Geachte aanwezigen, Dames en heren,

Transcriptie

1 TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW, ZEEVISSERIJ EN PLATTELANDSBELEID 31 januari 2011 Rondetafel Winkelen in Vlaanderen - slottoespraak Geachte aanwezigen, Dames en heren, de beste manier om te toekomst te voorspellen, is ze uit te vinden. Zo stelde de vooraanstaande Amerikaanse informaticus Alan Kay het ooit en zo zie ik het doel van deze dag: hoe kunnen wij het winkelgebeuren van morgen vandaag op de rails zetten? 1

2 Met Kortrijk hebben wij alvast de perfecte gaststad voor deze dag. Ik heb bewust voor deze locatie gekozen, omdat dit een stad met een uitgesproken positieve atmosfeer is. Een stad die bewijst dat stads- en gemeentekernen een toekomst hebben, dat visie en ondernemerschap het tij kunnen keren. Ik dank dan ook het College van Burgemeester en Schepenen voor de gastvrijheid van deze dag. Dames en heren, De detailhandel is, met rechtstreeks tewerkgestelden, een jaarlijkse omzet van 46 miljard euro en een totaal van ondernemingen, een cruciale sector voor de Vlaamse economie. Maar het belang gaat verder dan het puur economische. Detailhandel is immers bij uitstek de tak van de economie die iedere burger raakt want iedereen is consument! 2

3 Een uitgewerkt winkelbeleid is dan ook een speerpunt van Vlaanderen in Actie en het Pact 2020 waarmee we Vlaanderen tegen 2020 naar de top 5 van Europese regio s willen brengen. De focus ligt daarbij op de kernversterking. Met de startnota winkelen in Vlaanderen die werd opgesteld door collega Muyters en mezelf, heeft de Vlaamse Regering de visie uit het regeerakkoord verder verfijnd. Omdat detailhandel zoals gezegd iedereen raakt hebben we het debat over deze startnota actief gestimuleerd. Twee adviesraden (SERV en SARO) werden geconsulteerd, er werd een debat gevoerd in het parlement en talrijke informele contacten met belanghebbenden werden georganiseerd. Daarnaast werd zoals voorzien ook een stakeholdersplatform opgericht met daarin vertegenwoordigers van de werkgeversorganisaties en de lokale besturen, cruciale partners om een detailhandelsbeleid te doen slagen. 3

4 Dames en heren, Ik denk dat de discussies vandaag hebben aangetoond dat we ons uitgangspunt, de harmonie tussen kern en periferie herstellen, moeten blijven nastreven. We kunnen in ieder geval hoopvol zijn over de toekomst van onze kernen. Met een gefundeerde visie, een krachtdadig beleid en sterk ondernemerschap is het mogelijk de broodnodige dynamiek te behouden of, waar nodig, te laten terugkeren in onze kernen. Ik ga echter ook akkoord met Wouter Torfs dat we een en - in plaats van een of -beleid moeten voeren. Een beleid dat gaat om het evenwicht tussen kern en periferie. 4

5 Dames en heren, De uitgebreide consultatieronde over de startnota leverde interessante inzichten en begrip voor uiteenlopende standpunten op. Dit alles moet nu leiden tot een concreet actieprogramma dat op drie pijlers zal gestoeld zijn: 1. Ruimtelijke ordening 2. Een beleid gericht op gemeentes en lokale besturen, en 3. de ondersteuning van de handelaars zelf Sta me toe kort de concrete plannen voor die drie pijlers toe te lichten. Om te beginnen met het ruimtelijke luik kan ik u vandaag meedelen dat mijn collega Philippe Muyters, in samenspraak met mezelf, een ontwerp van rondzendbrief klaar heeft die richtlijnen geeft aan Vlaamse, provinciale en gemeentelijke besturen over de inplanting of groei van grootschalige detailhandel. De bevoegde adviesraden zullen hierover nu geconsulteerd worden. 5

6 De rondzendbrief heeft drie hoofdlijnen: 1. verdere verlinting van winkels langs steenwegen vermijden 2. nieuwe handelszaken maximaal verweven in de kernen of clusteren op specifieke bedrijventerreinen, de zogenaamde kleinhandelszones 3. Duidelijke afspraken maken over het verantwoordelijke beleidsniveau (gemeente provincie - gewest) op basis van de grootte van de handelsoppervlakte Vandaag is al gebleken dat voor deze principes een groot draagvlak bestaat. Deze principes zullen in de toekomst ook nog verder verankerd worden in andere beleidsinstrumenten zoals het Ruimtelijke Structuurplan Vlaanderen of het grond- en pandendecreet. Uiteraard betekent een beleid van kernversterking niet dat we initatieven buiten de kern per definitie willen tegengaan. Integendeel: er moet plaats zijn voor beiden. Vandaag zijn er volgens mij eerder te weinig kleinhandelszones dan te veel, waardoor er wildgroei is en daar wordt niemand beter van. 6

7 Wel moeten we vermijden dat de handel in de periferie de handel uit de kernen zou wegzuigen. Sinds 1975 wordt dit met wisselend succes getoetst via de IKEA-wet. Van zodra deze bevoegdheid geregionaliseerd is, wil ik deze aparte vergunning met individuele assortimentsbeperkingen vervangen door een aanpak op planniveau. Daarbij zal onder andere beoordeeld worden wat het effect is van de nieuwe handelsvestiging op het ruimtelijk en economisch functioneren in het bestaande stedelijk milieu. Een dergelijke toets is volgens juridische experten beter afgestemd op de Europese Dienstenrichtlijn en is administratief eenvoudiger dan aparte vergunningen. 7

8 Bovendien stel ik vast dat heel wat lokale overheden vandaag aarzelen om nieuwe retailzones aan te duiden, omdat ze geen instrumenten hebben om afspraken te maken over assortimenten of om bepaalde voorwaarden op te leggen over de verplaatsing van slecht gelegen handelszaken naar die nieuwe zones. Zowel ontwikkelaars als burgemeesters vragen dan waarom dat in België niet mag en bijvoorbeeld in Nederland verplicht is. Ik wil hen die mogelijkheid geven, maar ik wil uiteraard van Vlaanderen geen Nederland maken, door alles in de ruimtelijke uitvoeringsplannen te betonneren. Op dit moment wordt daarom bekeken hoe dit zowel juridisch correct als praktisch en eenvoudig kan gerealiseerd worden zodat we later, na grondig overleg, een doordachte keuze kunnen maken. Een andere belangrijke stap binnen deze ruimtelijke pijler is tot slot de aankomende beslissing van de Vlaamse Regering om de verwinkeling van bedrijventerreinen, tegen te gaan. Hiervoor zal het functiewijzigingsbesluit aangepast worden. 8

9 Dames en heren, De tweede pijler in het Vlaams winkelbeleid gaat, zoals gezegd, over de ondersteuning van de gemeenten. Zoals vandaag ook aan bod is gekomen, spelen lokale besturen immers een cruciale rol in het scheppen van een omgeving waarin de detailhandel kan floreren. Niet in het minst door een goed mobiliteits- en parkeerbeleid. Ik wil vanuit Vlaanderen het gemeentelijk beleid mee stimuleren, zonder het te willen dicteren of overnemen. Ik ben dan ook blij te kunnen aankondigen dat vanaf morgen een nieuwe projectoproep Ondernemersvriendelijke Gemeente gelanceerd wordt met als prioriteit het kernversterkend winkelbeleid. Gemeenten en organisaties kunnen hierop intekenen en innovatieve projecten rond kernversterking indienen. 9

10 In het bijzonder zullen projecten rond de toegankelijkheid van het kernwinkelgebied, de gezamenlijke promotie van een kern, de verdieping van de bestaande commerciële strategische plannen en het nieuwe winkelen door invloed van e-shop en sociale media in aanmerking worden genomen. De Vlaamse Regering trekt hiervoor 2 miljoen euro uit. Verder werd recent ook de oproep Gemeentelijke gevelrenovatie en renovatie van leegstaande handelspanden gelanceerd. Gemeenten kunnen tot 31 maart hiervoor projecten indienen. Met dit initiatief willen we de gemeenten ondersteunen om via een gemeentelijk subsidiereglement de aantrekkelijkheid van de handelskernen te verhogen. Gemeenten die hierop intekenen kunnen tot 70% van de subsidies voor de renovatie van handelspanden verhalen op Vlaamse en Europese middelen. Het subsidiabele maximumbedrag per handelszaak bedraagt euro. 10

11 Dames en heren, Ik heb ook goed geluisterd naar de gezamenlijke vraag van werkgevers, provincies en gemeenten om samen een kenniscentrum ten behoeve van de detailhandel op te richten. Ik kan vandaag dan ook melden dat het Agentschap Ondernemen, in samenwerking met de lagere overheden en sectororganisaties, zal overgaan tot de oprichting hiervan. Het kenniscentrum zal lokale overheden helpen hun detailhandelsbeleid te onderbouwen en individuele ondernemers met objectief cijfermateriaal ondersteunen bij het opstellen van een businessplan of de aanvraag van een investeringskrediet. Binnen het stakeholdersplatform dat wij vorig jaar hebben opgericht, zal in de komende maanden bekeken worden hoe dit operationeel kan gemaakt worden. 11

12 Dames en heren, De derde en laatste pijler waarop we inzetten betreft de ondersteuning van de handelaars zelf. Zij zijn de drijvende kracht achter de lokale handelscentra, het kloppend hart van een stad of gemeente. Elke dag staan zij voor een grote uitdaging om van hun zaak een succesvolle onderneming te maken. De beste steun die we hen in de eerste plaats kunnen geven, is ideale randvoorwaarden voor het ondernemerschap te creëren. Recente studies hebben aangetoond dat onze KMO s en zelfstandigen zwaar geleden hebben onder de crisis. Bijkomende lasten moeten dan ook absoluut vermeden worden. De Vlaamse Regering voorziet in een hele reeks steunmaatregelen waarop de kleinhandelaars beroep kunnen doen. Ik heb echter vastgesteld dat deze maatregelen bij de detailhandel niet goed gekend zijn. Daarom heeft mijn administratie hiervan een overzicht gemaakt dat onder de handelaars zal verspreid worden. 12

13 U kan in dat overzicht onder andere lezen hoe u binnen de peiler Strategisch Advies een subsidie tot euro kan krijgen voor een haalbaarheidsstudie, wanneer u bijvoorbeeld overweegt uw succesvol winkelconcept om te zetten in een keten van winkels. U vindt er ook informatie over de vernieuwde rentetoelage bij hinder door openbare werken. Een andere maatregel die in dit overzicht staat is de recent aangepaste win-win lening voor ondernemingen die op zoek zijn naar financiering. Deze lening kan nu door alle KMO s en handelaars gebruikt worden en het maximumbedrag is verdubbeld tot euro. Ook de versoepelde waarborgregeling, waarvan het gebruik de laatste twee jaar verdubbeld is tot bijna 1700 dossiers, wordt in het overzicht toegelicht. 13

14 Voor het aanwerven van personeel bestaat onder meer het Banenplan of de Individuele beroepsopleiding in de ondernemingen. Maar ook de grotere handelszaken of -ketens die voor belangrijke investeringen staan of die een omvangrijk opleidingsproject hebben, kunnen een financiële ondersteuning krijgen via de Strategische investerings- en opleidingssteun. Ook deze maatregelen worden toegelicht in het overzicht dat de handelaars dus zullen ontvangen. Schepen de Bethune gaf deze morgen een toelichting bij het project Commerciële Innovatie, waarbij op maat gemaakte begeleiding aan handelaars wordt aangeboden. Dit project werd mede op zijn initiatief hier in Kortrijk en vervolgens in de hele provincie gelanceerd en kan indrukwekkende resultaten voorleggen. Ik ben erg overtuigd van de toegevoegde waarde van dit project en ben van plan om dit jaar nog, de uitrol te starten in de andere provincies zodat deze dienstverlening structureel kan aangeboden worden aan de detailhandel. 14

15 Dames en heren, Ik rond af. Met de startnota winkelen in Vlaanderen werd voor de eerste keer een visie op het winkelbeleid ontwikkeld die een open dialoog toelaat en veel ruimte laat voor de lokale besturen. Ik wil hier de komende jaren samen met u verder aan werken, omdat ik en de hele Vlaamse Regering ervan overtuigd zijn dat een bloeiend handelsapparaat en levendige kernen een essentieel onderdeel zullen zijn van het Vlaanderen van de toekomst. Ik dank u. 15