning van Groot-Brittannië 254 George VI, koning van Groot-Brittannië 115, 299 Griekenland Vorstenhuis 240 Griffin, kardinaal, aartsbisschop van Westminster 140 Groot-Brittannië Koning : cfr. George VI Koningin : cfr. Elizabeth ; Victoria Prinses : cfr. Alice ; Beatrice ; Elizabeth Vorstenhuis 236 Groothertogdom Luxemburg 303 Groothertogin : cfr. Charlotte Prins : cfr. Félix ; Jean Vorstenhuis 243 Guillaume, baron Jules, ambassadeur 82 Gustaaf V, koning van Zweden 37, 116, 296 H Henegouwen, B, provincie 46 Het Zoute, B, prov. West-Vlaanderen Koninklijke villa 165, 245 Heuvel Van den, F., Commandant van de Koninklijke Paleizen 245 Holvoet, baron, Kabinetschef van de Prins-Regent 186, 200, 202 Hoover, Herbert 127 Huysmans, Camille 12 I Irak Regent en kroonprins : cfr. Abdil Hah Italië Ministerraad : cfr. Gasperi de, Aleide Vorstenhuis 16 J Jackson, Justice 128 Janssen, Albert-Edouard, Minister van Staat 106 Jean, prins van Luxemburg 110 Joséphine-Charlotte, prinses van België 271 Juliana, koningin der Nederlanden , 297 Jumet, B, prov. Henegouwen Steenkoolmijn 31 K Karel, prins van België, Graaf van Vlaanderen, Prins-Regent 4, 15, 24-51, 66-71, 179, , , 253, 255, ,

78 Knokke, B, prov. West-Vlaanderen Koninklijke villa 165, 245 L Laken, B, Brussel Hoofdstad Kasteel 66-68, 178, 182, 245 Koninklijk park 235 Koninklijke crypte 5-10 Koninklijke serres Lamiroy, Henri, bisschop van Brugge 105 Leopold I, koning der Belgen 192 Leopold II, koning der Belgen 182 Leopold III, koning der Belgen 12, 58, 179, 181, , , Leopoldsburg, B, prov. Limburg Vliegveld 32 Liberia 294 Lille, cfr. Rijsel Limburg, B, provincie 48 Lippe-Biesterfeld, prinsen van, 16 Londen, UK 27, 30 Belgische kerk van Camden Town, 214 Luik, B, provincie 47, 215 Luik, B, prov. Luik 33, 37, 39 Luxemburg, B, provincie 49 M Machelen, B, prov. Vlaams-Brabant Kasteel van Beaulieu 169 Mackenzie King, William Lyon, Eerste Minister van Canada 138 Maldegem, B, prov. Oost-Vlaanderen Vliegveld 32 Marie-Henriette, koningin der Belgen 266 Mechelen, B, prov. Antwerpen 38 Aartsbisschop : cfr. Roey, Van, kardinaal Klok der Bevrijding 38 Micara, Monseigneur Clemente, pauselijk nuntius 121 Monaco Prins : cfr. Rainier III Mons : cfr. Bergen Montgomery, Bernard Law, Brits veldmaarschalk 123 Mounbatten, Philip 30 N Namen, B, provincie 50 Nederland Koningin : cfr. Juliana ; Wilhelmina Prins : cfr. Bernhard Vorstenhuis 16, 242 Noorwegen Vorstenhuis 237 Nuremberg, D Proces 79 O Oliphant, Sir en Lady Lancelot 94 Oost-Vlaanderen, B, provincie 45 Oostende, B, prov. West-Vlaanderen 36,

79 Orléans-Braganza 16 P Papeians de Morchoven, baron Charles, Ceremoniemeester en Grootmaarschalk van het Hof Parijs, F 25, 28 Belgische ambassade 28, 111 Pirenne, Jacques, secretaris van de Koning 250 Pius XII, paus 51, 293, 301 Prégny, CH 250 Prins-Regent : cfr. Karel, prins van België Q Quaregnon, B, prov. Henegouwen Stade de Jeux, 35 R Rainier III, prins van Monaco 302 Raversijde, B, prov. West-Vlaanderen 70 Rijsel, F 56 Roey, Van, kardinaal, aartsbisschop van Mechelen 92 Rome, I 29 Ruanda Mwami 147 S Sankt Wolfgang, CH 250 Schaffen, B, prov. Vlaams-Brabant Vliegveld 32 Seraing, B, prov. Luik 39 Siam Koning 118 Prins : cfr. Chula Smuts, maarschalk, Eerste Minister van de Zuid-Afrikaanse Unie 132 Spaak, Paul-Henri, Eerste Minister 100 Staercke de, André, secretaris van de Prins-Regent 202 V Vaticaan 29 Verenigde Staten van Amerika 26 Victoria, koningin van Groot-Brittannië 22, 297 Villers-sur-Lesse, B, prov. Namen Kasteel 245 Vlaanderen, B Graaf : cfr. Karel, prins van België W Wallonië, B West-Vlaanderen, B, provincie 44 Westminster, UK Aartsbisschop : cfr. Griffin, kardinaal Wilhelmina, koningin der Nederlanden 109, 297 Z 77

80 Zuid-Afrikaanse Unie Eerste Minister : cfr. Smuts, maarschalk Zweden Koning : cfr. Gustaaf V Vorstenhuis 16,

81 ZAKENINDEX A Agence Interalliée des Réparations 171 Alliance Agricole Belge 170 Ambassade 28 Van België in Parijs 111 Ambassadeurs 82, 99, cfr. ook diplomaten Ambtenaren 20 Amicale des Postiers rescapés de Breendonck, l 220 Amis de la Place Royale, Les 171 Archief van het Koninklijk Paleis Association des Ingénieurs sortis de l école de Liège 39 Atletiek Ligue Royale Belge d Athlétisme 171 Audiënties Autografen 189 B Bevoorrading 248 Bisschoppen 200 Bisschopsjubileum 121 Blauw Salon 19 Bond voor Grote Gezinnen 77 Burgemeesters 175 C Ceremonieel 228 Ceremoniemeester van het Hof 71, Civiele Huis 19 Civiele Lijst 161 Clerus 20 Cocktail 77 Comité National de Secours 246 Commandant van de Koninklijke Paleizen 245 Commission des Réparations 126 Concerten 65 Confédération des Fraternelles d après Guerre 40 Congrès Colonial 93 Conseil International de la Philosophie et des Sciences Humaines 145 D Dejeuners 66-68, 86, 90, 92, 96-98, 100, , 124, , , , 142 Diners 66-68, 82, 95, 101, 144 Diplomaten 19, 55, 83, 90, 98, , cfr. ook ambassadeurs Diplomatieke aangelegenheden 56 Diplomatieke corps 55 Edelsmeden 176 E 79

82 Eerste Minister 100 Epuratie 246 Eretekens 76, 228, , cfr. ook medailles, onderscheidingen F Feest van de Koning 13-14, Felicitaties Festival Mondial du Film et des Beaux-Arts de Belgique 137, 141 Film Documentaire 192 Projecties 64, 69, 79, 84 Foto s 189, , 198 Front de l Indépendance 246 Fuseliers Derde bataljon 221 G Geboorten Geloofsbrieven 151 Geneeskunde Professoren 80 Generaals 129 Geschenken 176, Gevangenen 244 Gevolmachtigd ministers 19 Giften 184 Gratieverzoeken 186 Grootwarenhuizen 176 H Hofdignitarissen 15, 23, 159, Hofleveranciers 166 Hoge bescherming 190 Hoog-commissariaat voor de verdediging van de burgerbevolking 246 Hoogwaardigheidsbekleders 86, 97, 102 Hospitaal in het Koninklijk Paleis 198, 244 Huis van de Graaf van Vlaanderen 57 Huis van koningin Elisabeth 51 Huldeblijken 12, 14, Huwelijken I Ingenieurs Association des Ingénieurs sortis de l école de Liège 39 Interviews 194 J Jaarboeken 15 Jacht 64 Journées Médicales de Bruxelles 80 Juweliers 176 K Kabinetschef van de Prins-Rgent , 200, 202 Kamer 19, 53 Kardinaalsverheffing 57 Kastelen 171 Kerstwensen 58 80

83 Kinderen Société Royale Protectrice des Enfants Martyrs 171 Klok der Bevrijding 38 Koninginnedag 300 Koninklijke Verzameling 180, 197 Kranten 167, 175 Kunstwerken L Lam Gods 72 Landbouw Alliance Agricole Belge 170 Leger 20 Leopoldsorde 20, 254 Ligue Royale Belge d Athlétisme 171 Loges, koninklijke 174 Lunchen 81, 83, 85, 99 M Medailles 217, cfr. ook eretekens, onderscheidingen Menu s 65-68, 179 Meubels 180 Mijnwerkers 73 Militair auditoraat 175 Militair Huis 19, Militaire attachés 85 Ministerie van Buitenlandse Zaken 56 Ministers 19-20, 74, 88, 95 Eerste Minister 100 Minister van Staat 106 Ministeriële kabinetten 52 Ministerraad 54, 144 Monogrammen 15, 179 Mouvement Européen 146 Mouvement Monarchiste Constitutionel 215 Muziekkapel 172 Muzikale verenigingen 64 N Nationale Bank 96 Nationale Feestdag Nieuwjaarsrecepties Nieuwjaarswensen Nuntius 121, 200 O Onderscheidingen 15, cfr. ook eretekens, medailles Ongevallen 191 Oorlogsschepen 130, Orde van Malta 21, 171 Orkesten 64 P Pact van Brussel 142 Parlementsleden 75, 91 Britse 133 Luxemburgse 134 Nederlandse 134 Paus(en) 19, 51, 293, 301 Peniciline 124 Pers Union de la Presse Etrangère en Belgique

84 Personeel Porselein 182 Portvrijdom 168 Prinselijke families 103 Proces van Nuremberg 79 Protocol 228 R Raad van State 101, 171 Rampen 20, 191 Ravitaillering 246 Recepties 78, 87-88, 91, 93, 101, 121, 125, 130, , Regering 52 Regeringscrisis 36 Repatriëringen 246 Rijkswacht 20, 164 Rode Kruis 198, 244, 248 Rouwbetuigingen Rouwperioden 228 S Schimpdichten 12 Secretaris van de Prins-Regent 202 Senaat 19 Sigaren 217 Société Civile des Galeries St Hubert 41 Société Royale Protectrice des Enfants Martyrs 171 Steenkoolmijn 31 T Te Deum 11, 13, 51, 214 Telegraaf 78 Tentoonstellingen Thee 94 Tijdschriften 167, 175 Trein 37 Koninklijke trein 107, 173 U Uitnodigingen 71 Uitroeïngskampen 246 Union du Crédit de Bruxelles 220 Union Nationale des Combattants de Union de la Presse Etrangère en Belgique 171 V Val-Saint-Lambert, kristalfabriek 176 Verlovingen Verzet 20, 76, 246 Vleugeladjudant 17-20, Vliegveld 32 Voorrangsregeling 57, 228 Vorstenhuizen, buitenlandse 19, W Wapenhandelaars 176 Wijn 178 Winterhulp 170 Tafelplannen 64,

85

86 4593