HOOFDSTUK I DE KLIMAATPROBLEMATIEK

Transcriptie

1 Inhoudsopgave HOOFDSTUK I DE KLIMAATPROBLEMATIEK Klimaatverandering Het versterkt broeikaseffect Stijgende temperatuur Veranderende neerslagpatronen Stijging van het zeespiegelniveau Gevolgen van klimaatverandering Gevolgen voor natuur, mens en economie Gevolgen voor de natuur Gevolgen voor de menselijke gezondheid Gevolgen voor de economie Andere gevolgen Spreiding van de gevolgen van klimaatverandering Bronnen van broeikasgasemissies Spreiding van broeikasgasemissies over de maatschappelijke sectoren Energieverbruik als belangrijke bron Geografische spreiding van broeikasgasemissies Aanpak van klimaatverandering Mogelijke klimaatmaatregelen Potentieel, belemmeringen en opportuniteiten van klimaatmaatregelen Bijzondere kenmerken van het klimaatprobleem 41 3

2 HOOFDSTUK II KORTE GESCHIEDENIS VAN HET KLIMAATBELEID De internationale context De weg naar Rio de Janeiro Van het Berlijnse Mandaat tot het Protocol van Kyoto De Akkoorden van Bonn en Marrakesh Na Marrakesh, de toekomst Overzicht van de belangrijkste mijlpalen De klimaatstrategie van de Europese Unie De eerste stappen Het Europese Programma inzake Klimaatverandering (ECCP) De lange termijn Overzicht van de mijlpalen De ontwikkeling van het klimaatbeleid in België Het nationale CO 2 -programma van Naar een nieuw beleidsplan inzake klimaatwijziging Nationale lastenverdeling België in het debat over de lange termijn Overzicht van de mijlpalen 83 HOOFDSTUK III INTERNATIONAAL EN EUROPEES KLIMAATBELEID Internationaal beleid Inleiding Intergovernmental Panel on Climate Change Ontstaan en opdrachten Resultaten en impact op het beleid Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake Klimaatverandering Instellingen van het Verdrag en hun rol Doelstellingen van het Verdrag Beginselen van het Verdrag Rechten en verplichtingen 94 A. Categorieën van partijen 94 B. Gemeenschappelijke verplichtingen 95 C. Verplichtingen voor geïndustrialiseerde landen 96 D. Rapporteringsverplichtingen 96 E. Beleid en maatregelen 99 F. Financiële verplichtingen 101 G. Technologieoverdracht 102 4

3 H. Onderzoek en systematische waarneming 103 I. Onderwijs, vorming en bewustmaking Evaluatie en bijsturing Protocol van Kyoto Instellingen van het Protocol en hun rol Doelstellingen Nationale beleidsmaatregelen en hun internationale coördinatie Koolstofputten Internationale lucht- en scheepvaart Flexibiliteitsmechanismen 112 A. Algemeen 112 B. Mechanisme voor Schone Ontwikkeling 114 C. Internationale emissiehandel 117 D. Gezamenlijke uitvoering (Joint Implementation JI) 118 E. Nationale registers 119 F. Hot Air Verzamelen, rapporteren en toetsen van informatie 120 A. Inventarissen en nationale mededelingen 120 B. Verificatie van gerapporteerde informatie 121 C. Nationale systemen voor inventarisatie Nalevingsmechanisme 122 A. Inleiding 122 B. Negatieve publiciteit («Naming and shaming») 123 C. Opschorten van het deelnamerecht aan de flexibiliteitsmechanismen 123 D. Early warning 124 E. Bijstelling van inventarissen 124 F. Actieplan inzake toezicht 124 G. Correctie van de assigned amount 124 H. Actieplan inzake naleving 125 I. Herstel van het tekort en «restoration rate» Europees beleid Inleiding Doelstellingen en de Europese lastenverdeling Handhaving Transversale maatregelen Emissiehandel Flexibiliteitsmechanismen Wetenschappelijk onderzoek Technologie en innovatie Fiscaliteit 134 5

4 Informatie en sensibilisering Beperking van het energieverbruik Transversale maatregelen Energielabels, energienormen en «ecodesign» Energieprestatienormen voor gebouwen Energieproductie Hernieuwbare energiebronnen Warmtekrachtkoppeling Vervoerssector CO 2 -uitstoot van personenwagens Airconditioning in personenwagens Vrachtvervoer Stedelijke mobiliteitsplannen Biobrandstoffen Internationale lucht- en scheepvaart Gefluoreerde broeikasgassen Afvalverwerking Landbouw, bosbouw en bodems Aanpassing aan de gevolgen van klimaatverandering Samenwerking met ontwikkelingslanden 155 HOOFDSTUK IV NATIONAAL EN FEDERAAL KLIMAATBELEID Klimaatbeleid in een federaal land Bevoegdheidsverdeling Samenwerking in het federale België België als partner in het internationale en Europese beleid Samenwerkingsakkoord «Klimaat» en Nationale Klimaatcommissie Nationale lastenverdeling Nationaal klimaatplan Federaal Klimaatplan Aankoop van emissierechten Nationaal register voor broeikasgassen Federaal Plan Duurzame Ontwikkeling Vervoer Biobrandstoffen 173 6

5 8.2. Consumenteninformatie Belastingvoordeel voor personenwagens Firmawagens Wagenpark overheid Openbaar vervoer en woon-werkverkeer Goederenvervoer Industrie en elektriciteitsproductie Belastingvoordeel voor bedrijven Offshorewindenergie Gebouwen Derdepartijfinanciering Belastingvoordeel voor gezinnen Energiebesparingsfonds 181 HOOFDSTUK V VLAAMS KLIMAATBELEID De Vlaamse Kyoto-doelstelling Vlaamse klimaatplannen en -doelstellingen Mijlpalen in Vlaamse milieuklimaatbeleid vóór Vlaamse Klimaatbeleidsplan (VKP) Vlaamse klimaatconferentie SERV voor een andere aanpak Opstart van de Vlaamse klimaatconferentie Resultaten van de klimaatconferentie Vervolg van de Vlaamse klimaatconferentie Vlaams Klimaatbeleidsplan Vlaamse klimaatinstrumenten gericht op de industrie Europese emissiehandel Wie valt onder het Europese emissiehandelssysteem? Hoe gebeurt de toewijzing van rechten? Wat moeten deelnemers aan de CO 2 -emissiehandel doen? Energieplanningsverplichtingen Benchmarkingconvenant Wie komt in aanmerking? Wat zijn de wederzijdse verplichtingen? Effecten van toetreding: relatie convenant emissiehandel Vergelijking met emissiehandel 205 7

6 5.4. Auditconvenant De tegenprestaties Afweging tussen inspanning en zekerheid Andere instrumenten Energieadviesondersteuning Gefluoreerde broeikasgassen Industriële N 2 O-bronnen Afvalsector Vlaamse klimaatinstrumenten gericht op de energiesector Openbare dienstverplichtingen Groenestroomcertificatensysteem WKK-certificatensysteem Andere maatregelen uit het actieplan van 8 juli Vlaamse klimaatinstrumenten inzake gebouwen Energieprestatieregelgeving Samenwerkingsovereenkomst Gewest gemeenten / provincies Generieke Vlaamse klimaatinstrumenten Ecologiepremie Steunregelingen van netbeheerders PRESTI Andere financiële steunmaatregelen Informatie- en sensibiliseringsinitiatieven 218 HOOFDSTUK VI KLIMAATBELEID IN VLAAMSE BEDRIJVEN Ontwikkeling van een koolstofstrategie Waarom een koolstofstrategie ontwikkelen? Een gewijzigde businessomgeving Over keuzevrijheid enz. en verantwoordelijkheid De waarde van een emissiereductie Het waardecreatiepotentieel van een emissiereductie Waardecaptatiepotentieel van een emissiereductie Welke draagwijdte van het koolstofbeheer? Invloed van de koolstoffactor in de organisatie Een bedrijfsspecifieke strategie Situering van de koolstofstrategie in de verwezenlijking van de ondernemingsdoelstellingen Generieke modellen Operationalisering van de strategiemodellen 231 8

7 1.6. De koolstofbeheersorganisatie Samenwerking tussen verschillende departementen en organisatieniveaus Vaststellen van rollen en verantwoordelijkheden Tips Capita selecta Portefeuillebeheer Omschrijving van het portefeuillebeheer Koolstofactiva Emissierechten uit het EU-EHS Emissiekredieten Overige koolstofactiva Markten voor koolstofactiva Identificatie van de relevante markten Communicerende markten Transacties op koolstofactiva Transacties op de contantenmarkt (de zogenaamde «spot»markt) Termijncontracten (forward & futures) Opties op koolstofactiva Overige transacties Overzicht van de belangrijkste koop- en verkoopkanalen van koolstofactiva Financiële tussenpersonen Elektronische beurzen Klimaatfondsen Deelname aan een veiling van koolstofactiva Verwerving van emissiekredieten door eigen JI/CDM-projecten Verwerving van emissiekredieten door JI/CDM-projecten bij klanten JI/CDM-oproepen Capita selecta Boekhoudkundige & fiscale behandeling van emissierechten Boekhoudkundig IFRS (International Financial Reporting Standards) Belgische boekhoudnormen 256 A. Het CBN-advies 179/1 256 B. Wanneer emissierechten activeren? 258 C. Hoe emissierechten kwalificeren en waarderen? 258 D. Hoe en wanneer emissierechten in het resultaat opnemen? 259 9

8 E. Hoe de verplichtingen van het emissiehandelssysteem in de boekhouding inschrijven? 259 F. Wat gebeurt er op het moment van inlevering van de rechten op 30 april van het volgende jaar? 260 G. De nettomethode Fiscaal Inkomstenbelasting 262 A. Geen afwijkend fiscaal kader 262 B. Inkomsten uit emissierechten 262 C. Vrijstelling provisie voor de verplichtingen van het emissiehandelssysteem 263 D. De fiscale behandeling van geldboetes 263 E. Centraal CO 2 -beheer B.T.W B.T.W.-analyse 265 A. Gebeurt de handeling door een B.T.W.-belastingplichtige? 265 B. Hoe zijn emissierechten voor toepassing van de B.T.W. te kwalificeren? 267 C. Waar vindt de handeling plaats voor B.T.W.-doeleinden? 267 D. Is de handeling vrijgesteld van B.T.W.? 269 E. Wie moet de verschuldigde B.T.W. voldoen aan de fiscus? 270 F. Aanvullende B.T.W.-vragen 270 G. Enkele voorbeelden 273 BIJLAGE BOEKHOUDKUNDIGE VERWERKING VAN EMISSIEHANDEL: ENKELE VOORBEELDEN (BELGISCHE BOEKHOUDREGELS)