Rembrandtlezing 2012 BEWUST VERZAMELEN. Rudi Ekkart

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rembrandtlezing 2012 BEWUST VERZAMELEN. Rudi Ekkart"

Transcriptie

1 Rembrandtlezing 2012 BEWUST VERZAMELEN Rudi Ekkart De weersomstandigheden in museaal Nederland zijn niet gunstig. Over het gehele land zien we zware neerslag van subsidiekortingen en die neerslag wordt vergezeld van heftige stormen, die aangeduid worden met termen als stelselwijzigingen, fusies, doelmatiger functioneren en efficiencywinst. Om te overleven moet de museale wereld meer eigentijds gaan functioneren en de belangrijkste maatstaven voor goed functioneren lijken steeds hogere eigen inkomsten en bezoekerscijfers die concurreren met pretparken, popconcerten en sportmanifestaties te zijn. Neerslag noch storm zijn nieuwe verschijnselen in museumland, maar de huidige combinatie van beiden brengt allerlei risico s met zich mee. Een van de ernstigste van die risico s is het verlies aan kennis en inhoudelijkheid binnen het museum. Dat risico ligt al langer op de loer, maar neemt nu wel erg concrete vormen aan. Ik kan dat toelichten aan de hand van een voorbeeld, dat een afspiegeling vormt van wat er momenteel bij tal van musea gebeurt. De subsidie van rijk, provincie of gemeente waardoor de exploitatie van het museum wordt mogelijk gemaakt, wordt gekort met laten we zeggen 20%, geen onalledaags percentage momenteel. Directie en/of bestuur moeten op korte termijn aangeven wat op basis van dit besluit de nieuwe meerjarenbegroting wordt. Een niet onaanzienlijk deel van de uit de subsidie gedekte kosten bestaat uit de primaire huisvestingskosten: de huur, de energiekosten, de beveiliging en het huurdersaandeel in het gebouwonderhoud. Daarop kan niet worden gekort, zeker niet op korte termijn. Op de uitgaven voor tentoonstellingen, publiciteit, pr en marketing mag niet worden bezuinigd, want dan dalen de bezoekerscijfers en de eigen inkomsten en komt het museum weer in andere problemen. Overigens wordt bij vele musea al jarenlang een niet te verwaarlozen percentage van de tentoonstellingskosten niet betaald uit de gewone subsidies, maar uit sponsoring en bijdragen van fondsen. Van de gewone dagelijkse kosten, zoals kantoormateriaal, telefoonrekening, automatisering etc. kan misschien nog wel een paar duizend euro worden afgeknabbeld, maar dan houdt het ook op, aangezien anders weer die publieksgerichte taken die nodig zijn om voldoende bezoekers te halen en te voldoen aan de norm voor eigen inkomsten in gevaar komen. 1

2 Misschien kan er nog wat af van het aankoopbudget, indien dat althans al aanwezig is, maar voor bijna alle musea is dat aankoopbudget de spiering waarmee dankzij steun van bij voorbeeld de Vereniging Rembrandt, de Bankgiroloterij, het Mondriaan Fonds en andere fondsen kabeljauwen gevangen kunnen worden. Bovendien, aankopen behoren tot de beste middelen om publiciteit te genereren, dus je moet voorzichtig zijn met het onmogelijk maken daarvan. Nee, het is duidelijk, echte bezuinigingen moeten komen uit inkrimping van de personeelsformatie en ook daarbij geldt weer dat dat niet ten koste mag gaan van de publieksmanifestaties en de geldwerving. De eindconclusie is onontkoombaar: het merendeel van de bezuinigingen moet worden gedekt door reductie van het aantal personen dat zich bezig houdt met de collectie: conservatoren, documentalisten en, zo men die heeft, restauratoren. Sommige museumdirecties hebben al eerder met enthousiasme in deze sector van de personeelsformatie gesneden, andere, die sterker doordrongen zijn van de onmisbaarheid van al deze functionarissen, moeten nu met pijn in het hart vrij gekomen functies op dit terrein bevriezen dan wel overgaan tot vervroegde pensionering of gedwongen ontslag van conservatoren, documentalisten en restauratoren. Daarmee schiet je ook meteen op, want deze functionarissen en met name de conservatoren behoren tot de duurdere krachten in het museum, dus wanneer je een aantal van die dure medewerkers eruit gooit, lever je meteen een substantiële bijdrage aan jouw bezuinigingstaakstelling. En een groot voordeel daarbij is dat de gevolgen van deze personeelsreductie wat minder direct zichtbaar zijn en in ieder geval de nieuwe basistaken van het museum, functioneren als veredeld pretpark, zoveel mogelijk bezoekers trekken en zo veel mogelijk omzet maken, niet onmiddellijk aantasten. Het is mooi wanneer een tentoonstelling wetenschappelijk is onderbouwd en wanneer er een catalogus bij verschijnt die beschouwd kan worden als een waardevol naslagwerk op het betreffende terrein, maar op zulke catalogi moet altijd geld worden toegelegd en ze worden maar door een klein deel van de tentoonstellingsbezoekers gekocht. De meest essentiële functie van de tentoonstellingen is immers het opvijzelen van de bezoekerscijfers en dat kun je ook met een van een buitenlandse organisator ingekochte expositie of met iets wat vlotjes in elkaar gezet is maar het voordeel heeft publiciteit te trekken. Maak daarbij een vlot geschreven boekje dat gemakkelijk over de toonbank gaat en klaar is kees. 2

3 Dames en heren, u vindt mijn verhaal misschien cynisch, maar ik kan u verzekeren dat de huidige combinatie van bezuinigingen en de sterk opgevoerde dwang om de prestaties van musea vooral te meten aan bezoekerscijfers en percentages eigen inkomsten, onontkoombaar leiden tot een uitholling van de inhoudelijke kennis en daarmee van het inhoudelijk functioneren van onze musea. Dat wordt nog eens extra gestimuleerd door het besluit van de voormalige staatssecretaris van Cultuur dat de rijksmusea op enkele uitzonderingen na niet meer door hem worden gesubsidieerd voor de uitvoering van wetenschappelijke taken. Wanneer je dan als museumbestuurder met de rug tegen de muur staat, kun je bijna niet anders meer dan bezuinigen op de inhoudelijke functie van het museum. Zoals ik het enkele maanden geleden in een interview met de NRC al zei, de museumconservator dreigt aangeschoten wild te worden. Wat betekent dat nu voor onze musea? Is deze ontwikkeling echt zo erg of sta ik hier alleen maar de oude man te wezen, die niet kan meekomen met de noodzakelijke modernisering van onze musea, die nostalgisch terugdenkt aan de situatie waarin musea mede de trekkers waren van het kunsthistorisch onderzoek en waarin de pioniers van de universitaire kunstgeschiedenis werden gerecruteerd uit het museale kader. Ben ik wellicht de overjarige idealist die de illusie koestert dat museaal kunsthistorisch onderzoek topinstituut zelfs onder de gunstigste omstandigheden zeker zeven tot tien jaar in beslag neemt voordat zonder blozen een dergelijk trots epitheton mag worden gevoerd. We hebben dus nog wel even te gaan voordat het beoogde doel is bereikt, wanneer althans het overheidsbeleid intussen niet weer een totaal andere kant zal zijn opgegaan, zodat de geleverde inspanningen volstrekt zinloos zullen worden gemaakt. Het Karel van Mander Instituut wordt een netwerkorganisatie met twee vaste hoofdpartners, Rijksmuseum en RKD, een reeks min of meer vaste andere partners, met wie vrijwel steeds samenwerkingsprojecten zullen lopen en een hopelijk zeer grote reeks andere partners, waarmee regelmatig of incidenteel samenwerkingsprojecten worden aangegaan. Vrijwel alle activiteiten zullen het karakter hebben van projecten, die zijn gericht op museaal kunsthistorisch onderzoek, dat wil zeggen projecten waarbij de kunstwerken centraal staan en die moeten resulteren in gedrukte en digitale publicaties die meestal verband houden met de collecties of met tentoonstellingen. Bij al deze projecten zullen een of twee van de hoofdpartners, dus Rijksmuseum en RKD, een actieve rol spelen als deelgenoot, begeleider of adviseur. Bij de min of meer vaste andere partners denk ik allereerst aan een aantal op onderzoeksgebied zeer actieve musea en daarnaast aan zusterinstellingen als de Rijksdienst 3

4 voor het Cultureel Erfgoed en het Nieuwe Instituut, waarin binnenkort onder andere het Nederlands Architectuur Instituut en de Premsela Stichting samengaan, het Ateliergebouw, waarin Rijksmuseum, RCE en de Universiteit van Amsterdam samenwerken, en uiteraard ook de diverse universitaire kunsthistorische instituten. Andere, meer incidentele partners zijn vooral andere Nederlandse en buitenlandse musea met kunstverzamelingen en verdere instellingen die op dit terrein een rol spelen. Het klinkt misschien allemaal wat vaag, maar het gaat in wezen om het meer systematisch uitbouwen van het soort van samenwerking zoals het Rijksmuseum en vooral ook het RKD in de afgelopen reeks van jaren al in nog altijd een eigen en onmisbaar complement vormt op datgene wat in onze universiteiten wordt gepresteerd? Ik ben mij er zeer goed van bewust dat in de afgelopen decennia de functie van een conservator een zekere ontwikkeling heeft doorgemaakt, vooral ten gevolge van het feit dat bij veel wat grotere musea een aantal taken die horen bij het feitelijke collectiebeheer en vroeger ook door conservatoren werden vervuld, zijn overgenomen door een nieuwe categorie museummedewerkers, die titels dragen als collectiebeheerder of registrar. Een dergelijke reductie van taken heeft het logische gevolg dat er in een museale formatie iets minder ruimte overblijft voor conservatorsfuncties, maar dat is een ontwikkeling die ik hier niet wil aanvechten. Zo dadelijk wil ik, mede naar aanleiding van de vorig jaar door de staatssecretaris gereanimeerde gedachte over moedermusea en van de noodzaak tot ontwikkeling van een topinstituut voor museaal kunsthistorisch onderzoek, nog wat algemene opmerkingen over de toekomst maken, maar allereerst wil ik nu stilstaan bij de dreigende gevolgen van de recente ontwikkelingen voor datgene wat ons als leden van de Vereniging Rembrandt bindt, het verwervingsbeleid van onze musea en in het bijzonder onze musea met collecties op het gebied van de kunst. Daarbij acht ik mij in dit gezelschap ontslagen van de plicht om eerst toe te lichten dat acquisitie een onmisbaar voorwaarde is om onze museumcollecties levend en up-to-date te houden, om lacunes in de bestaande collecties te dichten en om in te spelen op de veranderende inzichten en nieuwe ontwikkelingen die er ten aanzien van het verzamelterrein van het museum bestaan. Dit laatste geldt natuurlijk zonneklaar voor musea, die zich bezig houden met het verzamelen van hedendaagse kunst, want daar immers vraagt de keuze uit de overvloed aan aanbod per definitie om een degelijk inhoudelijk fundament. Maar ook ten aanzien van de niet-hedendaagse kunst geldt dat een deel van de aankopen lacunes vult, die niet van oudsher zijn gevoeld, maar juist aan het licht kwamen door de ontwikkeling van onze kennis, een ontwikkeling van kennis die zowel buiten als binnen het 4

5 museum kan hebben plaats gevonden. Een ambitieus verzamelbeleid richt zich op het opvullen van zowel lacunes die al van oudsher worden gevoeld als op die welke juist door de ontwikkeling van onze kennis aan het licht zijn gekomen. Dit kan duidelijk worden gemaakt aan de hand van enkele voorbeelden van door de Vereniging Remberandt in de laatste tien jaar gesteunde aankopen (afb. 1-6), waarbij de bijschriften een toelichting geven op de samenhang van deze aanwinsten en de continue ontwikkeling van kennis binnen en buiten het museum. Ook de praktijkvoorbeelden van drie museale collega s, drs. Edwin Buijsen, hoofd collecties van het Mauritshuis, prof. dr. Titus Eliëns, hoofd collecties van het Haags Gemeentemuseum, en drs. Peter Schoon, directeur van het Dordrechts Museum, zijn in de bijschriften van de aanwinsten van hun museum samengevat (afb. 7-9). De gegeven voorbeelden maken duidelijk dat voor een succesvol verrijken van een museale verzameling veel kennis over het aandachtsgebied van het museum en over de samenstelling van de al aanwezige collectie onontbeerlijk is en dat er in veel gevallen ook de mogelijkheid moet zijn om snel hoogwaardig onderzoek te verrichten voordat beslist kan worden of men wel of niet zal overgaan tot een aankoop. Voor zulk onderzoek kan men soms mede een beroep doen op externe collega s, die een specialistische kennis op het betreffende terrein hebben, maar de inhoudelijk onderbouwde afweging zal altijd in en door het museum zelf moeten worden gedaan. Het opsporen en/of herkennen van de mogelijkheden tot aankoop is bovendien vrijwel steeds een zaak van het eigen museum, al is er een enkele keer gebruik te maken van een collegiale actie vanuit een ander museum of bij voorbeeld vanuit het Haagse RKD. Het blijft daarbij echter steeds gaan om uitzonderingen, want de echte keuzes wat goed is voor de verzameling en wat niet, moeten vanuit het museum zelf komen en deel uitmaken van een eveneens door het museum zelf opgesteld collectieplan, waarin de ambitie ten aanzien van het verwervingsbeleid is neergelegd. En daarbij is inhoudelijke kennis over het gehele actieve verzamelterrein van het museum een onmisbare component. In nog sterkere mate is dat het geval voor een eventueel ontzamelbeleid, ook wel aangeduid als opschoning van de collectie. Of men nu wel of niet voorstander is van een dergelijk beleid, ieder zal het er mee eens kunnen zijn dat zelfs voor de schijnbaar eenvoudigste en meest geaccepteerde vorm van ontzamelen, opruiming van de eeuwige depotdochters van het museum, haast nog meer kennis noodzakelijk is dan voor het doen van aankopen of het aanvaarden van schenkingen en legaten. En die noodzakelijke kennis is bij kunstmusea niet alleen kunsthistorisch van aard, maar betreft ook in belangrijke mate de geschiedenis van het 5

6 eigen museum, van waaruit men kan zien hoe en waarom bepaalde stukken het museum zijn binnengekomen, welke expliciete en welke impliciete verplichtingen men daarbij is aangegaan en welke functie het betreffende werk eerder in de instelling heeft gehad. Alleen met een dergelijke kennis kan men voorkomen dat bij een opschoning van de collectie dezelfde blunders worden gemaakt die in het verleden al door zovele musea uit de gehele wereld zijn begaan en die nooit meer hersteld kunnen worden. In zijn beleidsstuk van 2011 heeft de toenmalige staatssecretaris Zijlstra aangegeven dat hij ter vervanging van de wetenschappelijke functie van de individuele rijksmusea voor de diverse sectoren van het museale veld steunpuntmusea wil aanwijzen (in de museumnota uit de jaren zeventig van de vorige eeuw was daarvoor al het woord moedermusea bedacht) om instellingen uit het gehele veld te ondersteunen. Voor de kunstmusea en de musea die mede kunst verzamelen is het perspectief nog fraaier, want voor het museaal kunsthistorisch onderzoek dient er, aldus de staatssecretaris, een topinstituut van nationale en internationale betekenis te komen. De taak om dit topinstituut te creëren is gelegd bij het Rijksmuseum en het RKD, het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie. Om deze instellingen in staat te stellen met deze mooie taak een vliegende start te maken hebben ze een subsidiekorting gekregen, die samen met de al eerder voor deze jaren opgelegde kortingen, 12 tot 15 procent bedraagt. Ondanks het wat sinistere sterrenbeeld waaronder dit zogenaamde topinstituut geboren moet worden, zijn de directies van beide instellingen aan de slag gegaan om een op de omstandigheden toegesneden invulling van de opgelegde taak te realiseren onder de trotse naam Karel van Mander Instituut. In dit tweede deel van deze Rembrandtlezing wil ik ingaan op de vraag in hoeverre dit instituut een volledig antwoord geeft op de dreigende noden, die ik hiervoor heb geschetst, wanneer de inhoudelijke kennis van musea wordt uitgehold. Daarvoor moet ik eerst even een korte indruk geven van wat het Karel van Mander Instituut wil gaan doen, maar daarbij teken ik direct aan dat de start van een wetenschappelijk de praktijk hebben gebracht. Om voor mij even dicht bij huis te blijven: een snelle optelling leerde mij dat medewerkers van het RKD in de afgelopen tien jaar bijdragen leverden in meer dan zeventig wetenschappelijke projecten van tientallen musea in binnen- en buitenland, variërend van het schrijven van bijdragen in tentoonstellingscatalogi en museumbulletins tot gehele collectie- en 6

7 tentoonstellingscatalogi van honderden pagina s. En ook zonder Karel van Mander Instituut staan er nog tientallen dergelijke publicaties op stapel of zijn reeds ter perse. Ook vanuit het Rijksmuseum wordt zeer regelmatig meegewerkt aan publicaties en onderzoek van andere musea. Deze bestaande praktijk van beide instellingen is het fundament waarop het nieuwe instituut zal worden gegrondvest en de inbreng van Rijksmuseum en RKD in het instituut bestaat uit een voor onderzoek bestemd deel van de werktijd van hun medewerkers. Daarbij geldt natuurlijk dat bij het Rijksmuseum het onderzoek naar de eigen collectie en ten behoeve van de eigen tentoonstellingen niet in gevaar mag komen door de inzet van de medewerkers ten behoeve van andere instellingen. De beschikbare tijd kan, zoals ook nu het geval is, bij voorbeeld worden aangewend voor het leveren van een bijdrage aan het onderzoek van een museum ten behoeve van de collectie of een expositie en voor het schrijven van een deel van een publicatie of voor het wetenschappelijk begeleiden van een door anderen uitgevoerd onderzoek. Als een onderzoek omvangrijker is dan door de samenwerkende participanten in de gewone formatie kan worden uitgevoerd, zullen er gezamenlijk middelen moeten worden gezocht om projectkrachten in te huren of medewerkers gedeeltelijk vrij te maken van andere taken. We hopen ook dat het mogelijk zal zijn meer museale plannen op onderling verwant terrein aan elkaar te koppelen en daardoor een breder onderzoek op gang te brengen en om met andere musea samen te kijken naar desiderata voor de toekomst. Uitgangspunt is daarbij dat het Karel van Mander Instituut geen instelling wordt die vanaf een hoge wolk toeziet op het inhoudelijke werk van de kunstmusea en wel eens even zal vertellen wat goed en nodig is en wat niet. De bedoeling is een netwerkorganisatie te creëren die met en voor het gehele veld werkzaam is en met dit veld gaat werken aan het formuleren en realiseren van de prioriteiten. Ik zou uiteraard nog lang kunnen doorpraten over de mogelijkheden en wenselijkheden die wij met het nieuwe instituut zouden kunnen realiseren, maar voor vanavond telt vooral de vraag: is het Karel van Mander Instituut een panacé voor de dreigende terugloop van de inhoudelijke expertise in onze kunstmusea? U begrijpt al dat dit eigenlijk een retorische vraag is en dat het antwoord zonneklaar nee is. Het Van Mander Instituut heeft op geen stukken na de financiële mogelijkheden om alle inhoudelijke taken op dit gebied van musea over te nemen en als die middelen er wel waren zouden we daar ook niet naar streven, want een bepaalde hoeveelheid vakinhoudelijke kennis moet in een museum zelf aanwezig zijn, zowel om succesvol aan onderzoek deel te nemen als om al die andere taken waarbij inhoudelijke kennis noodzakelijk is, te kunnen vervullen. 7

8 Een blik op de zojuist al gememoreerde ervaring van het RKD met participatie in projecten van musea leert dat de onderlinge wisselwerking de motor is voor zulke samenwerking en dat dergelijke projecten maar hoogst zelden kunnen gedijen, wanneer er binnen de instelling niet een deel van de noodzakelijke kennis en kundigheid voorhanden is. De belangrijkste partners waarmee met vrucht kan worden samengewerkt, zijn musea waar juist een eigen bloeiende inhoudelijke kennis aanwezig is en het is dan ook bij voorbeeld niet toevallig dat juist het Rijksmuseum en het RKD in de afgelopen reeks van jaren al in zoveel projecten onderling hebben samengewerkt. Een heel enkele keer komt het voor dat een tentoonstellings- of collectieproject inhoudelijk vrijwel geheel buiten het betreffende museum kan worden uitgevoerd omdat het museum zelf daaraan bij gebrek aan expertise niets kan bijdragen, maar geslaagde projecten van deze aard zijn zeldzame uitzonderingen. Elke samenwerking, dus ook een samenwerking met het Karel van Mander Instituut, is een maatpak, waarbij zorgvuldig moet worden uitgemeten en vastgelegd wat ieders taak is en juist dat soort taakverdeling in een samenwerking is de beste garantie voor succes. Zoals u zult kunnen begrijpen ben ik nog pessimistischer wanneer het zo zou zijn dat musea in de voorbereiding en realisering van hun acquisitiebeleid geheel afhankelijk zouden zijn van mensen elders, die misschien wel een mooie wetenschappelijke expertise hebben, maar nooit alles kunnen weten over de bestaande museale collectie en evenmin over de bestuurlijke en financiële verhoudingen waarbinnen het museum zijn acquisitiebeleid moet voeren. Inhoudelijke ondersteuning bij de realisatie van het acquisitiebeleid is prachtig: ik zou daarvan tal van voorbeelden uit het verleden kunnen noemen en ik weet zeker dat dat in de toekomst nog verder kan worden uitgebreid door een systematischer inzet van de expertise van de vakspecialisten van het Rijksmuseum, het RKD en andere in de samenwerking deelnemende musea en instellingen, door ondersteuning in het bijeenbrengen van de noodzakelijke documentatie over een eventueel gewenste aankoop, door de inzet van restauratoren om mede te kijken naar de conditie van de potentiële aanwinsten, enz. enz. En een samenwerkingsverband als wij nastreven in het Karel van Mander Instituut kan ook een uitstekend hulpmiddel zijn om meer afstemming tussen musea in hun verwervingsbeleid te realiseren en tevens stimulerend werken bij een verhoging van het ambitieniveau op het terrein van verwerving. 8

9 Idealisme is een groot goed, maar bij alle idealisme moeten we ook de realiteit niet uit het oog verliezen. En die realiteit is, dat de ruimte voor inhoudelijke taken binnen onze musea onder grote druk staat en zonder enige twijfel kleiner aan het worden is. De ruimte voor onderzoek en ontwikkeling en onderhoud van kennis zal daardoor binnen de musea verminderen. Met voorzieningen als het Karel van Mander Instituut kunnen we trachten de gevolgen daarvan voor onze kunstmusea te beperken of hopelijk zelfs op te vangen. Maar om dat te bereiken is het noodzakelijk dat er binnen de museale formaties ruimte blijft voor onderzoek en kennisontwikkeling, de noodzakelijke basis voor zowel museale programmering als collectiebeleid. Alleen als die ankerpunten blijven bestaan, kan optimaal gebruik worden gemaakt van de mogelijkheden tot samenwerken met en gebruikmaken van de kennis en activiteiten van mensen buiten het eigen museum. Wanneer een museum niet meer in staat is zelf zijn aanwinsten op inhoudelijke gronden te kiezen en te verantwoorden komt het dicht bij de rand van de afgrond. En wanneer musea niet meer in staat zijn de Vereniging Rembrandt te bestoken met goede en wel beargumenteerde aanvragen, valt ook de zin van het bestaan van onze organisatie weg. Maar ik ben een optimist en er daardoor van overtuigd dat het nooit zover zal komen. Laten onze musea zich sterk maken om ook in ongunstige tijden de wetenschappelijke functie in stand te houden in afwachting van een periode waarin ook onze overheden weer meer begrip zullen hebben voor deze onmisbare museale functie. Afb. 1. Dirck de Horn, Vanitasstilleven, circa Fries Museum, Leeuwarden (aanwinst 2010). Dankzij de resultaten van het mede door het Fries Museum geëntameerde recente onderzoek naar de Friese schilderkunst in de 17 de eeuw, was de evidente waarde en betekenis van dit stilleven voor de collectie van het museum onmiddellijk duidelijk te maken. 9

10 Afb Willem van der Vliet, Portretten van notaris Willem de Langue en zijn vrouw Maria Pijnaecker, Stedelijk Museum Het Prinsenhof, Delft (aanwinst 2009). Bij het door Het Prinsenhof opgezette onderzoek naar het werk van de portretschilder Michiel van Mierevelt werd de bijzondere plaats van Willem van der Vliet, Van Mierevelts belangrijkste concurrent in de Delftse portretkunst van de eerste helft van de 17 de eeuw, dusdanig duidelijk, dat er geen moment van aarzeling was, toen deze tegenhangers in 2009 ter veiling kwamen. Afb. 4. Wilhelm de Rots, Kabinet voor Amalia van Solms, circa Rijksmuseum, Amsterdam (aanwinst 2005). De enorme kennis en het daarmee samenhangende relatienetwerk van de betreffende conservator van het Rijksmuseum gaf deze instelling in 2005 de mogelijkheid het unieke kabinet van Amalia van Solms te ontdekken en aan te kopen. 10

11 Afb. 5. Max Beckmann, Portret van de familie Lütjens Museum Boijmans van Beuningen, Rotterdam (aanwinst 2008). Inzicht in de unieke betekenis van de schilder Max Beckmann bracht het Museum Boijmans van Beuningen in 2008 tot een grote inspanning om diens prachtige portret van de familie Lütjens te verwerven. Tekenend was de spontane adhesiebetuiging van de vroegere Boijmans-directeur Ebbinge Wubben, die ruiterlijk erkende dat hij enkele tientallen jaren eerder de betekenis van Beckmann nog onvoldoende op waarde had geschat om kansen te grijpen hem op representatieve wijze in de museumverzameling vertegenwoordigd te laten zijn. Afb. 6. Dan Flavin, To Piet Mondrian through his preferred colors, red, yellow and blue, 1986, en To Piet Mondrian who lacked green, Stedelijk Museum, Amsterdam (aanwinsten 2011). Op basis van onderzoek naar de museumgeschiedenis concludeerde het Stedelijk Museum dat het indertijd een gemiste kans is geweest, dat de twee lichtinstallaties die Dan Flavin in 1986 voor het museum ontwierp, na verloop van tijd het museum weer hebben verlaten nieuw inzicht in de betekenis van deze werken voor het vernieuwde museum leidde tot de succesvolle aankoop, die in het hernieuwde museum terugkeerde in de bovenhal van de monumentale trap. 11

12 Afb. 7. Clara Peeters, Stilleven, circa Koninklijk Kabinet van Schilderijen Mauritshuis, Den Haag (aanwinst 2012). Door de hoge kwaliteit van de museumverzameling is het Mauritshuis een zeer kieskeurige verzamelaar, die soms bepaalde voor het museum passende kunstwerken jarenlang volgt totdat verwerving kan worden gerealiseerd. Voordat het zover is wordt elke potentiële aanwinst door medewerkers van het museum, soms gesteund door derden, zeer diepgaand onderzocht, zowel op kunsthistorische betekenis als op materiële toestand. Afb. 8. Lino Tagliapietra, Object Ostuni, Gemeentemuseum, Den Haag (aanwinst 2000). Het Haags Gemeentemuseum heeft een unieke collectie oud en modern glas, die op basis van de in het museum onderhouden vakkennis op het terrein van de glaskunst en mede dankzij het Jaap en Janna van der Lee-Boersfonds van de Vereniging Rembrandt regelmatig wordt uitgebreid. Voor de collectie hedendaags glas is dit werk van de Italiaanse glaskunstenaar Tagliapietra een hoogtepunt. 12

13 Afb. 9. Abraham Busschop, Plafondstuk De raaf die beroofd wordt van de veren waarmee hij zich had getooid, Dordrechts Museum, Dordrecht (aanwinst 2011). Toen in 2011 tijdens de voorbezichtiging van de TEFAF in Maastricht dit plafondstuk van de Dordrechtse kunstenaar Abraham Busschop opdook, moest het museum snel beslissen om te voorkomen dat dit stuk door andere kopers voor hun neus zou worden weggekaapt. Dankzij de parate kennis van de museumstaf en mede dankzij het eerdere onderzoek van de vroegere museumdirecteur Laurens Bol, was de unieke betekenis van dit stuk voor de museumcollectie zo direct duidelijk, dat een optie op aankoop kon worden genomen, die binnen twee dagen, na grondig materieel onderzoek door de restaurator van het museum, kon worden omgezet in een aankoop. 13

Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie

Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie Het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (RKD) is een kunsthistorisch kenniscentrum dat de collectie archief-, documentatie- en bibliotheekmateriaal

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 013 Cultuurnota 1997 2000 Nr. 17 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Aan de raad, Beslispunt: Waar gaat dit voorstel over?

Aan de raad, Beslispunt: Waar gaat dit voorstel over? Agendapunt : 5. Voorstelnummer : 05-027 Raadsvergadering : 12 mei 2011 Naam opsteller : Astrid van Mierlo Informatie op te vragen bij : Astrid van Mierlo Portefeuillehouders : Hetty Hafkamp Onderwerp:

Nadere informatie

Beeldende kunst archieven RKD / Nederlands instituut voor Kunstgeschiedenis

Beeldende kunst archieven RKD / Nederlands instituut voor Kunstgeschiedenis Beeldende kunst archieven RKD / Nederlands instituut voor Kunstgeschiedenis Rijksmuseum Amsterdam Najaarsbijeenkomst SNAAI 25 november 2013 Ramses van Bragt, archivaris RKD Inhoud Korte introductie RKD

Nadere informatie

Prestatievoorstel & verantwoording 2014 (bijlage bij subsidiebeschikking)

Prestatievoorstel & verantwoording 2014 (bijlage bij subsidiebeschikking) Prestatievoorstel & verantwoording 2014 (bijlage bij subsidiebeschikking) Prestaties : Naam organisatie : Stichting Amersfoort in C Maatschappelijk doel (betreft outcomedoelstellingen) Het bieden

Nadere informatie

LOCATIES TE HUUR AMSTERDAM

LOCATIES TE HUUR AMSTERDAM Stedelijk Museum LOCATIES TE HUUR Dan Flavin, untitled (to Piet Mondrian through his preferred colors, red, yellow and blue) en untitled (to Piet Mondrian who lacked green) 2, 1986. 2013 Stephen Flavin/Artists

Nadere informatie

Datum 6 juli 2009. Kenmerk 09-115-HS. Locatienummer: Onderwerp Onderzoek museale verwervingen. Geachte collega s,

Datum 6 juli 2009. Kenmerk 09-115-HS. Locatienummer: Onderwerp Onderzoek museale verwervingen. Geachte collega s, Datum 6 juli 2009 Kenmerk 09-115-HS Locatienummer: Onderwerp Onderzoek museale verwervingen. Geachte collega s, Begin dit jaar kondigde de Nederlandse Museumvereniging een onderzoek Museale Verwervingen

Nadere informatie

Samenvatting Verzelfstandigingsplan Op 1 januari 2016 verzelfstandigt het Museum Jan Cunen. Zo luidt althans de planning. Verzelfstandiging van musea

Samenvatting Verzelfstandigingsplan Op 1 januari 2016 verzelfstandigt het Museum Jan Cunen. Zo luidt althans de planning. Verzelfstandiging van musea Samenvatting Verzelfstandigingsplan Op 1 januari 2016 verzelfstandigt het Museum Jan Cunen. Zo luidt althans de planning. Verzelfstandiging van musea is een trend die twintig jaar geleden is ingezet. Het

Nadere informatie

Stichting Endowment Museum Boijmans Van Beuningen Investeren voor de eeuwigheid

Stichting Endowment Museum Boijmans Van Beuningen Investeren voor de eeuwigheid Stichting Endowment Museum Boijmans Van Beuningen Investeren voor de eeuwigheid Museum Boijmans Van Beuningen heeft als taak de kunstverzameling voor de eeuwigheid te behouden, te verzorgen, te onderzoeken

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Voorwoord. 2. Onze activiteiten in beeld. 3. Financiële verslaglegging. 4. Doelstelling vrienden van museum Jan van der Togt

Inhoudsopgave. 1. Voorwoord. 2. Onze activiteiten in beeld. 3. Financiële verslaglegging. 4. Doelstelling vrienden van museum Jan van der Togt v 2014 Inhoudsopgave 1. Voorwoord 2. Onze activiteiten in beeld 3. Financiële verslaglegging 4. Doelstelling vrienden van museum Jan van der Togt Voorwoord Beste vrienden, 2014 was een jaar waarin er veel

Nadere informatie

Steun de. Musea! Mogelijkheden voor particulieren

Steun de. Musea! Mogelijkheden voor particulieren Steun de amersfoortse Musea! Mogelijkheden voor particulieren Steun de Amersfoortse Musea! Museum Flehite, Kunsthal KAdE, het Mondriaanhuis en Architectuurcentrum FASadE zijn verenigd in de stichting

Nadere informatie

De Geefwet en donaties aan cultuur in Nederland *1. René Bekkers, r.bekkers@vu.nl Saskia Franssen, s.e.franssen@vu.nl

De Geefwet en donaties aan cultuur in Nederland *1. René Bekkers, r.bekkers@vu.nl Saskia Franssen, s.e.franssen@vu.nl De Geefwet en donaties aan cultuur in Nederland *1 René Bekkers, r.bekkers@vu.nl Saskia Franssen, s.e.franssen@vu.nl Sinds giften aan culturele instellingen fiscaal gezien aantrekkelijker zijn geworden,

Nadere informatie

ICN Onderzoeksagenda

ICN Onderzoeksagenda ICN Onderzoeksagenda Object in context Waarde & waardering Museometrie Collectie risico management Toegankelijkheid Collectiebalans Moderne Kunst Project 2 Project 3 1 Museometrie Kwantiatief/cijfermatig

Nadere informatie

Stichting Cultuur Inventarisatie Activiteiten 2012 Bestuursverslag

Stichting Cultuur Inventarisatie Activiteiten 2012 Bestuursverslag Stichting Cultuur Inventarisatie Activiteiten 2012 Bestuursverslag Stichting Cultuur Inventarisatie, SCI, heeft ook in 2012 aan haar doelstellingen beantwoord met de voorbereiding van de tentoonstelling

Nadere informatie

Duurzame. Glans. Maastrichts zilver

Duurzame. Glans. Maastrichts zilver Duurzame Glans Maastrichts zilver Duurzame Glans Maastrichts zilver Na een pre-opening in maart zal Museum aan het Vrijthof in juni 2012 groots openen met de langverwachte expositie over het vermaarde

Nadere informatie

PEIL SNEL een Quick Scan Collectiebeheer voor musea

PEIL SNEL een Quick Scan Collectiebeheer voor musea PEIL SNEL een Quick Scan Collectiebeheer voor musea Erfgoedhuis Zuid-Holland Breestraat 59, Leiden T 071 513 3739 F 071 5134144 E musea@erfgoedhuis-zh.nl www.erfgoedhuis-zh.nl INTRODUCTIE Met PEIL SNEL

Nadere informatie

Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld

Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld De Biënnale van de Schilderkunst is dit jaar aan haar derde editie toe Dit tentoonstellingsproject ontstond uit de museale ambitie van zowel het Roger Raveelmuseum

Nadere informatie

ADVIES INZAKE VEILING VAN TOPSTUK UIT MUSEUMCOLLECTIE

ADVIES INZAKE VEILING VAN TOPSTUK UIT MUSEUMCOLLECTIE 1 ETHISCHE CODECOMMISSIE VOOR MUSEA ADVIES INZAKE VEILING VAN TOPSTUK UIT MUSEUMCOLLECTIE 20 juni 2011 ADVIES inzake de voorgenomen verkoop ter veiling van het schilderij The Schoolboys van Marlene Dumas

Nadere informatie

STICHTING BEDRIJFSVRIENDEN DORDRECHTS MUSEUM

STICHTING BEDRIJFSVRIENDEN DORDRECHTS MUSEUM JAARVERSLAG 2015 Dordrecht, april 2016 INHOUDSOPGAVE Pagina Verslag activiteiten 3-4 Balans per 31 december 2015 5 Staat van baten en lasten over 2015 6 Toelichtingen 7-8 2 VERSLAG ACTIVITEITEN De stichting

Nadere informatie

Casestudy Op de museale weegschaal. Op bezoek bij een verzamelaarsechtpaar

Casestudy Op de museale weegschaal. Op bezoek bij een verzamelaarsechtpaar Casestudy Op de museale weegschaal Op bezoek bij een verzamelaarsechtpaar 2 Casestudy Op de museale weegschaal Inleiding De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) heeft de methodiek uit Op de museale

Nadere informatie

Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis

Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis Presentatie voor het Paradiso-debat In opdracht van Kunsten 92, ACI en Paradiso Zondag 29 augustus 2010 Bastiaan Vinkenburg 1

Nadere informatie

De Gouden Eeuw van Twente 100 topstukken uit de collectie van Rijksmuseum Twenthe

De Gouden Eeuw van Twente 100 topstukken uit de collectie van Rijksmuseum Twenthe Huis van Heek, tentoonstellingen in Rijksmuseum Twenthe en Huis Bergh Persbericht Rijksmuseum Twenthe, 12 februari 2015 De Gouden Eeuw van Twente 100 topstukken uit de collectie van Rijksmuseum Twenthe

Nadere informatie

logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 12 september 2006 OWB/AI-2006/12668

logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 12 september 2006 OWB/AI-2006/12668 logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk 12 september 2006 OWB/AI-2006/12668 Onderwerp Uitvoering motie 249, Nationaal Historisch

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Erfgoedstudies (duaal) Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Letteren - M Erfgoedstudies (duaal) - 2012-2013

Erfgoedstudies (duaal) Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Letteren - M Erfgoedstudies (duaal) - 2012-2013 Erfgoedstudies (duaal) Vrije Universiteit Amsterdam - - M Erfgoedstudies (duaal) - 2012-2013 Vrije Universiteit Amsterdam - - M Erfgoedstudies (duaal) - 2012-2013 I De masteropleiding Erfgoedstudies (duaal),

Nadere informatie

Transformatie Digitale Kunst

Transformatie Digitale Kunst project Transformatie Digitale Kunst mei 2014 - november 2015 Gezamenlijk project van de Nederlandse musea voor moderne en hedendaagse kunst Project Transformatie Digitale Kunst Digitale kunstwerken vormen

Nadere informatie

De apostel Paulus tekening van Jan Toorop en Museum Het Valkhof. Symposium Herkomst Helder Centraal Museum Utrecht Maandag 6 september 2010

De apostel Paulus tekening van Jan Toorop en Museum Het Valkhof. Symposium Herkomst Helder Centraal Museum Utrecht Maandag 6 september 2010 De apostel Paulus tekening van Jan Toorop en Symposium Herkomst Helder Centraal Museum Utrecht Maandag 6 september 2010 De apostel Paulus tekening van Jan Toorop en Claim Russell Advocaten namens de erven

Nadere informatie

Beleidsplan 2013-2016. Vereniging van Vrienden van het Allard Pierson Museum

Beleidsplan 2013-2016. Vereniging van Vrienden van het Allard Pierson Museum Beleidsplan 2013-2016 Vereniging van Vrienden van het Allard Pierson Museum Beleidsplan Vereniging van Vrienden van het Allard Pierson Museum Inleiding... 3 Activiteiten... 3 Organisatie en financiën...

Nadere informatie

GEGEVENS STICHTING. Postbus 256, 2170 AG SASSENHEIM RSIN nummer: 819315631 KVK nummer: 27317264 www.vandenbroekfoundation.nl www.lamlisse.

GEGEVENS STICHTING. Postbus 256, 2170 AG SASSENHEIM RSIN nummer: 819315631 KVK nummer: 27317264 www.vandenbroekfoundation.nl www.lamlisse. GEGEVENS STICHTING Naam van de stichting: Stichting VandenBroek Foundation Postadres: Postbus 256, 2170 AG SASSENHEIM RSIN nummer: 819315631 KVK nummer: 27317264 Website: www.vandenbroekfoundation.nl www.lamlisse.nl

Nadere informatie

Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing

Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing Kaart 24 - Cultureel erfgoed 24 Cultureel erfgoed Versie april 2012 crisistypen bedreiging van cultureel erfgoed door rampen, onlusten, bezettingen, aanslagen

Nadere informatie

Trendbreuk in rijksuitgaven

Trendbreuk in rijksuitgaven 94 Boekman 95 Sociaal-liberaal cultuurbeleid Dossier cijfers Trendbreuk in rijksuitgaven kunst en cultuur Bastiaan Vinkenburg Dit artikel gaat over geld dat het rijk besteedt aan kunst en cultuur. Is dat

Nadere informatie

Stichting Henk Fortuin. Jaarverslag 2012

Stichting Henk Fortuin. Jaarverslag 2012 Stichting Henk Fortuin Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Voorwoord...2 1. Bestuur...2 2. Doelstelling van de stichting...2 3. Vrijwilligers...3 4. Activiteiten van de stichting...3 4.1 Archiveren, Inventariseren

Nadere informatie

word zakelijk vriend van het fries museum!

word zakelijk vriend van het fries museum! word zakelijk vriend van het fries museum! word zakelijk vriend van het fries museum! In 2013 opende het nieuwe Fries Museum zijn deuren aan het Zaailand in Leeuwarden. Het Fries Museum vertelt het verhaal

Nadere informatie

Tien jaar Titus. Samen kunst steunen

Tien jaar Titus. Samen kunst steunen Samen kunst steunen De huidige en de voormalige voorzitter van de Titus Cirkel: Marlies Vehmeijer en Frank Heerkens Thijssen Tien jaar Titus VEERLE CORSTENS In 2014 viert de Titus Cirkel zijn tweede lustrum.

Nadere informatie

Column. De heropening in 2014 Bij de start van de bouw is genoemd dat het museum medio 2014 zou worden heropend. Eind december is de openingsdatum

Column. De heropening in 2014 Bij de start van de bouw is genoemd dat het museum medio 2014 zou worden heropend. Eind december is de openingsdatum Berichten Column Victor Moussault Het Mauritshuis bouwt aan de toekomst De heropening in 2014 Bij de start van de bouw is genoemd dat het museum medio 2014 zou worden heropend. Eind december is de openingsdatum

Nadere informatie

Onderwerp: Beantwoording van de schriftelijke vragen van het raadslid drs. A.N. Molenaar (Leefbaar Rotterdam) over 'subsidieadvies Museum Rotterdam'.

Onderwerp: Beantwoording van de schriftelijke vragen van het raadslid drs. A.N. Molenaar (Leefbaar Rotterdam) over 'subsidieadvies Museum Rotterdam'. Rotterdam, 16 oktober 2012. Onderwerp: Beantwoording van de schriftelijke vragen van het raadslid drs. A.N. Molenaar (Leefbaar Rotterdam) over 'subsidieadvies Museum Rotterdam'. Aan de Gemeenteraad. Op

Nadere informatie

Henny Radijs (1915-1991)

Henny Radijs (1915-1991) Henny Radijs (1915-1991) Van pottenbakster naar keramisch kunstenares Tekst: Rob Meershoek Foto s: Kunsthandel Artentique Zoetermeer, september 2010 Alle rechten voorbehouden Vaas 1961, h. 42 cm. Inleiding

Nadere informatie

Raad voor cultuur Raad voor cultuur Raad voor cultuur

Raad voor cultuur Raad voor cultuur Raad voor cultuur R.J.Schimmelpennincklaan 3 Postbus 61243 2506 AE Den Haag Telefoon +31(0)70 310 66 86 Fax +31(0)70 361 47 27 e-mail cultuur@cultuur.nl www.cultuur.nl De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

Nadere informatie

BELEIDSPLAN 2015-2020

BELEIDSPLAN 2015-2020 BELEIDSPLAN 2015-2020 Beleidsplan 2015-2020 Pagina 1 INHOUD 1. Inleiding 2. Doelstellingen Visie Missie 3. Prioriteit in de uitvoering 4. Startpunt 5. Waar willen we over 5 jaar staan? 6. Tenslotte Foto

Nadere informatie

1. Voorwoord. 2. Terugblik

1. Voorwoord. 2. Terugblik v 2012 Inhoudsopgave 1. Voorwoord 2. Terugblik 3. Bijdrage aan het museum 4. Financiële verslaglegging 5. Doelstelling vrienden van museum Jan van der Togt Voorwoord 1. Voorwoord Het afgelopen jaar trok

Nadere informatie

Mailwisseling ontvangen door Platform BK met de vraag om er iets mee te doen.

Mailwisseling ontvangen door Platform BK met de vraag om er iets mee te doen. Mailwisseling ontvangen door Platform BK met de vraag om er iets mee te doen. Voorgedragen door Sarah van Lamsweerde en Michiel Bakker vóór het debat Wie betaalt de kunstenaar? in Casco op 9 februari 2016.

Nadere informatie

Stichting Henk Fortuin Jaarverslag 2013

Stichting Henk Fortuin Jaarverslag 2013 Stichting Henk Fortuin Jaarverslag 2013 Inhoudsopgave 1. Bestuur 3 2. Doelstelling van de stichting 3 3. Vrijwilligers 4 4. Activiteiten van de stichting 4 4.1 Archiveren, Inventariseren en beschrijven

Nadere informatie

u u R RAA De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap De heer drs. H. Zijlstra Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

u u R RAA De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap De heer drs. H. Zijlstra Postbus 16375 2500 BJ Den Haag C R.J. Schimrnelpennincklaan 3 RAA 2517 JN Den Haag Postbus 61243 2506 AE Den Haag L t 070 3106686 f070 3614727 info@cultuur.nl www.cultuur.nl 0 u u R De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Nadere informatie

Archiefinstellingen aan het woord: Van Nelle s vormgevingsarchief

Archiefinstellingen aan het woord: Van Nelle s vormgevingsarchief Archiefinstellingen aan het woord: Van Nelle s vormgevingsarchief Jantje Steenhuis, voorzitter BRAIN (Branchevereniging Archiefinstellingen Nederland) en directeur Gemeentearchief Rotterdam Die plaat voor

Nadere informatie

Voorstelling project Het geheugen van de sport door Bregt Brosens, Sportimonium

Voorstelling project Het geheugen van de sport door Bregt Brosens, Sportimonium Voorstelling project Het geheugen van de sport door Bregt Brosens, Sportimonium Op 16 oktober 2015 ging dit project officieel van start met een symposium. Dit is de volledige tekst bij de presentatie van

Nadere informatie

Heemkundekring Willem Snickerieme en Museum Zwaluws Erfgoed

Heemkundekring Willem Snickerieme en Museum Zwaluws Erfgoed Heemkundekring Willem Snickerieme en Museum Zwaluws Erfgoed Vastgesteld door het bestuur van de heemkundekring op 9 maart 2015. Wat is het Museum Zwaluws Erfgoed? Het museum Zwaluws Erfgoed is een etnografisch

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG. Datum Verzoek van Tweede Kamer omtrent twee huwelijksportretten

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG. Datum Verzoek van Tweede Kamer omtrent twee huwelijksportretten >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Media en Creatieve Industrie Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

PERSBERICHT 16 januari 2015

PERSBERICHT 16 januari 2015 Van: Carina Blokzijl Museum Gouda [Carina.Blokzijl@museumgouda.nl] Verzonden: vrijdag 16 januari 2015 12:36 Onderwerp: van Michel tot Israels Bijlagen: GeorgesMichel_Gezicht_op_de_heuvel_van_Montmartre.jpg;

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++ NIVEAU ++ /5 Deze leskaart gaat over het zoeken naar de volmaakte vorm. Dat klinkt misschien wat verheven, maar je zult ontdekken dat deze zoektocht in de kunstgeschiedenis erg belangrijk is geweest. Piet

Nadere informatie

Profielschets. Ondernemende school

Profielschets. Ondernemende school Profielschets Ondernemende school Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem www.scholenmetsucces.nl info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 fax: 023 534 59 00 1 Scholen met Succes Een school

Nadere informatie

UITBREIDING VRIJWILLIGERSGROEP ESSENTIEEL JUBILEUM AANLEIDING VOOR GROTE ZOEKTOCHT

UITBREIDING VRIJWILLIGERSGROEP ESSENTIEEL JUBILEUM AANLEIDING VOOR GROTE ZOEKTOCHT UITBREIDING VRIJWILLIGERSGROEP ESSENTIEEL JUBILEUM AANLEIDING VOOR GROTE ZOEKTOCHT In december gaat Stichting Jacques van Mourik het twintigste jaar in. Er is een unieke verzameling van bijna 650 werken

Nadere informatie

Lokale erfgoedinstellingen

Lokale erfgoedinstellingen 1. Inleiding 1. Inleiding Lokale erfgoedinstellingen = actief op diverse terreinen = waardevol erfgoed = waardevol documentair erfgoed = bewaring = gebruikt in de werking = ter beschikking gesteld van

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN DE TOTEMPAAL

HET VERHAAL VAN DE TOTEMPAAL HET VERHAAL VAN DE TOTEMPAAL ARC 13 - INTERIEUR De Ruyterkade 107 1011 AB Amsterdam info@kossmanndejong.nl Speciaal voor de tentoonstelling is een acht meter lange totempaal gemaakt door een groep Indiaanse

Nadere informatie

Subsidieregeling professionalisering Drentse musea 2006-2008

Subsidieregeling professionalisering Drentse musea 2006-2008 Subsidieregeling professionalisering Drentse musea 2006-2008 (geconsolideerde versie, geldend vanaf 19-7-2006 tot 1-1-2009) Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie provincie Drenthe Officiële naam

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2014. Bezoekcijfers. Totaal aantal bezoeken 2014. Van Gogh Museum 1.608.849 De Mesdag Collectie 8.076 Bibliotheek en Documentatie 371

JAARVERSLAG 2014. Bezoekcijfers. Totaal aantal bezoeken 2014. Van Gogh Museum 1.608.849 De Mesdag Collectie 8.076 Bibliotheek en Documentatie 371 1 Bezoekcijfers Totaal aantal bezoeken 2014 Van Gogh Museum 1.608.849 De Mesdag Collectie 8.076 Bibliotheek en Documentatie 371 2 De bezoekers Met een top aantal bezoekers, een spectaculair vormgegeven

Nadere informatie

ECSD/U201402324 Lbr. 14/092

ECSD/U201402324 Lbr. 14/092 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft leren over cultureel ondernemen uw kenmerk ons kenmerk ECSD/U201402324 Lbr. 14/092 bijlage(n) 2 (separaat

Nadere informatie

Datum 01 februari 2016 De verwerving van de huwelijksportretten van Maerten Soolmans en Oopjen Coppit

Datum 01 februari 2016 De verwerving van de huwelijksportretten van Maerten Soolmans en Oopjen Coppit >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Erfgoed en Kunsten Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

Beleidsplan 2013-2017

Beleidsplan 2013-2017 Voorwoord Deventer is trots op de veelkleurige, multiculturele samenstelling van haar inwoners. Al eeuwen lang onderhoudt Deventer, als Hanzestad contacten met vele landen en culturen over heel de wereld.

Nadere informatie

AANLEIDING VOOR EEN NIEUW INITIATIEF

AANLEIDING VOOR EEN NIEUW INITIATIEF BELEIDSPLAN 2012-2015 INDEX 1 BELEID Pag. 2 1.1 Missie 1.2 Visie 1.3 Doelstellingen 2 AANLEIDING VOOR EEN NIEUW INITIATIEF Pag. 2 2.1 Een nieuwe stichting 2.2 Cultureel klimaat in Nederland 2.3 Hand in

Nadere informatie

Jaarverslag Stichting Dorpshuis 2011. De Rotonde. Niekerk

Jaarverslag Stichting Dorpshuis 2011. De Rotonde. Niekerk Jaarverslag Stichting Dorpshuis 2011 De Rotonde Niekerk 1. Inleiding Na de grote verbouwing van de laatste jaren (nieuw foyer, grote zaal, toiletgroep) is in dit jaar het podium gerenoveerd. Nieuwe verlichting

Nadere informatie

Rijksmonumentale kerken en het Restauratiefonds

Rijksmonumentale kerken en het Restauratiefonds Rijksmonumentale kerken en het Restauratiefonds 1. Onderzoeksopzet Datum: 23 november 2009 Opdrachtgever: Nationaal Restauratiefonds Doelgroep: Eigenaren van rijksmonumentale kerkgebouwen (3.880 panden)

Nadere informatie

Amsterdam DNA is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam

Amsterdam DNA is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam Museum. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het

Nadere informatie

Archief Onderzoek collectie tekeningen Arthur Feldmann

Archief Onderzoek collectie tekeningen Arthur Feldmann Nummer Toegang: NL-HaRKD-0619 Archief Onderzoek collectie tekeningen Feldmann Erik Löffler, 2007 RKD (Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie) 2007 This finding aid is written in Dutch. 2 Feldmann,

Nadere informatie

Sponsorplan 2014 Museum Kennemerland

Sponsorplan 2014 Museum Kennemerland Sponsorplan 2014 Museum Kennemerland Huis van de Geschiedenis in Gemeente Beverwijk Bestuur van Museum Kennemerland, januari 2014 Westerhoutplein 1, 1943 AA Beverwijk, mk@museumkennemerland.nl www.museumkennemerland.nl

Nadere informatie

kunstliefde Utrechtse kunst &beeldende kunst ruimte voor Aanvulling en reactie op de Cultuurnota Gemeente Utrecht 2013-2016

kunstliefde Utrechtse kunst &beeldende kunst ruimte voor Aanvulling en reactie op de Cultuurnota Gemeente Utrecht 2013-2016 kunstliefde ruimte voor &beeldende kunst Utrechtse kunst Aanvulling en reactie op de Cultuurnota Gemeente Utrecht 2013-2016 Voorwoord; In de cultuurnota 2013-2016 geeft de commissie in haar advies aan

Nadere informatie

Voorstel van decreet. houdende het instellen van een indemniteitsregeling voor tijdelijke tentoonstellingen en langdurige bruikleen

Voorstel van decreet. houdende het instellen van een indemniteitsregeling voor tijdelijke tentoonstellingen en langdurige bruikleen stuk ingediend op 2348 (2013-2014) Nr. 1 13 januari 2014 (2013-2014) Voorstel van decreet van de heren Jean-Jacques De Gucht, Jo De Ro, Peter Gysbrechts, Sas van Rouveroij, Dirk Van Mechelen en Bart Tommelein

Nadere informatie

REGLEMENT PRO SUBSIDIES

REGLEMENT PRO SUBSIDIES REGLEMENT PRO SUBSIDIES DEFINITIES Artikel 1 In deze regeling wordt verstaan onder: Stichting: Stroom: Bestuur: Directie: Commissie: de Stichting Stroom Den Haag beeldende kunst t/m architectuur de Stichting

Nadere informatie

ANBI gegevens DAF museum

ANBI gegevens DAF museum Het DAF museum is een stichting met als naam, De Vrienden van het DAF museum. Het fiscaal nummer van het DAF museum: NL 8046.33.988.B.01 Contactgegevens: DAF museum Straat: Tongelresestraat 27 Plaats:

Nadere informatie

Collectie Herman Ouwersloot geveild

Collectie Herman Ouwersloot geveild Collectie Herman Ouwersloot geveild In zijn jonge jaren was Herman Ouwersloot, dressman en model. Later acteerde hij, speelde in enkele films, maar fotograferen was zijn voornaamste bezigheid. Hij werkte

Nadere informatie

STAD EN TAAL ONTMOET KUNST

STAD EN TAAL ONTMOET KUNST STAD EN TAAL ONTMOET KUNST OPTIONELE OPDRACHTEN EN HUISWERKOPDRACHTEN 1 WAT WILT U? (voorbereiding op het bezoek) A. Wat wilt u graag in het Stedelijk Museum zien? (welke soort kunst, welke kunstenaar,

Nadere informatie

Crowdfunding voor musea. Waarom musea met crowdfunding aan de slag moeten

Crowdfunding voor musea. Waarom musea met crowdfunding aan de slag moeten Crowdfunding voor musea Waarom musea met crowdfunding aan de slag moeten Dit rapport is opgesteld door Douw&Koren en gepubliceerd op 24 juni 2015. Copyright Douw&Koren Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Financieel strategisch beleidsplan 2015-2017

Financieel strategisch beleidsplan 2015-2017 Financieel strategisch beleidsplan 2015-2017 Versie december 2014 Inleiding In dit plan presenteert Stichting Reformatie Instituut Dordrecht (hierna: RID ) haar financiële beleidsvoornemens voor de periode

Nadere informatie

Schenken aan een museum?!

Schenken aan een museum?! Schenken aan een museum?! Er worden heel veel objecten en dus erfgoed bij de mensen thuis bewaard. Het begint meestal met een dingetje dat - vaak per toeval - gekregen of aangekocht wordt. Eens men daar

Nadere informatie

Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015

Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015 Discussienota Naar een socialere bijstand GroenLinks Den Haag November 2015 Inleiding Er is veel in beweging rond de bijstand. Sommige gemeenten experimenteren met een andere uitvoeringspraktijk, met minder

Nadere informatie

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum.

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum. 2 INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het museum. In dit werkboekje

Nadere informatie

Evenementenbeleid een strategisch marketing instrument. Conrad van Tiggelen Directeur Marketing

Evenementenbeleid een strategisch marketing instrument. Conrad van Tiggelen Directeur Marketing Evenementenbeleid een strategisch marketing instrument Conrad van Tiggelen Directeur Marketing Mechelen, 11 oktober, 2013 1990 Blokrijden Overzichtstentoonstelling Vincent van Gogh Van Goghmuseum - Kröller-Müller

Nadere informatie

RKD explore. Rkd Explore http://rkd.nl/ Adriaen Backer

RKD explore. Rkd Explore http://rkd.nl/ Adriaen Backer Rkd Explore http://rkd.nl/ RKD explore 11377 Adriaen Backer Anatomische les van Prof. Frederik Ruysch, 1670 gedateerd Amsterdam, Amsterdam useum, inv./cat.nr. SA 2000 Download Download Download Object

Nadere informatie

Het museum: - beschikt over een kwaliteitslabel als museum - heeft tijdig een aanvraag ingediend voor Vlaamse indeling en subsidiëring

Het museum: - beschikt over een kwaliteitslabel als museum - heeft tijdig een aanvraag ingediend voor Vlaamse indeling en subsidiëring Museum voor Industriële Archeologie en Textiel (MIAT), Gent 1. Gemotiveerd advies van de beoordelingscommissie Collectiebeherende Cultureel-erfgoedorganisaties over indeling bij het Vlaamse niveau en toekenning

Nadere informatie

De juiste zorg een zorg minder

De juiste zorg een zorg minder Collectiewacht Gelderland De juiste zorg een zorg minder Collectiewacht Gelderland Andere tijden Tentoonstellingen, registratie, klimaatbeheersing, publieksverbreding, recepties, educatieve projecten;

Nadere informatie

Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- )

Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- ) Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- ) Oprichting In 1768 werd het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen officieel opgericht. De aanleiding vormde een initiatief uit Vlissingen tot

Nadere informatie

ANBI gegevens DAF Museum

ANBI gegevens DAF Museum Het DAF Museum is een stichting met als naam, De Vrienden van het DAF museum. Het fiscaal nummer van het DAF Museum: NL 8046.33.988.B.01 Contactgegevens: DAF Museum Straat: Tongelresestraat 27 Plaats:

Nadere informatie

Mijn Stad Mijn Dorp. Resultaten eerste fase. Wendy Oude Nijeweme d Hollosy

Mijn Stad Mijn Dorp. Resultaten eerste fase. Wendy Oude Nijeweme d Hollosy Mijn Stad Mijn Dorp Resultaten eerste fase Wendy Oude Nijeweme d Hollosy lunchbijeenkomst HCO - 26 oktober 2009 1 Inhoud van deze presentatie: Waarom Mijn Stad Mijn Dorp? Resultaten eerste fase (2008-2009)

Nadere informatie

CURRICULUM VITAE FLEUR LAMERS PERSONALIA

CURRICULUM VITAE FLEUR LAMERS PERSONALIA CURRICULUM VITAE FLEUR LAMERS PERSONALIA Geboorteplaats: Haarlem Burgerlijke status: ongehuwd, samenwonend met partner en kind Adres: Uiterwaardenstraat 500, 1079 AZ, Amsterdam, Nederland Geboorte datum:

Nadere informatie

Projectplan EersteWereldoorlog.nu Samenvatting

Projectplan EersteWereldoorlog.nu Samenvatting 1 1. Inleiding In 2014 was het honderd jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak. In 2014-2018 wordt wereldwijd stilgestaan bij de herdenking van de Eerste Wereldoorlog. Hoewel Nederland neutraal

Nadere informatie

NEDERLANDERS VERSTUREN JAARLIJKS EEN HALF MILJARD KAARTEN. WAT WORDT UW AANDEEL HIERIN?

NEDERLANDERS VERSTUREN JAARLIJKS EEN HALF MILJARD KAARTEN. WAT WORDT UW AANDEEL HIERIN? NEDERLANDERS VERSTUREN JAARLIJKS EEN HALF MILJARD KAARTEN. WAT WORDT UW AANDEEL HIERIN? WAT IS KUNSTKAARTJESTUREN.NL? Kunstkaartjesturen is een webshop waar iedereen kunstkaarten kan bekijken, uitzoeken

Nadere informatie

Perspectief op gewoon leven. Wat we leren van evaluaties

Perspectief op gewoon leven. Wat we leren van evaluaties Perspectief op gewoon leven Wat we leren van evaluaties Stichting Perspectief, juni 2005 Aanleiding De LFB komt op voor de belangen van mensen met een verstandelijke beperking. De LFB heeft de ervaring

Nadere informatie

Zeeuws Museum Beleidsplan 2012-2106

Zeeuws Museum Beleidsplan 2012-2106 Zeeuws Museum Beleidsplan 2012-2106 Het Zeeuws Museum verbindt nieuwe generaties met het erfgoed van Zeeland. De collectie en de Zeeuwse cultuur bieden op verschillende niveaus aanknopingspunten aan huidige

Nadere informatie

1. Voorwoord. 2. Terugblik

1. Voorwoord. 2. Terugblik v 2013 Inhoudsopgave 1. Voorwoord 2. Terugblik 3. Foto s van de geschonken kunstwerken 4. Financiële verslaglegging 5. Doelstelling vrienden van museum Jan van der Togt Voorwoord Beste vrienden bijgaand

Nadere informatie

GALERIE HONINGEN. start nieuwe kunstseizoen 5 nieuwe realisten Grégory Asselbergh Maarten Boffé Jan Willem Eskes Suzan Schuttelaar Gerard van de Weerd

GALERIE HONINGEN. start nieuwe kunstseizoen 5 nieuwe realisten Grégory Asselbergh Maarten Boffé Jan Willem Eskes Suzan Schuttelaar Gerard van de Weerd GALERIE HONINGEN S I N D S 1 9 9 7 start nieuwe kunstseizoen 5 nieuwe realisten Grégory Asselbergh Maarten Boffé Jan Willem Eskes Suzan Schuttelaar Gerard van de Weerd + nieuwe collectie aanwinsten 6 t/m

Nadere informatie

Werken in de culturele sector. 11 maart 2013 Info-avond KU Leuven

Werken in de culturele sector. 11 maart 2013 Info-avond KU Leuven Werken in de culturele sector 11 maart 2013 Info-avond KU Leuven Luc Delrue Opleiding: Communicatiewetenschappen (E)MBA Strategisch Management: Specialiteit: structureren en positioneren van een organisatie

Nadere informatie

Verslag themanamiddag Een museum toegankelijk maken

Verslag themanamiddag Een museum toegankelijk maken Verslag themanamiddag Een museum toegankelijk maken Plaats: Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Datum: 21 maart 2013 Om de twee maanden organiseert het Fonds Vrijetijdsparticipatie een themanamiddag

Nadere informatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. Intern MVO-management. Verbetering van motivatie, performance en integriteit MVO-Control Panel Instrumenten voor integraal MVO-management Intern MVO-management Verbetering van motivatie, performance en integriteit Inhoudsopgave Inleiding...3 1 Regels, codes en integrale verantwoordelijkheid...4

Nadere informatie

Vrijdag 1 april 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Officiële Opening Studio Alijn - Gent

Vrijdag 1 april 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Officiële Opening Studio Alijn - Gent Vrijdag 1 april 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Officiële Opening Studio Alijn - Gent Mijnheer de burgemeester, meneer de schepen, Dames en heren,

Nadere informatie

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis. Kijkwijzer HAVO / VWO Joep Nicolas 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015 Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.nl Welkom in het Cuypershuis Het museumgebouw is een uniek complex

Nadere informatie

Javier Gómez en Arian Winterink exposeert in Museum vd Togt

Javier Gómez en Arian Winterink exposeert in Museum vd Togt Bijgewerkt: 20 oktober 2008 Zoek: ga. Begin: Nieuws Amstelveen Geschiedenis Foto's Gebeurtenissen Monumenten Partnersteden Straten Kerken Exposities Links Sponsoren Over de site Javier Gómez en Arian Winterink

Nadere informatie

// // dat BeWaRen We! Introductie. docenten. handleiding. Het museum. Het lesprogramma

// // dat BeWaRen We! Introductie. docenten. handleiding. Het museum. Het lesprogramma // dat BeWaRen We! docenten // // handleiding Introductie Het museum Museum De Lakenhal, het stedelijk museum van Leiden, dankt zijn naam aan de voormalige Laecken-halle uit 1640, waar ooit het beroemde

Nadere informatie

BEGELEIDINGSCOMMISSIE HERKOMST GEZOCHT SLOTAANBEVELINGEN. december 2004

BEGELEIDINGSCOMMISSIE HERKOMST GEZOCHT SLOTAANBEVELINGEN. december 2004 BEGELEIDINGSCOMMISSIE HERKOMST GEZOCHT SLOTAANBEVELINGEN december 2004 1 Inleiding Ter uitvoering van de opdracht de regering te adviseren over het te voeren beleid met betrekking tot restitutie van na

Nadere informatie