BAM: BEWUST ALLEENSTAAND MOEDER KIND ZONDER MAN

Save this PDF as:
Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BAM: BEWUST ALLEENSTAAND MOEDER KIND ZONDER MAN"

Transcriptie

1 30 coververhaal BAM: BEWUST ALLEENSTAAND MOEDER KIND ZONDER MAN DE PRINS OP HET WITTE PAARD KOMT NIET LANGS OF RIJDT WEER WEG. DE BIOLOGISCHE KLOK TIKT DOOR. STEEDS MEER VROUWEN KIEZEN ERVOOR DAN MAAR ALLEEN MOEDER TE WORDEN. NIET UIT WANHOOP, MAAR WELOVERWOGEN EN ZELFBEWUST. tekst Cathalijne Boland fotografie Duco de Vries Britt Blomsma (37) was zwanger van haar eerste kind toen de relatie met haar partner op de klippen liep. Toen Tjalle eenmaal geboren was, vond ik het zo heerlijk rustig en gemoedelijk om mijn eigen leventje te leiden met dat kleine mannetje. Het ging goed. Ik was stapelgek op hem, het was te combineren met werken, ik kon er enorm van genieten. Ze wilde graag een broertje of zusje Opleiding heeft een prijs Vrouwen met een hoge opleiding hebben een grotere kans om kinderloos te blijven dan vrouwen met een lagere opleiding. Elk extra jaar opleiding verhoogt de kans om kinderloos te blijven met 14 procent. Opleiding heeft bij mannen daarentegen geen significant effect. BRON: DEMOS, MEI/JUNI 2007 voor Tjalle en ging alle mogelijkheden voor alleenstaand moederschap na: adoptie, een donor uit haar eigen omgeving, of een onbekende donor van de spermabank. Toen ze daar bovenaan de wachtlijst stond, kwam ze op het idee haar ex te vragen of hij de donor wilde zijn, zeg maar de vader-opafstand die hij ook voor Tjalle was. Hij stemde toe, en zo kwamen er twee broertjes voor Tjalle Een nieuwe partner was geen optie TOENAME SOLO- ZWANGERSCHAPPEN BIJ SPERMABANKEN Het aantal alleenstaande wensmoeders is hoger. Dat komt omdat maar de helft van de behandelingen tot zwangerschap leidt. BRON: NBVKI EEN SCHEIDING LEEK MIJ VERDRIETIGER DAN DAT HET IS ZOALS HET IS EN NOOIT ANDERS IS GEWEEST voor Blomsma. Je kunt heel lang blijven roepen dat je de juiste partner nog niet bent tegengekomen, maar je kunt ook vaststellen dat jij de juiste vrouw niet bent voor een langdurige, stabiele relatie met een man. De kans dat een nieuwe relatie weer niet voor altijd zou zijn, leek mij vrij groot, en dat wilde ik niet voor mijn kinderen. Een scheiding leek mij verdrietiger dan dat het is zoals het is en dat het nooit anders is geweest. BOM of BAM Steeds meer, vooral hoger opgeleide Mensen denken héél verschillend over dit onderwerp. Donor Daan, die in 1999 besloot zijn identiteitsgegevens kenbaar te maken zodat zijn eventuele donorkinderen desgewenst zijn identiteit kunnen achterhalen. IN: MART ROEGHOLT, UIT ONBEKENDE BRON. DILEMMA S ROND SPERMA- DONORSCHAP, 2004 TOCK

2 Gordon PAG. 06 Ben Tiggelaar PAG. 39 coververhaal 31 Britt Blomsma (37) Senior werving- en selectieconsultant Moeder van Tjalle (4), Hylke (bijna 2) en Lútse (4 maanden) Britts relatie met de vader van haar kinderen liep stuk tijdens de zwangerschap van Tjalle. Haar ex is ook de vader-op-afstand van Tjalles broertjes. Ik zie veel vrouwen die worstelen met de vraag: hoeveel tijd heb ik nog om op de juiste man te wachten? Veel mensen hebben bezwaren tegen het alleenstaand-moederschap die in mijn ogen niet reëel zijn. Het is heel haalbaar. Ik heb het niet zwaarder dan een gezin met drie kinderen. Er komt wat stress bij zonder partner, maar er gaat ook wat stress af als je in je eentje bent. Ik hoef geen strijd te voeren over de taakverdeling, ik hoef niet teleurgesteld te zijn in mijn partner, ik kan mijn eigen plan trekken. Ik zie mezelf wel vaderdingen doen. Vaders renden hier door de straat achter hun kinderen aan om ze te leren fietsen zonder zijwieltjes. De dag erna rende ikzelf achter Tjalle aan. Soms realiseer ik me dat ik daarin tekortschiet. Ik ben na zijn geboorte vooral veel zwanger geweest, en heb weinig kunnen stoeien met de oudste, terwijl hij daar wel echt een type voor is. Hij heeft ook een enorme klusmanie gehad, daar had een vader meer in kunnen betekenen dan ik met mijn twee linkerhanden. Maar ik ben daar niet gefrustreerd over. Ik probeer dat voor hem te organiseren. En in welk gezin schieten ze nou nooit eens tekort op enig front? Elk gezin heeft zijn dingen die extra leuk, of net wat minder zijn. Ik vind mezelf een heel leuke moeder. Vol liefde richt ik me voor een groot deel op hen. Samen koekjes bakken, bramen zoeken, en op zaterdagochtend met de bakfiets naar de bakker fietsen. Een grote wens is in vervulling gegaan, ik heb drie gezonde ventjes op mijn 37e. Om mij heen zie ik dat dat ook wel eens anders gaat.

3 32 coververhaal Meta Zeepvat (36) Zelfstandig gevestigd SAP-consultant Is in behandeling bij de Geertgen-kliniek in Elsendorp. Ze krijgt donorzaad in ruil voor een eiceldonatie. Ik weet mijn hele leven al dat ik graag kinderen wilde. Op mijn 27e zou ik huisje-boompje-beestje hebben. Toen ik 28 werd, was dat een klap in mijn gezicht. Als je heel graag kinderen wilt, ben je je bewust van het feit dat het ergens een keer ophoudt. Ik heb er een jaar over getwijfeld of ik het alleen wilde doen, en hoe dan. Ontneem je het kind niet een vader? Mensen doen alsof je daar helemaal niet over nagedacht hebt, maar ik ben geen onbezonnen persoon die wat op internet gaat snuffelen en dan de volgende dag een donor over de vloer heeft. Ik heb mezelf de vraag gesteld: wil ik een kindje, of wil ik een relatie? Want ik wil niet dat het kindje de vervanging wordt voor die relatie. Heel lang koos ik de man, maar op een bepaald moment voelde ik dat de kinderwens sterker was. Mijn vader was meteen positief: ik weet dat je dit heel graag wilt, wat je ook doet, ik sta achter je. Mijn moeder en een van mijn zussen waren in eerste instantie wat terughoudender, maar kwamen er allebei na een paar maanden op terug. Mijn zus had meegemaakt dat een vriendin van haar te laat was, die kon niet meer zwanger worden. Ze zou dat heel erg voor me vinden. Nu vinden ze het allemaal geweldig. Iedereen wil me helpen, iedereen is enthousiast. Het is alsof ik al zwanger ben terwijl ik nog niet zwanger ben. Ik hoop dat er alsnog een man komt; dat ik mezelf hiermee niet uit de markt prijs. Een man én een kind, dat is het droomscenario dat me heel lang heeft weerhouden dit te doen. Ik wacht al acht jaar op die man. Het is best een stap om te zeggen: ik kan het ook alleen. digen. Dat waren wat ik noem de spijtoptanten: de prins op het witte paard was nognietvoorbijgekomen, of weer weggereden. De vrouwen die ik nu zie, presenteren hun keuze met een natuurlijke vanzelfsprekendheid: ik heb het leven goed voor elkaar, en ik heb niet per se een man nodig. Withaar denkt dat ook steeds meer lager opgeleide en jongere vrouwen deze keus zullen gaan maken. De groep wordt breder. Nog even en iedereen kent wel iemand die via de dovrouwen kiezen ervoor moeder te worden zonder man. Vroeger heette zij BOM (Bewust Ongehuwd Moeder, naar de actiegroep uit 1977), tegenwoordig BAM: Bewust Alleenstaand Moeder. Die term bewust kan makkelijk een misverstand oproepen. Want de keuze voor het moederschap is inderdaad bewust doordacht en positief maar het alleen-zijn is nooit de bedoeling geweest. Dat is eerder een ongelukje: gevolg van een concurrentiestrijd om de hoger opgeleide man. Daar zijn er, in de huidige generatie dertigers, namelijk minder van dan hoger opgeleide vrouwen. En downdaten, dat doen vrouwen liever niet. Bijna alle vrouwen die ik zie hadden liever een kind gekregen in een relatie, zegt Anne Brewaeys, sinds 1981 werkzaam als psycholoog in verschillende fertiliteitsklinieken. Dit is absoluut tweedekeus, als gevolg van het tikken van de biologische klok. Het merendeel zit aan de verkeerde kant van de 35. Anti-man is ook de BOM-vrouw nooit geweest, zegt Brewaeys. Ik zou eerder zeggen dat zij gaandeweg tot de conclusie was gekomen dat een partnerrelatie niet zaligmakend is. Haar collega Rik Withaar van de Isala Klinieken in Zwolle signaleert een iets andere ontwikkeling. De vrouwen die ik vijf jaar geleden zag, scoorden allemaal hoog op dominantie en zelfbewustzijn. Zij moesten zichzelf ook nog echt poneren om deze keuze te verde- Zwanger via spermabank KID Kunstmatige Inseminatie met Donorzaad bestaat als medische behandeling sinds Sinds de jaren zeventig worden ook lesbische koppels en alleenstaande vrouwen behandeld (sociale indicatie). Donor niet meer anoniem Sinds 2004 zijn A(nonieme)- donors niet meer toegestaan in Nederland. Sindsdien is elke donor B(ekende)-donor. Dat wil zeggen: vanaf 12 jaar mogen donorkinderen de fysieke en sociale gegevens van hun donor opvragen. Vanaf 16 jaar ook zijn identiteitsgegevens. Het aantal donoren is daardoor sterk afgenomen. Totaal spermadonoren SPERMACRISIS Aantal spermabanken Hoog opgeleid en 35-plus Van de 112 alleenstaande vrouwen die in 2008 voor een intake-gesprek naar de Geertgen-kliniek in het Brabantse Elsendorp kwamen, was vijftig procent hoger opgeleid. Zeventig procent was 35 jaar of ouder. Meer dan de helft kwam uit de Randstad.

4 coververhaal 33 Barbara Lammerts van Bueren (43) Schrijft een boek over de BAM. Eigen bedrijf Werk & gezin Loopbaanbegeleiding (gericht op alleenstaande vrouwen met kind of kinderwens). Moeder van Noor (8) en Zhong Bing (5). De donor van Noor is een goede vriend. Zhong Bing is geadopteerd uit China. In mijn boek wil ik het beeld van puur egoïstische vrouwen nuanceren. Dat beeld van alleenstaande moeders als vrouwen die denken: dat doe ik wel even, en die vader is niet belangrijk daar wordt hen zo n onrecht mee aangedaan. Het ontbreken van die vader, dat is juist waar ze mee worstelen. Daar wordt enorm over gepiekerd, daar worden vormen voor gezocht. Het zijn processen van járen. Wie met een onbekende donor eindigt, is misschien vijf jaar daarvoor op een heel ander spoor begonnen. Natuurlijk is er de vraag: zit er ergens een grens aan? Moet je op een bepaald moment niet accepteren dat het moederschap er in jouw leven niet in zit? Dat is een ingewikkelde ethische vraag, waar ik geen antwoord op heb. Ik heb een vrouw gesproken die zei: ik ben tot het uiterste gegaan, maar ik heb mijn proces gedocumenteerd voor mijn zoon, en ik kan hem mijn verhaal in alle oprechtheid vertellen, ook als hij het niet leuk vindt. Met mijn boek wil ik alleenstaande moeders wat munitie geven tegen een professor Hoksbergen die zegt: Uit onderzoek blijkt. (Emeritus-hoogleraar adoptie en niet-genetisch ouderschap, en fel anti-bam; CB) Maar onderzoeken naar kinderen van bewust alleenstaande moeders zijn op één hand te tellen, en daaruit blijkt niets verontrustends. De focus ligt altijd zo ontzettend op de vorm, terwijl de inhoud zoveel meer zegt. Natuurlijk verzucht ik af en toe: had ik maar een man. Die zei: schat, ga jij lekker op de bank zitten, neem een wijntje, ik ga lekker koken. Maar Noor ziet een heel groot voordeel: dat ik niet kan gaan scheiden. Want dat ziet ze nu veel om zich heen gebeuren.

5 coververhaal 35 norbank aan een kind gekomen is. Schaars, dus gewenst Ongetwijfeld geïnspireerd door het fenomeen van de BOM-vrouw werd in de European Value Survey in 1981 voor het eerst deze vraag gesteld: Als een vrouw een kind wil hebben dat ze als moeder alléén wil opvoeden omdat ze geen vaste relatie met een man wil, keurt u dat dan goed of keurt u dat dan af? In Nederland keurde 33 procent dat goed (43 procent keurde het af en 24 procent zei hangt ervan af ). In 2008 was de goedkeuring gestegen tot 58 procent. (35 procent keurt het af en 7 procent zegt hangt ervan af.) De acceptatie is gigantisch toegenomen, beaamt Anne Brewaeys. De reactie van familie is veel minder vaak negatief. Meestal is het de bedoeling dat de eigen ouders, of een broer of zus, een actieve rol gaan spelen in de opvoeding. Jan Latten, CBS-demograaf en hoogleraar relatie- en gezinsvorming aan de UvA, is niet verbaasd over die groeiende maatschappelijke acceptatie van de BAM. In 2008 zijn er in Nederland voor het eerst meer eerstgeborenen ter wereld gekomen bij een ongetrouwd dan bij een getrouwd stel. Dat geeft aan dat kinderen krijgen is losgekoppeld van een partnerrelatie die bedoeld is om voor eeuwig samen te blijven. (Voor wie nu tegensputtert dat samenwonen ook heel serieus is: samenwonende koppels gaan nogvaker uit elkaar dan getrouwde stellen.) Kinderen zijn bovendien een schaars goed geworden in de samenleving en daardoor meer dan welkom, ook als ze bij een BAM geboren worden. Bovenal: We hebben met zijn allen genoeg verbroken relaties meegemaakt om toleranter te staan tegenover afwijkende gezinsvormen. Ook Latten gaat ervan uit dat het fenomeen van de Bewust Alleenstaande Moeder toe zal nemen. Waarbij dat bewust alleenstaand volgens hem ruim geïnterpreteerd moet worden. Er vallen veel meer situaties onder dan we denken: kinderen die geboren worden uit relaties die half-aan, half-uit zijn, of uit vriendschapsrelaties-maar-nietecht. Moederinstinct wint Natuurlijk bestaat er ook weerstand tegen de Bewust Alleenstaande Moeder. Ze wordt makkelijk beschuldigd van egoïsme, onlangs nog in een weinig subtiele aflevering van het NCRV-discussieprogramma Rondom 10. De heksen werden nog net niet verbrand. Is het egoïstisch om een kind bewust een vader te onthouden? Alleenstaande wensmoeders worstelen járen met die vraag. Vaak beginnen ze hun zoektocht naar een donor in hun eigen omgeving: naar een (homoseksuele)man die een actieve vaderrol op zich wil nemen. Als die zich niet aandient, ook niet via internet, schuiven ze op naar een onbekende donor bij de spermabank. Dat is dan inmiddels derde keus voor de vrouw die liever een kind had gekregen met een vaste partner, maar het moederinstinct wint. Zelf rationaliseren ze dat door te zeggen: geen enkele situatie is ideaal. Het gaat niet om de vorm, maar om de inhoud. Mijn kind is zeer gewenst, ik zal het alle liefde geven, en ik zal ervoor zorgen dat er mannen zijn die een belangrijke rol spelen in de opvoeding. Is dat egoïstisch? Bij vrouwen die een kind krijgen via de spermabank, spelen twee dingen door elkaar: het kind groeit op zonder vader, én het is überhaupt onbekend wie de vader is althans tot het kind zestien is, want dan mag het (sinds 2004 bij wet geregeld) de identiteit van de donor opvragen. Brewaeys verdiepte zich in deze materie voor haar promotieonderzoek naar ouderschap van lesbische koppels. De helft van die kinderen zou willen weten wie de donor was, en dat waren bijna allemaal jongens. Kennelijk hebben zij meer behoefte aan die informatie in hun zoektocht naar een volwassen identiteit. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat zelfs meer dan tachtig procent van de donorkinderen zou willen wetenwiededonoris. Daarbijgaat het echter niet om een fanatieke queeste, maar om nieuwsgierigheid: hoe ziet hij eruit, welke eigenschappen heb ik van hem, hoeveel broers en zussen heb ik nog? Verder concludeerde Brewaeys dat er tussen de meemoeder en het kind een hechte ouder-kindrelatie ontstond, die in kwaliteit zelfs beter was dan die tussen vader en kind in heteroseksuele gezinnen. Ook het sekserol-gedrag ontwikkelde zich normaal: kinderen blijken dat voor een groot deel buiten het eigen gezin op te pikken. In het gezin van de BAM is er geen vader en ook geen meemoeder. Er is dan geen derde persoon die tegenwicht kan bieden aan de symbiotische relatie met de moeder, maar alleenstaande vrouwen kunnen dit prima oplossen door meerdere mensen in de opvoeding te betrekken. Brewaeys heeft wel een zorg. Het is mijn hypothese dat de meeste vrouwen die bij een spermabank komen, door een rouwproces zijn gegaan. Ze zullen uit moeten kijken dat ze hun verlangen naar een man niet op hun kind gaan projecteren, bij wie dat verlangen zich zal vertalen in een verlangen naar de vader. Want die vader ís er niet. De centra die alleenstaande vrouwen behandelen, zuchten zwaar onder het aantal aanvragen. Anne Brewaeys, psychologe Medisch Centrum Kinderwens Leiderdorp en onderzoeker op gebied van third party reproduction. Solo-adoptie Adoptie door alleenstaanden is in Nederland toegestaan sinds Sindsdien zijn er circa 400 alleenstaanden met de procedure gestart en hebben enkele tientallen singles een kind kunnen adopteren. (BRON: Niet meer uit China Momenteel werken alleen Haïti, Lesotho, Nigeria, Zambia en de VS mee aan solo-adoptie. China werkt sinds 2007 niet meer mee aan adoptie door alleenstaanden.

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem Het overlijden van een broer of zus is een ingrijpende gebeurtenis. Toch wordt het onderwerp in de rouwliteratuur doodgezwegen. Tot verbazing van Minke Weggemans. De pastoraal therapeute schreef er daarom

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

ALLES DUBBEL. Survivalgids. voor startende tweelingmama s. Denise Hilhorst

ALLES DUBBEL. Survivalgids. voor startende tweelingmama s. Denise Hilhorst Voorproefje ALLES DUBBEL Survivalgids voor startende tweelingmama s Denise Hilhorst Inhoud Dubbel van start 7 Dubbel ervaren 8 Dubbel zwanger 10 Dubbel voorbereiden 19 Dubbel bevallen 25 Dubbel voeden

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug, want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

Bevriend met Bram of met een autist

Bevriend met Bram of met een autist Bevriend met Bram of met een autist Eerste druk, januari 2010 2010 Nanno Ymus isbn: 978-90-484-0990-7 nur: 283 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl De namen, plaatsen en gebeurtenissen

Nadere informatie

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten www.edusom.nl Opstartlessen Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren over familie, vrienden en buurtgenoten. Antwoord geven op vragen. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen Hoofdstuk 2 Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen 48 Gangbare uitdrukkingen bij contact maken en onderhandelen De meeste zinnen die in dit overzicht staan, zijn formeel. U kunt deze

Nadere informatie

THE KIDS ARE ALL RIGHT

THE KIDS ARE ALL RIGHT THE KIDS ARE ALL RIGHT Hoe beleven kinderen van lesbische ouders hun gezinssamenstelling? Wat zijn de leuke kanten aan twee Meer dan Gewenst (stichting voor homoseksueel ouderschap) organiseert regelmatig

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd 53 9 Vader Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd heeft. P Ik begin steeds beter te begrijpen dat het heel bijzonder is dat ik een kind van God, mijn

Nadere informatie

EIGEN BLOED Over moeders die hun kind afstaan ter adoptie

EIGEN BLOED Over moeders die hun kind afstaan ter adoptie EIGEN BLOED Ik zie het koppie al, zegt de huisarts tegen de dertienjarige Henny Paniek Ze kwam bij hem vanwege buikpijn Dan gaat alles razendsnel Met een ambulance wordt Henny naar het ziekenhuis gebracht

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Als je ouders uit elkaar gaan is dat heel ingrijpend. Vaak verandert er nogal wat in je leven. Een rechter wil hierover met je praten tijdens een kinderverhoor.

Nadere informatie

Nog steeds liever samen

Nog steeds liever samen Nog steeds liever samen Steeds meer alleenstaanden 20 procent van de bevolking van 15 jaar of ouder alleenstaand Momenteel zijn er 486 duizend eenoudergezinnen 16 Trouwen niet uit de gratie Ongeveer drie

Nadere informatie

Je vrienden kan je kiezen, je familie niet. Misschien ben jij de oudste thuis of heb je een oudere broer of jongere zus. Ook al heb je soms ruzie en

Je vrienden kan je kiezen, je familie niet. Misschien ben jij de oudste thuis of heb je een oudere broer of jongere zus. Ook al heb je soms ruzie en Met je familie Met je familie Je vrienden kan je kiezen, je familie niet. Misschien ben jij de oudste thuis of heb je een oudere broer of jongere zus. Ook al heb je soms ruzie en heb je hen niet zelf gekozen,

Nadere informatie

Kortom, informatie en advies die vindbaar, begrijpelijk en herkenbaar is. Ik zal u aangeven waarom ik dit zo belangrijk vind.

Kortom, informatie en advies die vindbaar, begrijpelijk en herkenbaar is. Ik zal u aangeven waarom ik dit zo belangrijk vind. Tekst: opening Helpdesk Welkom dames en heren, Het doet mij goed om te zien dat er zo veel mensen op deze feestelijke opening van de Helpdesk zijn afgekomen. Dat betekent dat er veel interesse voor is.

Nadere informatie

Op zoek naar de vrouw áchter de lesbo

Op zoek naar de vrouw áchter de lesbo LANG LEVE DE DI VER SI TEIT tekst Saskia Doorschodt fotografie Dorien Grötzinger Op zoek naar de vrouw áchter de lesbo Ik ben lesbisch. Velen van ons hebben dit wel eens hardop tegen iemand anders gezegd.

Nadere informatie

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik.

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. juni 2014 Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie Eerste nummer Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. INHOUD juni 2014 Eten als een kind Op kamers

Nadere informatie

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua Spreekbeurt Dag Oglaya Doua Ik werd wakker voordat m n wekker afging. Het was de dag van mijn spreekbeurt. Met m n ogen wijd open lag ik in bed, mezelf afvragend waarom ik in hemelsnaam bananen als onderwerp

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Wij weten hoe het voelt

Wij weten hoe het voelt www.freya.nl Twitter: @Freya_NL facebook.com/freyanl Wij weten hoe het voelt Om je heen lijkt iedereen zomaar kinderen te krijgen. Bij jou blijft die zo gewenste zwangerschap uit. Bij Freya weten we als

Nadere informatie

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij?

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij? Inhoud Voorwoord 7 1 Blijven je ouders je ouders? 13 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19 3 Houd ik mijn eigen naam? 23 4 Wie betaalt er voor mij? 25 5 En als ik zelf geen contact wil? 27 6 Hoe gaat dat, scheiden?

Nadere informatie

BIJLAGEN. Onbedoelde zwangerschap

BIJLAGEN. Onbedoelde zwangerschap BIJLAGEN Onbedoelde zwangerschap 1 LANG LEVE DE LIEFDE - Entreeopleidingen in het mbo - WERKBLAD - 79 Vragen over zwangerschap ZWANGERSCHAP, WAT WEET JIJ HIEROVER? 1 Hoe kan een meisje merken dat ze zwanger

Nadere informatie

Almelo, 8 juli 2015. En dat is niet zo makkelijk voor iedereen want de meeste kinderen zijn gewend aan school, vrienden, azc, enz, enz.

Almelo, 8 juli 2015. En dat is niet zo makkelijk voor iedereen want de meeste kinderen zijn gewend aan school, vrienden, azc, enz, enz. Almelo, 8 juli 2015 Onderwerp: Moeilijk verhuizen! Beste heer/mevrouw Ik ben (...) Ik ben 14 jaar oud. Ik woon met mijn ouders en mijn 2 kleine broertjes in azc Almelo. In deze vakantie moeten er ongeveer

Nadere informatie

Gal. 5, 13-26 preek NGKO 20-09-2015

Gal. 5, 13-26 preek NGKO 20-09-2015 Gal. 5, 13-26 preek NGKO 20-09-2015 Serie: Mooie mensen zoals Jezus 1. Vrucht van de Geest Idealist? Toen ik klein was dacht ik echt dat kerkmensen alleen maar goed voor elkaar waren. Toen ik een jongere

Nadere informatie

Spermadonor in beeld. Marja Visser Counselor

Spermadonor in beeld. Marja Visser Counselor Spermadonor in beeld Marja Visser Counselor Disclosure statement ik heb geen conflicterende belangen Achtergrond Kunstmatige Inseminatie met Donorsperma (KID) vanaf ca 1950 Onvruchtbaarheid man in man-vrouw

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

narratieve zorg Elder empowering the elderly

narratieve zorg Elder empowering the elderly narratieve zorg Elder empowering the elderly huisbezoek 1: KENNISMAKING - 2 - KENNISMAKING - huisbezoek 1- a kennismaking huisbezoek 1: KENNISMAKING a vertrouwelijkheid individueel in teamverband naar

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

PAGINA BESTEMD VOOR DE INTERVIEWER. Interviewernummer : INTCODE. Module INTIMITEIT. (bij de vragenlijst volwassene lente 2002)

PAGINA BESTEMD VOOR DE INTERVIEWER. Interviewernummer : INTCODE. Module INTIMITEIT. (bij de vragenlijst volwassene lente 2002) PAGINA BESTEMD VOOR DE INTERVIEWER Interviewernummer : INTCODE WZARCH INDID Module INTIMITEIT (bij de vragenlijst volwassene lente 2002) Personen geboren vóór 1986. Betreft persoonnummer : P09PLINE (zie

Nadere informatie

levend en dood tegelijk

levend en dood tegelijk levend en dood tegelijk levend en dood tegelijk lezing over NAH in een gezin 9 april 2015 Carina van Welzenis alias Karin van Leeuwen 28 december 2004 rtl nieuws Twee bomen geraakt Een enorme klap, daarna

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Gevoelens... 4 Hoofdstuk 2 Ontmoeten... 6 Hoofdstuk 3 Verliefd... 8 Hoofdstuk 4 Date... 10 Hoofdstuk 5 Verkering... 12 Hoofdstuk 6 Intimiteit... 14 Hoofdstuk 7 Seks...

Nadere informatie

1 Ben of word jij weleens gepest?

1 Ben of word jij weleens gepest? Onderzoeksresultaten TipHorstaandeMaas.nl Pesten Pesten is van alle generaties. Het kan bijna overal plaatsvinden en is daarom dichterbij dan mensen soms denken 8 1 Ben of word jij weleens gepest? 7 6

Nadere informatie

Huiselijk geweld tussen zussen

Huiselijk geweld tussen zussen Huiselijk geweld tussen zussen Motiverende gespreksvoering: Casus huiselijk geweld tussen zussen Door drs. Sergio van der Pluijm Een tijd terug had ik een jonge vrouw (18) van allochtone afkomst in begeleiding

Nadere informatie

Desiree Piar 0824864 CMD 1B Docent : James boekbinder Project : vrijwilligers 55+ Doelgroeponderzoeksverslag

Desiree Piar 0824864 CMD 1B Docent : James boekbinder Project : vrijwilligers 55+ Doelgroeponderzoeksverslag Doelgroeponderzoeksverslag Interviews Naam: Sharlene Piar Arends leeftijd: 59 Hoe zou jij een tienermoeder helpen als jij een vrijwilliger was? En waarmee zou je een tienermoeder mee helpen? Advies geven

Nadere informatie

Toolkit. Mijn kind wil een kind. Kinderen, waar kies ik voor?

Toolkit. Mijn kind wil een kind. Kinderen, waar kies ik voor? Toolkit Kinderen, waar kies ik voor? Mijn kind wil een kind Informatiefolder voor ouders van mensen met een verstandelijke beperking en een kinderwens 2 Vraag een willekeurige persoon wat voor hem belangrijk

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie

Beslissingen van lesbische koppels met betrekking tot kinderwens. Somers, S.

Beslissingen van lesbische koppels met betrekking tot kinderwens. Somers, S. Beslissingen van lesbische koppels met betrekking tot kinderwens Somers, S. Overzicht Voorstelling GOA Parenthood Deelstudie bij lesbische koppels Inleiding Methode Resultaten Discussie en conclusie Overzicht

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Een goed leven voor.

Een goed leven voor. Een goed leven voor. Juultje Holla - Perspectief - maart 2013 Als onderdeel van het ZonMW project Zeggenschap en Inclusie Met dank aan Rob, die mij hierbij enorm geholpen heeft. Een goed leven voor. Een

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

Natuurlijk heb je ideaalbeelden. Maar wij wisten allang dat die. niet kloppen OOK

Natuurlijk heb je ideaalbeelden. Maar wij wisten allang dat die. niet kloppen OOK Natuurlijk heb je ideaalbeelden. Maar wij wisten allang dat die niet kloppen 82 bijzonder kleinkind Ingrid & Meindert werden onverwacht oma & opa Onze dochters warenzorgeloze tieners totdat ze zwanger

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

JEUGDBESCHERMING NOORD. Voogdij

JEUGDBESCHERMING NOORD. Voogdij JEUGDBESCHERMING NOORD Voogdij Als je ouders niet meer voor jou kunnen beslissen... Informatie voor jongeren Voogdij Als ouders kinderen krijgen, verwachten ze dat ze hun kinderen zelf gaan opvoeden. Totdat

Nadere informatie

Met verdere vragen of voor meer concrete informatie over eicel- en spermadonatie kan u steeds terecht op onze website: www.demaakbaremens.

Met verdere vragen of voor meer concrete informatie over eicel- en spermadonatie kan u steeds terecht op onze website: www.demaakbaremens. Met verdere vragen of voor meer concrete informatie over eicel- en spermadonatie kan u steeds terecht op onze website: www.demaakbaremens.org ALGEMENE INFORMATIE Wat is eicel- of spermadonatie? Bij eicel-

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Als je ouders uit elkaar gaan is dat heel ingrijpend. Vaak verandert er nogal wat in je leven. Een rechter wil hierover met je praten tijdens een kinderverhoor.

Nadere informatie

Huiselijk geweld. Casus 1:

Huiselijk geweld. Casus 1: Huiselijk geweld Casus 1: Jonge vrouw, 32 jaar, meldt zich bij de huisarts. Ze is getrouwd en de man van deze vrouw is ook uw cliënt. Ze hebben 3 kinderen van 6-3 en 1 jaar. Ze heeft duidelijke zichtbare

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt.

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt. Hoofdstuk 1 Zullen we deze ballonnen nog aan de lamp hangen? Vragend kijkt Rianne Jochem aan. Is goed, mompelt haar stiefbroertje zacht. Hé, wat is er? vraagt Rianne verbaasd. Vind je de slingers niet

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen. uitgave 2005

Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen. uitgave 2005 Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen uitgave 2005 Steeds meer kinderen stellen vragen aan de Kinderrechtswinkels over echtscheiding. Scheiden kan niet zomaar, je moet heel veel regels

Nadere informatie

Gelukkig scheiden is een keuze!

Gelukkig scheiden is een keuze! Echtscheidingsexpert notaris Palko Benedek over kansen voor iedereen die in een echtscheiding zit: Gelukkig scheiden is een keuze! Wanneer je in een scheiding terecht komt, is communiceren vaak heel erg

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Erna een Creoolse (afro Surinaamse) opvoedster. Opvoeden doe ik alleen

Erna een Creoolse (afro Surinaamse) opvoedster. Opvoeden doe ik alleen CONGRES AFRO SURINAAMSE / CREOOLSE VROUWEN Erna een Creoolse (afro Surinaamse) opvoedster Opvoeden doe ik alleen Op het congres werd deze tekst voorgedragen door Henna Josias Dames en heren mijn lezing

Nadere informatie

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I Preek Gemeente van Christus, De mooiste dingen in het leven kun je niet als erfernis wegschenken Let er maar eens op. De belangrijkste dingen zijn geen erfstuk. Zeker, je kunt mooie spulletjes erven. Of

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Interviews: - interview: vragen gast - vragen pleeggezin - vragen aan begeleider van Open Thuis - Interview met de dienst VMG :

Interviews: - interview: vragen gast - vragen pleeggezin - vragen aan begeleider van Open Thuis - Interview met de dienst VMG : Bijlage Interviews: - interview: vragen gast - vragen pleeggezin - vragen aan begeleider van Open Thuis - Interview met de dienst VMG : Interview: vragen gast : Levensgeschiedenis: Zie dossier Hoe vind

Nadere informatie

NEDERLANDSE DONOREN NIET LANGER ANONIEM

NEDERLANDSE DONOREN NIET LANGER ANONIEM NEDERLANDSE DONOREN NIET LANGER ANONIEM http://members.lycos.nl/bamkid/artikelen/art-neddonornietlangeranoniem-volkskr2004.html Vrouwen naar Belgie voor sperma ; Nederlandse donoren niet langer anoniem

Nadere informatie

GODS GEZIN. Studielessen voor 4-7 jarigen

GODS GEZIN. Studielessen voor 4-7 jarigen GODS GEZIN Studielessen voor 4-7 jarigen 2003 Geschreven door Beryl Voorhoeve en Judith Maarsen Oorspronkelijk bedoeld voor studie in kleine groepen in de Levend Evangelie Gemeente Gebruikte Bijbelvertaling

Nadere informatie

6555 BW Wat kun je doen als je te snel boos bent.indd 12

6555 BW Wat kun je doen als je te snel boos bent.indd 12 Hoofdstuk twee Een geheimpje over boosheid Iedereen wordt wel eens boos. Het is zelfs zo n gewoon gevoel dat we een heleboel woorden hebben om het te beschrijven. Hier zijn een paar woorden die allemaal

Nadere informatie

Weten van wie je afstamt

Weten van wie je afstamt Weten van wie je afstamt Nieuwe afspraken rond het beheer van donorgegevens bij kunstmatige bevruchting Informatie voor (toekomstige) donoren Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Directie Innovatie,

Nadere informatie

Training - Begeleiding - Coaching BALANS DE BAAS VOOR VROUWEN DIE MAMA ZIJN OF WORDEN

Training - Begeleiding - Coaching BALANS DE BAAS VOOR VROUWEN DIE MAMA ZIJN OF WORDEN Training - Begeleiding - Coaching BALANS DE BAAS VOOR VROUWEN DIE MAMA ZIJN OF WORDEN HERKEN JE DIT? Heb je steeds het gevoel het net niet goed genoeg te doen voor iedereen? Zijn de dagen te kort voor

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Zondag 13 december 2009 Tekst: Lucas 1: 39-55

Zondag 13 december 2009 Tekst: Lucas 1: 39-55 Zondag 13 december 2009 Tekst: Lucas 1: 39-55 Maria gaat op visite bij Elisabet. Maria was natuurlijk helemaal vol van het geweldige nieuws dat ze van de Gabriël had gehoord. Ze wilde het heel graag aan

Nadere informatie

Afstamming heeft alles te maken met welke bloedband je hebt met je voorouders (je ouders, grootouders, overgrootouders,...). Je afstamming bepaalt

Afstamming heeft alles te maken met welke bloedband je hebt met je voorouders (je ouders, grootouders, overgrootouders,...). Je afstamming bepaalt Afstamming heeft alles te maken met welke bloedband je hebt met je voorouders (je ouders, grootouders, overgrootouders,...). Je afstamming bepaalt dus bij welke familie je hoort. Ouders Met je ouders heb

Nadere informatie

GELOOFSVRAGEN EN LEVENSVRAGEN

GELOOFSVRAGEN EN LEVENSVRAGEN WAAROM??? DAAROM!!! Soms sta je met je mond vol tanden, wanneer je kind je met een vraag overvalt. "Waarom zijn de bomen groen?", "Waarom regent het vandaag?" Waarom... waarom..., steeds weer waarom. De

Nadere informatie

Regelgeving & Geldzaken

Regelgeving & Geldzaken MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Regelgeving & Geldzaken Regelgeving & Geldzaken Hoe regel ik mijn geldzaken? Ik vind het moeilijk om overzicht te houden en wil geen schulden maken. Wie zorgt

Nadere informatie

Onderzoek Hoe homotolerant is Holland?

Onderzoek Hoe homotolerant is Holland? Onderzoek Hoe homotolerant is Holland? 16 mei 2013 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 13 tot 15 mei 2013, deden 2.415 jongeren mee. Hiervan zijn er 649 homo, lesbisch of bi. De uitslag

Nadere informatie

Peer to peer interventie copyright Marieke Kroneman les 3 van 4 debat

Peer to peer interventie copyright Marieke Kroneman les 3 van 4 debat 3. Derde bijeenkomst over gender stereotype verwachtingen Gender stereotype verwachtingen zijn een belangrijke determinant voor een homonegatieve houding. KERNBOODSCHAP van deze les: je hoeft niet je houding

Nadere informatie

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen.

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Kan ik kiezen bij wie ik ga wonen? Is het mijn schuld? Ben ik verplicht om op bezoek te gaan bij papa of mama? Waarom hebben mijn ouders elk een

Nadere informatie

MAAK KENNIS MET SGJ CHRISTELIJKE JEUGDZORG. SGJ Christelijke Jeugdzorg Samengevat

MAAK KENNIS MET SGJ CHRISTELIJKE JEUGDZORG. SGJ Christelijke Jeugdzorg Samengevat MAAK KENNIS MET SGJ CHRISTELIJKE JEUGDZORG SGJ Christelijke Jeugdzorg Samengevat SGJ Christelijke Jeugdzorg wil er met professionele jeugdzorg aan bijdragen dat kwetsbare kinderen en jongeren zich positief

Nadere informatie

Successieplanning voor nieuw samengestelde gezinnen. Anne Vander Heyde, fiscaal-notarieel juriste 24 mei 2014

Successieplanning voor nieuw samengestelde gezinnen. Anne Vander Heyde, fiscaal-notarieel juriste 24 mei 2014 Successieplanning voor nieuw samengestelde gezinnen Anne Vander Heyde, fiscaal-notarieel juriste 24 mei 2014 Nieuwe liefde? Nieuw samengesteld gezin? Iets voor mij? of niet soms? maar wat met onze kinderen?

Nadere informatie

Wijs Worden. werkboek. deel 1 DAMON

Wijs Worden. werkboek. deel 1 DAMON Wijs Worden werkboek deel 1 DAMON WW wb deel 1 mei2009.indd 1 5/25/09 10:33:45 AM Hoofdstuk 1 Over wat echt belangrijk is Paragraaf 1 Inleiding Opdracht 1, p.8 Hieronder staan twaalf standpunten over wat

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Ten slotte wens ik je veel plezier bij het lezen. Hopelijk geeft het de kennis en de inspiratie om ook zelf met je kinderen aan de slag te gaan!

Ten slotte wens ik je veel plezier bij het lezen. Hopelijk geeft het de kennis en de inspiratie om ook zelf met je kinderen aan de slag te gaan! inleiding Voor al mijn kinderen schrijf ik hun ontwikkelingen op in een schrift. Ik schrijf op wanneer en hoelang ze sliepen, wat ze aten, hoe ze speelden en hoe we samen de dag doorbrachten. Dat lijkt

Nadere informatie

De Geschiedenis van de Witte Slagerij

De Geschiedenis van de Witte Slagerij De Geschiedenis van de Witte Slagerij Rotterdam-winter 1887 In een gezellige straat in Rotterdam Crooswijk woont Marie (geb. Maria Johanna Storm- 12-03-1868) met haar ouders en haar 4 jaar oudere broer

Nadere informatie

Lieve ouder, De inhoud van wat je schrijft is persoonlijk. Probeer eerlijk te zijn in wat je schrijft en je gevoelens toe te laten.

Lieve ouder, De inhoud van wat je schrijft is persoonlijk. Probeer eerlijk te zijn in wat je schrijft en je gevoelens toe te laten. Lieve ouder, Langs de één of andere weg ben je in het bezit gekomen van dit boekje, omdat je je kindje verloor door abortus en je het daar moeilijk mee hebt. Dit boekje is een soort dagboek, een leidraad

Nadere informatie

Jaar Werkboek 4 weken Challenge

Jaar Werkboek 4 weken Challenge Coach jezelf naar succes Jaar Werkboek 4 weken Challenge 10 Focus Sociaal zijn, jezelf kunnen wegcijferen en altijd klaar staan voor anderen zijn mooie eigenschappen, en... Jij bent ook belangrijk Hij

Nadere informatie

7.2. Boekverslag door J woorden 13 juni keer beoordeeld. Filosofie. Inhoudstafel Inleiding Rapport Interview Enqûete Bronnen

7.2. Boekverslag door J woorden 13 juni keer beoordeeld. Filosofie. Inhoudstafel Inleiding Rapport Interview Enqûete Bronnen Boekverslag door J. 1355 woorden 13 juni 2003 7.2 54 keer beoordeeld Vak Filosofie Inhoudstafel Inleiding Rapport Interview Enqûete Bronnen Inleiding Het aantal jongeren dat bij een echtscheiding is betrokken

Nadere informatie

Nieuwsbrief 17 Christus kwam ook voor jou!

Nieuwsbrief 17 Christus kwam ook voor jou! Nieuwsbrief 17 Christus kwam ook voor jou! Intro Het club- en verenigingseizoen is alweer in volle gang. We kijken met dankbaarheid terug naar de opening van het winterwerk. Verderop in deze nieuwsbrief

Nadere informatie

VoorleesExpress. Samen met ouders aan de slag. Praktische tips

VoorleesExpress. Samen met ouders aan de slag. Praktische tips VoorleesExpress Samen met ouders aan de slag Praktische tips Samen met ouders aan de slag Ouders betrekken bij het voorlezen Je gaat straks via de VoorleesExpress twintig weken voorlezen bij een of meerdere

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

opm werkboek 2004 24-05-2004 16:49 Pagina 1 levensboek van

opm werkboek 2004 24-05-2004 16:49 Pagina 1 levensboek van opm werkboek 2004 24-05-2004 16:49 Paga 1 levensboek van opm werkboek 2004 11-05-2004 11:16 Paga 2 Inhoud Enkele aanwijzgen voor het gebruik.......................... 3 Mijn geboortedag........................................

Nadere informatie

Zorg. Omdat een andere blik je leven verrijkt

Zorg. Omdat een andere blik je leven verrijkt Zorg vanuit bekeken Omdat een andere blik je leven verrijkt Je kind heeft autisme Je kind blijkt autisme te hebben. Waarschijnlijk had je al langere tijd een vermoeden. Ouders weten vaak al vroeg dat hun

Nadere informatie

Inspirerend Presenteren

Inspirerend Presenteren Inspirerend Presenteren Door Kai Vermaas & Charis Heising Bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla Inleiding Wil je leren hoe jij een presentatie kunt geven waar je zeker bent van je verhaal? En

Nadere informatie

Waar een wil is, is een Weg!

Waar een wil is, is een Weg! 5 tips om moeiteloos voor jezelf te kiezen en een stap te zetten. Waar een wil is, is een Weg! - Lifecoach http://www.facebook.com/arlettevanslifecoach 0 Je bent een ondernemende 40+ vrouw die vooral gericht

Nadere informatie

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Hey Russel! Een bijzondere vriendschap

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Hey Russel! Een bijzondere vriendschap Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Hey Russel! Een bijzondere vriendschap Lees blz. 5 tot en met 8. Jim vindt Rudsel een rare naam. Jim zegt dit ook tegen Rudsel. Vind jij het ook een rare naam? Is

Nadere informatie

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie.

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. De cliënt krijgt een groot vel papier en kleurkrijt. De opdracht is: Teken je gezin van herkomst rond de etenstafel. Een werkvorm

Nadere informatie

Lesbrief. Moeder worden, moeder zijn - Daphne Deckers

Lesbrief. Moeder worden, moeder zijn - Daphne Deckers Lesbrief Moeder worden, moeder zijn - Daphne Deckers Doe meer met Leeslicht! Bij een aantal boeken in de serie Leeslicht kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze

Nadere informatie