Bonsai Vereniging Rijnmond

Transcriptie

1 FOLIUS September 2017 Van de voorzitter April 2019 Beste Leden Tijdens het schrijven van het voorwoord staat de serredeur open. Het is heerlijk zonnig en je kan haast zien dat de bonsai per uur steeds meer blad krijgen. Een aantal weken geleden was het lente in de winter en daarna een paar weken was het weer bar en boos. Maar nu gaat het weer de goede kant op en kunnen we buiten verder met het verpotten van onze loofbomen. De lente begint. Veel van onze leden hebben dan ook bij de firma Lodder hun inkopen gedaan. Hier was ook weer prachtige bonsaishow te zien en veel handelaren met de nodige aanbiedingen. De laatste werkmiddag van onze vereniging zijn wij met verpotten aan de slag gegaan. Persoonlijk heb ik mijn Acer campestre verpot en hem een betere stand in de schaal kunnen geven. Gelukkig kreeg ik hierbij hulp, want alleen was het mij niet gelukt. De eerstvolgende bijeenkomst, op 14 april, hebben wij een interne tentoonstelling waar een selectie plaats vind voor de Bonsaishow van het Westen. Ik wil ook iedereen oproepen hier aan mee te doen. Al wordt je boom niet geselecteerd het blijft altijd leerzaam. En als laatste wil ik iedereen wijzen op de Bonsai Show van Midden Nederland in De Binder in Leersum op zaterdag 13 april. Naast de bonsaishow is er een simultaan demonstratie onder leiding van Bruno Wijman. Het beste allemaal en tot de volgende bijeenkomst Kees Ons adres In dit nummer: Van de voorzitter 1 Opstelling van de maand februari Gezien of gemist 4 In Memoriam 5 Opstelling van de maand maart Activiteitencommissie Gevraagd aan 10 Poging tot marcotteren Het Bestuur Agenda 15 Verenigingsinfo 16 Onze bijeenkomsten worden gehouden in het: Dorpshuis Hekelingen. Lede AT Hekelingen Verzorging van dennen 17 We beginnen om uur en de zaal is open vanaf uur 1

2 Folius is een uitgave van Voor informatie over de vereniging kunt u een mail sturen naar de secretaris [email protected] De bijeenkomsten vinden plaats in het Dorpshuis Hekelingen, De opstelling van de maand februari door Gino Ghiorsi Ik heb deze Pinus mugo gekocht bij Piet Hoek, tijdens een door hem georganiseerde workshop met Marc Noelanders op 6 november De boom heeft, naar schatting, het levenslicht gezien in 1985 en zou dus nu rond de 34 jaar oud moeten zijn, wat voor een bonsai niet echt oud is. Ik heb geen foto van de boom voor de eerste stilering, maar wel hoe de boom was gevormd aan het einde van de workshop. Ook in 2019 is er de opstelling van de maand, kijk bij de agenda wanneer je aan de beurt bent 2 Deze lijst is een voorlopige, wil je liever een andere maand laat het me dan weten

3 In de tekening die door Marc werd gemaakt, heb je een voorstelling hoe de boom eruit had moeten zien. Helaas in de daarop volgende jaren zijn enkele takken door onbekende oorzaak afgestorven. In maart 2015 heb ik de boom meegenomen naar Carlos v.d. Vaart (het zag er toen niet uit). Met de overgebleven takken kon niets mee worden gedaan. De takken hebben we toen weggehaald, alleen de onderste tak werd behouden. Deze is inmiddels flink doorgegroeid. Van wat de oorspronkelijke stilering als Shakan had moeten zijn, is het nu een Han-Kengai geworden. Misschien dat de stam nog iets verder naar links zou moeten hellen? Dit zal ik met Carlos bespreken. Soms moet je drastische keuzes maken, om van een boom toch nog wat te maken. Ik ben in ieder geval tevreden met de uiteindelijk resultaat. 3

4 Gezien of gemist? door Tom van Wanum De belangrijkste show, de Trophy in België heb ik helaas gemist. Ik kon alleen op de zaterdag maar omdat op die dag Piet Hoek begraven werd en hebben besloten afscheid te gaan nemen van Piet. Volgend jaar is er weer een Trophy. Mocht er iemand anders zijn van onze club die wel gegaan is dan zou het leuk zijn daarvan een impressie te ontvangen voor de volgende Folius. Ik houd me aanbevolen! Gelokt door een berichtje dat Teunis Jan Klein een en ander zou vertellen over Shohin tijdens de bijeenkomst van het Bonsaicafé naar Nieuwerkerk gegaan. Helaas ging de lezing niet over Shohin maar over de indeling van bonsai. Nu is het zo dat je bij Teunis-Jan nooit teleurgesteld naar huis gaat dus ondanks dat het niet echt over Shohin ging toch weer het een en ander opgestoken. Waar ging het dan vooral over? Eigenlijk over het feit dat we geneigd zijn alles, dus ook bonsai, in hokjes te stoppen. Dat begint natuurlijk al met de verdeling in grootte, mame, shohin, chuhin,.. Deze indeling was oorspronkelijk gebaseerd op het feit hoe je de bonsai kon dragen. In de handpalm, in 1 hand, met twee handen met twee personen.. Teunis Jan zijn verhaal trok verder via shows en de wijze waarop gekeurd wordt, via de bordjes die bij de tentoongestelde bomen staan met daarop allerlei zaken waardoor de bonsai in een hokje wordt geplaatst en eindigde tenslotte met de meest gestelde vraag die de bonsai echt in een hokje plaatst: Ïs die boom echt of namaak? Uiteindelijk was het een lezing die weliswaar niet over shohin ging maar zeker de moeite waard was! 4

5 In Memoriam Piet Hoek Op 6 februari kregen we het bericht dat Piet Hoek was overleden. Natuurlijk was Piet niet meer een van de allerjongsten maar weinigen zullen gedacht hebben zo snel afscheid van hem te moeten nemen. In de tijd dat ik met Bonsai begon was Piet al een hele bekende in de Nederlandse bonsaiwereld. Vanaf het moment dat bonsai in Nederland als hobby de kop op stak was Piet daarbij. Hij was niet alleen met zijn eigen bomen bezig maar vooral ook met allerlei andere zaken die er mede voor hebben gezorgd dat kennis omtrent deze nieuwe hobby werd verspreid en door scholing het niveau van de Nederlandse liefhebber omhoog ging. Zo gaf hij vele bonsaicursussen, ook voor onze vereniging. Vooral beginners kon hij heel goed de liefde die nodig is voor het goed uitoefenen van onze hobby bijbrengen. Ook was hij keurmeester tijdens allerlei shows in het land en organiseerde hij workshops met Marc Noelanders. De laatste jaren organiseerde Piet deze bij mij op het werk. De zaterdagen die hij daar organiseerde zullen alle deelnemers altijd blijven bijstaan. De laatste jaren was Piet niet meer zo actief in de wereld van bonsai en eigenlijk kwam je hem ook niet meer zo vaak tegen op shows en demonstraties maar de bonsaitrein, die Piet heeft helpen aanduwen, rijdt verder. Helaas zonder Piet. 5

6 De opstelling van de maand maart door Tom van Wanum Deze opstelling is gemaakt met de gedachte aan de periode van het jaar waarin we verkeren. De winter is een beetje voorbij en de lente is een beetje begonnen. Loofbomen laten dat het best zien vandaar dat in deze opstelling alleen loofbomen te zien zijn. In het rek (gemaakt door Jan van Mosselaar) staat boven een Koreaanse haagbeuk (Carpinus turczanowii). Deze haagbeuk heb ik in 2003 aangeschaft op, wat toen nog de Landdag heette voor 17,50. Inmiddels zijn we 16 jaar verder en volgens mij heeft het kleine boompje al flink wat karakter gekregen. Het potje is chinees. Het tafeltje is gekocht in Japan. In

7 Links beneden staat een kleine suiseki die ik heb opgeraapt in Italië. Op de bodem van het rekje een kleine iep (Ulmus parvifolia Nire ). Eerlijk gezegd vind ik de het boompje iets te vol voor die plek, het oogt wat gepropt. Het potje is gemaakt door de Deense pottenbakster Elsebeth Ludvigsen. Via deze link kun je wat voorbeelden van potten die zij maakt zien. Het secundaire boompje is een Japanse notenboom (Ginkgo biloba). Deze boom wordt trouwens ook wel eendenpootboom of tempelboom genoemd. Deze Gingko heb ik in 2004 aangeschaft bij Lodder en doet het eigenlijk best lekker. Dit in tegenstelling tot een grote Gingko die ik ooit bij Danny Use heb gekocht. Deze heeft eigenlijk nooit echt goed willen groeien. In het voorjaar liep elke knop uit en vormde een blad, en dat was het dan. Er groeide eigenlijk nooit een nieuwe tak en de bestaande takken verlengde zich ook niet. Inmiddels is de boom voor een flink deel afgestorven en tot mijn verbazing zijn er een aantal knoppen uitgelopen en dit zijn nu een aantal takken die recht omhoog groeien, maar ze groeien! Ook dit potje is chinees. De kleur, het blauwachtig groen correspondeert trouwens heel goed met en donkergroen blad in de zomer en het gele blad in de herfst. Deze Ginkgo wordt vergezeld door een kleine accent, een muurleeuwenbekje (van Andries gekregen), in een klein lichtgeel potje. Het tafeltje waarop de Gingko staat is gemaakt door Martin Bonvie. Tot slot de kakemono (de scroll), dit is een zelfgemaakte. Op de afbeelding zit een dichter langs een bergbeek te schrijven. Op de berghelling meerdere dennen waarvan enkele in han-kengai. Hagel! Maart roert zijn staart. 7

8 Bonsai op de Show bij Lodder 8

9 Van de Activiteitencommissie door Jacqueline Vliegenthart Interne tentoonstelling Zondag 14 april is het weer tijd voor een interne tentoonstelling. Op deze interne tentoonstelling worden de bomen door de activiteiten commissie uitgekozen voor de Show van het Westen. Zoals elk jaar mogen we 8 bomen neerzetten. De Show van het Westen wordt gehouden op 15 en 16 juni in de botanische tuin te Delft. Het thema voor dit jaar is Geluk bij een ongeluk, we willen dit gaan uitbeelden met een ladder en gebroken spiegel. Aan alle leden een oproep om 14 april je mooiste boom mee te nemen. Je mag er zo veel meenemen als je wilt maar er gaat maar 1 boom per lid mee naar de Show van het Westen. Een voorwaarde van de Show van het Westen is dat de boom die vorig jaar op de show heeft gestaan dit jaar niet mee mag doen. Uiteraard ziet de boom er goed uit, is de grond aangevuld tot de potrand en staat deze op een bijpassende tafel of display. Neem ook een accentje mee dat maakt het geheel af. Wij kijken er naar uit welke bomen we kunnen kiezen en deze namens de vereniging op de show kunnen neerzetten. 12 Mei is terugkomdag voor de Azalea's en "Volg mij bonsai". Wat is er van die boom geworden, daar zijn wij benieuwd naar. Tijdens deze middag kunnen we ook gelijk de bomen bespreken die we tijdens de simultaan in december 2018 hebben gemaakt en verder aan werken. Rijn Bécude komt op 2 juni weer om de bomen te bespreken die op onze jubileum show worden tentoongesteld. Uiteraard is er ook ruimte en tijd om andere bomen te laten bespreken. Kom allemaal en neem je boom/bomen mee, het is leuk en zeker leerzaam. De invulling van de bijeenkomst op 13 oktober is nog niet rond maar daar wordt aan gewerkt Op 10 november werken we aan onze eigen bomen en helpen we elkaar als dat nodig is. De laatste bijeenkomst van 2019, op 8 december, werken we weer aan een aantal bomen gelijkertijd. De nieuwe stijl is goed bevallen dus in principe zouden we dat weer op deze wijze kunnen doen. In Rotterdam zuid, oud Charlois, zit het Japans cultureel centrum Shofukan. Via hun website kun je kennis maken met deze organisatie en lezen wat voor workshops en cursussen zij allemaal organiseren. Voor hen die interesse hebben in het leren spelen van de bamboefluit of cursus Kalligraferen is het bezoeken van hun website de moeite waard. 9

10 Gevraagd aan.. Jan Mosselaar In deze rubriek zullen we aan de hand van vragen onze leden aan de tand voelen over hun kijk op bonsai. Wat was je eerste kennismaking met bonsai? Dat was op een markt in Puttershoek. Daar stond Piet Hoek achter een marktkraam bonsai te verkopen. Wie zijn je leermeesters? Dat zijn er vele. Het zijn ook de bekende namen als Piet Hoek, Hans van Meer, Carlos van der Vaart en de workshops bij Marc Noelanders. Heb je een persoonlijke bonsaifilosofie? Je moet alle dagen naar je bomen kijken om ze te begrijpen. Om te zien wat goed en wat fout is en vervolgens hoe je de fouten kunt wegwerken. Wat zijn je favoriete soorten en stijlen? Ik hou van zwarte dennen en dan vooral in Moyogi stijl en de Chinese jeneverbes in Kengai. Vind je bonsai kunst? Jazeker! Jazeker is het kunst en het komt je ook niet zo maar aanwaaien. Wat vind je moeilijk aan deze hobby? Het begin is altijd lastig, welke stijl? Welke takken ga ik behouden en welke kunnen weg worden geknipt. Maar als ik eenmaal begonnen ben met knippen volgt in het algemeen de stijl vanzelf. Waar wil je over 10 jaar staan in de wereld van bonsai? Ik hoop dat ik het mag beleven dat ik dan een paar mooie bonsai heb. Wat verwacht je van de verenging en vind je dat in de vereniging? Er mag wel wat m,eer actie zijn bij sommige leden. Heb je nog andere interesses? Jazeker, EHBO en bonsaitafels ontwerpen en maken. 10

11 Bonsai op de Show bij Lodder 11

12 Poging tot marcotteren Door Tom van Wanum Bij Lodder zag ik tijdens de laatste sale een kleine Acer staan. Vooral het onderste stukje, laten we zeggen de onderste 4 cm vond ik interessant. Dat stukje stam laat al flink wat ouderdom zien en er zitten een leuk aantal kleine takjes die volgens mij best uit kunnen groeien tot een mooi geheel zodat het hele boompje een centimeter of 8 hoog zal worden, een mame dus. Boven dit stukje stam zit een deel met geen takken en vormt eigenlijk een leuke onderbreking in het geheel. Als ik alle takjes aan het onderste deel van de stam zou verwijderen dan zit de eerste tak te hoog en is de tachiagari (het stamdeel) te lang.. Mijn voornemen was dus om het bovenste deel van de boom af te knippen en weg te gooien. Thuisgekomen bedacht ik mij ineens dat ik ook zou kunnen proberen de boom te marcotteren. Nu heb ik op dat gebied eigenlijk geen ervaring, niet meer tenminste dan een halve poging, dus eerst wat info verzameld. Voor de Acer schijnt te gelden dat het marcotteren kan in de periode van af het uitlopen van de knoppen tot het moment dat de bladeren zijn afgehard.. Mooi op tijd dus.. Over het verwijderen van de bast is het duidelijk, diep weghalen en voldoende breed maken zodat de wond niet kan overgroeien, ongeveer 1,5 maal de dikte van de stam wordt genoemd. De wond ingesmeerd met stekpoeder. Gebruikelijk is het geheel in te pakken in sfagnum en plastic zodat het geheel goed vochtig blijft maar ik las ergens ook een ander manier. Hierbij wordt een potje met akadama rond de wond bevestigd. Het nadeel is dat dit lastiger goed vochtig te houden is maar het voordeel is dat als de marcot beworteld is je na het scheiden van het boven en onderste deel niet aan de wortels hoeft te komen. Deze zitten dan in de pot en je kunt het bovendeel veilig afnemen. 12

13 Het geheel staat uit de wind en uit de zon en ik zorg dat de akadama voldoende vochtig blijft en dat ga ik zien wat er de komende maanden gaat gebeuren. 13

14 Waar is het bestuur mee bezig? door Gino Ghiorsi Sinds de laatste mededelingen mijnerzijds is weinig gebeurd, er valt dus nog weinig te vertellen. We hebben intussen nieuwe folders van onze vereniging laten drukken. Ik heb er een aantal bij Deshima Bonsai Studio (Teunis Jan) in Nieuwerkerk a/d IJssel achter gelaten en deze zullen verder zoveel mogelijk worden verspreid. Mocht je zelf ook folders willen hebben voor geïnteresseerden in Bonsai laat het weten, er liggen folders bij ons in de kast op de vereniging en je kunt ze meenemen. We zijn op 9 maart bij Lodder geweest en een aantal van onze leden hebben wederom wat materialen aangeschaft waarbij een gedeelte van de korting naar de verenigingskas is gevloeid, waarvoor dank. Eind maart komt het bestuur en AC weer bij elkaar om de plannen voor ons jubileum verder uit te werken. Zodra er wat belangrijk te vermelden is zal dit in Folius door de AC worden vermeldt. Dit was het voorlopig. Met een vriendelijke groet Gino Ghiorsi [email protected] 14

15 De NBV is ook te vinden op facebook. Kijk daar voor activiteiten van de andere bonsaiverenigingen. Op facebook even zoeken naar Nederlandse Bonsaivereniging De agenda voor Zondag 14 april Interne show en selectie voor SvhW Maandag 29 april Werkavond Zondag 12 mei Terugkomdag voor Azalea en Follow my Bonsai Opstelling van de maand Simon Lokker Maandag 20 mei Werkavond Zondag 2 juni Boombespreking door Rijn Bécude Opstelling van de maand Corrie Mudde Zaterdag 15 Zondag 16 juni Show van het Westen Maandag 17 juni Werkavond Zondag 8 september Werken aan eigen bomen Opstelling van de maand Marijke Claassens Maandag 16 september Werkavond Zondag 13 oktober?? Opstelling van de maand Vicente Martinez Maandag 21 oktober Werkavond Zondag 10 november Werken aan eigen bomen, Opstelling van de maand Hermann Jung Maandag 18 november Werkavond Zondag 8 december Simultaan werken Opstelling van de maand Kees Heck Maandag 16 december Werkavond 15

16 Informatie over U kunt lid worden van onze vereniging. Het lidmaatschap bedraagt 50,00 per jaar. Informatie over het lidmaatschap is verkrijgbaar op de bijeenkomsten of bij één van de bestuursleden. Bonsaivereniging Rijnmond is lid van de Nederlandse Bonsaivereniging VOORZITTER Kees Heck [email protected] SECRETARIS Gino Ghiorsi Tel [email protected] PENNINGMEESTER Peter Kreuk [email protected] ACTIVITEITENCOMMISSIE voorzitter: Jacqueline Vliegenthart Tel Andries van Herk Tom van Wanum WEBSITE: Webmaster: Kees Heck. Alle activiteiten vinden plaats in het: Dorpshuis Hekelingen. Lede AT Hekelingen We beginnen op zondag om uur en de zaal is open vanaf uur. Op maandag starten we om uur. FOLIUS: Verschijnt op 1 februari, 1 april, 1 juni, 1 september, 1 november Kopij zien wij heel graag gestuurd aan [email protected] 16

17 Gelezen, Basisverzorging Twee-naalden dennen. Gelezen op de Koya site door Corrie Mudde Dit artikel gaat over de verzorging van Pinus sylvestris en Pinus mugo, maar de technieken kunnen mits enkele kleine aanpassingen ook gebruikt worden voor andere dennen zoals Pinus nigra, Pinus uncinata en Pinus ponderosa. Alle technieken die beschreven zijn moeten ieder jaar uitgevoerd worden (behalve bij een jonge boom die nog veel moet groeien). DE GROEIWIJZES VAN EEN PINUS EN DE ENERGIEZONES Als we kijken naar een Pinus in zijn geheel, dan kunnen we zien dat er een aanzienlijk verschil is in groeikracht tussen de buitenste gebieden van de boom en de takken van de meer naar binnen gelegen gebieden. Dit komt omdat de buitenste gebieden meer licht en lucht krijgen dan de binnenste gedeeltes. Tevens heeft de apicale dominantie van de Pinus hier mee te maken: de natuurlijke groeiwijze van een den zorgt er voor dat de boom al zijn energie naar de buitenste gebieden wil sturen, te weten: de buitenste gebieden van de takken en de top van de boom. Zoals met alles dat leeft in de natuur, zullen zonder ingrepen in de boom alleen de sterkste delen overleven en de zwakkere zullen na verloop van tijd afsterven. De binnenste gebieden en de lager gelegen gebieden zullen als eerste afsterven. Die sterke gebieden spelen immers een veel belangrijkere rol in de fotosynthese en de energiehuishouding dan de zwakkere, en zijn aldus belangrijker voor het overleven van de boom. De boom stuurt om die reden naar die gebieden de meeste energie. Hierdoor zullen de zwakkere gebieden zwakker worden en uiteindelijk afsterven. Door technieken toe te passen kun je de boom dwingen zijn energie meer evenredig te verdelen zodat elk gebied in de boom even sterk wordt. VERZORGING EN ONDERHOUD Het onderhoud van een Pinus heeft alles te maken met het in evenwicht brengen van de energie. Deze technieken omvatten kaarsen knijpen, kaarsen verwijderen, plukken van naalden en snoei. Als eerste moet je de Pinus goed bestuderen om de verschillende zones te kunnen identificeren en herkennen. Dit zullen voornamelijk de buitenste zones zijn van de takken. Deze kun je herkennen aan langere naalden, betere groei van scheuten, etc. Op het moment dat je deze zones hebt weten te identificeren, moet je de volgende stappen uitvoeren. KAARSEN "NIJPEN" Door kaarsen af te nijpen zetten we de eerste stap in het in evenwicht brengen van de nieuwe groei. In het voorjaar nijp je de kaarsen in de sterkste zones tot 2/3 a 3/4 van hun lengte af, afhankelijk van de sterkte van de kaars. Dit kan je doen door met je wijsvinger en je duim de kaars vast te pakken en af te breken. Door dit te doen remmen we de groei van die sterkere kaarsen aanzienlijk af. Doe deze procedure niet bij zwakkere kaarsen, ook niet bij die zwakkere kaarsen die zich in de sterkere zones bevinden. 17

18 Basisverzorging Twee-naalden dennen KAARSEN VERWIJDEREN Voor het verwijderen van kaarsen is de timing van essentieel belang voor het resultaat. Als je de kaarsen te vroeg in het voorjaar verwijderd, zullen ze nog niet genoeg zijn gegroeid om het resultaat te bereiken dat je graag zou willen. Dit omdat het resultaat van te vroeg verwijderen het te sterk terugkomen van groei zal inhouden. Als je de kaarsen te laat verwijderd, zullen de nieuwe knoppen onregelmatig terug komen, te weten: sommige zullen zwak zijn en anderen sterk. Bijkomend probleem bij het te laat verwijderen is dat ze een te kort groeiseizoen voor zich hebben om voldoende te kunnen ontwikkelen. Het juiste tijdstip voor het verwijderen van kaarsen kun je dus alleen maar vaststellen door naar je boom te kijken en niet naar de kalender. Je kan als leidraad vasthouden dat het juiste tijdstip hiervoor is aangebroken als de naalden zich uit de kaarsen aan het ontvouwen zijn en ze iets harder beginnen aan te voelen dan eerst. Wanneer dit tijdstip is aangebroken, verwijderen we als eerste de kaarsen van de middel sterke zones. Deze verwijder je in hun geheel. Snoei ze weg met een scherpe en schone snoeischaar. Na een dag of 10 à 14 (afhankelijk van de warmte en dus het weer) verwijder je alle kaarsen in de sterkste gebieden. Deze moet je verwijderen door ze compleet weg te snoeien. Laat alle zwakke kaarsen met rust. Nieuwe knoppen rond de snoeiwond Tip: Snoei de kaarsen zo recht mogelijk en slechts een paar millimeter boven de naalden van het vorige groeiseizoen. Als je niet recht snoeit, zullen de nieuwe knoppen van verschillende sterkte zijn als ze terugkomen. Tip: Indien je Pinus zich in een zeer volwassen fase bevindt en bijna af is en de takken en het loof in balans zijn qua groeikracht, dan kunt je de balans in groeikracht ook bereiken door slechts de kaarsen af te knijpen en niet te snoeien. Het verwijderen van kaarsen is een stressvolle ingreep voor de boom en dus in deze fase compleet overbodig. Wanneer de boom uit vorm is gegroeid en opnieuw gestileerd zal moeten worden, dan kan deze ingreep wel overwogen worden. Omdat de boom zich midden in het groeiseizoen bevindt, zodra de kaarsen worden verwijderd, zal hij zeer snel reageren op deze ingreep. De boom zal met zeer veel nieuwe knoppen terug komen rond de snoeiwond (zie foto hierboven). Het zal eveneens de groei van slapende zwakkere knoppen terug op de tak doen activeren (zie foto hieronder). Dit zou ergens tussen de 2 en 4 weken verder te zien moeten zijn. Natuurlijk is dit afhankelijk van het weer. Omdat we nu de zwakkere zones een voorsprong gegeven hebben op de sterkere zones, hebben we het evenwicht in de verdeling van de energie van de boom, al voor een groot deel herstelt. Tip: Bij een Pinus mugo die nog in het begin van zijn ontwikkeling is, is het een goed idee om de nieuwe kaarsen een beetje langer te laten groeien. Op deze wijze hebben ze veel meer kracht. Wanneer je dan de nieuwe kaarsen snoeit, zal de boom reageren door over de lengte van de tak nieuwe knoppen te maken (zie foto hier naast). 18

19 Basisverzorging Twee-naalden dennen Ook kunt u tot in de oude groei van vorig jaar terugsnoeien. Dit kan alleen wanneer de boom erg sterk is. Is de boom bijzonder sterk, wat bij de Mugo heel goed moet worden beoordeeld, dan kun je zelfs overwegen om tot in de groei van twee jaar terug te snoeien. Doe dit alleen wanneer de boom blaakt van gezondheid. Het snoeien van de kaarsen van vorig jaar heeft geresulteerd in verschillende nieuwe kaarsen op de takken van deze yamadori Pinus sylvestris (zie foto hier naast). Opnieuw wordt de sterkste kaars aan het uiteinde weg gesnoeid waarbij slechts enkele millimeters blijven staan. De nieuwe kaarsen die terug op de takken zitten, zullen nu veel sneller ontwikkelen omdat zij alle energie ontvangen. Let op het kleine stukje dat niet weggesnoeid werd. Dit draagt bij tot het vormen van meerdere nieuwe knoppen De foto hieronder laat het resultaat zien van het snoeien van kaarsen bij een yamadori Pinus sylvestris. Er zitten over de hele lengte van de tak nieuwe knoppen. Je zou de kaars A kunnen verwijderen en knoppen B, C en D gebruiken voor de toekomstige vertakking. Of je kan de tak wegsnoeien tot boven knop B, C of D, hetgeen voor nog meer knopvorming terug op de tak zal zorgen. Wordt vervolgd 19