Barsten in de broederschap

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Barsten in de broederschap"

Transcriptie

1 Degelijk, stoffig, in driedelig grijs: zo ziet een notaris eruit. Of niet? Het stof is behoorlijk opgewaaid, blijkt uit een enquête van Radboud Magazine onder 249 notarissen uit Nijmegen en verre omgeving. De Wet op het notariaat uit 1999 die de tarieven vrijmaakte, heeft voor grote onvrede gezorgd. Winstbejag zet de kwaliteit van de aktes onder druk. De Nijmeegse notaris en hoogleraar notarieel recht Martin Jan van Mourik ziet zijn bangste vermoedens uitkomen. Het ambt verloedert, zegt hij. We zijn toch verdomme geen gordijnverkopers. Barsten in de broederschap De grote notarissen-enquête Tekst: Paul van Laere / Fotografie: Erik van t Hullenaar / Graphics: Ton Meijer radboud magazine 5 23 september 5

2 Portret: Mr. Gérard Appels (1944) kend. Ik ben zelfs Prins Carnaval geweest, heb nog steeds goede contacten in die wereld. Mensen die rare dingen willen, komen hier niet. Ik herinner me één geval, een man die vlugvlug een BV tje wilde oprichten, ergens in het noordwesten van het land. Ik vroeg waarom hij daar geen notaris nam. Die man heb ik niet meer teruggezien : notarieel recht, KU Nijmegen : kandidaat-notaris Sinds 1988: notaris, tegenwoordig bij Mannaerts & Appels, Advocaten en Notarissen te Tilburg Het notariaat zat in een isolement Waardigheid. Mijn vader was notaris. De manier waarop hij zijn vak uitoefende sprak me erg aan. Maatschappelijk zeer actief en een echte vertrouwenspersoon. Dat voorbeeld probeer ik te volgen. De roemruchte professor Luijten was onze leermeester. Die hamerde sterk op de eer en waardigheid van het ambt. Boven de partijen staan, de oren niet laten hangen naar het grote geld. cieerde ik met hem. In 99 ben ik met zijn opvolger samengegaan met een groot advocatenkantoor. Er is absoluut een karakterverschil tussen de twee beroepsgroepen. Als een advocaat een proces heeft gewonnen moet het hele kantoor dat een week lang weten. Wij doen gewoon ons werk. Martin Jan van Mourik Ja, we kunnen een aktefabriek in Polen beginnen. Maar een akte is geen asperge De in Nijmegen opgeleide notaris Ed Engelen had het ondernemingsplan voor zijn nieuwe kantoor in het gemoedelijke dorpje Smilde net klaar toen het gedonder begon. Hij kwam midden in een tarievenoorlog terecht, in de stijl van geharde prijsvechters als supermarkten en benzinestations. Lager en lager werd de prijs voor een hypotheekakte of testament. Engelen moest zijn plan drastisch bijstellen. Ik zag mijn verhaal geweldig inkakken, om het zo maar te zeggen. De prijzenoorlog leverde Drente het predikaat notarieel Falluja op. Het verdwijnen van de vaste tarieven, geregeld bij de Wet op het notarisambt uit 1999, heeft tot meer pijnlijke bijwerkingen geleid, blijkt uit de enquête van Radboud Magazine onder 249 notarissen. Ook wat de beroepsethiek betreft lijkt het ooit zo onkreukbaar geachte notarisgilde de teugels te laten vieren. In de afgelopen jaren doken notarissen regelmatig op in de media vanwege hun berokkenheid bij smoezelige zaken. Bij witwaspraktijken of carrouselverkopen bijvoorbeeld, waarbij een huis op één dag verschillende malen van eigenaar wisselt. Martin Jan van Mourik, hoofd van de sectie Notarieel Recht van de Radboud Universiteit, kan zich enorm boos maken over dit notariële zedenverval. In hem kenmerkende onverbloemde bewoordingen: De onroerendgoedbranche is één grote rotzooi. Onafhankelijke hypotheekadviezen, daar geloof ik geen bal van. Ze zijn allemaal gebonden. De notaris gaat daar in toenemende mate in mee. Minstens 15 procent heeft banden waar je vraagtekens bij kunt zetten met makelaars, projectontwikkelaars, hypotheekadviseurs. Ze hebben zich uitgeleverd, vaak uit concurrentieoverwegingen. Horigen zijn het, nog net geen slaven. Na zes notariswet verkeert het notariaat Freek Schols in troebel vaarwater, en lijkt een stevige koerscorrectie nodig. Iedereen ziet daarom reikhalzend uit naar het rapport van de commissie- Hammerstein genoemd naar de voorzitter, tevens president van het Gerechtshof te Arnhem die tot taak heeft de marktwerking te evalueren en voorstellen te doen om de zaak in het gareel te brengen. Want zo kan het niet langer, zegt Van Mourik, de enige notaris binnen de vijfkoppige commissie. Eind september lanceert de commissie haar eindrapport. Radboud Magazine biedt als opmaat een inkijk in de notarisziel. Gedaantewisseling Van de ruim 7 verstuurde enquêteformulieren kwam 35 procent (249) ingevuld retour. De vragenlijsten zijn verspreid in de verre omgeving van de Radboud Universiteit, en onder notarissen die vermeld staan in de wie-is-wie - gids van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid. De helft van de respondenten (142) heeft zijn studie genoten in Nijmegen. Notarissen en Liesbeth van den Brink-Baggeman kandidaat-notarissen houden elkaar ongeveer in evenwicht ( ). De mannen zijn met 159 tegen 9 duidelijk in de meerderheid. Nog wel. Want er is een enorme omslag gaande. De man/vrouw-verdeling in de vier onderscheiden leeftijdscategorieën (twintigers, dertigers, veertigers, en vijftig plus) laat dat glashelder zien. Het percentage mannen zakt van 92 procent in de oudste categorie, via 72 en 52 procent in de middengroepen naar 36 procent bij de twintigers. Daarmee is het mannenaandeel nog niet op zijn dieptepunt, want van de huidige studenten notarieel recht is rond de procent vrouw. Het notariaat, ooit bij uitstek een mannenbolwerk, wordt vrouwendomein. Dat meer vrouwen het notariaat bevolken, beschouwt overigens procent van de geënquêteerden als een uitstekende ontwikkeling. Het vak ligt vrouwen, vindt ook Van Mourik. Zeker als het gaat om familie- en personenrecht. Ze hebben in het algemeen meer empathie dan mannen. Volgens de enquête legt 75 procent van de vrouwen het accent op de kwaliteit van de akte, ten faveure van de winstgevendheid, tegen 64 procent van de mannen. Dat zie ik ook in de collegebanken terug, zegt universitair docent Freek Schols. De dames studeren gemiddeld zorgvuldiger en serieuzer. Gedegener, zeg maar. Ook wat dat betreft past het vak hen goed. Het stijve driedelig wordt dus een fleuriger deux-pièces. Maar de feminisering heeft meer consequenties. Bijvoorbeeld voor de werkuren. Gemiddeld werken de mannen volgens de enquête 48 uur, tegen de vrouwen 36. Liever zouden de dames nog minder uren maken, gemiddeld 32. Voor de vrouwelijke dertigers ligt de ideale werkweek zelfs op 28 uur. Maar daar dient zich een probleem aan. Van Mourik: Wie notaris wil worden, kan niet zeggen: ik kom drie dagen. Dossiers kunnen niet stilliggen, veel akten moeten snel. Je kunt niet op woensdag tegen zo n klant zeggen, maandag gaan we verder met uw hypotheek. Karakterverschil. Ik begon als kandidaat bij notaris Von Bergh, een zeer erudiet man, ik leerde iedere dag. Later asso- Prins Carnaval. De nieuwe wet is een goede zaak. Het notariaat zat te veel in een isolement. Er zijn meer mogelijkheden je te profileren. Ik geef lezingen, we maken een periodiekje. Zo word je vanzelf be- Veeleisender. Vroeger gold: wat de notaris zegt is waar. Dat is niet meer. Mensen zijn kritischer, en dat is een vooruitgang. Ze zijn ook veeleisender. Zorg maar dat het voor elkaar komt. En er wordt continu gebeld, soms zitten medewerkers een uur aan de telefoon om alles uit te leggen. Aan het eind van het gesprek zegt zo n klant dan dat ze nog even verder willen kijken. Gaan ze voor een paar tientjes minder naar een ander. Romantiek. Laatst kwam ik een aantal genoten tegen. Allemaal gestopt. Ik heb met trots verteld dat ik doorga tot mijn vijfenzestigste. Het leukst vind ik bezoekjes bij oudere dames. Dat is zogezegd mijn core-business. Vaak heeft een of ander neefje dan opgemerkt: Goh tante, is het allemaal wel goed geregeld? Daar ga ik langs, en als zo n dame bij het afscheid zegt: Fijn dat ik weer eens met u gepraat heb, doet me dat goed. Dat is een beetje de romantiek van het vak. radboud magazine 5 24 september 5 radboud magazine 5 25 september 5

3 De Nijmeegse notariële school: bevlogen en praktijkgericht Portret: Mr. Dré Teeuwen (1951) De helft van de geënquêteerden antwoordt ja op de vraag of de Nijmeegse studie notarieel recht hun vakuitoefening beïnvloed heeft. Slechts 14 procent meent van niet, de rest vindt het moeilijk te bepalen. Onder de ja-zeggers scoren de dertigers het hoogst: procent zegt ja, tegen 36 procent bij de twintigers en rond de 45 procent bij de oudere generaties. Dat die dertigers eruit springen valt te begrijpen, zegt universitair docent Freek Schols. Ze hebben een aantal jaren ervaring en zijn ook met mensen van elders in aanraking gekomen. Die kunnen dus goed vergelijken. Hoe karakteriseert u die eventuele Nijmeegse school? vroegen we. Een paar elementen springen naar voren in de reacties. Naast herhaalde complimenten als gedegen, vakbekwaam en hoog aangeschreven, noemen vooral de twee jongste generaties met regelmaat het enthousiasme en de bevlogenheid van de docenten. Dat is een heel bewuste benadering, zegt een tevreden hoogleraar notarieel recht en privaatrecht Martin Jan van Mourik, verantwoordelijk voor de Nijmeegse opleiding. Bevlogen wil zeggen dat je echt op de vleugels van het vak bezig bent. Man/vrouw-verdeling per generatie 1 92,2 7,8 72,7 27, ,4 47, Je geniet van het vak. Dat proberen we over te brengen. Praktijkgerichtheid is een tweede terugkerende karakterisering. Het is eveneens een duidelijke keuze. Van Mourik: In tegenstelling tot veel andere universitaire notariaatstudies staan hier álle docenten met twee benen in de praktijk. Dat is zelfs een voorwaarde. Je moet het studenten niet aandoen onderwijs te krijgen van iemand zonder praktijkervaring. Ik weet nog dat ik hele colleges kreeg over volmachten. Ik had me van zo n document een enorme voorstelling gemaakt. Tot ik in de praktijk kwam, en zo n vodje zag. Dat was dan een volmacht. Schols: Een vak als de wetgeving op het notarisambt, dat moet je bij uitstek vanuit de praktijk doceren. Want die wet op zich zegt heel weinig. Maar wat gebeurt er allemaal op zo n notariskantoor? Er staat iemand op de stoep die zijn pand op een dag twee keer heeft verkocht, wat doe je dan? De praktische inslag van de docenten verschilt van die van Van Mouriks voorganger, de eveneens veelgenoemde en geroemde prof. Luijten. Van Mourik: Die had een positivistische benadering, waarbij de wettekst heilig is. Dat is een heel andere 36,7 63,3-3 Meer vrouwen. Het notariaat ondergaat een gedaanteverwisseling. In de vier onderscheiden leeftijdscategorieën (twintigers, dertigers, veertigers, en vijftig plus) is de verandering in de man/vrouw-verdeling duidelijk te zien. In de Mannen Vrouwen manier van rechtsbeoefening dan wanneer je ruimte laat voor redelijkheid en billijkheid, en zegt: je moet ook de strekking van de wet begrijpen. Nog een Nijmeegse karaktertrek die genoemd wordt is de nadruk op het notarisambt en de bijbehorende ethiek. Van Mourik: Ik ben daar nogal gebrand op. Wij vinden dat we niet primair ondernemer zijn. Neen, we hebben een ambt en we worden gedwongen ondernemer te zijn. De Nijmeegse sectie is ook niet benauwd haar standpunten in gevoelige kwesties voor het voetlicht te brengen, zo schrijven verschillende respondenten. Van Mourik: Studenten weten dat wij extroverter zijn en iets meer gezag hebben in het land dan vele andere notariële secties. Ik schrijf nogal eens over de onroerendgoedmaffia, waar het notariaat nolens volens mee te maken krijgt. Alle overdrachten gaan via de notaris. Dus als er weer een schandaal in de krant staat over dubieuze onroerendgoedzaakjes, is er altijd een notaris bij geweest. Het is een gevaarlijk vak wat dat betreft. Als je niet oplet kun jij die maffia een grote dienst bewijzen. Ik ken wel van die lui die er een potje van maken. De meer dan volle werkweek is één van de redenen waarom vrouwen veel minder vaak de stap van kandidaat naar notaris maken dan mannen. Zelfs bij de oudste categorie is procent van de vrouwen nog altijd geen notaris. Van Mourik verwacht echter dat het probleem voor een belangrijk deel wordt opgelost door de komst van de notaris in loondienst. Heel belangrijk, want het geeft beroepsperspectief aan mensen die in deeltijd willen werken, en die niet willen worden opgezadeld met de last van het ondernemerschap. Die kunnen zich concentreren op wat ze leuk vinden, op het juridische werk. Desnoods passeren ze drie dagen per week aktes. Schols: Er lopen nu kandidaat-notarissen rond van boven de veertig. Voor de buitenwacht is dat onbegrijpelijk. Ben je nou nog niet afgestudeerd?, vragen ze dan. Of ze denken dat het een soort secretaresse is. Mr. Liesbeth van den Brink-Baggerman, tot vorig medewerker van de sectie Notarieel Welk percentage van de mannen/vrouwen is kandidaat-notaris of notaris Kandidaat-notaris Notaris oudste categorie is het percentage vrouwen nog maar 8 procent, bij de twintigers ligt het inmiddels op 63 procent Mannen Vrouwen 93 Mannen klimmen op. Mannen zetten veel vaker dan vrouwen de stap van kandidaat-notaris naar notaris. Bij de veertigers is procent van de mannen notaris, tegen slechts 13 procent van de vrouwen. Recht en nu kandidaat-notaris in Ede voor vier dagen per week: Als kandidaat mag ik geen aktes passeren dat is voorbehouden aan de notaris terwijl ik van de betreffende zaak vaak meer weet. Dat is eigenlijk heel gek. Speelbal Elke notaris moet de spagaat kunnen maken tussen zijn functie als openbaar ambtenaar enerzijds en zijn positie als ondernemer anderzijds. Dat laatste is met de wet op het notarisambt, die de onderlinge concurrentie heeft aangewakkerd door de vaste tarieven los te laten, behoorlijk geaccentueerd. Tot ongenoegen van de (kandidaat-)notarissen zelf, zo blijkt. Op de vraag waar in hun beroep de nadruk op hoort te liggen, kiest 61 procent voor het ambtenaarschap, en slechts 12 procent voor het ondernemerschap. De vraag wat hun beroep in de dagelijkse praktijk behelst, levert het tegenovergestelde beeld op: 68 procent constateert dat in de praktijk het primaat bij het ondernemerschap ligt. Tussen wens en werkelijkheid gaapt dus een diepe kloof. De noodgedwongen keuze voor het ondernemerschap heeft aanzienlijke gevolgen voor de beroepsethiek. Bijvoorbeeld als het gaat om de vraag wat voorop staat: bescherming van de zwakke partij of het belang van grote zakelijke klanten. Een meerderheid (62 procent) vindt dat de bescherming van de zwakkere prioriteit hoort te hebben. Maar opnieuw blijkt de realiteit minder fraai. Volgens 42 procent van de respondenten wordt in de praktijk voor het belang van de grote vissen gekozen, en denkt nog maar 21 procent dat de zwakkeren worden beschermd. Koren op de molen van Van Mourik. Het zit hem hoog, dat van bovenaf opgelegde ondernemerschap en de bewieroking van marktwerking. We zijn toch verdomme geen gordijnverkopers? De notaris bekleedt een ambt, constateert hij. De klant moeten kunnen rekenen op onpartijdigheid en onafhankelijkheid : Nederlands recht en notariaat, KU Nijmegen : advocaat : bedrijfsjurist bij de CeHaVe (Boerenbond) : kandidaat-notaris Sinds 2: notaris in Boxmeer bij Melis & Teeuwen Notarissen Een akte is als een brood Geen barricaden. In mijn studententijd was Nijmegen nogal roodgekleurd. Als je een spencer droeg en die droeg ik werd je al gezien als een rechtse bal. Nou beklommen rechtenstudenten inderdaad niet de barricaden, en het notariaat nog minder. Ik herinner me dat in 1974 élke faculteit bezet was. Behalve rechten. Kandidaat. Toen ik afstudeerde waren het barre tijden voor het notariaat. De rente stond historisch hoog, er was geen omzet in onroerend goed. Dus was er geen werk en werd ik advocaat. Zo word je ook meteen genoemd. In het notariaat begin je als kandidaat, ook al werk je op den duur helemaal zelfstandig. Klanten denken altijd van kandidaten: Die moet nog alles leren. Terwijl je als beginnend advocaat de uitstraling hebt dat je alles weet. Dat is natuurlijk niet zo. Wie liegt? Het is heerlijk iemand in de rechtszaal juridisch knock-out te slaan. Maar de advocatuur was niet iets voor mijn hele leven. Je hoort het verhaal van je cliënt, en dat staat lijnrecht tegenover een ander verhaal. En dan is de vraag: wie liegt? Toen ik op mijn negenendertigste naar het notariaat overstapte, merkte ik dat dat veel beter bij me past. Je kunt een gewikt en gewogen advies geven. Je moet sinds de nieuwe wet concurreren. Dat is zeker voor de oudere notarissen absoluut niet gemakkelijk, een aantal is er om die reden mee gestopt. Ik stam uit een middenstandsgezin, mijn vader was bakker. Het ondernemerschap zit me in het bloed. Of je nu een akte verkoopt of een brood, in feite doe je hetzelfde. Goede waar leveren voor een redelijke prijs, en de mensen fatsoenlijk behandelen. Maatschappelijk werker. Ik ben afkomstig uit een dorp, en voel me hier op mijn plek. Meer dan in een stad komen de mensen met hun problemen naar je toe. Je bent ook een beetje maatschappelijk werker soms. Dat ik buiten het notariaat heb gewerkt ervaar ik als een groot voordeel. Als klanten zeggen, ik wil procederen, kan ik ze precies vertellen wat ze te wachten staat. En uit mijn periode als bedrijfsjurist weet ik hoe die wereld in elkaar steekt. Het is gelopen zoals het gelopen is, maar ik had het niet mooier kunnen plannen. Misschien nog een keer rechter worden, dan heb ik alles gedaan. radboud magazine 5 27 september 5 radboud magazine 5 27 september 5

4 Portret: Mr. Ed Engelen (1967) fertes honderd euro onder ons : notarieel recht, KU Nijmegen Maar in minimaal procent : kandidaat-notaris op kantoren in Arnhem, Oss van de gevallen was hij duur- en Smilde der, alles meegerekend. Alleen Sinds 3: notaris in Smilde ziet de klant dat niet. Dat vind Vrije tarieven zijn een gruwel ik onethisch, dat is de mensen een waas voor ogen spiegelen. Daarom vind ik het loslaten Dramatisch. Ik heb op het Mijn eerste als notaris was van de tarieven een gruwel. Die punt gestaan het notariaat te eveneens dramatisch. Medio wet mogen ze van mij terug- verlaten. Maar toen kwam vijf 4 dacht ik: hoe lang houden draaien, liefst vandaag nog. De Nijmeegse opleiding heeft mij beïnvloed bij de uitoefening van mijn vak Nijmeegse leerschool. De helft van de geënquêteerden antwoordt ja op de vraag of de studie in Nijmegen hun vakuitoefening beïnvloed heeft. Uitgesplitst naar leeftijd zitten bij de dertigers de meeste ja-zeggers ( procent). Bij de twintigers is dat 36 procent en bij de oudere generaties rond de 45 procent. Maar bestaat er een ondernemer die onafhankelijk en onpartijdig is? Die zijn er niet. Ze redeneren altijd naar zichzelf toe, zijn altijd op winst gericht. Zeker, de notaris is traditioneel een beetje ondernemer, een zelfstandige die voor zijn eigen salaris moet zorgen. Maar wel een ondernemer met vaste prijzen, werpt Van Mourik dan tegen. Sinds de tarieven zijn losgelaten is de notaris speelbal geworden van makelaars en grote partijen in de onroerendgoedwereld. Dat is een dramatische ontwikkeling. Want ben je niet meer onafhankelijk, dan kalft het vertrouwen af. Het is de doodsteek voor ons vak, dat gebaseerd is op vertrouwen. Van jongs af aan kreeg Van Mourik dat besef mee, want zijn vader was eveneens notaris en een man van strenge principes. Die gooide mensen het kantoor uit als ze iets oneerbaars Ja Moeilijk te zeggen Nee Waarop ligt de nadruk in het notariaat (ideaal versus praktijk) Publiek ambtenaar zijn Ondernemer zijn Kwaliteit van de akte Winstgevendheid van de akte Bescherming zwakke partij Belang grote zakelijke klanten Tussen droom en daad. De geënquêteerden moesten op een schaal van vijf aangeven waarop de beroepsgroep de nadruk dient te leggen. Op het ambtenaarschap, vindt 61 procent. Slechts 12 procent kiest voor het ondernemerschap. Maar de vraag naar de dagelijkse praktijk levert het omgekeerde beeld op: 68 procent constateert dat in de praktijk het primaat bij het ondernemerschap ligt. Ook voor de klant is de marktwerking geen zegen gebleken Ideaal Praktijk Een ruime meerderheid (68 procent) meent dat de nadruk op de kwaliteit van de akte dient te liggen, maar volgens 62 procent ligt de nadruk in werkelijkheid op de winstgevendheid. Ook vindt 62 procent dat de bescherming van de zwakke partij prioriteit hoort te hebben boven het belang van grote zakelijke klanten, maar slechts 21 procent vindt dat dit ook in praktijk het geval is. voorstelden. Ja, echt letterlijk. We hadden kantoor aan huis, als kind hoorde ik dan plots een hoop tumult. Drrruit! Een terugkeer naar vaste tarieven voor transport- en hypotheekenakten dát zou Van Mourik het liefste zien. Maar die klok valt niet terug te draaien, beseft hij. Daarom vindt Van Mourik dat als tegenwicht het ambt versterking behoeft. Door niet meer te tornen aan de monopoliepositie bijvoorbeeld. Economen beweren doodleuk dat ook accountants een testament kunnen maken. Dat soort onzin moet afgelopen zijn. Ook dienen vestigingseisen het vrije ondernemersschap te beteugelen. We kunnen niet hebben dat een kantoor eventjes in een nieuwbouwwijk gaat zitten om snel geld binnen te scharrelen, en dan weer verhuist naar een volgend lucratief gebied. Een notaris moet ook diensten leveren over de hele linie, de zogenaamde fullservice, en dus niet de krenten uit de pap halen. Hier in de buurt (Van Mourik werkt als notaris in Nijmegen bij Hekkelman Advocaten & Notarissen, PvL) zat er een die voornamelijk hypotheken wilde of kon doen en de tijdrovende familieklussen naar ons doorstuurde. Ja, de groeten. Die fullservice is ook van belang gezien de samenhang van de verschillende onderdelen. Bij een stel dat een huis koopt moet je bijvoorbeeld ook kijken hoe het met de huwelijkse voorwaarden zit, of er een samenlevingscontract nodig is en wat er gebeurt bij overlijden Belehren en beraten Nog een dilemma dat uit de enquête oprijst. Wat heeft prioriteit: de winstgevendheid van de akte of de kwaliteit? Wederom zit er een groot gat tussen ideaal en realiteit. De nadruk hóórt op kwaliteit te liggen, vindt 68 procent. Maar volgens 62 procent van de respondenten ligt in de praktijk het accent op de winstgevendheid. Het motief ligt voor de hand: de kassa moet rinkelen, het kantoor overleven. Niet dat er nu plots heel slechte aktes worden gemaakt. Van den Brink-Baggerman: Maar je ziet bijvoorbeeld dat in geval van hypotheekaktes het zogenaamde belehren en beraten, dus het uitleggen en adviseren er vaak bij inschiet. Daar gaat immers tijd in zitten. Sommige kantoren hanteren zelfs een volmachtsysteem. Dan hoeft de klant niet eens meer naar kantoor te komen. Scheelt de notaris weer kostbare tijd. Maar of die klant dan precies begrijpt waar hij voor tekent, is zeer de vraag. Een interessant punt is dat de notaris zich in het geval van transport- en hypotheekaktes in een slechte positie bevindt voor die advisering. Schols: Hij zit immers aan het eind van de pijplijn, wanneer de koop al gesloten is. Als er dan verkeerde beslissingen genomen zijn, kan de notaris soms niks meer uitrichten. Het zou veel beter zijn als de notaris eerder in beeld komt, en met de aanstaande kopers de zaken grondig doorneemt vóórdat de koop gesloten wordt. Dan kan de notaris ook echt zijn kunsten vertonen, en op basis daarvan concurreren, beaamt Van Mourik. Nu moet hij puur op basis van de akte concurreren. Maar die ambachtelijke uitvoering van de akte, dat doet zelfs de grootste boef nog goed. Door alle krakeel is het er niet gezelliger op geworden. De stelling dat de nieuwe notariswet tot ernstig verstoorde collegiale verhoudingen heeft geleid, wordt door 85 procent onderschreven. Van broederschap is geen sprake meer. De opkomst bij ringvergaderingen is dramatisch gekelderd. Het is niet overal even erg, maar er zijn gebieden waar ze geleden dit Ieniemieniekantoortje in beeld. Het was in no time beklonken. Een van de eerste dingen die de zittende notaris zei, was: Als je rijk wilt worden moet je hier niet zijn. Ik wil niet rijk worden, maar rijk leven, heb ik geantwoord. Het was een afspraak met opvolging, in 3 zou hij stoppen. Maar in 2 begon hier in Drenthe het prijsvechten, dat werd een verschrikkelijk slecht. De omzet kelderde, want wij zijn niet de goedkoopste. we dit nog vol? Pas vanaf de tweede helft van vorig werd het beter. We hebben goede berichten over jullie gehoord, zeiden nieuwe klanten. Onethisch. Op goedkoop zijn kun je het kantoor inrichten. Of je dan je werk nog goed doet betwijfel ik. De prijsstunter is trouwens vaak minder goedkoop dan het lijkt. Een van de notarissen die als goedkoopste van Nederland te boek stond, zat in zijn hypotheekof- Vertalen. Waar haal ik mijn kick uit? Als mensen de deur uitlopen met een uitstraling van ik weet wat ik hier gedaan heb, en ik begrijp het verhaal. Wanneer ik het moeilijke product dat ik verkoop rechtszekerheid en onafhankelijkheid vertaald heb voor die mensen. Dat inzichtelijk maken hoort erbij, daar ligt ook mijn talent. Vóórdenken. Ons vak ontwikkelt zich van meedenken naar vóórdenken. Dat je de klant erop attendeert: u heeft een probleem, weet u dat wel? Misschien is dat dan nog een nuttige ontwikkeling, dat je eerder zoekt naar handel, om het wat platvloers te stellen. Bijvoorbeeld: realiseert u zich dat uw testament verouderd is. Dat je daar iets scherper op wordt. Toch nog iets positiefs over die marktwerking. Maar dan houdt het ook al gauw op hoor. radboud magazine 5 28 september 5 radboud magazine 5 29 september 5

5 Portret: Mr. Lara van Lent (19) woon bij. In het begin voelde ik me echt een houten klaas, maar je moet een beetje de kunst afkijken. Als ik zeg wat ik doe is de reactie van de buitenwacht vaak: Ooh, dan ga je echt veel geld verdienen. Zo van, die loopt een beetje te graaien. Bij sommige cliënten merk je dat ook. Die denken dan dat je een model-akte hebt uitgeprint, en alleen je naam hebt ingevuld. Terwijl je er heel veel werk in hebt gestoken : Nederlands recht, Maastricht 2-4: notarieel recht, Nijmegen Sinds 4: kandidaat-notaris bij AKD Prinsen Van Wijnen in Rotterdam. In het notariaat moet alles kloppen Rustiger. Tijdens mijn studie Nederlands recht vond ik het personen- en familierecht erg interessant. Omdat ik snel klaar was ontstond het idee nog twee notarieel in Nijmegen te doen, dat ging niet in Maastricht. Over Nijmegen had ik goede verhalen gehoord. Ik vond het verschil tussen de mensen van Nederlands recht en het notarieel best groot. De laatsten zijn wat eh... rustiger zeg maar. Ik vroeg mij af of ik daar wel thuishoorde, heb zowat een gedacht alsnog de advocatuur in te gaan. Maar notariaat ging me steeds meer aanspreken. Je bent veel meer adviserend. Een testament kun je bijvoorbeeld op allerlei manieren inrichten. Ik vind het leuk te luisteren naar cliënten, en te bedenken hoe ik hun wensen het beste vorm kan geven. elkaar naar het leven staan, bevestigt Van Mourik. Tweederde van de geënquêteerden beaamt de stelling dat ethische gedragsregels sinds de nieuwe wet vaker worden overtreden. Bijvoorbeeld notarissen die zich presenteren op de site van een makelaar of allianties aangaan met hypotheekverstrekkers. Bedenkelijk is ook het uitbrengen van misleidende offertes, waarbij de argeloze klant uiteindelijk een stuk duurder uit is. Van den Brink-Baggerman: Dan worden gaandeweg nog allerlei bijkomende kosten in rekening gebracht, waar tevoren niets over gemeld is. De nieuwe notariswet heeft tot ernstig verstoorde collegiale verhoudingen geleid 8 85 Eens 7 Oneens Het onderling toezicht van notarissen schiet tekort niet eens/niet oneens Sinds de nieuwe notariswet worden ethische gedragsregels vaker overtreden Zwaardere straffen Dat een deel van de notarissen over de schreef gaat, hangt ook samen met een gebrekkig toezicht en tuchtrecht. Tweederde van de geënquêteerden beaamt dat het onderling toezicht tekortschiet. Notarissen, dat waren eerbiedwaardige heren. Die hadden toch geen toezicht nodig, schetst Van Mourik de vroegere houding. Bij grote kantoren is er nog onderlinge controle, maar wie houdt de zogenaamde éénpitters in de gaten? Onderling toezicht, dat betekent name and shame. In hoeverre is de beroepsgroep bereid het eigen nest schoon te houden? Durf je een klacht in te dienen bij de tuchtrechter? Dat durft bijna niemand. Van Mourik gaat ook in dat opzicht voorop. Drie geleden sprak hij zich in een uitzending van nova uit over een fraude-affaire waarbij ook notarissen betrokken waren. Het feit dat hij nog maar kort van schadeclaims en rechtszaken is verlost, weerhoudt hem er niet van opnieuw, binnenkort wellicht bij Zembla, op te treden. Dit keer gaat het om een verborgen liaison tussen Aegon en Meeùs. De camera s hebben al gesnord. Dicht bij huis kregen twee Nijmeegse notarissen dit mede door zijn toedoen schorsingen opgelegd. Belangrijk is dat je weet dat er met een klacht ook echt iets gebeurt, zegt Van den Brink- Baggerman. En de straffen van de tuchtrechter moeten aanmerkelijk verzwaard worden, vult Van Mourik strijdlustig aan. Schols: Soms zie je tuchtrechtelijk nogal verschillende oordelen. Er is grote behoefte aan richtlijnen voor wat wel en niet kan. Dat is nu inderdaad niet allemaal even duidelijk, erkent Van Mourik. Het notariaat verkeert in een overgangsfase. Dat betekent dat er allerlei lui zijn die grenzen opzoeken. Zouden we niet een aktefabriek kunnen beginnen, ergens in de polder, gefinancierd door John de Mol? Neen, dan kan niet. Of kunnen we aktes niet in Polen laten maken. Dat scheelt tenslotte aan personeelskosten. Maar een akte is geen asperge. Van Mourik pleit ook voor een soort screening van personen alvorens ze tot notaris worden benoemd. Daar is nu nauwelijks controle op. Lui die puur uit zijn op geld verdienen, en die De grootste ergernissen Tussen haakjes: aantal (kandidaat-)notarissen dat dit als een van de leukste onderdelen noemt. 1 (59) Klant die alleen op de prijs let ( Het respectloos benaderen van notarissen door prijsshoppers ). 2 (29) Waardering van het publiek ( Afgerekend worden op het is toch maar één A-4tje ). 3 (25) Toegenomen winstbejag en concurrentie ( Dat ik de koopman moet uithangen ). 4 (26) Collega s die het niet zo nauw nemen; de prijsstunters ( Dat bij verschillende collega s de winstgevendheid voor kwaliteit gaat ). 5 (18) Werkdruk ( De druk, dat alles eergisteren af moet zijn en liefst voor niets ). De leukste aspecten Tussen haakjes: aantal (kandidaat-)notarissen dat dit als een van de leukste onderdelen noemt. 1 (1) Contact met de cliënten ( Het is mensen werk ). 2 (64) Met juridische kennis op maat hulp geven ( Mensen op belangrijke momenten in hun leven een goed advies kunnen geven ). 3 (17) Veelzijdigheid ( Diversiteit van de verschillende rechtsgebieden ). 4 (17) De dossiers in het personen- en familierecht. 5 (6) De combinatie van juristerij en ondernemerschap ( Het vormgeven van het notariaat in de moderne tijd ). zeggen, ik word notaris om een hoop geld wit te wassen, en voordat ze me in de gaten hebben, ben ik verdwenen, die houden we nu niet tegen. Er zijn van die lui. Dus je moet meer eisen stellen aan de persoon. Dat is natuurlijk moeilijk, maar er moet iets komen, een persoonstoets. Wat is dat voor iemand, waar heeft-ie gewerkt? Uit het vak? Op de vraag Overweegt u ooit over te stappen naar een andere werkkring dan het notariskantoor? antwoordt bijna tien procent bevesti- gend, terwijl de helft een switch voor mogelijk houdt. Schols: Vroeger was je notaris voor het leven, dat is niet meer zo. Dat is een algemene tendens. Bij de vrouwen is de overstapkans nog iets groter: 11 procent antwoordt ja, 64 procent mogelijk. Van Mourik: Dat is veel ja. Maar het valt te begrijpen. Mijn eigen schoondochter was notaris, maar die zit nu bij een bank, onder andere vanwege de betere arbeidsvoorwaarden. Kinderopvang, veel vakantie, en om vijf uur naar huis. Geen enkele kandidaat kan zich bij ons permitteren altijd op tijd weg te zijn. Er wordt overgewerkt bij het leven. Wanneer we onderscheid maken naar functie, houdt 62 procent van de kandidaten een overstap mogelijk, en ook nog 32 procent van de notarissen. Van Mourik: Het vak is zó veranderd, dat sommigen zeggen: hier heb ik niet voor gekozen. De hele dag offertes maken, makelaars van mijn lijf houden, of juist slijmen met die lui. Kwaliteitshandboeken maken, processen managen. Vroeger keek je niet naar processen, ben je gek. Daar komt nog de aansprakelijkheid bij, je moet veel meer op je hoede zijn. Er zijn notarissen, die slapen niet meer. Het is er niet leuker op geworden, besluit Van Mourik: Meer rompslomp, minder inkomen. Nou was dat inkomen verkregen uit transporten en hypotheken soms veel te hoog. Als je in een buurt zat waar veel gebouwd werd, zeg in Almere, kon je het geld niet gestouwd krijgen. Vijfhonderd huizen, vijfhonderd dezelfde hypotheken, als je dat eenmaal in het systeem hebt dat was goud geld, belachelijk was dat. In dit opzicht heb ik geen problemen met het verdwijnen van de vaste tarieven. Al moeten we niet doen alsof de tarieven overal gezakt zijn. Dat geldt alleen voor hypotheken in het dure segment, boven de vijf ton. Daaronder is het gemiddeld duurder geworden. En testamenten zijn zelfs twee maal zo duur. Ook voor de klant is de marktwerking geen zegen gebleken. Graaien. Ik zit bij estate planning, dat zich richt op de overgang en instandhouding van familievermogens. Voor eenvoudige zaken, zoals een samenlevingsovereenkomst, doe ik de bespreking met cliënten in mijn eentje. De rest zit ik ge- Blaterig. Vergeleken met de advocatuur heb je in het notariaat niet zo van die aanwezige types. Dat vind ik prima, voor mij hoeft het allemaal niet zo blaterig te zijn. In de advocatuur wordt ook heel veel onzin geschreven. Ik heb wel eens een brief gehad, nou ja, die advocaat schreef maar wat, waarschijnlijk omdat de cliënt het wou. Maar het klopte gewoon niet. Dat zou ik nooit willen. In het notariaat moet alles wat je schrijft kloppen. Het moet de waarheid zijn. Handtekening. Het is goed dat de man/vrouw-verdeling gelijker wordt, al denk ik niet dat vrouwen beter zijn in mediation. Het heeft wel meer hun interesse. Ik wil notaris worden, maar pas over een of tien. Je moet sowieso een opleiding van drie volgen en zes in de praktijk werken. Die periode heb je nodig. Na drie weet je nog niet veel. Je zet wél je handtekening onder zo n akte, dat heeft gewoon heel grote gevolgen. radboud magazine 5 3 september 5 radboud magazine 5 31 september 5

VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR

VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR FEITEN EN CIJFERS Onderzoeksgegevens Onder wie: partners van de 30 grootste advocatenkantoren in Nederland Gezocht: 3 vrouwelijke en 3 mannelijke partners per

Nadere informatie

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678

Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 <Katelyne> Schrijver: KAT Coverontwerp: MTH ISBN: 9 789402 123678 Inleiding Timo is een ander mens geworden door zijn grote vriend Tommy. Toch was het niet altijd zo geweest, Timo had Tommy gekregen voor

Nadere informatie

Jansen Kok van Rozen. ijd

Jansen Kok van Rozen. ijd de notarissen van naam Jansen Kok van Rozen ijd wij spreken u graag persoonlijk Leo Kok Willem van Rozen Erik Jansen U kende ons vermoedelijk al voor we op 1 januari 2009 aan de Paslaan in Apeldoorn begonnen.

Nadere informatie

Algemene informatie. Beste aanstaande student,

Algemene informatie. Beste aanstaande student, Algemene informatie Beste aanstaande student, Ter voorbereiding op het gesprek vragen we je een korte enquête in te vullen. Met het invullen bevestig je tegelijk je komst naar het kennismakingsgesprek,

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

Ik ben de Klomp. Europees landbouwbeleid groep 5-6. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent.

Ik ben de Klomp. Europees landbouwbeleid groep 5-6. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent Zo! Goedemorgen of goedemiddag, wat is t? Ik moet zo de koeien weer melken, dus... Excuus, dat ik wat stink. Ik heb het zo

Nadere informatie

H E T V E R L O R E N G E L D

H E T V E R L O R E N G E L D H E T V E R L O R E N G E L D Personen Evangelieschrijver Vrouw (ze heet Marie) Haar buurvrouwen en vriendinnen; o Willemien o Janny o Sjaan o Sophie (Als het stuk begint, zit de evangelieschrijver op

Nadere informatie

Projectlijn A Meelopen met de Meute? Hellig Hart

Projectlijn A Meelopen met de Meute? Hellig Hart Les 4A Titel Thema Benodigdheden Doelstelling Net even iets anders Betrouwbaarheid: geloofwaardigheid Computer, printer, DVD fragment 2 en 3, werkblad 4A.1 en informatieblad 4A.1, achtergrondinformatie

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk.

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk. 1. Puzzelen Wie er het eerst is! Micha staat bij het schoolhek. Hij krijgt een harde klap op zijn schouder van Ruben, zijn grote broer. Oké. Micha is wel in voor een wedstrijdje. Hij begint meteen te rennen,

Nadere informatie

open +verk kopen eigen huis maga eigen hu is maga i z ne september 2014 ne septem

open +verk kopen eigen huis maga eigen hu is maga i z ne september 2014 ne septem kopen+verkopen 52 eigen huis magazine september 2014 Scheiden wordt (te) duur voor huisbezitter Bij elkaar blijven voor de hypotheek Sinds de crisis op de woningmarkt, is scheiden toch al naar en duur

Nadere informatie

MOTIVEREN & STIMULEREN

MOTIVEREN & STIMULEREN INLEIDING INLEIDING Dit boekje hoort bij de vervolgtraining 'motiveren en stimuleren'. In dit boekje gaat het voornamelijk over kunnen, willen en doen. Probeer de stof die we hier beschrijven vooral als

Nadere informatie

Enquête SJBN 15.10.2013

Enquête SJBN 15.10.2013 Enquête SJBN 15.10.2013 1 Inhoudsopgave Steekproef Resultaten enquête Algehele tevredenheid Arbeidsomstandigheden Urennorm Ondernemersaspecten Kijk op de toekomst Conclusies 2 Steekproef: achtergrond kenmerken

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Lesbrief 14. Naar personeelszaken.

Lesbrief 14. Naar personeelszaken. http://www.edusom.nl Thema Op het werk Lesbrief 14. Naar personeelszaken. Wat leert u in deze les? Wanneer u zeggen en wanneer jij zeggen. Je mening geven en naar een mening vragen. De voltooide tijd gebruiken.

Nadere informatie

3 Pesten is geen lolletje

3 Pesten is geen lolletje Na deze les kun je: het verschil tussen plagen en pesten noemen; jouw ervaringen met pesten vertellen; uitleggen hoe je pesten kunt stoppen; afspraken maken over pesten. 3 Pesten is geen lolletje Pesten

Nadere informatie

Marleen Janssen. Alleen voor vrouwen. Het geheim van het vallei-orgasme

Marleen Janssen. Alleen voor vrouwen. Het geheim van het vallei-orgasme Marleen Janssen Alleen voor vrouwen Het geheim van het vallei-orgasme isbn 978-90-225-6824-8 isbn 978-94-6023-774-4 (e-boek) nur 600 Omslagontwerp: Studio Vruchtvlees Zetwerk: Steven Boland 2013 Marleen

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Hieronder vind u het uitgetypte interview dat ik met mijn telefoon heb opgenomen

Hieronder vind u het uitgetypte interview dat ik met mijn telefoon heb opgenomen Hieronder vind u het uitgetypte interview dat ik met mijn telefoon heb opgenomen Partij 1: Kassa Belbus Partij 2: Matras Advies Nederland 1: Waarom kunt u mevrouw Groeneveld niet gewoon haar geld terugbetalen?

Nadere informatie

Interviewfragmenten. Vraag 1: Heeft u een zeer goede, goede, redelijke of slechte gezondheid?

Interviewfragmenten. Vraag 1: Heeft u een zeer goede, goede, redelijke of slechte gezondheid? Interviewfragmenten Onderstaande fragmenten zijn uitsuitend bedoeld voor gebruik bij het boek Onderzoek doen met vragenlijsten. Het is niet toegestaan deze fragmenten te publiceren of anderszins te verspreiden.

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING

Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING Verslag ouderavond FIT(s) OP DE KRING In gesprek met elkaar. Uitwerking van de stellingen. De onderstaande stellingen hebben we deze avond besproken onder elke stelling staan een aantal opmerkingen die

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug, want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua Spreekbeurt Dag Oglaya Doua Ik werd wakker voordat m n wekker afging. Het was de dag van mijn spreekbeurt. Met m n ogen wijd open lag ik in bed, mezelf afvragend waarom ik in hemelsnaam bananen als onderwerp

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

narratieve zorg Elder empowering the elderly

narratieve zorg Elder empowering the elderly narratieve zorg Elder empowering the elderly huisbezoek 1: KENNISMAKING - 2 - KENNISMAKING - huisbezoek 1- a kennismaking huisbezoek 1: KENNISMAKING a vertrouwelijkheid individueel in teamverband naar

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 actief leren WWW.leer-actief.nl Dit is Wybo. Wybo was vroeger een heel gewoon jongetje, maar hij was wel erg lui. En dat...werd zijn redding. Hij had nooit

Nadere informatie

HC zd. 6 nr. 32. dia 1

HC zd. 6 nr. 32. dia 1 HC zd. 6 nr. 32 wie Jezus wil kennen moet de verhalen over hem lezen beschreven door Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes terecht worden ze evangelisten genoemd ze beschrijven het evangelie ze vertellen

Nadere informatie

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL I N T E R I E U R W Wonen op de Windrichtingen IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL Tekst: ANNEMIE WILLEMSE Foto s: JAN VERLINDE 22 TIJDLOOS TIJDLOOS 23 Na een zoektocht naar de ideale bouwgrond, gingen

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Een goede lezer wordt begrijpend. Een goede luisteraar wordt begrijpend.

Een goede lezer wordt begrijpend. Een goede luisteraar wordt begrijpend. Een goede lezer wordt begrijpend. Een goede luisteraar wordt begrijpend. Eerste druk, 2014 2014 Johanna de Vos isbn: 9789048432172 nur: 728 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel

Nadere informatie

Opvang na uw uitzending. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk

Opvang na uw uitzending. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Opvang na uw uitzending Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk werk helpt iedereen binnen of direct rondom Defensie met problemen die voortkomen uit het werk.

Nadere informatie

De erfenis. Notaris. Snif, ik mis opa zo! Daniël, Mijn vader was jouw opa helemaal niet! Gerrie

De erfenis. Notaris. Snif, ik mis opa zo! Daniël, Mijn vader was jouw opa helemaal niet! Gerrie Deze theaterleestekst is gratis te downloaden. Het is een voorproefje uit: Verkeerd verbonden, geschreven door Annemarie Bon. Illustraties: Eric Heuvel. Uitgeverij de Inktvis. In het boek staan nog veel

Nadere informatie

Erlend Loe. Gelukkig getrouwd

Erlend Loe. Gelukkig getrouwd Erlend Loe Gelukkig getrouwd Vertaald uit het Noors door Paula Stevens de geus Deze uitgave is mede tot stand gekomen dankzij een bijdrage van NORLA (Oslo) De citaten op pagina s 171 en 175 komen uit Nigella

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

Aan de Schrans in Leeuwarden is één van de meest opvallende orthodontiepraktijken. van Noord-Nederland gevestigd. Daarin werkt

Aan de Schrans in Leeuwarden is één van de meest opvallende orthodontiepraktijken. van Noord-Nederland gevestigd. Daarin werkt Aan de Schrans in Leeuwarden is één van de meest opvallende orthodontiepraktijken van Noord-Nederland gevestigd. Daarin werkt orthodontist Daniël van der Meulen samen met veertien assistentes intensief

Nadere informatie

Ten slotte wens ik je veel plezier bij het lezen. Hopelijk geeft het de kennis en de inspiratie om ook zelf met je kinderen aan de slag te gaan!

Ten slotte wens ik je veel plezier bij het lezen. Hopelijk geeft het de kennis en de inspiratie om ook zelf met je kinderen aan de slag te gaan! inleiding Voor al mijn kinderen schrijf ik hun ontwikkelingen op in een schrift. Ik schrijf op wanneer en hoelang ze sliepen, wat ze aten, hoe ze speelden en hoe we samen de dag doorbrachten. Dat lijkt

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 40 (12-10)

De Bijbel open 2013 40 (12-10) 1 De Bijbel open 2013 40 (12-10) Er was eens een man die de studeerkamer van een predikant binnenkwam. Hij keek om zich heen en zag al die boeken staan die je in een studeerkamer aantreft. Toen zei die

Nadere informatie

klassieke muziek! Er gaat niets boven grootmoeders MIJN NAAM IS STILTON

klassieke muziek! Er gaat niets boven grootmoeders MIJN NAAM IS STILTON MIJN NAAM IS STILTON Mijn naam is Stilton, Geronimo Stilton! Ik ben een doodgewone man, eh muis. Ik ben de uitgever van De Wakkere Muis, de meest gelezen krant van wakker Muizeneiland! Ik heb een nogal

Nadere informatie

Vlinder en Neushoorn

Vlinder en Neushoorn Vlinder en Neushoorn Hoi, zei Vlinder. Hoi, zei Neushoorn, hoewel hij meestal niets zei. Maar hij was in een goede bui. Vlinder streek neer op de hoorn van Neushoorn en leek erg zenuwachtig. Hoi! zei Vlinder

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over het UWV te Amsterdam. Datum: 6 maart 2015 Rapportnummer: 2015/049

Rapport. Rapport over een klacht over het UWV te Amsterdam. Datum: 6 maart 2015 Rapportnummer: 2015/049 Rapport Rapport over een klacht over het UWV te Amsterdam. Datum: 6 maart 2015 Rapportnummer: 2015/049 2 Klacht Verzoeker, die werkzoekend was en een WW-uitkering ontving, klaagt over de wijze van informatieverstrekking

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

VOORBEELD / CASUS. Een socratisch gesprek volledig uitgeschreven

VOORBEELD / CASUS. Een socratisch gesprek volledig uitgeschreven Maakt geld gelukkig? VOORBEELD / CASUS Een socratisch gesprek volledig uitgeschreven Hieronder tref je een beschrijving van een socratisch gesprek van ca. 2 ½ uur. Voor de volledigheid hieronder eerst

Nadere informatie

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al:

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al: Niet meer overgeven Vaak is de eerste zin die de klant uitspreekt een aanwijzing voor de hulpvraag. Paula zat nog maar net toen ze zei: ik ben bang om over te geven. Voor deze angst is een mooie naam:

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

D E P A U L U S C A K E of de suiker is niet méér waard dan het zout

D E P A U L U S C A K E of de suiker is niet méér waard dan het zout D E P A U L U S C A K E of de suiker is niet méér waard dan het zout Personen Verteller Huisvrouw Cake ingrediënten; o Bloem o Zout o Suiker o Eieren o Kersen o Sukade o Krenten o Boter (Bij dit toneelstuk

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Ik heb de uitzending gezien en bovenstaande lijkt me een juiste weergave van uw optreden in het programma.

Ik heb de uitzending gezien en bovenstaande lijkt me een juiste weergave van uw optreden in het programma. Aan: Hekkelman Advocaten & Notarissen Postbus 1468 6501 BL Nijmegen Van: Drs. M. de Hond t.a.v. Prof. mr. M.J.A. van Mourik Geachte professor, In de uitzending van Netwerk van 13 november jl. heeft u,

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 44 (09-11)

De Bijbel open 2013 44 (09-11) 1 De Bijbel open 2013 44 (09-11) Als ouders zondigen, dan worden hun kinderen daarvoor gestraft. Is dat zo? Dat kan toch niet waar zijn. Toch lijkt dat wel zo te staan in Deut. 5:9 en Ex. 20:5. In deze

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Bibliotheek Mysterie

Bibliotheek Mysterie Bibliotheek Mysterie Eerste druk, 2014 2014 Nicole van Oudheusden isbn: 9789048432257 nur: 284 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Meting maart 2014 DONATEURSVERTROUWEN BLIJFT STIJGEN

Meting maart 2014 DONATEURSVERTROUWEN BLIJFT STIJGEN Meting maart 2014 Het Nederlandse Donateurspanel van WWAV wordt mede mogelijk gemaakt door het CBF en is uitgevoerd door Peil.nl DONATEURSVERTROUWEN BLIJFT STIJGEN Nederland is duidelijk op weg naar een

Nadere informatie

Januari. Ik accepteer en waardeer mijn ( hoog) gevoeligheid.

Januari. Ik accepteer en waardeer mijn ( hoog) gevoeligheid. Januari Ik accepteer en waardeer mijn ( hoog) gevoeligheid. (Hoog) gevoelig zijn krijgt in deze tijd steeds meer ruimte en bekendheid, dat is fijn. Een generatie geleden was het niet wenselijk om gevoelig

Nadere informatie

Jeroen Bessems Rubriks. Jeroen Bessems. Rubriks

Jeroen Bessems Rubriks. Jeroen Bessems. Rubriks Jeroen Bessems INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave Samenwerken Specialist Ondernemend Generalist Methodisch & gestructureerd Originaliteit & creativiteit Informatievaardig Onderbouwing & verantwoording Kritische

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Gezinsdienst Liturgie Welkom en mededelingen Voorzang: - Gezang 132 - Opwekking 461 - Gezang 146 Stil gebed Votum / groet Zingen:

Nadere informatie

totaaladvies en persoonlijke aandacht

totaaladvies en persoonlijke aandacht totaaladvies en persoonlijke aandacht assurantiën makelaardij hypotheken financieel advies uw wensen Opnieuw beginnen in het huis van uw dromen. Financiële verplichtingen aangaan voor een periode van soms

Nadere informatie

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT DOOR ANN VAN RIET WWW.ALTHEA-COACHING.BE Hallo! In dit e-book ga je leren hoe je echt zelfvertrouwen kan opbouwen. En daarmee bedoel ik dus niet gewoon denken

Nadere informatie

Juridische medewerker

Juridische medewerker 28-11-2013 Sectorwerkstuk Juridische medewerker Temel, Elif HET ASSINK LYCEUM Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Hoeveel procent van de opleiding bestaat uit stage?... 6 o Begeleiding...

Nadere informatie

Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus

Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus Zondag 27 september Markus 9, 30-37 Overdenking Lieve mensen van de Hofkerk, gasten, gemeente van Jezus Christus 1) Ongemakkelijk gevoel Ik kreeg een beetje een ongemakkelijk gevoel toen ik dat gedeelte

Nadere informatie

Wat kan ik voor u doen?

Wat kan ik voor u doen? 139 139 HOOFDSTUK 9 Wat kan ik voor u doen? WOORDEN 1 1 Peter is op vakantie. Hij stuurde mij een... uit Parijs. a brievenbus b kaart 2 Ik heb die kaart gisteren.... a ontvangen b herhaald 3 Bij welke...

Nadere informatie

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik.

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik. De muur Ik heb een muur om me heen. Nou, een muur? Het lijken er wel tien. En niemand is in staat om Over die muur bij mij te komen. Ik laat je niet toe, Want dan zou je zien Hoe kwetsbaar ik ben. Maar

Nadere informatie

De brug van Adri. Rollen: Verteller Martje Adri Wim

De brug van Adri. Rollen: Verteller Martje Adri Wim De brug van Adri Rollen: Verteller Martje Adri Wim Daar loopt een meisje. Ze heet Martje. Ze kijkt boos en loopt langzaam. Ze weet niet waarheen. Martje kent Wim. Hij woont in dezelfde straat, maar Wim

Nadere informatie

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1 2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1! " #$% & #& '$' '& + ()" *% $, $ -% 1 H. Jagersma en M. Vervenne, Inleiding in het Oude Testament, Kampen, 1992. J. Bowker, Het verhaal

Nadere informatie

6 In Beeld. Bieke Depoorter

6 In Beeld. Bieke Depoorter 6 In Beeld Bieke Depoorter De 25-jarige fotografe Bieke Depoorter uit Ingooigem besloot pas in het laatste jaar middelbaar, tot verrassing van velen, om fotografie te gaan studeren. Ze trok naar het Kask

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN

ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN De meeste mensen, en dus ook leerlingen, praten niet alleen met anderen, maar voeren ook gesprekken met en in zichzelf. De manier waarop leerlingen over, tegen en in zichzelf

Nadere informatie

Werken in een andere sector of branche: iets voor u?

Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Uw hele loopbaan blijven werken in dezelfde sector of branche? Voor veel werknemers is het bijna vanzelfsprekend om te blijven werken in de sector of

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Kees Boele DE DROOM VAN. De droom van Kees Boele

Kees Boele DE DROOM VAN. De droom van Kees Boele 12 magazine Juni 2015 De droom van Kees Boele DE DROOM VAN Kees Boele CVB-voorzitter van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en onderwijsman in hart en nieren, Kees Boele, doet een appèl op leidinggevenden

Nadere informatie

y02 Marcus 15.2 Rinze IJbema - Marcus 15, 2-5. Gemeente van Jezus Christus,

y02 Marcus 15.2 Rinze IJbema - Marcus 15, 2-5. Gemeente van Jezus Christus, Rinze IJbema - Marcus 15, 2-5. Gemeente van Jezus Christus, het is al bijna 8 april, het is al bijna Pasen. Met Pasen vieren we feest, omdat Koning Jezus de dood overwint. Onze Koning is sterker dan de

Nadere informatie

Les 8: Ik voel me hier gelukkig.

Les 8: Ik voel me hier gelukkig. CD 2, Track 15 Alstublieft meneer. Zal ik de kabeljauwfilets in een tasje voor u doen? Kijkt u eens. Tot ziens. Dag meneer. Mijn naam is Sandra Metten. Ik schrijf een artikel voor het studentenblad Zo!

Nadere informatie

PREVIEW. Probeer nu 1 dag DAVID DE JONGE JAREN VAN VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN

PREVIEW. Probeer nu 1 dag DAVID DE JONGE JAREN VAN VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN PREVIEW Probeer nu 1 dag DE JONGE JAREN VAN DAVID VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN DAG 1 GOD ZIET JOU ZITTEN! Het is niet leuk om buitengesloten te worden,

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Thema In en om het huis

Thema In en om het huis http://www.edusom.nl Thema In en om het huis Lesbrief 24. Een wasmachine kopen. Wat leert u in deze les? Wat u kunt zeggen als u een wasmachine wilt kopen. Zeggen hoe groot iets is. Vergelijkingen. Veel

Nadere informatie

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Je ouders kunnen perfecte last minute studie oriëntatiecoaches zijn, maar weten ze eigenlijk wel wat je dromen en ambities zijn? En omgekeerd: weet jij hoe jouw

Nadere informatie

Formeel en informeel. Formeel: Je gebruikt u om iemand aan te spreken. Je noemt iemand bij zijn achternaam.

Formeel en informeel. Formeel: Je gebruikt u om iemand aan te spreken. Je noemt iemand bij zijn achternaam. Formeel en informeel Tijdens je stage praat je veel met mensen. Soms is het een officieel gesprek, soms een gezellig praatje met een collega. Dit noem je formele en informele gesprekken. Formeel betekent

Nadere informatie

Lisa Van Damme. Ik hou ervan om het juiste moment af te wachten!

Lisa Van Damme. Ik hou ervan om het juiste moment af te wachten! 2 portfolio Lisa Van Damme Lisa Van Damme begon, geïnspireerd door sociaal geëngageerde fotografen, op 17-jarige leeftijd aan een studie fotografie. Voor haar is fotografie meer dan een doel; het is eerst

Nadere informatie

Zeesteen. Janneke Holwarda. roman

Zeesteen. Janneke Holwarda. roman Zeesteen Janneke Holwarda roman De wereld verzaakt; in het dorp van mijn ouders zijn de bladeren rood. Buson 1980 Ze is de jongste. En de vreemdste. Moeder had het zelf gezegd toen de tantes op bezoek

Nadere informatie

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2 Bladzijde negen, Bladzijde tien, Krijg ik het wel ooit te zien? Ander hoofdstuk, Nieuw begin.. Maar niets, Weer dicht, Het heeft geen zin. Dan probeer ik achterin dat dikke boek. Dat ik daar niet vaker

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

Mailwisseling Hans Baaij en Wim van den Brink

Mailwisseling Hans Baaij en Wim van den Brink Mailwisseling Hans Baaij en Wim van den Brink Dit is de mailwisseling die wij hadden met Hans Baaij (Varkens in Nood) en Wim van den Brink (Koninklijke Nederlandse Slagersorganisatie) naar aanleiding van

Nadere informatie

l Wouter mag Floor niet slaan. l Wouter mag geen alcohol drinken (geen druppel!).

l Wouter mag Floor niet slaan. l Wouter mag geen alcohol drinken (geen druppel!). 3. Net keek mama heel beteuterd toen ze me een nachtzoen kwam geven. Vind je het echt erg dat ik zoveel moet werken? vroeg ze. Wat moest ik daarop zeggen? Ze keek zo droevig! Valt wel mee, hoor, zei ik.

Nadere informatie

User Centered Design. Personas ontwikkelen

User Centered Design. Personas ontwikkelen User Centered Design Personas ontwikkelen Persona: Wat is een persona? Een model gebaseerd op realistisch gedrag, motivatie, houding, vaardigheden en behoeften Gefilterd uit het observeren van echte mensen.

Nadere informatie

Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid

Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid www.qompas.nl Januari 2015 Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid 1 Oordeel studenten/scholieren over Qompas en tevredenheid met betrekking tot

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Voorwoord Met oprechte blijdschap schrijf ik het voorwoord voor dit boek. Ik ken Henk Rothuizen al vele jaren en heb hem zien opgroeien tot een man van God, met een bediening die verder reikt dan zijn

Nadere informatie