Programmeren en programmeertalen - 3

Transcriptie

1 Inleiding De taal C is tussen 1969 en 1973 ontwikkeld, met als hoofddoel de programmatie van systeemsoftware. Het is uiteindelijk een bijzonder populaire taal geworden, waarvoor op elke mogelijke computerarchitectuur compilers te vinden zijn. In de originele versie van C is het echter onmogelijk om met objecten te werken. Objectgeoriënteerd programmeren is een techniek die, bij erg grote maar ook al bij vrij kleine projecten zal leiden tot beter onderhoudbare en begrijpelijkere code. Om dat euvel te verhelpen is in 1979 de taal C++ ontstaan, al is de naam C++ pas vanaf 1983 in gebruik. Ondertussen is bij Microsoft jarenlang gewerkt met de taal BASIC in een aantal varianten. Dit is doorgegroeid tot Visual Basic 6 in Visual Basic 6 is, net als C++, een object-gebaseerde taal. Dit wil zeggen dat er met objecten kan gewerkt worden, maar dat het niet afgedwongen wordt. Men kan dus perfect programmeren zonder objecten te gebruiken. In 2002 is Microsoft gestart met de.net familie van programmeertalen. Hierbij zat Visual Basic, maar ook C#, die de populaire C++ syntax overneemt. Behalve die syntax zijn er echter weinig overeenkomsten tussen beide talen. De hele.net familie is wel van de grond af objectgeoriënteerd geschreven. Het is dus onmogelijk om een.net programma te schrijven zonder, al dan niet bewust, gebruik te maken van objecten. Het voordeel van de eerdere versies van Visual Basic is altijd geweest dat Microsoft een IDE of Integrated Development Enviroment voorziet. Hierin kunnen programmacode en formulieren naast elkaar ontwikkeld en gecompileerd worden door een simpele druk op de knop. Dat is nu ook toegepast op C#. Doorheen het groeien van de hele.net familie over de verschillende versies, sinds 2003 is C# alsmaar populairder geworden. Nieuwe programma s worden zelden nog in Visual Basic geschreven. Deze cursus over C# is in eerste instantie een cursus programmeren voor lezers die geen of zeer weinig ervaring hebben met het programmeren. In de cursus wordt dus heel veel aandacht besteed aan de technieken van het programmeren: de basisstructuren (sequentie, selectie, gewone iteratie), de complementaire structuren (iteratie met onderbreking, zelftellende lus, meervoudige selectie), procedures, tabellen, werken met sequentiële bestanden, enz. Dit boek is ook een doe-cursus. Dit betekent dat je de cursus doorneemt terwijl je voor de computer zit. Na elk hoofdstuk maak je de oefeningen die achteraan elk hoofdstuk zijn opgenomen. De voorbeelden uit dit boek zijn te downloaden op bij de infofiche van dit boek. Eventuele errata zullen ook daar verschijnen.

2 Programmeren en programmeertalen - 3 Ik hoop dat deze cursus je vertrouwd mag maken met het programmeren en met C# Indien je opmerkingen hebt die een latere uitgave kunnen verbeteren, kan je die steeds kwijt aan de auteur. Dit boek is een vertaling van het boek Programmeren in Visual Basic door Roger Frans. Een groot deel van de structuur is dan ook overgenomen van hem, waarvoor dank. Jochen Mariën juli 2019

3 Afspraken Programmeren is niet de eerste activiteit die je uitvoert als je met een computer werkt. Wij veronderstellen in deze cursus dan ook dat je in de Windows-omgeving kunt werken. Termen als klikken, dubbelklikken en slepen worden in deze cursus dus niet meer uitgelegd. In de volgende hoofdstukken leren we aan de hand van concrete voorbeelden C# kennen. We veronderstellen dat je de voorbeelden op de computer uittest. De acties die je als gebruiker stapsgewijs moet volgen, worden als volgt genoteerd. Je geeft je wachtwoord in. Dit wachtwoord wordt niet op het scherm getoond. Je krijgt enkel sterretjes (*) te zien. Je klikt op de knop OK om te bevestigen. Het pijltje geeft aan dat er van jou iets verwacht wordt. Na het pijltje wordt omschreven wat je moet doen. Indien je meerdere menukeuzes moet maken, duiden we dit als volgt aan: Kies File / New Project. Dit betekent dat je klikt op de menukeuze File en dat je daarna klikt op de menukeuze New Project. Je mag de menukeuzes natuurlijk ook met sneltoetsen openen. Indien je tekst letterlijk moet intypen, wordt dit in een ander lettertype weergegeven: Typ Dit moet je letterlijk intypen. Per hoofdstuk download je best de voorbeeldbestanden van Zo kan je alle voorbeelden zelf uitvoeren en uittesten. Je maakt ook een map C:\Csharp Oef aan waarin je de voorbeelden en oefeningen die je zelf uitwerkt, plaatst. We verwijzen naar deze map als de oefeningenmap.

4 Inhoudsopgave INLEIDING... 2 AFSPRAKEN... 4 INHOUDSOPGAVE PROGRAMMEREN EN PROGRAMMEERTALEN Inleiding Algoritmen Programma en programmeren Systeemanalyse Categorieën en karakteristieken van programmeertalen Machinetalen Lagere programmeertalen of assemblertalen Hogere programmeertalen Vertaalprogramma s NET De oorsprong Het.NET Framework Microsoft Visual Studio Procedureel en modulair programmeren Ongestructureerd programmeren Procedureel programmeren Modulair programmeren Objectgeoriënteerd programmeren KENNISMAKEN MET C# Inleiding Creatura (H02VB01) Probleemdefinitie Probleemanalyse Schema in pseudocode Bronprogramma en korte bespreking Microsoft Visual Studio 2019 starten Een nieuw project maken Creëren van een nieuw project Windows Form Designer Solution Explorer Het eigenschappenvenster De toolbox De gebruikersinterface maken Een object toevoegen door te klikken Een object toevoegen door te dubbelklikken Verplaatsen van een object Een object toevoegen door het te kopiëren Een object verwijderen De eigenschap Name van een formulier instellen De eigenschap Text instellen Tekstvakken aanbrengen Selectie van meerdere objecten De oplossing en het project bewaren Het programma uitvoeren Een opdrachtknop of button Programmacode toevoegen... 42

5 6 - Leren programmeren in C# Het venster voor programmacode Een methode te veel IntelliSense Alle voorkomens Niet gebruikte variabelen Commentaar Declaratie van variabelen De waarde uit een tekstvak lezen Een waarde in een tekstvak plaatsen Een syntaxisfout Het voorbeeld verder afmaken Variabelen Een variabele Gegevenstypes Double of Decimal Deling van kommagetallen Declareren van variabelen Operatoren Rekenkundige operatoren Operatoren voor tekenreeksen Typeconversie Een Console-applicatie Programmacode Consolekleuren Read en Write Oefeningen DE SELECTIE Inleiding Logische uitdrukkingen Relationele operatoren Samengestelde logische uitdrukkingen en logische operatoren Constanten en constantendeclaratie De operatoren +=, -=, CreaTura (H03VB01) Probleemdefinitie Probleemanalyse Schema De selectie Definitie en betekenis De enkele selectie Het programma Het if-statement Het switch-statement Een tweede voorbeeld (H03VB02) Probleemstelling Probleemanalyse Schema Programmacode Een Windows-toepassing Probleemdefinitie (H03VB03) De gebruikersinterface Bronprogramma Tabvolgorde en tabulatorstops De klasse Math Namespaces Methoden en eigenschappen van de klasse Math... 78

6 Inhoudsopgave De functie Round() Raadspelletje (H03VB04) Probleemdefinitie Probleemanalyse Pseudocode Bronprogramma en korte bespreking Ontwerpen van het formulier Oefeningen DE WHILE-LUS Inleiding CreaTura (H04VB01) Probleemdefinitie Probleemanalyse Schema De gewone iteratie Het programma De iteratie While Som van getallen (H04VB02) Probleemdefinitie Probleemanalyse Schema Bronprogramma Samengestelde intrest (H04VB03) Probleemdefinitie Probleemanalyse Schema Het bronprogramma De interface maken Oefeningen FOUTEN OPSPOREN Inleiding Syntaxisfouten Eventhandlers wegwerken Run time fouten Een eerste voorbeeld (H05VB02) Een tweede voorbeeld (H05VB03) Logische fouten Voorbeeld (H05VB04) Debuggen van een programma (H05VB05) Step Into Step Over Step Out Een onderbrekingspunt verwijderen Enkele handige vensters Het venster Autos Het venster Watch Gestructureerde foutafhandeling Bestand niet gevonden (H05VB06) Probleemdefinitie Programmacode Ontwerp van het formulier Het bestand is niet beschikbaar Foutafhandeling MessageBox.Show (H05VB07) De methode Show van de klasse MessageBox

7 8 - Leren programmeren in C# Resultaat van de methode Show Delen door 0 (H05VB08) Probleemdefinitie Programmacode Ontwerp van het formulier Foutboodschap van het framework Oefeningen DE FOR-LUS Inleiding Het voorbeeld Optelsommen (H06VB01) Probleemstelling De iteratie met teller Definitie en betekenis Enkele voorbeelden Het programma Declaratie Random getallen De for-lus De berekening Controle Tonen van de resultaten Bijkomend voorbeeld (H06VB02) Stapgrootte 0, Stapgrootte 0, Negatieve stapgrootte Geneste lus Figuren (H06VB03) Probleemstelling Project Resources Timer Dynamisch een afbeelding laden Volledige programma Oefeningen DE DO-WHILE-LUS Inleiding Invoercontrole (H07VB01) Probleemstelling Datumfuncties Gebruik van TryParse Gebruik van Substract Volledige programma Voorbeeld van Do- While (H07VB02) Probleemdefinitie Probleemanalyse Inlezen tot X Volledige programma Oefeningen MEER FORMULIERCONTROLS EN FUNCTIES Inleiding Startformulier (H08VB01) Formulieropbouw Checbox ULA Radiobuttons verwerken Radiobuttons uitlezen Gegevens invoeren...150

8 Inhoudsopgave Volledige programma BMI (H08VB02) Formulieropbouw Numerieke invoervelden Berekening van de BMI Over het programma Het menu Volledige programma Kleurenkiezer (H08VB03) Formulierontwerp Afsluiten van het programma Initialisaties Een kleur aanpassen Maximumwaarde van schuifbalken Volledige programma Stringfuncties ToUpper() en ToLower() Substring() PadLeft() en PadRight() new String() Length Contains() IndexOf(), LastIndexOf() Trim() Remove() Insert() Replace() IsNullOrEmpty() en IsNullOrWhiteSpace() Compare() Het char datatype Van ASCII tot ANSI naar UNICODE Omzetten (H08VB05) Oefeningen FUNCTIES Inleiding Benaming Procedure Functie Operatie Methode Eventhandler Naamgeving Backend en frontend Een voorbeeld van een functieprocedure (H09VB01) Het programma zelf De functie willekeuriggetal Functie zonder returnwaarde en parameters (H09VB02) Het programma De functie toonfoutmelding Functie zonder parameters (H09VB02) De functie GetInt_v De recursieve functie GetInt_vRecursief Functie met parameters Functie met optionele parameters De functie GetInt_V Functie met referentieparameters (H09VB03)...189

9 10 - Leren programmeren in C# Oefeningen ARRAYS Inleiding Engelse woorden oefenen (H10VB01) Arrays gebruiken FAQ Grenzen van een array Volledige programma Afdrukken van een array (H10VB02) Array overlopen met een for-lus Array overlopen met een foreach-lus Volledige programma Tweedimensionale arrays (H10VB03) Rectangular of jagged Arrays vullen Alles afdrukken Gemiddelde per student Gemiddelde per vak Grotere arrays String split (H10VB04) Oefeningen SEQUENTIËLE BESTANDEN Inleiding Terminologie Namespace System.IO Bestandslocatie Engelse woorden oefenen (H11VB01) Het bestand Bestanden uitlezen Woorden oefenen Sequentiële bestanden lezen en schrijven Voorafgaand werk Gegevens uitlezen Gegevens wegschrijven Bestand bestaat Uitbreiding van het voorbeeld (H11VB02) Ontwerp van de toepassing Tweede formulier Tekstvakken leegmaken Bestand wegschrijven Programmacode bij Bestand / Afsluiten Programmacode bij Bestand / Openen Programma bij Bestand / Opslaan als Programmacode bij Bestand / Opslaan Programmacode bij Bestand / Nieuw Toevoegen en verwijderen van een item uit de keuzelijst Oproepen van een tweede formulier Bij het laden van het formulier FormTesten Sluiten van het formulier FormTesten De knop Controle Oefeningen UITBREIDINGEN Inleiding Groepsonderbreking (H12VB01) Inleidend voorbeeld Analyse van het programma...234

10 Inhoudsopgave Programmacode Regions Lists Het voorbeeldprogramma (H12VB02) Declaratie van een lijst Items toevoegen Uitlezen Sorteren Items verwijderen Volledige programma Zoeken in lists (H12VB03) Array van formulierobjecten Het voorbeeldprogramma (H12VB04) InitializeComponentExtra De TextBox De array knoppen Formuliergrootte Eventhandlers Oefeningen Oefeningen opnieuw...258