EO Jongerendag Op 4 juni bezocht de scriba de EO Jongerendag in het Gelredome te Arnhem.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "EO Jongerendag Op 4 juni bezocht de scriba de EO Jongerendag in het Gelredome te Arnhem."

Transcriptie

1 I. Activiteiten preses, scriba en overige moderamenleden Juni 2011 Deutsche Kirchentag te Dresden Van 1 tot en met 5 juni bezochten de preses en okr. B.van Bokhoven de Deutschen Kirchentag van de Evangelische Kirche (EKD) in Dresden, Duitsland. Zo n deelnemers konden kiezen uit vele honderden bijeenkomsten, Bijbelstudies, workshops, uitvoeringen, lezingen, drama en expressie etc. Thema van deze Kirchentag was daar zal ook uw hart zijn, afgeleid van Matteüs 6:21 (zie bijlage 1). EO Jongerendag Op 4 juni bezocht de scriba de EO Jongerendag in het Gelredome te Arnhem. Spreken over God Op 6 juni gaf de scriba een lezing over Spreken over God tijdens een ambtsdragersvergadering te Zoetermeer. Afscheid ds. H. van Wijnen van de HGJB Op donderdag 9 juni was de preses in de Opstandingskerk in Houten aanwezig bij de Algemene Ledenvergadering van de Hervormd-Gereformeerde Jeugdbond (HGJB) en het afscheid van zijn directeur ds. H. van Wijnen (zie bijlage 2). Okr. B. van Bokhoven was hierbij tevens aanwezig. Bezoek hoofdkantoor WCC De scriba bracht op 8 juni een bezoek aan het hoofdkantoor van de WCC (en WCRC) te Genève (zie bijlage 3). Bezoek classis Zeist Op 15 juni bezocht de scriba de classis Zeist in verband met de reactie op de ontwerp-visienota. Nederlands Bijbelgenootschap Op donderdag 16 juni bracht de preses een bezoek aan het Nederlands Bijbelgenootschap in Haarlem. Jaarvergadering GZB Op donderdag 16 juni was de preses aanwezig bij de jaarvergadering van de GZB in gebouw Eben Haëzer in Woudenberg waar hij een toespraak hield (zie bijlage 4). Bestuursvergadering Federatie van Diaconieën Op 16 juni was diaken B. Broekhuizen aanwezig bij de bestuursvergadering van de Federatie van Diaconieën. Afscheid Mgr. A.H. van Luyn De scriba was op 18 juni aanwezig bij het afscheid van Mgr. A.H. van Luyn als bisschop van Rotterdam. Ondertekening convenant Ruimte voor geven Op 21 juni was de scriba aanwezig bij de ondertekening door het CIO (Interkerkelijk Contact in Overheidszaken) van het convenant Ruimte voor geven. Inleiding voor studenten seminarium Hydepark Op woensdag 22 juni hield de preses een inleiding voor studenten op het seminarium Hydepark, onderwerpen waren onder meer: de synode, de Dienstenorganisatie, welke nieuwe ontwikkelingen zijn er, wat verwacht de kerk van predikanten en wat mogen predikanten van de kerk verwachten? 40-jarig bestaan VGVZ Op 22 juni was ouderling mw. M. Lichtenbelt in de Domkerk te Utrecht aanwezig bij de viering van het 40-jarig bestaan van de Vereniging van Geestelijk Verzorgers in Zorginstellingen (VGVZ). De scriba was tevens aanwezig en gaf namens het CIO een toespraak (zie bijlage 5).

2 In ontvangst nemen Geen Tittel of Jota Op donderdag 23 juni nam de preses in het Gasthuis in Amsterdam het eerste exemplaar van Geen Tittel of Jota van de Toraleesroostergroep in ontvangst (zie bijlage 6). Start KIDS Express Op 29 juni waren de preses en okr. B. van Bokhoven aanwezig bij de start van de KIDS Expres, een samenwerkingsproject van JOP, het Nederlands Bijbelgenootschap en KiA. Door middel van vijf Bijbelverhalen met 15 uitdagende opdrachten in vijf zeer fraaie caravans laat KIDS Expres kinderen ervaren dat ze een verschil kunnen maken in de wereld om hen heen, waarbij ze ontdekken dat de Bijbel nog steeds heel actueel is! Kennismaking met de fractievoorzitter van het CDA Op 30 juni was de scriba aanwezig bij een kennismakingsgesprek van het moderamen van de Raad van Kerken met de fractievoorzitter van het CDA. Juli 2011 In bezit nemen bisschopszetel Mgr. J.H.J. van den Hende De scriba was op 2 juli aanwezig bij het in bezit nemen van de bisschopszetel van Rotterdam door Mgr. J.H.J. van den Hende. Ontmoeting met studenten Op 5 juli ontmoette de scriba studenten van de PThU op het seminarium Hydepark. Augustus 2011 Interview met dr. Vermeulen Op 15 augustus gaf de scriba een interview aan dr. Vermeulen namens project Religiare (religie in het publieke domein). Interview voor Spirit24/NCRV Op 16 augustus gaf de scriba een interview voor Spirit 24/NCRV tijdens een terugblik op 50 jaar religie in Nederland. Interview met mw. A.M. van Briemen De scriba had op 17 augustus een interview met mw. A.M. van Brieven voor de HGJB. Xnoizz Flevo Festival Op 20 augustus bezocht ouderling mw. M. Engelbert het Xnoizz Flevo Festival. Afscheid dr. F.T. Bos van BNP Op 24 augustus was okr. B. van Bokhoven aanwezig op de receptie ter gelegenheid van het afscheid van Tobias Bos als directeur van de Bond van Nederlandse Predikanten. Christelijk Sociaal Congres Op 24 en 25 augustus participeerde okr. B. van Bokhoven in dit congres en de workshops, waarvan het thema was Schepping & samenleving, een duurzame relatie. Onder gelijknamige titel werd vooraf de congresbundel gepubliceerd, waarin wordt teruggeblikt op 120 jaar christelijk-sociale beweging. Tijdens de conferentie werd de bundel EEN SCHRIJNEND GEBREK, een begin van een christelijke visie op rentmeesterschap gepresenteerd. Honderdste Zendingsdag van de GZB Op 27 augustus was okr. B. van Bokhoven aanwezig bij de honderdste Zendingsdag van de GZB, die sinds een aantal jaren wordt gehouden op Hydepark. Het thema van deze dag was Samen gezonden. Bezoek Presbyterian Church Ghana

3 Van 18 tot en met 29 augustus bezocht de scriba de Presbyterian Church Ghana (zie bijlage 7). Evaluatiebijeenkomst met IZB Op 31 augustus namen de scriba en okr. B.van Bokhoven deel aan een tussentijdse evaluatie van de in 2009 gesloten samenwerkingsovereenkomst tussen de Protestantse Kerk en in het bijzonder de programmalijn Missionair Werk & Kerkgroei, en de IZB - voor zending in Nederland. September 2011 Ambtsjubileum dr. A.J. Plaisier Op zondag 4 september was de preses in Amersfoort aanwezig bij de dienst waarin werd stilgestaan bij het 25-jarig ambtsjubileum van dr. A.J. Plaisier (zie bijlage 8).

4 De scriba ging in de verslagperiode voor in kerkdiensten in de volgende gemeenten: 2 juni, Montfoort 5 juni, Soest, Willeminakerk 12 juni, Boskoop, Zijdekerk 12 juni, Utrecht, Jacobikerk 2 juli, Amersfoort, De Hoeksteen 2 juli, Amstelveen, Gereja Kristen in Nederland 14 augustus, Amsterdam Zuid-Oost, Persekutuaan Kristen De preses ging in de verslagperiode voor in kerkdiensten in de volgende gemeenten: 9 januari, Alkmaar 30 januari, Alkmaar 20 februari, Heiloo 20 maart, Velserbroek 10 april, Alkmaar 24 april (Pasen), Alkmaar 29 mei, Amsterdam, Westerkerk 6 juni, Alkmaar 20 juni, Naarden 10 juli, Alkmaar 24 juli, Uitgeest/Akkersloot

5 II. Besluiten moderamen, benoemingen A. Bestuurlijke besluiten genomen door moderamen en kleine synode tussen 15 juni 2011 en 15 september 2011 Toepassing van ordinantie (beroepen van een predikant In algemene dienst) Ds. C. van Dam te Utrecht voor de arbeid ten dienste van Kerk in Actie buitenland als coördinator van het Hendrik Kraemer Instituut Toepassing van ordinantie (toetsing oordeel werkzaamheden predikant met een bijzondere opdracht) op verzoek van Kerkenraad van de Gereformeerde Kerk te Zevenbergen t.b.v. beroeping ds. H. Hummel als geestelijk verzorger bij Verpleeguuis Sancta Maria te Zevenbergen Classicale vergadering van de classis Leeuwarden t.b.v. beroeping mw.ds. K. Kwint-de Kleine als geestelijk verzorger bij Zorggroep Noorderbreedte locatie Abbingahiem te Leeuwarden Toepassing van ord , verlenging bevoegdheid om als proponent te staan naar het het ambt van predikant Mw.ds. S.C. Leene te Sneek Mw. Drs. M. Nijman te Lelystad Verlenging van preekconsent krachtens overgangsbepaling 1 Gen.Reg. Preekconsenten Dhr. C.G. Hoogendoorn te Amersfoort (met terugwerkende kracht) Dhr. J.E.G. Baars te Dinxperlo Dhr. C.M. Cornelisse te Nieuwerkerk aan den IJssel Toepassing van Artikel 4 Gen.Reg. Preekconsenten (preekconsent in het kader van de opleiding) Dhr. B. Bloemendal te Kampen Mw. S.A. Blok te Kampen Mw. P.A. de Jong te Kampen Dhr. G. van Zanden te Zwolle Dhr. R.P.M. Braakhuis te Utrecht Mw. A.P. Donker-Kremer te Tiendeveen Dhr. R.P. van der Plicht te Waddinxveen

6 Dhr. W.J. Westland te Renswoude Toepassing van Artikel 5 Gen.Reg. Preekconsenten (preekconsent vanwege voltooide opleiding) Dr. H.C. van der Sar te Zwolle Drs. G. Brandorff te Hardenberg Mw.drs. L. van der Laan-van der Wilden te Ede Toepassing van Artikel 6 Gen.Reg. Preekconsenten (kerkelijk werker in gemeente) Dhr. C.A.M. Vernooij te Culemborg (met terugwerkende kracht) Mw. W.G. Jansen-Baltink te Doezum (met terugwerkende kracht) Mw. J. Kooman te Zierikzee

7 B. Benoemingen en afvaardigingen In de verslagperiode zijn door het moderamen en de kleine synode geen benoemingen verricht.

8 Bijlage 1 Impressie van de 33. Deutsche Evangelischer Kirchentag te Dresden van 1 tot en met 5 juni 2011 okr. B. van Bokhoven da wird auch dein Herz sein (Matthäus 6,21) 1. Bij de inschrijving blijkt al een grondige voorbereiding: een programmaboek van 640 pagina s waarin alle onderdelen tot in detail chronologisch en thematisch zijn aangegeven, uitvoerige plattegronden met locaties, openbaarvervoertickets enz. 2. Opvallend is het zeer grote aantal jongeren dat overal in de stad en op locaties aanwezig is om hand en spandiensten te verrichten.(blijkt mee te tellen als maatschappelijke stage) 3. Het aantal aangemelde deelnemers bedraagt , het totaal aantal bezoekers wordt geschat op , dus dat bepaalt het straatbeeld in de stad. Als teken van verbondenheid schaft bijna iedereen zich een kleurig groen sjaaltje aan, zelfs een hond deelt daarin. Alle leeftijdscategorieën zijn vertegenwoordigd, zelfs ouders met jonge kinderen zijn moeiteloos aanwezig bij soms ellenlange toespraken. De hele stad ademt een ontspannen Koninginnedagsfeer, terwijl veel bijeenkomsten diepteboringen zijn. Gelaten wacht men bij de tramhaltes, telkens pogend een wereldrecord te vestigen op het onderdeel: hoeveel mensen kunnen er in een tram? 4. Als Gedenken zu Begin is er in het centrum van Dresden een rondgang langs gedenkstenen: Ein Gedenkweg vom Altmarkt zur Synagoge - zur Erinnerung an die Vernichtung Jüdischen Lebens in Dresden, an die Schuld der Kirche und den Mut der unbesungenen Helden. 5. De Eröffnungsgottesdienst vindt plaats aan de oever van de Elbe, waar zeer grote tribunes plaats bieden aan de talrijke deelnemers, en overigen de dienst volgen vanaf de nabijgelegen bruggen en de overzijde. In prediking, theater, muziek en gezang wordt ingegaan op het thema van deze dagen. Daarbij wordt o.a. ook het woord gevoerd door Bondspresident Christiaan Wulff uit Berlijn, deelstaatminister-president Tillich uit Dresden en 1 e Burgemeester Hilbert uit Dresden. Opvallend daarbij is dat in de Duitse context de officials niet schromen om ook inhoudelijk in te gaan op de betekenis van het Evangelie. 6. De Frauenkirche ( ca zitplaatsen) staat letterlijk en figuurlijk centraal. Weer in gebruik sinds de afronding van de restauratie in 2009 wil iedereen wel een programmaonderdeel volgen in deze prachtige kerk. We vinden met veel moeite een plekje in een loge op de 6 e verdieping. Iedere dag staan er lange rijen te wachten, waarbij zich een uitzonderlijke situatie voordoet: jongeren staan voortdurend met borden bij de ingangen: Kirche überfüllt. Bij een avondbijeenkomst die om gaat beginnen staan er om uur al lange rijen, waarbij de wachttijd spontaan wordt getransformeerd tot een volkszangdienst. 7. Tijdens ons verblijf nemen we onder andere deel aan de volgende bijeenkomsten/workshops: a. Welcome for international visitors, concluded with a sea of lights from candles on both sides of the River Elbe.

9 b. Bibelarbeiten durch Prof. Dr. Margot Kässmann, voormalig preses EKD (P. Verhoeff) c.q. Dr. Najla Kassab, predikante National Evangelical Synod te Beirut/Libanon (B. van Bokhoven). c. Wie viel Frau verträgt das Pfarrambt? d. Wie viel Integration braucht die Demokratie? e. Das wird man wohl noch sagen dürfen! Israel und wir Markt der Möglichkeiten, gehouden op het grote tentoonstellingsterrein. Speciaal voor de Kirchentag heeft de overheid de trambaan hierheen verlengd. Te midden van de honderden stands bezoeken we o.a. die van de geassocieerde kerk E.A.K., en spreken met het echtpaar Heetderks (inderdaad, familie van...).

10 Bijlage 2 Lezing bij de algemene ledenvergadering van de HGJB op 9 juni 2011 in de Opstandingskerk te Houten ds. P. Verhoeff Graag maak ik gebruik van de gelegenheid die aan mij geboden wordt om u als ALV van de HGJB een hartelijke groet over te brengen namens de synode en het moderamen. Het is een goede mogelijkheid om elkaar weer eens te ontmoeten en het goede toe te wensen. Ik wil u wel verklappen dat ik mij daarbij aanzienlijk gemakkelijker voel dan de laatste keer dat wij elkaar spraken. Ook u zult die laatste keer nier vergeten zijn, en anders roep ik die in herinnering.het was bij het 100-jarig bestaan van de HGJB. Wij spraken elkaar wel, maar wij zagen elkaar niet. U zat in Utrecht, in de Jacobikerk en wij als generale synode vergaderden in Lunteren. Ik mocht u namens de kerk een mooi bedrag als cadeau aanbieden, maar wij werden ernstig gehandicapt door de verbinding. Er zat een behoorlijke vertraging in die verbinding, zodat het geheel in ieder geval op de synode nogal kolderiek overkwam. Ik bood u het cadeau aan, maar hoorde aan de andere kant niets dan stilte.en dat duurde lang. Toen ik in arren moede dan zelf nog maar iets zei, brak er in de Jacobi juist op dat moment een donderend applaus los. En daarop bulderde de synode weer van het lachen. Ik kreeg het er warm van, en ik voelde mij ongelukkiger en ongelukkiger. Ik weet nog dat ik tegen de scriba zei dat ik liever twee dagen een synode voorzat dan dat ik eenmaal een paar minuten een cadeau aan moest bieden. Enfin, het leed is geleden en het is goed om elkaar dan nu in levende lijve te spreken, van aangezicht tot aangezicht. Dat biedt mij namelijk ook de mogelijkheid om uit te spreken hoezeer kerk, synode en moderamen prijs stellen op de goede contacten die tussen u en ons in de laatste jaren tot betere en nog steeds betere contacten zijn uitgegroeid. Er is sprake van een vruchtbare samenwerking van DO en HGJB. Natuurlijk is daar de persoon van ds van Wijnen niet vreemd aan. In hem is er als directeur van uw HGJB en als programmamanager JOP van de DO een soort personele unie ontstaan, waar wij beiden inmiddels veel vruchten van hebben mogen plukken. Nu hij vandaag van de HGJB afscheid neemt is het ook goed om de dankbaarheid en de waardering van de kerk daarvoor uit te spreken. Ik weet dat ik daarmee een beetje op de zaak vooruitloop, maar ik dank je Harmen, namens de gehele kerk voor je baanbrekende werk in deze. Met een personele unie in de persoon van ds van Wijnen is het begonnen, maar ik geloof het vertrouwen te mogen uitspreken dat er meer gebeurd is dan zijn persoon. Als JOP en HGJB hebben wij een samenwerking gevonden die voor beiden profijtelijk is. Wij doen samen wat kan, en dat is veel. Maar er blijft ook voor beide organisaties een bepaald deel aan eigenheid over die goed is voor elk van beiden en die we elkaar ook van harte gunnen.zo is het goed en zo is de samenwerking HGJB- DO ook een voorbeeld geworden voor andere MUO s. Nu dan ook de tijd van het afscheid voor ds van Wijnen van de HGJB is gekomen, is er bij de kerk en de DO alle vertrouwen dat die goede samenwerking gecontinueerd zal worden. Daarbij is het nogmaals belangrijk dat wij eenheid en samen optrekken zoeken waar dat kan. Maar dat wij ook de eigenheid van beide partijen als kracht erkennen en daar gebruik van maken. Ik spreek dan ook de hoop en het vertrouwen uit dat het zo zal gaan en dat het jeugd- en jongerenwerk in onze kerk én over de grenzen daarvan heen, er van zal profiteren. Men heeft mij verzocht het niet te lang te maken, en ik zal het dus hierbij laten. Wij wensen ds van Wijnen alle goeds toe, maar die zullen wij nog vaak genoeg zien. De kerk wenst echter ook de HGJB alle goeds toe. Zo begon ik, met een groet en u namens synode en moderamen alle goeds toe te wensen. Graag sluit ik af met een bede om de zegen. Moge de Heer van alle leven, de vader van onze Heer Jezus Christus u zegenen in al uw werk.

11 Bijlage 3 Verslag van het werkbezoek aan de Wereldraad van Kerken op 8 juni 2011 te Genève (Zwitserland) dr. A.J. Plaisier Dr. Hielke Wolters haalt mij op. Hij vertelt mij over zijn werk in de wereldraad van kerken als Actin Associate General Secretary for Programmes, een verbindende schakel tussen de Program Directors en de General Director. Wij spreken over het verzoek om in een volgende periode een afgevaardigde van de Protestantse kerk in het Central Comité te benoemen die tot de kerkleiding behoort (overigens sprak hij, en later ook Tveit, met veel waardering over Marloes Keller). Ik opperde dat dan de quorum-discussie wellicht wat minder rigide gevoerd zou moeten worden. Ik ontmoet Mr. Michel Nseir, programme executive Middle East en Mrs. Carla Khijoyan, programme executive regional relations ME. Zij staan op het punt af te reizen naar Egypte. We wisselen van gedachte over de vraag of het opportuun is te spreken met radicale moslims, die voor de Koptische Kerk zo ongeveer de vijand is. Uitgebreid komen we te spreken over de wijze waarop wij als kerk ons op het zogenaamde IP-veld begeven. Wat de PKN in deze doet geschiedt niet in het verborgene. Het overleg met het OJC is niet onopgemerkt gebleven en roept meteen allerlei vragen op. Ik heb hen duidelijk gemaakt dat spreken ook voor christenpalestijnen en het Palestijnse volk aan gezag en invloed inboet wanneer de relaties met de joodse partners worden verbroken, maar dat wij nog even beslist achter onze brief aan de Israëlische regering staan. Ik lunch met Dr. Martin Robra, programma director en Dr. John Gibaut, director Faith and Order. We spreken o.a. over de rol van F&O in de verklaring van Kingston over Just Peace. Deze is toch nogal marginaal, maar ik kreeg niet de indruk dat zij hier erg mee zaten. Met waardering werd gesproken over prof. Leo Koffeman en Kirsten Storch. Vervolgens heb ik een ontmoeting met Dr. Olav Tveit. Ik vertel hem dat onze afgevaardigde in het CC veel waardering heeft voor zijn voortvarende aanpak. Ik leg hem twee dingen voor: 1. de theologie van Kingston en 2. de toekomst van de relatie tussen WCC en Global Christian Forum. Ad 1: de imperatief, die bovendien nogal dik is ingevuld (45 x must) rust maar marginaal in de indicatief van de verkregen vrede in Christus en heeft wel een erg los verband met de hoop op de komst van Gods koninkrijk door God zelf. Ad 2. Als GCF geen vernieuwing van WCC gaat geven, zal WCC weinig nieuw elan krijgen en wellicht verder bureaucratiseren, omgekeerd zal GCF zonder WCC een keer kunnen doodlopen. Wij hebben over beide zaken een open en indringend gesprek over. In een volgende sessie spreek ik met Rev. Dr. Deenabandhu Manchala, programme executive voor unity, mission, evangelism and spirituality, met Mrs. Sydia Nduna, programme director migration en met Mrs Maria Chávez Quispe, indegenous People en Just and Inclusiive Communities. Hier gaat het vooral over de positie van migrantenkerken, juist voor de Nederlandse situatie van groot belang. Er is een mooie studie, Mapping Migration, mapping churches responses, dat kan helpen. In een ontmoeting met Dr, Setri Nyomi en Dr. Douwe Visser vraag ik of WCRC ook echt een samengaan van WARC en REC behelst. Daar wordt positief op gereageerd. Ik kom terug op de assemblee en kaart aan dat heel snel een dictaat van de meerderheid ontstaat en een sfeer waarin open discussie moeilijk is. Dit wordt met name door Douwe Visser onderkend. Het zal een uitdaging zijn een echt vrije en open ruimte te creëren, dat is immers typsich reformed s Avonds ben ik te gast bij de Nederlandstalige gemeente te Genève, waar Lia Wolters de voorganger is. Er zijn ongeveer veertig deelnemers. Op verzoek leid ik het onderwerp Spreken over God in. Het blijkt dat Klaas Hendrikse recentelijk in Frankrijk geweest is voor de presentatie van zijn boek in Franse vertaling. Ik vermijd polemiek, maar zet positieve accenten. Mijn verhaal vindt weerklank en er volgt een mooie discussie. De volgende dag neem ik alvorens terug te vliegen de kans waar nog even oud Genève in te lopen, de St. Pierre en het Reformatiemuseum te bezoeken en uiteraard de Reformatiemuur te bekijken...

12 Bijlage 4 Toespraak bij de jaarvergaderging van de GZB op donderdag 16 juni 2011 in gebouw Eben Haëzer te Woudenberg ds. P. Verhoeff Graag dank ik u voor de gelegenheid mij geboden door het bestuur om namens het moderamen van de generale synode een groet uit te spreken. Dat groeten is een goede bijbelse gewoonte. U weet dat de brieven in het Nieuwe Testament, zo zij er niet mee beginnen, toch in ieder geval eindigen met een hartelijke groet, uitgesproken door de schrijver aan zijn lezers. Er spreekt wat mij betreft in ieder geval verbondenheid uit zo n bijbelse groet.ook al ken je elkaar niet, of niet allemaal persoonlijk, je bent met elkaar verbonden als broeders en zusters in de ene Heer. Zo zijn wij ook in de kerk met elkaar verbonden. Als broeders en zusters die elkaar lang niet allemaal niet persoonlijk kennen. Als broeders en zusters ook met een verschillende achtergrond. Met een andere geschiedenis die leven, geloven en plaats in de kerk ontegenzeggelijk mede bepaald heeft. Maar met alle verschillen die er zijn, zijn wij toch innig met elkaar verbonden.kinderen van één Vader, zegt het kinderliedje dat ik lang geleden leerde. Ik geloof dat ik het niet beter kan zeggen. Graag groet ik u dus namens het moderamen van de generale synode. U als een van de modalitaire uitvoeringsorganisaties binnen onze kerk. Een organisatie met heel oude rechten. Al meer dan 100 jaar staat de GZB voor de zending. Kerk en zending, dat hoort bij elkaar. Ds Ouwehand memoreerde dat vorige week nog in zijn artikel in de Waarheidsvriend. Hoort de zending-ver-weg bij de roeping van de gemeente of is dat alleen weggelegd voor bijzondere christenen? De vraag stellen is haar beantwoorden. In de Schrift zijn gemeenten tot zending geroepen. Handelingen, de Romeinenbrief, 1 en 2 Corinthe worden in het artikel aangehaald. Natuurlijk ook de laatste woorden van het evangelie naar de beschrijving van Mattheus. Maak alle volken tot mijn discipelen door hen te dopen hen in de naam van de Vader en de Zoon en de heilige Geest. De Schrift roept ons dus tot zending, maar de theologie niet minder. Ik noem in dit verband graag de naam van Hendrik Kramer. Hij zei de kerk doet niet aan zending, de kerk is zending. Zonder zending kan de kerk niet, zonder zending is de kerk geen kerk. En toch constateert ook de directeur van de GZB dat er een hoop veranderd is. Allereerst is Nederland zelf zendingsgebied geworden. Onvermijdelijk is dat ook aan de kerk te zien, aan haar focus. Niet alleen is zij kleiner, maar ook heeft het feit dat Nederland zelf zendingsgebied is geworden gevolgen voor de zending overzee. De aandacht verschuift als het om zending gaat. De neiging is minder daar, meer hier. Een en ander is ook niet zonder gevolgen gebleven voor de verhoudingen in de wereld. Het is niet meer zo dat wij uit het Noorden bij hen in het Zuiden kunnen komen vertellen hoe het moet. Terecht is in veel landen veel meer zelfbewustzijn gegroeid dan er vroeger was. De voorzitter sprak zojuist in zijn gloedvolle betoog over wederkerigheid. Principieel zijn we als christenen op elkaar aangewezen. Dat alles heeft natuurlijk ook zijn weerslag op de zending. Niet alleen voor de omvang, maar ook voor de aard. Dat zending verkondiging van Christus is, staat voor mij als een paal boven water.maar er zijn daarvoor in de loop der jaren ook meerdere modellen ontwikkeld en gegroeid. Het stemt mijn hoopvol dat de kerk en de GZB daarbij samenwerken en veel meer dan vroeger samen optrekken. Natuurlijk moet ieder daarbij zijn eigenheid bewaren. Dat spreekt vanzelf, want daarin ligt de kracht. Maar het is ook zonde om op die gebieden waarin je overeenstemt langs elkaar heen te werken. De dienstenorganisatie van de kerk en de GZB zijn elkaar daarin steeds meer aan het ontdekken als partners. Wij doen samen wat kan. Maar er blijft ook voor beide organisaties een bepaald deel aan eigenheid over die goed is voor elk van beiden en die we elkaar ook van harte gunnen. Zo werkt de kerk ook steeds meer samen met de andere MUO s IZB en HGJB. En zo willen wij ook de samenwerking met de GZB graag verder ontwikkelen. Ik spreek vandaag mijn vertrouwen uit dat we elkaar daarin zullen blijven vinden, en daarbij elkaar steeds in de waarde zullen laten. Nog eenmaal haal ik daarbij de worden van ds Ouwehand aan. Zo wordt de kerk tot zegen, en wordt ze zelf ook gezegend. Daarmee wil ik deze groet ook beëindigen. Ik doe dat in het voetspoor van de briefschrijvers van het Nieuwe Testament. Want ik wil u niet alleen groeten, maar ook afsluiten met het uitspreken van het

13 besef dat wij allen leven onder de hoede van de Heer. Wij bidden dan ook om zijn zegen. Voor de landelijke kerk. Voor de kerk overal in de wereld. Voor de GZB en de zending. En voor elk van ons persoonlijk.

14 Bijlage 5 Toespraak bij het 40-jarig jubileum van de VGVZ op 22 juni 2011 dr. A.J. Plaisier Bij het thema zorg denken we vandaag vooral aan bezuinigingen. De vraag naar zorg is hypertrofisch gegroeid en de betaalbaarheid is een reëel probleem. Dus moet er worden bezuinigd. En vervolgens is er een terechte zorg dat hiermee veel noodzakelijke zorg is wegbezuinigd. Wat daarbij in de hele discussie opvalt, is dat zorg vaak exclusief als een product beschouwd, een product dat aangeboden of afgenomen wordt. Zo spreken we over het inkopen van zorg, over zorgverzekeraars en zorgaanbieders. Dat zijn markttermen. Ik begrijp goed dat deze terminologie onvermijdelijk en ga daar op zich niet tegen protesteren. Waar ik wel bezwaar tegen aanteken is, dat het spreken over zorg hiermee in hoge mate verengd is geworden. Erger nog: het resulteert vaak in een mensbeeld, waarin voor de zorgende mens geen plaats is. Waarin de mens niet meer de hoeder is van zijn broeder of zuster, maar waarin hij gefixeerd is op zichzelf en het eigen levensproject. Zorg is dan iets wat door een aantal professionals moet worden verricht, maar waar mijn leven geen verhouding mee heeft. Natuurlijk komt iedereen er vroeg of laat achter dat dit niet werkt, het leven is sterker dan deze leer, maar als ideaal blijft het staan; een ideaal dat mijns inziens onze samenleving afbreuk doet. Maar niet alleen de zorgende mens blijft buiten beeld. Ook de mens die zorg nodig heeft. De mens als patiënt, die ondergáát, die behoeftig is en aangewezen is op zorg. Het ideaal is de gezonde mens, die niets ondergáát maar die maximaal acteert en zich ontplooit. Ook dat is niet houdbaar. Vroeg of laat zijn we patiënt. Daar zijn we echter slecht op voorbereid. We komen terecht aan een kant die er eigenlijk niet zou moeten zijn. Wat dan dreigt is, dat we daarin alleen als consumenten op reageren. Consumenten die zich met argusogen op de zorgverzekeraar en de zorgaanbieder richten. Dat het ook een levensituatie is die een appel doet op mijzelf, verdwijnt uit het zicht. Dat ziekte en nood ook een vraag is naar mijn eigen bestaan en de oproep om daarmee in een nieuwe verhouding te komen, is verdwenen. Ik meen dat hier nu juist een betekenis van geestelijke zorg ligt, met name geestelijke zorg zoals die vanuit een religieuze of daarmee verwant levensbeschouwelijke traditie wordt gegeven. Ik laat me daarin zelf door een christelijk perspectief leiden. Daarin komt zorg in een breder en dieper verband te staan. In de eerste plaats omdat de mens hier wel wordt geroepen de hoeder van zijn broeder te zijn. Omdat hier gesproken wordt over de werken van de barmhartigheid, die dan niet een hobby voor begaafde christenen zijn, maar een levenshouding uitdrukken. Wij zijn elkaar gegeven, we zijn elkaar een zorg. Niet als restpost, als lastpost, maar als roeping, omdat dit wezenlijk is voor mens-zijn. In de tweede plaats om te leren patiënt te zijn. Dat stelt ons voor levensvragen. Levensvragen die in een eenzijdig activistisch menszijn, waarin het gaat om succes en zelfontplooiing, vaak verdrongen worden. Geestelijke zorg is deze mens nabij en helpt deze mens een dieper verstaan van zichzelf. Het is leren patiënt te zijn, zonder slachtoffer te worden. Geestelijke zorg zet zorg in een breder kader. In een menselijk kader. In een kader waarin de hele mens serieus wordt genomen. Bij deze gelegenheid wil ik dan ook graag benadrukken dat ik geestelijke zorg graag ambtelijk gebonden zie. De zendende instantie is uitdrukking van een zorgende gemeenschap. Er staat iets achter de geestelijke verzorging. Een gemeenschap die iemand zendt. Ambtelijke binding staat ook voor de ruimte van vragen die opkomen in grenssituaties. Het is uitdrukking van een weerstand tegen een wereld waarin alleen functionaliteit telt. Uitdrukking van een wereld van barmhartigheid en mededogen, van reflectie en bezinning, van verdieping en vergeving. De ambtelijke binding is voor mij uitdrukking dat er meer is dan het enkelvoudige discours waartoe de zorg zo snel kan worden gereduceerd. Na dit gezegd te hebben in de krappe zeven minuten, heb ik net nog de tijd de VGVZ feliciteren met haar 40 jarige bestaan. Zij heeft belangrijk werk gedaan. Ik hoef hier haar verdienste niet breed uit te meten maar volsta te zeggen dat zonder de VGVZ het er met de geestelijke zorg aanmerkelijk minder voor zou staan. Ik wens haar toe de rol te blijven spelen die zij ook in de afgelopen 40 jaar heeft

15 gehad, een sterke vereniging die staat voor kwaliteit en die zich sterk maakt voor een kant van ons menszijn, die niet verloren mag gaan.

16 Bijlage 6 In ontvangst nemen van het eerste exemplaar Geen Tittel of Jota van de Toraleesroostergroep op 23 juni 2011 in het Gasthuis te Amsterdan ds. P. Verhoeff Graag neem ik dit boekje vanmiddag in ontvangst, het eerste exemplaar. Geen Tittel of Jota, is de intrigerende titel. Niets maar dan ook niets van de Schriften mag aan onze aandacht ontsnappen. U zult begrijpen dat ik als voorzitter van de generale synode alleen al tegen de titel van het boekje van harte ja zeg. Maar er is meer. Want natuurlijk zijn wij christenen. Ook ditmaal als voorzitter van de synode van een kerk kunt u van mij niets anders verwachten dan dat ik dat beaam. Toch is een van de vruchten van met name niet alleen, maar met name de twintigste eeuw dat wij als kerken, als gelovigen, als christenen zijn gaan ontdekken dat ons christen-zijn oorsprong elders vindt. Alle christelijke geloof is ondenkbaar zonder dat er een Israël en een God van Israël zijn voorgegaan. Wie zijn identiteit wil kennen kan nooit volstaan met de wetenschap wie hij is. Dat weet je pas, als je weet waar je vandaan komt. Die rijkdom van Israël is de laatste eeuw steeds meer mee gaan klinken. Dit boekje is van die gedachte een van de vruchten. Geen titel of jota van de wet zal vergaan, zegt Jezus in Mattheüs 5: 18. En zo zijn wij als kerken gehouden Tenach te lezen, te blijven lezen en tot in het kleinste detail te laten meewegen, zoals de inleiding van het boekje dat zo kernachtig uitdrukt. Ik onderstreep namens de synode dan ook graag vandaag het belang van dit boekje.wie christen wil zijn, kan nooit zonder de joodse aarde waarin hij staat. Namens moderamen en synode spreek ik dan ook graag onze vreugde uit over het verschijnen van Geen Tittel of Jota. Wij hopen dat het zijn weg zal vinden naar de gemeente. Daar immers wordt het geloof geleefd, beleden en gevierd. Daar ook zal dit boekje zijn waarde moeten bewijzen. Natuurlijk mogen wij verwachten dat predikanten daarvoor het doorgeefluik zullen zijn. Zij zijn de theologen, zij zijn de voorgangers in de vieringen, van hen hopen wij dat zijn de rijke schat van dit rooster zullen doorgeven. Wat ik mijn daar precies van voor moet stellen weet ik nog niet. Ik moet u eerlijk bekennen dat ik er tot op dit moment niet meer van gezien had dan het voorwoord en de inleiding. Zo gaat dat met boeken, de auteurs houden graag tot op het laatst de kaarten tegen de borst en voeren zo de spanning op. En geef hun eens ongelijk. Voorlopig houd ik mij vast aan wat het Woord Vooraf belooft: Een en ander (bedoeld is het boekje) een en ander levert verrassende nieuwe perspectieven op. Voor mij belooft dat genoeg om met veel nieuwsgierigheid straks verder te gaan lezen dan Woord Vooraf en Inleiding tot nu toe toelieten. Ik maak ook nog graag melding van het feit dat de redacteuren uitspreken dat zijn de PKN dankbaar zijn voor de geldelijke middelen die ter beschikking werden gesteld. Hoeveel dat precies was weet ik niet, en dat hoef ik ook niet te weten. Wel spreek ik graag uit dat ik er trots op ben dat ook dit werk mede is mogelijk gemaakt door de kerk. Tot slot, maar eigenlijk als belangrijkste: ik hoop dat dit boekje zijn weg zal vinden. Naar predikanten, naar gemeente, naar de kerk. Dat het gebruikt mag worden tot het stukgelezen is en er nodig een opvolger moet komen. Omdat het kleinste detail van de tora moet worden meegewogen. Geen tittel of jota mag worden vergeten.

17 Bijlage 7 Impressies van het bezoek aan de Presbyterian Church of Ghana met ds. Cokkie van t Leven, programmamanager Kerk in Actie, van 18 tot en met 29 augustus, West-Afrika dr. A.J. Plaisier 1. Het Lifeline-project Het Lifeline-project waar we naartoe gaan, ligt ergens aan de rand van Accra. Dus ploegen we ons geduldig door de stad heen. Midden in de drukte en het gewoel van een weg langs een eindeloos grote markt, ligt het centrum. We worden ontvangen door twee gedreven vrouwen: Nanne, de programmacoördinator en Grace, deputy programmacoördinator. Zij vertellen ons dat hier meisjes worden gered van mensenhandel. Lifeline vangt kinderen op met verschillende religieuze achtergrond. Het is overtuigd christelijk en kinderen wordt het evangelie verkondigd, maar zonder dwang. In deze ramadantijd mogen moslimkinderen de vasten houden. Toen we aankwamen werden we verwelkomd door een schare kleine kinderen die misschien al uren op onze komst zaten te wachten in een reepje schaduw. Zij zijn door de moeders gebracht die zo de handen vrij hebben om te werken. Ergens tussen de 15 en de 18 jaar komen ze hier terecht. Voor negen maanden wonen en leven ze hier en wordt hen geleerd eigenwaarde te ontwikkelen, op eigen benen te staan en ze leren ook vaardigheden waarmee ze dat waar kunnen maken. Daarom zullen we straks een klasje kappers, naaisters en cateraars zien. Na negen maanden gaan ze terug en helpt het centrum te reïntegreren. Eventueel met een microkrediet. Zomaar los gestort worden ze niet: er zijn gesprekken met de familie van het meisje en er wordt gekeken waar zij een leefbaar leven kan leiden. Na een rondleiding zijn we de omgeving ingegaan. Daar gingen we het immense marktcomplex op waar werkelijk alles te koop is, maar dat tegelijkertijd een doolhof is waar je als vreemde nauwelijks meer uitkomt. Ergens daartussen was zij, een naaister, ooit gered van vrouwenhandel, enige jaren geleden al weer graduate van het Lifelineproject, en nu een prachtige vrouw in een atelier, waar ze per dag vijftien jurken, rokken, bloesjes et cetera maakt, met intussen vier leerlingen. Zo bouw je een leven en een living op. In een piepkleine ruimte een grootse vrouw. Wat is Lifeline voor een project? Het is kleinschalig, gericht op individuele meisjes, het is hulpverlening, maar het is vooral: helpen levens op te bouwen. En daarmee: helpen een samenleving op te bouwen. Daarom steunt Kerk in Actie dit project. Als bijdrage bij wat de kerk zelf (in dit geval de Assemblies of God) via de eigen gemeenten krijgt. Dat moeten we blijven doen voor kinderen in de knel. Wat mooi dat Grace, toen we haar vroegen wat is je drive zei: "dat ik het mag zien, met eigen ogen, hoe meisjes bijna verfomfaaid hier aankomen en dat ik instrument in Gods hand mag zijn. Ze via Lifeline te zien uitgroeien tot mensen".

18 2. Bevestigingsdienst synodevoorzitter ds. Prof EmmanuE l Martey Op zondag zijn wij (Cokkie van t Leven en ik) gearriveerd in Abetifi, waar de 11e synode van de Presbyteriaanse Kerk in Ghana wordt gehouden. Na het ontbijt gaan we naar de bevestigingsdienst van de voorzitter van de synode, ds. Prof Emmanuël Martey. Het zal een zit gaan worden van viereneenhalf uur, maar heb ik me verveeld? Nee, geen moment. Want zingen is heerlijk, en als het meeslepend is, hoef je niet eens te begrijpen wat je zingt (het Twi en het Ga horen niet tot mijn repertoir), al is het dan wel mooi dat er af en toe een bekende melodie tussen zit. Verder is de voertaal Engels. gekozen voorzitter. Verveling tijdens den schriftlezing in zes talen? Nee hoor, dan kun je zes keer nadenken over de eerste die je wel kon begrijpen. De preek? We kregen er twee. De eerste van een van de liturgen, de tweede van de Wat een man, die professor Martey, al grijzende krullen, een gestalte die vooral klankbodem is voor een stem, waar hij dan ook echt wat mee te zeggen heeft. Hier staat de professor die vooral duidelijk wil maken dat je als dienaar van God je dient te voeden met het Woord en dat je onophoudelijk moet bidden en die het aandurft, zonder exhibitionisme, dat aan zijn eigen leven te verduidelijken. Hij houdt een hartstochtelijk pleidooi voor betrouwbare en spirituele dienst, die de gemeente en de natie echt helpt. Jawel, gemeente en natie, want dat gaat gelijk op. Bij kerken in jonge volkeren ziet de kerk een duidelijke rol weggelegd in nationbuilding. Trots op Ghana, maar dan wel een Ghana waarin de goede wetten van God hun beslag krijgen. Over de natie en dan ook maar gelijk de politiek gesproken: nadat we een uurtje onderweg zijn, arriveert de president van Ghana, John Mills. Hij maakt de bevestiging mee en spreekt de kerk toe. Hij prijst de rol van de Presbyterian Church of Ghana, volgens mij oprecht, en spreekt vervolgens uit dat een natie alles kan hebben: een leger, een regering, een economie, maar zonder God is het een luchtkasteel. En weer geloof ik dat hij het meent. De gedachten vermenigvuldigen zich. Zeker wanneer de gekozen Martey dan ook nog voor het oog van de gemeente met de president gaat bidden, geflankeerd door twee meebidders. Later hoor ik dat die tot een team behoren van mensen die geschoold zijn in de ministry of deliverance (ik kom daar in een volgend blog op terug). Of hier ook een geest moet worden uitgedreven? Samen met de voorzitter van de Presbyterian Church of Cameroen (we zijn intussen vrienden geworden) mag ik als buitenlandse gast mee tekenen als getuige van Martey s bevestiging. De tijd is dan al aardig gevorderd. Dat komt ook doordat er een collecte geweest is. En er zal er nog een volgen. Dat ik dat nu pas in mijn leven meemaak! Het duurt gerust twintig minuten, maar als daar de mensen heupwiegend (niet allemaal hoor, en wij beginnen er niet aan) naar voren komen, onder spel en lied, en het gaat maar door, en het komt steeds verder naar binnen, dan mag het best een uur duren. Op een of andere manier raakt het me allemaal. Dat geldt ook voor de avonddienst, een avondmaalsviering. Ik reken uit dat ik er op deze zondag bij elkaar zeven uur kerk op heb zitten, een record. Maar wat een prachtige dienst ook weer. Een liturgie waar ik echt op val, weer de sonore stem van Martey die duidelijk maakt dat de Heilige Geest een persoon is Is dit nu het bekende fenomeen dat je ontvankelijker bent in het buitenland of is het een spiritualiteit die dieper raakt? Ik houd het voorlopig op het laatste en ik dacht: daar ga ik meer eens even flink over bloggen.

19 3. Afrikaanse zendingskerk Ik heb een gesprek met ds. Kofi Amfo Akonor, voor de voormalige Nederlandse werkers hier geen onbekende. Hij stuurt op dit moment de voor de kerk van Ghana zo belangrijke lekentrainingscentra aan. Kofi is trots op zijn kerk. Zo legt hij uit dat er flink wordt geïnvesteerd in toerusting. De kerk is hiervoor opgedeeld in leeftijdsgroepen, die echt van wieg tot graf lopen. Op woensdag komen de groepen bijeen en dan wordt er geleerd. Vrijdag zijn er dan nog eens de gebedsgroepen. We komen te spreken over de invloed van Pinkster- en Charismatische groepen. Kofi maakt duidelijk dat zij eerder de aansluiting bij het Afrikaanse levensgevoel hebben gevonden. Gevestigde kerken, daarin beïnvloed door de zending, hadden daar meer tijd voor nodig. Intussen is die inhaalslag gemaakt, zoals ik met eigen ogen heb kunnen zien. Volgens de jongeren die ik sprak is dat wel waar, maar in hun eigen diensten gaan ze pas helemaal los. Een element dat hiermee samenhangt is het besef van de aanwezigheid van geesten. Die zijn er, zo verzekert Kofi. Mensen zijn hierin kwetsbaar en hebben bescherming nodig: dat is Jezus, degene die sterker is en bij wie je veilig bent. Ik weet me op dat moment een westers mens die een buffer heeft ingebouwd tegen alles wat riekt naar geesten en in een ont-toverde wereld leef. Hoe dan ook, dat besef van een geestelijke wereld heeft de Presbyteriaanse kerk ertoe gebracht zelf met een dienst van bevrijding te beginnen. Om wildgroei te voorkomen, maar ook omdat men Afrikaans christen is en hier gewoon een behoefte ligt. Ik hoor dat de nieuw gekozen voorzitter deze lijn ook zeker zal voortzetten, misschien wat al te enthousiast. Kofi vertelt dat er ook een dienst van de bevrijding is die mensen bevrijdt van de oude wereld van de geesten die in de traditionele Afrikaanse religie een rol spelen. Afrikanisering openbaart zich hier dan weer opvallend genoeg als bevrijding van de traditioneel Afrikaanse religieuze erfenis. Het is wel opvallend dat kennelijk ook 2e en 3e generatie christenen daar nog bevrijding van nodig hebben. Kofi vindt dat, als ik hem goed begrijp, wat bedenkelijk. Wie een hek van de dam haalt, ziet nieuwe dingen opdoemen. Op zaterdag bij de openingsdienst gaat een vrouw schreeuwen. Ze wordt al snel omringd door een groep dominees, die haar temmen. Heeft ze een boze geest, of is het diep verdriet dat naar boven komt? In ieder geval komen er dingen los die eerder in de diensten geen rol speelden. Een voormalige zendingskerk is de afgelopen tijd echt Afrikaans geworden. Dat is vooral positief. Dat daarmee nieuwe vragen op de agenda komen is duidelijk. Ik denk dat de Presbyteriaanse kerk een mooie mix is van een kerk die haar erfenis met zich meedraagt, maar zich openstelt voor de eigen context. Dat is spannend. Het is goed dat deze ervaring ingebracht wordt in de relatie tussen onze kerken. Dat is goed voor de Presbyteriaanse Kerk van Ghana, maar dat is niet minder goed voor onze Protestantse Kerk in Nederland. 4. Slavenfort Elmina Elmina, Goudmijn, het was een must, hier konden we niet aan voorbijgaan. Elmina, aan de kust van Ghana, nu een bedrijvige vissersplaats, eens de plaats waar de slaven werden opgeslagen alvorens ze werden gedeporteerd: naar Java, naar Amerika, naar het Caribische gebied. Elmina, het is een Portugees woord. Portugezen waren de eersten die een fort bouwden voor de kust om van daaruit handel te drijven met de bevolking van de kust en via hen het binnenland. Het begon met handelswaren, het werden mensen. De Portugezen als eersten, tot de Nederlanders de handel overnamen. En zo zagen we het met onze eigen Nederlandse ogen, de vertrekken waar de slaven opeengepakt werden, om afgevoerd te worden naar de wingewesten. Donkere hokken, voor mensen die niet als mensen werden gezien.

20 Het moet gezegd: de slavenhandel was geen Europese uitvinding. Maar de trans-atlantische handel, goed georganiseerd, op zeer grote schaal, was het wel. Van de 17e tot begin 19e eeuw zijn er tussen 12 en 20 miljoen slaven weggevoerd. Velen stierven al eerder, onderweg naar Elmina en andere plaatsen, of onder verschrikkelijke omstandigheden in Elmina zelf. Anderen op de boot. Alleen de sterksten kwamen aan, de anderen gingen overboord. Voor de gouverneur was er een mooi vertrek. Voor de witte mensen ook een kerk. Met een opschrift: Zion is des Heeren ruste, dit is syn woonplaetse in eeuwigheyd. Een kerk pal boven het vrouwenvertrek. Het was geen leuke toeristische rondleiding, al werd er druk gefotografeerd. De geschiedenis is een voortdurende stroom van bloed en geweld en Holland heeft er hard aan meegedaan. De concentratiekampen hebben hun voorlopers. Jezus werd voor 30 zilverlingen verkocht. Mensen in Afrika gingen voor minder van de hand. Wat is beschaving een dun laagje. Daaronder een wereld van duisternis. En dan: boven zingen, beneden mensen laten verrotten. Godsdienst als een dun laagje, daaronder telt de mens zijn winst en verkoopt de arme voor een paar schoenen. Of laat hem doodgaan. De koopman verhandelde en de dominee zei niets, of erger: zegende. Hoe groot is de weerstand waarop de Geest van God stuit. Hoe vreemd is Jezus de rijken en machtigen. Hoe ver was hij van hen die zongen boven, hoe dicht bij hen die crepeerden beneden. Overboord gegooid maar opgevangen door de Diepzeevis van deze wereld. Ach, het is gemakkelijk verontwaardigd te worden, goedkoop ook. Met het prettige gevoel niet tot die kliek te behoren. Te gemakkelijk, want ook vandaag gaan mensen kapot aan de run op de welvaart en de omloop van het kapitaal. En ben je daar gewoon zelf onderdeel van. Hoeveel weerstand ontmoet de Geest van God nog steeds. Hoe geweldig als er toch iets doorbreekt, van Jezus en zijn rijk, van de gemeente van alle tong en taal en natie en klasse en kleur en sekse die elkaar begroeten in Jezus naam als broeders en zusters. Als toch ergens iets oplicht van het ware Sion des Heren. Als het nodig is door boete en berouw. 5. Lekentrainingscentrum Een kerk heeft dominees en dat geldt ook voor de Presbyteriaanse Kerk in Ghana (PCG). Dat zijn er lang niet genoeg. Bovendien: dominees komen en gaan, en dat met een behoorlijke omloopsnelheid. Dus heeft de PCG ook catecheten. Eenvoudige mensen. Zij zijn er en zij blijven er. Catecheten, nee, die geven niet alleen catechisatie. Ze zijn eigenlijk hulpdominees. Die moet je dan wel toerusten. Dat gebeurt in zogenaamde lekentrainingscentra. Vandaag bezoek ik zo n centrum in het noorden van Ghana. Ik loop een klasje in waar vijftien mannen en vrouwen in een halve kring achter hun tafeltje zitten, bijbel op de tafel, lesstof ernaast, pen en papier, luisterend naar de docent. Later krijg ik de kans om met twee van hen te praten. Zacharias Braimah en Solomon Tijhwumja. Die naam Zacharias heb ik zelf gekozen, zegt de eerste. Het is een naam van een locale schrijver in de gemeente waar ik werk en ik wil dicht bij de mensen komen. Wat doe je, vraag ik. Preken, maar dat niet alleen. Je bent een soort vader voor de gemeenschap. Je voedt hen met het woord, je luistert naar hun problemen en je probeert een oplossing te geven. Een catecheet moet zichzelf bewijzen. Het is geen erebaantje. Alleen als de gemeente groeit, eerst in kwaliteit en dan in kwantiteit, heb je bewezen een goed dienaar van God te zijn.

Witte Donderdag Duinzichtkerk, 17 april 2014

Witte Donderdag Duinzichtkerk, 17 april 2014 Witte Donderdag Duinzichtkerk, 17 april 2014 PROTESTANTSE WIJKGEMEENTE ARCHIPEL/BENOORDENHOUT Hartelijk welkom in de Duinzichtkerk Vandaag beginnen wij de viering van de drie dagen van Pasen. Wij gedenken

Nadere informatie

Openluchtdienst! speelruimte om te leven!

Openluchtdienst! speelruimte om te leven! Openluchtdienst speelruimte om te leven liturgie bij de openluchtdienst op zondag 15 juni 2014 in de tuin van het Wooldhuis uitgaande van de Protestantse Gemeente Heino-Laag Zuthem voorganger: ds. Hans

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Menze Fernandus van Houten

Menze Fernandus van Houten Liturgieboekje bij het afscheid van Menze Fernandus van Houten * Groningen, 10 februari 1931 Tolbert, 21 februari 2016 in een samenkomst op donderdag 25 februari 2016, om 11.00u in de Gereformeerde Kerk

Nadere informatie

Generale regeling voor het verlenen van consent tot het leiden van kerkdiensten. als bedoeld in ordinantie 5-5-2

Generale regeling voor het verlenen van consent tot het leiden van kerkdiensten. als bedoeld in ordinantie 5-5-2 Generale regeling voor het verlenen van consent tot het leiden van kerkdiensten als bedoeld in ordinantie 5-5-2 Inhoudsopgave I. ALGEMENE BEPALINGEN Artikel 1. Artikel 2. Artikel 3. De verlening van de

Nadere informatie

DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012

DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012 Zijn wij in U één, samen op uw wegen, dan wordt ons tot zegen lachen en geween. DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012 PROTESTANTSE WIJKGEMEENTE DUINZICHTKERK/VREDESKAPEL Hartelijk welkom in de Duinzichtkerk.

Nadere informatie

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool NAAM September 2009 In september en oktober 2009 was de Levend evangelie Gemeente bezig met het onderwerp 40 DAGEN GEBED. Om gemeente breed

Nadere informatie

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Liturgie: Welkom EL 142: Majesteit, groot is zijn majesteit Begroeting Psalm 47: 2,3 Gedicht Luisterlied Gebed Lezen: Lucas 24: 36-53 Psalm 93:

Nadere informatie

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Boekje over de kerk voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Over dit boekje Wij hebben op catechisatie wat geleerd over de kerk. Daar willen we je wat over vertellen.

Nadere informatie

HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander

HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander Bevestiging Chris Smits als ouderling Liturgie Voorzang Opw 462 = EL 261 Stil gebed Votum Zegengroet Zingen: Ps 18,1.8.9 Gebed Lezen:

Nadere informatie

ZONDAG 17 november 2013. Wie is arm wie is rijk?

ZONDAG 17 november 2013. Wie is arm wie is rijk? ZONDAG 17 november 2013 Protestantse Gemeente Biddinghuizen Thema: Wie is arm wie is rijk? Dienst van bevestiging: mw. Aaltje Timmerman tot ouderling Eredienst. Voorganger: ds. Bram Bregman Organist: dhr.

Nadere informatie

LIEFHEBBEN: Elkaar aanvaarden in een gemeenschap van mafketels

LIEFHEBBEN: Elkaar aanvaarden in een gemeenschap van mafketels LIEFHEBBEN: Elkaar aanvaarden in een gemeenschap van mafketels Zoals de Vader mij zond, zend ik ook jullie. Jezus We houden van iemand wanneer we het goede voor hen zoeken als doel op zich. Dallas Willard

Nadere informatie

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7)

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Liturgie aangepaste dienst Baflo, 28-09-14 om 14.30 uur Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Welkom en mededelingen a. Opw. 334 Heer, uw licht en uw liefde schijnen b. Opw. 88 Een rivier vol

Nadere informatie

21 februari 2016 ONLINE MET GOD. Voorganger: Ds.H.Bondt Begeleiding: Entheos / Els Cornelisse

21 februari 2016 ONLINE MET GOD. Voorganger: Ds.H.Bondt Begeleiding: Entheos / Els Cornelisse 21 februari 2016 ONLINE MET GOD. Voorganger: Ds.H.Bondt Begeleiding: Entheos / Els Cornelisse Votum en groet Ps. 65,1 (U luistert als wij bidden) De lofzang klinkt uit Sions zalen tot U met stil ontzag.

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 42 (26-10)

De Bijbel open 2013 42 (26-10) 1 De Bijbel open 2013 42 (26-10) Hoe kunnen wij concreet Jezus volgen? Die vraag kwam bij enkele luisteraars boven toen zij een preek gehoord hadden over de roeping van Mattheus tot discipel. Ik vind dit

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Zondagsnacht, terwijl soldaten op wacht staan bij het graf, komt er een luide stem uit de hemel. Ze zien hoe de hemelen zich openen

Nadere informatie

DE VOORBEREIDING. HET EERSTE LIED: De dag gaat open voor het woord des Heren, lied 217

DE VOORBEREIDING. HET EERSTE LIED: De dag gaat open voor het woord des Heren, lied 217 Protestantse gemeente De Bron Groningen Zondag: 15 november 2015 Aanvang 10:00 uur 9e van de herfst kleur: rood Voorganger: da Alberte van Ess Piano: Yohanes Siem Wilt U zich voorzien van een liedboek!

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt.

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt. Huwelijk Eucharistische gebeden 2. Eucharistisch Gebed XII-b Jezus, onze Weg. Brengen wij dank aan de Heer, onze God. Heilige Vader, machtige eeuwige God, om recht te doen aan uw heerlijkheid, om heil

Nadere informatie

In het voetspoor van...

In het voetspoor van... In het voetspoor van... Bijbelse figuren en hun levensgeheim voor jongeren van 2 en 3 jaar drs. M. van Campen Zevende druk Zoetermeer Inhoud. Timotheüs - op school bij God 7 2. Adam - een gevallen mens

Nadere informatie

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus AVONDMAALSVIERING KONINGSKERK 13-09 - 2009 door ds. L. Krüger Schriftlezing: Koloss. 1: 24-29 (NBV) Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

VIERING VAN SCHRIFT EN TAFEL IN DE PETRAKERK

VIERING VAN SCHRIFT EN TAFEL IN DE PETRAKERK VIERING VAN SCHRIFT EN TAFEL IN DE PETRAKERK 21 april 2011 WITTE DONDERDAG Voorganger Orgel Diaken Ds. Marja Terlouw-Sterk Bert Wisgerhof Gerrie de Vries Welkom Psalm 107 : 1, 3 Verstilling, bemoediging

Nadere informatie

Orde van dienst. Zondag 24 april 2016, 10.00 uur. 5 e zondag van Pasen.

Orde van dienst. Zondag 24 april 2016, 10.00 uur. 5 e zondag van Pasen. Orde van dienst Voorganger: ds. Henk Jan Ketelaar Ouderling van dienst: dhr. Gerard Kruit. Organist: dhr. Jan van der Meer Zondag 24 april 2016, 10.00 uur. 5 e zondag van Pasen. - Woord van welkom en mededelingen

Nadere informatie

SYNODE DER SCHRISTELIJKE GEREFORMEERDE KERKEN IN NEDERLAND LEEUWARDEN 2001

SYNODE DER SCHRISTELIJKE GEREFORMEERDE KERKEN IN NEDERLAND LEEUWARDEN 2001 Pagina 1 van 7 SYNODE DER SCHRISTELIJKE GEREFORMEERDE KERKEN IN NEDERLAND LEEUWARDEN 2001 Aan de Landelijke Vergadering van de Nederlands Gereformeerde Kerken Amersfoort 2001 ds. K. Muller, eerste scriba

Nadere informatie

Hein Antonie Wolters

Hein Antonie Wolters Orde van dienst bij het afscheid van Hein Antonie Wolters Geboren: 12 mei 1949 Overleden: 7 februari 2015 Op vrijdag 13 februari om 13.00 uur in de Maranathakerk te Lunteren Voorganger : Mw. Ina Hansum

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Zondag 16 februari 2014. Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help!

Zondag 16 februari 2014. Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help! Zondag 16 februari 2014 Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help! Voorganger: ds. Bram Bregman Organist: dhr. Klaas Keimpema Pianist en dirigent schoolkoor: dir. Adriaan Stuij Welkom -

Nadere informatie

Christus als leerling volgen

Christus als leerling volgen Christus als leerling volgen Voorbereiding voor de huisbezoeken van 2014/2015 Het was in Antiochië dat de leerlingen voor het eerst christenen werden genoemd. In onze verhouding tot de Heer kan het waardevol

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 24 (22-06)

De Bijbel open 2013 24 (22-06) 1 De Bijbel open 2013 24 (22-06) In Mattheus 16 komen we een bijzondere uitdrukking tegen. Jezus zegt daar tegen Petrus en de andere discipelen dat zij zullen binden en ontbinden. Dat roept bij iemand

Nadere informatie

Protestantse gemeente Haaksbergen Buurse Dienst van Schrift en Tafel

Protestantse gemeente Haaksbergen Buurse Dienst van Schrift en Tafel Protestantse gemeente Haaksbergen Buurse Dienst van Schrift en Tafel Zondag van de Drie-Eenheid 31 mei 2015 voorganger: ds. H.J.Elzenga ouderling: J.J. de Greef organist : L. Vilmane-Fioreze koster: M.Slomp

Nadere informatie

Wat is een kerkdienst?

Wat is een kerkdienst? Inhoudsopgave Welkom...3 Wat is een kerkdienst?... 4 Liturgie...5 Schema liturgie... 6 Begrippen... 8 Ruimte voor uw aantekeningen... 9 Contact...10 Routebeschrijving... 11 2 Welkom Allereerst hartelijk

Nadere informatie

Avondwake. Mientje van Dijk - van Halteren. Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld

Avondwake. Mientje van Dijk - van Halteren. Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld Avondwake Mientje van Dijk - van Halteren Dinsdag 27 juli 2010 om 19:00 uur Sint Jozefkerk Achterveld 1 2 Begroeting Tijdens begroeting steken zusjes van Mientje kaarsen aan: Nel, Joke, Corry, Marjan en

Nadere informatie

Liturgie voor de dienst van het Woord waarin we de uitstorting van de Heilige Geest gedenken. EENSGEZIND!

Liturgie voor de dienst van het Woord waarin we de uitstorting van de Heilige Geest gedenken. EENSGEZIND! Liturgie voor de dienst van het Woord waarin we de uitstorting van de Heilige Geest gedenken. EENSGEZIND! Voorganger: ds. P. Molenaar Aanvang van de dienst: 10.45 uur. Ouderling van dienst: M. van Maanen

Nadere informatie

Geloven in Jezus Christus

Geloven in Jezus Christus Geloven in Jezus Christus Zoon van God Jezus krijgt God een menselijk gezicht. Immanuel wordt Hij genoemd: God met ons. Het is de naam die Hij bij zijn geboorte krijgt. ZIn Daar begint zijn bijzondere

Nadere informatie

Begrijp je wel waarom je bidt? (Mc.8,16-17)

Begrijp je wel waarom je bidt? (Mc.8,16-17) Begrijp je wel waarom je bidt? (Mc.8,16-17) Collecte voor Benin vanavond. Flyer in postvakjes: Benin bidt! (achterkant: bidt u mee?) Eerste aandacht hierin naar groei in geloof / kerk-zijn / uitstraling.

Nadere informatie

HET GELOOF BELIJDEN voor wie zich voorbereiden op de openbare belijdenis van het geloof

HET GELOOF BELIJDEN voor wie zich voorbereiden op de openbare belijdenis van het geloof HET GELOOF BELIJDEN voor wie zich voorbereiden op de openbare belijdenis van het geloof drs. M. van Campen Vierde druk Zoetermeer Inhoud 1. Met hart en mond 9 2. Zonder geloof vaart niemand wel 17 3. Op

Nadere informatie

Bonaire Preek Jesaja 58 versie 1.1 5 oktober 2014. Leef 58

Bonaire Preek Jesaja 58 versie 1.1 5 oktober 2014. Leef 58 Leef 58 Best een vreemde titel op de voorkant van de liturgie vind je ook niet Leef 58 wat kan dat toch betekenen? 58 jaar leven misschien gelukkig niet stel je voor dat iedereen 58 wordt dat is toch raar.

Nadere informatie

Voor de dienst zingen we:

Voor de dienst zingen we: Voor de dienst zingen we: Looft de Here, alle gij volken, prijst Hem, alle gij natiën, want zijn goedertierenheid is machtig over ons, en des Heren trouw is tot in eeuwigheid. Halleluja (8x) Ben je groot

Nadere informatie

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1 Les 1 - De oorsprong van de Bijbel In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Deze bijbelstudies zijn vooral bedoeld voor jongeren van 11

Nadere informatie

Liturgie voor de dienst in de Doopsgezinde Gemeente Arnhem zondag 26 oktober 2014 om 10.00 uur. Voorganger: Harrie Hekkema Organist: Wijnand Klaver

Liturgie voor de dienst in de Doopsgezinde Gemeente Arnhem zondag 26 oktober 2014 om 10.00 uur. Voorganger: Harrie Hekkema Organist: Wijnand Klaver Liturgie voor de dienst in de Doopsgezinde Gemeente Arnhem zondag 26 oktober 2014 om 10.00 uur Voorganger: Harrie Hekkema Organist: Wijnand Klaver Thema: Onze Vader Aansteken van de kaars Staand zingen

Nadere informatie

WELKOM. 5 oktober 2014. Voorganger : ds. Pieter van Winden Orgel : Willem Blonk M.m.v. : Kindercantorij Open Hof

WELKOM. 5 oktober 2014. Voorganger : ds. Pieter van Winden Orgel : Willem Blonk M.m.v. : Kindercantorij Open Hof WELKOM 5 oktober 2014 Voorganger : ds. Pieter van Winden Orgel : Willem Blonk M.m.v. : Kindercantorij Open Hof Kerkelijke inzegening van het huwelijk van: Piet ter Borg en Monica Owusuah Muziek : Trumpet

Nadere informatie

Johannes 5,1-18 - Ken jij Jezus? Hoe zie je Hem?

Johannes 5,1-18 - Ken jij Jezus? Hoe zie je Hem? Johannes 5,1-18 - Ken jij Jezus? Hoe zie je Hem? Gezinsdienst Liturgie Welkom Voorzang: - Gez 38 Zoek eerst het koninkrijk van God - EL 462 Maak een vrolijk geluid voor de Heer - Opw 462 Aan uw voeten

Nadere informatie

Leidingdeel Bijbelstudie Galaten schets 1 Geen ander Evangelie (Galaten 1)

Leidingdeel Bijbelstudie Galaten schets 1 Geen ander Evangelie (Galaten 1) Leidingdeel Bijbelstudie Galaten schets 1 Geen ander Evangelie (Galaten 1) A) Doel 1. Betekenis benoemen Er is maar één Evangelie: het Evangelie van Jezus Christus, de Gekruisigde. Buiten Hem heeft het

Nadere informatie

Duinzichtkerk Zondag 25 januari 2015. In deze dienst wordt de doop bediend aan Louise Christine Neggers

Duinzichtkerk Zondag 25 januari 2015. In deze dienst wordt de doop bediend aan Louise Christine Neggers Duinzichtkerk Zondag 25 januari 2015 In deze dienst wordt de doop bediend aan Louise Christine Neggers DUINZICHTKERK Wijkgemeente Archipel- Benoordenhout voorganger ds Corrie van Duinen; ouderling van

Nadere informatie

Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur

Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur GROOTLETTER LITURGIE AVONDDIENST Protestantse Gemeente te Wapenveld in de Petruskerk 7 jul. 2013 19:00 uur Liturgische kleur: Groen Klap in de handen, o volken, juich God toe met jubelzang. Psalm 47: 2.

Nadere informatie

Voorstel inzake wijziging ord. 3 c.a. (wijzigingen i.v.m. HBO-theoloog/kerkelijk werker) 1. Inleiding

Voorstel inzake wijziging ord. 3 c.a. (wijzigingen i.v.m. HBO-theoloog/kerkelijk werker) 1. Inleiding Voorstel inzake wijziging ord. 3 c.a. (wijzigingen i.v.m. HBO-theoloog/kerkelijk werker) (GCK 11-04). 1. Inleiding De generale synode heeft op 11 november 2011 besluiten genomen ten aanzien van de positie

Nadere informatie

Relatie <> Religie. Beste Galsem,

Relatie <> Religie. Beste Galsem, RelatieReligie BesteGalsem, Hetfeitdatjouwpatientnuopeenchristelijkevenementisisnietongevaarlijk.Hetgeestelijke levenvanjouwpatientzalgrotesprongenmakennaarhetkampvandevijandtoe.watikjou aanraadisomditnietafteremmen,maaromdittebederven.brengjouwpatientincontactmet

Nadere informatie

VOORBEELD-GEBEDEN. Veel succes ermee. Inhoudsopgave

VOORBEELD-GEBEDEN. Veel succes ermee. Inhoudsopgave VOORBEELD-GEBEDEN In deze bundel kan je enkele gebeden vinden die je kan gebruiken tijdens eucharistievieringen. Of als je creatief bent en wat tijd hebt, kan je je door deze gebeden laten inspireren en

Nadere informatie

Protestantse Wijkgemeente Duinzichtkerk/Vredeskapel

Protestantse Wijkgemeente Duinzichtkerk/Vredeskapel Orde van dienst Zondag 8 juli, Vredeskapel Viering Heilig Avondmaal Protestantse Wijkgemeente Duinzichtkerk/Vredeskapel Hartelijk welkom in de Vredeskapel deze morgen! Voorganger: Ds. C. van Duinen; ouderling

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht Lees : Mattheüs 18:21-35 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was,heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Twee weken geleden zijn we begonnen met lezingen uit het Marcus-evangelie. Een bijzonder evangelie waarin de vraag centraal staat: wie is Jezus? Hoe

Nadere informatie

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Bij Marcus 1 - de doop van Jezus Ik weet niet hoe goed u al de zondagsbrief hebt gelezen. Maar wellicht is u opgevallen dat er helemaal bovenin staat dat

Nadere informatie

Hartelijk welkom in de kerk! Thema 2 Blij met beleving!

Hartelijk welkom in de kerk! Thema 2 Blij met beleving! Hartelijk welkom in de kerk! Thema 2 Blij met beleving! Mededelingen Wilt u aub uw mobiele telefoons uitzetten i.v.m. storing van de beeldopnames? Lied van de week Lied Thuis in Gods huis Couplet 1 en

Nadere informatie

Liturgie. Thema: In gesprek met God

Liturgie. Thema: In gesprek met God Liturgie voor de jeugddienst op zondag 17 januari 2016 in de Hervormde Johanneskerk te Heerde. Aanvang 19.00 uur, samenzang vanaf 18.45 uur. Thema: In gesprek met God Voorganger: Ouderling v. dienst: Medewerking:

Nadere informatie

Witte Donderdag 24 maart uur in de Protestantse Zionskerk

Witte Donderdag 24 maart uur in de Protestantse Zionskerk Witte Donderdag 24 maart 2016 19 uur in de Protestantse Zionskerk DEEL 1: DIENST VAN DE VOORBEREIDING Orgelspel: variaties op Mijn ziel, aanvaard uw luister (Crüger) Welkom en mededelingen door de ouderling

Nadere informatie

Zondagmorgen 6 maart

Zondagmorgen 6 maart Zondagmorgen 6 maart 4 e zondag 40dagentijd, kleur paars Voorganger: Ds. J.E. Schelling Organist: Jan van der Meulen Piano: Judith Schep Ouderling van dienst: Joop van den Dool Lector: Emiel de Jager Kosters:

Nadere informatie

Nu, we gaan het in de komende tijd over het gebed hebben en vandaag op deze startzondag allereerst over de vraag: Heer, leer ons bidden.

Nu, we gaan het in de komende tijd over het gebed hebben en vandaag op deze startzondag allereerst over de vraag: Heer, leer ons bidden. Lukas 11, 1 Thema: leer ons bidden Serie over het gebed (1 e ) Marknesse, 11 september 2011 startzondag Gemeente van onze Here Jezus Christus, Inleiding 1 Wat heb je van God ontvangen? Die vraag heb ik

Nadere informatie

De Dordtse Leerregels

De Dordtse Leerregels De Dordtse Leerregels Hoofdstuk 2 Artikel 6 t/m 9 Werkboek 6 Dordtse Leerregels hoofdstuk 2 artikel 6 t/m 9 Boven artikel 6 t/m 9 schrijven we : ongeloof en geloof Over ongeloof en geloof is veel te leren.

Nadere informatie

Liturgie. PGA wijkgemeente. Arnhem Zuid

Liturgie. PGA wijkgemeente. Arnhem Zuid Liturgie PGA wijkgemeente Arnhem Zuid Vierplaats De Kandelaar mei 2015 APOSTOLISCHE GELOOFSBELIJDENIS Ik geloof in God, de Vader, de Almachtige, Schepper des hemels en der aarde. En in Jezus Christus,

Nadere informatie

PASEN. 31 maart 2013 Protestantse Gemeente Edam. Grote Kerk. Thema: Houd me (niet) vast

PASEN. 31 maart 2013 Protestantse Gemeente Edam. Grote Kerk. Thema: Houd me (niet) vast PASEN 31 maart 2013 Protestantse Gemeente Edam Grote Kerk Thema: Houd me (niet) vast Voorganger ds. Juup van Werkhoven-Romeijn Organist Frans Koning m.m.v. Projectkoor o.l.v. Frans Koning Gerro de Boer,

Nadere informatie

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus

Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Gezinsdienst Liturgie Welkom en mededelingen Voorzang: - Gezang 132 - Opwekking 461 - Gezang 146 Stil gebed Votum / groet Zingen:

Nadere informatie

CURSUSMAP 1 (NBG) Discipelen van Jezus. Leren leven in de kracht van Jezus. Dr. Bob Gordon Kees de Vlieger. Een Kerygma cursus

CURSUSMAP 1 (NBG) Discipelen van Jezus. Leren leven in de kracht van Jezus. Dr. Bob Gordon Kees de Vlieger. Een Kerygma cursus CURSUSMAP 1 (NBG) Discipelen van Jezus Leren leven in de kracht van Jezus Dr. Bob Gordon Kees de Vlieger Een Kerygma cursus Copyright Stichting Kerygma Nederland Baron van Nagellstraat 9a 3781 AP Voorthuizen

Nadere informatie

Ps.103:1,2, 17 en 18 Houten 23 november 2008

Ps.103:1,2, 17 en 18 Houten 23 november 2008 Ps.103:1,2, 17 en 18 Houten 23 november 2008 We vieren vanmorgen een prachtig feest. Kees van Leeuwen heeft belijdenis van zijn geloof afgelegd en hield samen met Mirjam hun drie kinderen ten doop. Johannes

Nadere informatie

Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38

Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38 Ontmoetingskerk, Laren NH 6 december 2015 Lucas 1, 26-38 Als je de Bijbel goed leest merk je dat elk verhaal over jou en mij gaat. Over onze werkelijkheid, over wat wij dagelijks zien en meemaken. De theoloog

Nadere informatie

DIENST VAN DE VOORBEREIDING

DIENST VAN DE VOORBEREIDING Eredienst in de Morgensterkerk 15 juli 2012 Dienst van Schrift en Tafel Muziek bij binnenkomst DIENST VAN DE VOORBEREIDING Welkom door de ouderling Stilte (gemeente gaat staan) Bemoediging en drempelgebed

Nadere informatie

ORDE VAN DIENST VOOR DE OPNAME VAN EEN KIND IN DE VOLLEDIGE GEMEENSCHAP VAN DE KATHOLIEKE KERK

ORDE VAN DIENST VOOR DE OPNAME VAN EEN KIND IN DE VOLLEDIGE GEMEENSCHAP VAN DE KATHOLIEKE KERK 1 ORDE VAN DIENST VOOR DE OPNAME VAN EEN KIND IN DE VOLLEDIGE GEMEENSCHAP VAN DE KATHOLIEKE KERK I. Orde van dienst bij de opname tijdens de eucharistieviering (in voorbereiding van de eerste communie)

Nadere informatie

STRIJD OM JE IDENTITEIT

STRIJD OM JE IDENTITEIT STRIJD OM JE IDENTITEIT BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 11 3 4 INLEIDING We zijn snel geneigd om onze identiteit te halen uit

Nadere informatie

LES 6. Nu zie je Hem wel, nu zie je Hem niet.

LES 6. Nu zie je Hem wel, nu zie je Hem niet. LES Nu zie je Hem wel, Sabbat Doe Lees Lukas 4. 40 nu zie je Hem niet. Heb je weleens een moment gehad dat je het gevoel had dat God heel dicht bij je was? Misschien door een liedje, een bijbelvers, een

Nadere informatie

Matteüs 5: 13-16 Preek: Wees wat je bent Bijzonderheid: Uitzwaaidienst World Servants

Matteüs 5: 13-16 Preek: Wees wat je bent Bijzonderheid: Uitzwaaidienst World Servants Matteüs 5: 13-16 Preek: Wees wat je bent Bijzonderheid: Uitzwaaidienst World Servants Liturgie: Lied voor de dienst: EL 217: 1,2,3: Samen in de naam van Jezus Welkom Intochtslied: Psalm 98: 3,4 Stil gebed

Nadere informatie

Zondagsbrief voor zondag 23 december 2012. Hartelijk welkom in deze dienst in de Dorpskerk.

Zondagsbrief voor zondag 23 december 2012. Hartelijk welkom in deze dienst in de Dorpskerk. Zondagsbrief voor zondag 23 december 2012 Hartelijk welkom in deze dienst in de Dorpskerk. Bij de dienst Vanmorgen vertelt het evangelie van Lucas over de ontmoeting vol Geestdrift tussen twee vrouwen:

Nadere informatie

Johannes 3,3-8 - Zoek elkaars hart, zoek echt geestelijk leven

Johannes 3,3-8 - Zoek elkaars hart, zoek echt geestelijk leven Johannes 3,3-8 - Zoek elkaars hart, zoek echt geestelijk leven Liturgie Voorzang Gez 121,1.2.3 Stil gebed Votum / groet Zingen Gez 121,4.7.9 Wet Zingen: Ps 96,1.4 Gebed Schriftlezing: - Joh 2,23-3,21 -

Nadere informatie

Hé, man Goedemorgen. Ja, goedemorgen. Ik hoorde jullie praten, met al dat broeder en zuster gedoe. Hou op,

Hé, man Goedemorgen. Ja, goedemorgen. Ik hoorde jullie praten, met al dat broeder en zuster gedoe. Hou op, Het team Hé, broeder, Kan ik je even spreken? Ja, wacht even, oké, oké, ja, zeg het maar. Nou, ja, het zit eigenlijk zo: je hebt mij heel erg pijn gedaan. O? Ja. Ik heb één van je oude toespraken beluisterd.

Nadere informatie

Gemeente van onze Here Jezus Christus, broeders en zusters, jongens en meisjes,

Gemeente van onze Here Jezus Christus, broeders en zusters, jongens en meisjes, Het Kerstpakket Liturgiesuggesties: Gezang 124: 1-5; Gezang 145: 1-3 Gezang 146: 1, 2, 4 en 6 Gezang 26: 1, 3 en 4 Jesaja 8:23-9:6 Zingende Gezegend 135: 1 en 2 Johannes 3:16-21 Gezang 160: 1 en 2 Na verkondiging:

Nadere informatie

Opwekking 346: Opwekking 167:

Opwekking 346: Opwekking 167: Opwekking 346: Maak ons tot een stralend licht een stralend licht Tot de wereld ziet wie haar het leven geeft. Laat het schijnen door ons heen. Maak ons tot een woord van hoop een levend woord dat U verlossing

Nadere informatie

Wat is op deze vragen jullie antwoord? (antwoord)

Wat is op deze vragen jullie antwoord? (antwoord) Inleiding De kerkenraad heeft u tot twee keer toe bekend gemaakt dat een aantal broers benoemd is tot ouderling en diaken van onze gemeente. Het zijn (namen). Daarmee is ook ruimte gegeven om eventueel

Nadere informatie

1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God?

1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God? 1 Korintiërs 2 - Help, ik twijfel! Waar vind ik God? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende

Nadere informatie

Orde van dienst voor de gemeentezondag. Thema: (Toekomst)-dromen. zondag 3 april 2016 om 9.30 uur. Gereformeerde Kerk Nieuwe Pekela

Orde van dienst voor de gemeentezondag. Thema: (Toekomst)-dromen. zondag 3 april 2016 om 9.30 uur. Gereformeerde Kerk Nieuwe Pekela Orde van dienst voor de gemeentezondag Thema: (Toekomst)-dromen -2- welkom en mededelingen intocht: lied 81 : 1, 2 en 4 zondag 3 april 2016 om 9.30 uur Laat de harpen slaan, klinken de trompetten. Vier

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 47 (30-11)

De Bijbel open 2013 47 (30-11) 1 De Bijbel open 2013 47 (30-11) Zie, hij bidt. Dat lezen we in Hand. 9 over Paulus. Zie hij bidt., het wordt verteld na zijn bekering op de weg naar Damascus. En het wordt gezegd alsof het iets heel bijzonders

Nadere informatie

Welkom in de Menorah. Voorganger Ouderling v. dienst Lectrice Organist. : ds. J. Hiemstra : dhr. H. Meijer : mw. S. Dorsman : dhr. R.A.

Welkom in de Menorah. Voorganger Ouderling v. dienst Lectrice Organist. : ds. J. Hiemstra : dhr. H. Meijer : mw. S. Dorsman : dhr. R.A. Welkom in de Menorah Voorganger Ouderling v. dienst Lectrice Organist : ds. J. Hiemstra : dhr. H. Meijer : mw. S. Dorsman : dhr. R.A. Ferwerda Lied voor de dienst: Lied 849 vers 1a, 2 en 3. Lied voor de

Nadere informatie

40-dagendagboek. Discipelen van Jezus. Leren leven in de kracht van Jezus. Kees de Vlieger. Een Kerygma studie

40-dagendagboek. Discipelen van Jezus. Leren leven in de kracht van Jezus. Kees de Vlieger. Een Kerygma studie 40-dagendagboek Discipelen van Jezus Leren leven in de kracht van Jezus Kees de Vlieger Een Kerygma studie Copyright Stichting Kerygma Nederland Kerkstraat 24-3 3781 GB Voorthuizen Tel. 0342-475048 E-mail:

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan welkom juni in de open deur dienst 19 2016 Thema: Verlangen naar God n.a.v. Psalm 42 voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan organist: Christian Boogaard Welkom en

Nadere informatie

Dit boekje wordt u aangeboden door. de Protestantse gemeente te Menaam

Dit boekje wordt u aangeboden door. de Protestantse gemeente te Menaam 1 Dit boekje wordt u aangeboden door de Protestantse gemeente te Menaam Het is bedoeld om onderwerpen te behandelen die te maken hebben met het dopen en de doopdienst. Daarnaast is geprobeerd enige vragen

Nadere informatie

handleiding 18.2 DE PREEK

handleiding 18.2 DE PREEK handleiding 18.2 DE PREEK leerdoel wat je gaat behandelen bijbelstudie Rom. 10:8,14-21 lesstof Een belangrijk onderdeel van de dienst Een kerkdienst bestaat uit meer dan een preek, het geheel van de eredienst

Nadere informatie

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet.

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet. 5 e zondag van Pasen - Een woning met vele kamers Bij Johannes 14 : 1-14 Hoe dorsten wij te weten wie Gij zijt. Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen

Nadere informatie

Liturgie voor de middagdienst van 10 januari 2016, Zwijndrecht

Liturgie voor de middagdienst van 10 januari 2016, Zwijndrecht Liturgie voor de middagdienst van 10 januari 2016, Zwijndrecht Votum en zegengroet Zingen: Psalm 21: 1, 2 en 3 Gebed Lezen: Lucas 24: 13-53 Zingen: Gezang 98: 1-3 Tekst: Zondag 17 HC Preek Thema: Opstanding:

Nadere informatie

Zondagmorgen 6 september

Zondagmorgen 6 september 12 e zondag van de zomer, kleur wit, viering HA Voorganger: Ds. J.E. Schelling Organist: Dhr. André de Jager Ouderling van dienst: Gerard de Haan Kosters: Dick en Marry de Jong Geluid studio: Alfred den

Nadere informatie

Voor onze broers en zussen met een verstandelijke beperking.

Voor onze broers en zussen met een verstandelijke beperking. Hoe je hier mee om wilt gaan? Zou het in de vorm van een aantal lessen doen Uit het verhaal kun je zelf vragen bedenken voor een bespreking met de catechisanten. Zie dit als een aanzetje Ben ik iets vergeten

Nadere informatie

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij:

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij: 2 Papa Mama Peter Meter.... Pastoor Reneerkens De volgende mensen zijn er ook bij: 3 BEGROETING EN WELKOMSTWOORD Alles went, zeggen we wel eens, zelfs het wonder wat altijd weer opnieuw gebeurt, wordt

Nadere informatie

Cursussen 2015-2016. Inschrijven. winterwerk 2015-2016. Waarom mee doen? Moet ik lid van de Hervormde gemeente Garderen zijn om mee te mogen doen?

Cursussen 2015-2016. Inschrijven. winterwerk 2015-2016. Waarom mee doen? Moet ik lid van de Hervormde gemeente Garderen zijn om mee te mogen doen? Pagina 1 winterwerk 2015-2016 winterwerk 2015-2016 Waarom mee doen? Paulus schreef in de brief aan de Romeinen: Alles wat vroeger is geschreven, is geschreven om ons te onderwijzen, opdat wij door te volharden

Nadere informatie

Lezen : Romeinen 8 : 31-39 Tekst : Psalm 103. Psalm 146 : 3, 5 en 8 Opwekking 60 Lied 90 : 3, 4 en 6 Lied 460 : 1, 2 en 3 NLB 103e

Lezen : Romeinen 8 : 31-39 Tekst : Psalm 103. Psalm 146 : 3, 5 en 8 Opwekking 60 Lied 90 : 3, 4 en 6 Lied 460 : 1, 2 en 3 NLB 103e Lezen : Romeinen 8 : 31-39 Tekst : Psalm 103 Psalm 146 : 3, 5 en 8 Opwekking 60 Lied 90 : 3, 4 en 6 Lied 460 : 1, 2 en 3 NLB 103e de kerk winterklaar Betekent.. - deur linksvoor blijft dicht - deur bij

Nadere informatie

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW Nieuwe geboorte in het koninkrijk les 1 DEEL 3 FOLLOW DE GEBOORTE Leven begint met een man en vrouw die elkaar liefhebben. Diep in het binnenste van de buik van de moeder ontstaat nieuw leven. Het duurt

Nadere informatie

Maak me niet arm, maar ook niet rijk. Voed mij met het brood mij toebedeeld.

Maak me niet arm, maar ook niet rijk. Voed mij met het brood mij toebedeeld. 1 Preek biddag 2008 (12 maart), ds. C.A. van der Graaf Schriftlezing: Spreuken 30: 8b/ Lukas 11:1-4 Maak me niet arm, maar ook niet rijk. Voed mij met het brood mij toebedeeld. Een les in het bidden, van

Nadere informatie

Met open handen 1 e zondag in de veertig dagen tijd Bij Genesis 9 : 8-17 en Marcus 1 : 12 15

Met open handen 1 e zondag in de veertig dagen tijd Bij Genesis 9 : 8-17 en Marcus 1 : 12 15 Met open handen 1 e zondag in de veertig dagen tijd Bij Genesis 9 : 8-17 en Marcus 1 : 12 15 Na de verkondiging een moment van stilte, Daarna zingen we lied 91a Woensdag is de veertig dagen tijd begonnen.

Nadere informatie

Alpha Cursus IGGDS DE HOEKSTEN Woensdag 22 april 2015 Restaurant Algorfa Bijeenkomst 12 Waarom en hoe zou ik het anderen vertellen?

Alpha Cursus IGGDS DE HOEKSTEN Woensdag 22 april 2015 Restaurant Algorfa Bijeenkomst 12 Waarom en hoe zou ik het anderen vertellen? Alpha Cursus IGGDS DE HOEKSTEN Woensdag 22 april 2015 Restaurant Algorfa Bijeenkomst 12 Waarom en hoe zou ik het anderen vertellen? Inleiding Paul van der Laan 1. IJsbreker: GOED NIEUWS VERSPREIDT ZICH

Nadere informatie

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde Gemeente van Christus Het is bijna niet te bevatten: vorig week zondag, om deze tijd, stond ik bij het

Nadere informatie

Eredienst 24 januari 2010 Voorganger: Ds. M. Oostenbrink. Lezingen: Marcus 1:16-20. Romeinen 8:27-30, 11:27-32. Gemeente van onze Heer Jezus Christus

Eredienst 24 januari 2010 Voorganger: Ds. M. Oostenbrink. Lezingen: Marcus 1:16-20. Romeinen 8:27-30, 11:27-32. Gemeente van onze Heer Jezus Christus Eredienst 24 januari 2010 Voorganger: Ds. M. Oostenbrink Lezingen: Marcus 1:16-20 Romeinen 8:27-30, 11:27-32 Gemeente van onze Heer Jezus Christus Je wordt geroepen. Het meest eenvoudige wanneer je dat

Nadere informatie

Apostolische rondzendbrief

Apostolische rondzendbrief oktober 9, 2011 Jaargang 1, nummer 1 Lieve mensen, Zo bent u een voorbeeld voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje geworden. Wij zijn nu al weer een tijdje hier in het zuiden van Griekenland, in de

Nadere informatie

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I Preek Gemeente van Christus, De mooiste dingen in het leven kun je niet als erfernis wegschenken Let er maar eens op. De belangrijkste dingen zijn geen erfstuk. Zeker, je kunt mooie spulletjes erven. Of

Nadere informatie