'14 VROUWEN EN MANNEN TEN OORLOG '18 VRAGEN BIJ HET BEZOEK AAN DE TENTOONSTELLING

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "'14 VROUWEN EN MANNEN TEN OORLOG '18 VRAGEN BIJ HET BEZOEK AAN DE TENTOONSTELLING"

Transcriptie

1 '14 '18 VROUWEN EN MANNEN TEN OORLOG VRAGEN BIJ HET BEZOEK AAN DE TENTOONSTELLING 1

2 Handleiding bij het bezoek aan de tentoonstelling U kunt met de onderstaande handleiding aan de leerlingen uitleggen hoe ze de tentoonstelling zullen bezoeken. Leg van bij het begin de nadruk op het groepswerk en op de persoonlijke reflectie. Beide werkvormen zijn noodzakelijk voor de leerlingen zodat ze een goed debat kunnen voeren na het bezoek. 1. Verdeel de klas in vier groepen van ongeveer evenveel leerlingen. Het best is de leerlingen niet zelf te laten kiezen met wie ze samenwerken: de ervaring leert dat verschillende karakters een grotere rijkdom geeft in het resultaat. 2. Elke groep begint bij een ander thema: groep 1 start bij Ten oorlog, groep 2 bij onmetelijk geweld, enz. Zo vermijdt u opstoppingen bij het begin van de tentoonstelling. 3. Om alle leerlingen de volledige tentoonstelling te laten ervaren, krijgt elke groep 6 fiches. De eerste fiche gaat over de rode draad die deze groep in de loop van de tentoonstelling in de gaten moet houden. De 5 andere fiches bevatten vragen die overeenkomen met de vijf grote thema s van de tentoonstelling: Thema 1: Ten Oorlog Thema 2: Onmetelijk geweld Thema 3: totale oorlog Thema 4: intimiteit Thema 5: na de oorlog Elke groep moet dus vragen oplossen over de vijf thema s (één thema per fiche) 4. Om het verder denken te stimuleren vindt u hierbij enkele ideeën om een debat te houden met u leerlingen. 2

3 groep 1 Rode draad Welke rollen waren toen toegewezen aan mannen? Aan Vrouwen? Zou dit nu ook zo zijn als het nu oorlog was? 3

4 Groep 1 Thema 1 Ten oorlog Thema 2 Onmetelijk geweld Mannen mobiliseren - Bekijk de verschillende beelden op het paneel. Zoek drie woorden om de beelden en de emoties die ze uitdrukken te beschrijven. Mannen moeten vechten & Mannen naar de oorlog sturen - Waarom was de propaganda in Groot-Brittannië zo sterk ontwikkeld? - De Britse propaganda speelde vaak in op schuldgevoelens. Beschrijf twee voorbeelden die jou in dat opzicht sterk treffen. Waarom heb je deze affiches gekozen? Vrouwelijk patriottisme - Hoe reageerden vrouwen op de mobilisatie van de mannen? Geef twee voorbeelden. Geweld tegen burgers & Verkrachting Ook de burgerbevolking werd getroffen door allerlei soorten geweld. Sommige vormen van geweld raakten vooral mannen of vooral vrouwen, andere raakten iedereen. - Verbind de categorieën in de eerste kolom met minstens één vorm van geweld uit de tweede kolom: vooral mannen vooral vrouwen mannen, vrouwen en kinderen Gijzelnemingen Verkrachting Honger Opeisingen Gebrek aan medicatie Executies Dwangarbeid Gevangenschap Deportaties Beperkingen in de bewegingsvrijheid Vernieling van woningen - Waren deze vormen van geweld eigen aan de Eerste Wereldoorlog? Of vind je in de lijst hierboven voorbeelden die vandaag nog voorkomen in gewapende conflicten? Het vijandbeeld versterken De propaganda bracht vooral vrouwen en kinderen in beeld als slachtoffers van geweld. - Klopt dit beeld met de werkelijkheid? Vinden jullie wel / geen vormen van geweld ten opzichte van mannelijke burgers? 4

5 Groep 1 Thema 3 Een totale oorlog Thema 4 Intimiteit Mannen vervangen & De landbouw - Waarom sprak men in Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland over vervangarbeidsters? - Geef 5 beroepen die vervangarbeidsters uitoefenden. - Hoe denk je dat het vandaag zit met de man-vrouwverhouding in deze beroepen? In de meeste: zijn er vandaag evenveel vrouwen als mannen. werken er vandaag meer mannen. werken er vandaag meer vrouwen. Werkloosheid - Je vindt geen beeld van vervangarbeid uit België. Hoe zou dat komen? Boekje Applaus en kritiek Werden de vervangarbeidsters altijd positief afgebeeld? Zoek: - Een voorbeeld waar ze applaus krijgen. - Een voorbeeld waar ze kritiek krijgen. Mannen onder elkaar De mannen aan het front moesten niet de hele tijd vechten. Tussen de gevechten door waren er lange periodes van wachten. - Hoe brachten de soldaten die tijd door? Haal drie voorbeelden uit het paneel. - Kies een afbeelding die je treft en leg uit waarom. Prostitutie & De goede zeden van vrouwen bewaken Veel koppels raakten gescheiden door de oorlog. - Wat mochten de soldaten op seksueel vlak? En hun echtgenotes thuis? - Wat denk je van dit verschil? Thema 5 Na de oorlog Het weerzien - De terugkeer was niet altijd gelukkig. Geef 3 redenen waarom de terugkeer problemen kon geven. Politieke rechten - Hoe maakte de Belgische feministe Léonie La Fontaine van de oorlogsperiode een argument om vrouwen stemrecht te geven? - Werd haar eis ingewilligd? Wie kreeg stemrecht, op welk politiek niveau? 5

6 groep 2 Rode draad Denken jullie dat de oorlog nieuwe kansen gegeven heeft aan de mannen en vrouwen, op beroepsvlak? Heeft de oorlog de vrouwenemancipaties ondersteund of heeft het de mannelijke viriliteit eerder in de verf gezet? 6

7 Groep 2 Thema 1 Ten oorlog Thema 3 Een totale oorlog Mannen mobiliseren - Nam de mobilisatie in alle landen dezelfde proporties aan? Staaf je antwoord met behulp van de cijfers. - Wat was de leeftijdsklasse van de gemobiliseerde mannen? Schaarste en werkloosheid - Geef twee gevolgen van de mobilisatie van de mannen op economisch en op familiaal vlak. Thema 2 Onmetelijk geweld Mannen buiten strijd - De soldaten werden geconfronteerd met zwaar oorlogsgeweld en moeilijke levensomstandigheden. Kruis in de lijst aan wat je hiervan op het paneel terugvindt. Er zijn meerdere keuzes mogelijk. Honger Lichamelijke verwondingen Eenzaamheid en gemis Mentale problemen Dwangarbeid Ongedierte (vlooien, ratten ) Gevangenschap Ziekte De wapenindustrie - Met welke boodschap probeerden de Britse en Duitse affiches vrouwen aan te trekken voor de wapenindustrie? Wapens maken is ideaal vrouwenwerk. Door wapens te maken, helpen de vrouwen hun mannen aan het front. - Hoe was het personeelsbestand in de wapenindustrie opgebouwd? Er werkten in meerderheid vrouwen. Er werkten in meerderheid mannen. Boekje Applaus en kritiek - Werden de arbeidsters in de wapenindustrie altijd positief afgebeeld? Zoek een kritiek. Moederschap en huishouden - Kijk naar de postkaarten en affiches op dit paneel. Wat werd er nog van vrouwen verwacht van vrouwen tijdens de oorlog? Geef twee voorbeelden. - Verklaar het beeld Les deux devoirs ( Een dubbele plicht ): wat zijn de twee plichten van de vrouw in oorlogstijd? - Leg uit hoe dit kon wegen op de terugkeer van de mannen naar het gewone leven: Pacifisme & Gewetensbezwaarden - Veroorzaakte het oorlogsgeweld aan het front een massale weigering om oorlog te voeren? ja nee 7

8 Groep 2 Thema 4 Intimiteit Contact houden: post aan het front & Brieven van thuis & vitrine De scheiding van thuis viel de mannen erg zwaar. - Welke rol speelden brieven en post? - Welke omvang nam de post aan? (vermeld een cijfer) - Zoek in de brieven naar een passage die je raakt en noteer ze. Licht je keuze toe. Vrouwen, de grote afwezigen & Vrouwen in een mannenwereld - Kies een afbeelding die de eenzaamheid en het gemis treffend in beeld brengt. - Ontmoetten de soldaten soms vrouwen? Geef drie voorbeelden. Thema 5 Na de oorlog De officiële oorlogsherdenking Na de oorlog hielden monumenten en ceremonies de herinnering aan de Groote Oorlog levend gehouden. De gesneuvelde soldaten en oud-strijders stonden centraal in die herdenkingen. - Wie uit het lijstje hieronder komt ook terug in het paneel? Er zijn meerdere keuzes mogelijk. Krijgsgevangen soldaat Verpleegster Munitiearbeider (man of vrouw) Burgerslachtoffer (man) Burgerslachtoffer (vrouw) Burgerslachtoffer (kind) Vervangarbeidster - Is dit representatief voor wat zich tijdens de oorlog allemaal heeft afgespeeld? Welke andere actoren uit de lijst zouden ook herdacht kunnen worden? Mannen terug aan het werk & Vrouwen aan de haard - Wat gebeurde er toen de soldaten terugkeerden naar het burgerleven? Ze waren werkloos want vrouwen hadden hun job ingenomen. Veel vrouwen werden ontslagen zodat de teruggekeerde soldaten weer aan het werk konden. Er was zoveel werk dat ook kinderen moesten werken. - Wat verwachtte men van de vrouwen? Kies een beeld dat je antwoord illustreert. 8

9 groep 3 Rode draad Maak het onderscheid tussen hetgeen propaganda is en wat niet. Wat was het nut van die propaganda? Is er nu in oorlogsgebied ook nog propaganda? 9

10 Groep 3 Thema 1 Ten oorlog Mannen moeten vechten & Mannen naar de oorlog sturen - Wat is het doel van de affiches? - Welke rollen werden opgelegd aan de mannen, vrouwen en kinderen? Wat vind je hiervan? Vitrine Kinderen mobiliseren - Geef twee middelen waarmee de propaganda kinderen aanspreekt. - Welke rolmodellen werden voorgespiegeld aan meisjes? En welke aan jongens? - Vind je diezelfde rolmodellen terug in hedendaags speelgoed? Thema 2 Onmetelijk geweld Het front: een plaats van ontmenselijking - De soldaten werden geconfronteerd met zwaar oorlogsgeweld. Kijk naar de cijfers van het aantal slachtoffers en duid hieronder aan welke correct zijn. Er zijn meerdere keuzes mogelijk. Mannen moeten vechten - De affiches die je hier ziet, tonen dit geweld niet. Waarom volgens jou? Pacifisten in de minderheid - Voor de oorlog stelden veel feministen zich pacifistisch op. Tijdens de oorlog bleef een kleine groep van hen zich actief inzetten voor vrede. - Welke link legden ze tussen vrouwen en vrede? Thema 3 Een totale oorlog Zorg voor de gewonden - Was de zorg voor de gewonden een taak die door mannen of door vrouwen werd opgenomen? alleen door vrouwen alleen door mannen door mannen en vrouwen Vergelijk de postkaarten met het citaat van verpleegster Marie Borden. - De postkaarten tonen: Duitsland doden/vermisten gewonden België doden gewonden Groot-Brittannië doden/vermisten gewonden Frankrijk gevangenen gewonden - Het citaat getuigt over: - Komt het beeld op de postkaarten overeen met de werkelijkheid? Ja Nee In het leger - Noem 4 functies waarin we vrouwen terugvinden in het leger. - Welke verbaast je het minst? Welke het meest? Waarom? 10

11 Groep 3 Applaus en kritiek - Werden de vrouwen in dienst van het leger altijd positief afgebeeld? Zoek een kritiek. Thema 4 Intimiteit Post aan het front & Brieven van thuis & vitrine Voor de achtergebleven familieleden was de scheiding vaak zwaar om dragen. - Waarom was post zo belangrijk voor soldaten aan het front? - En voor de familie thuis? - Noem twee onderwerpen waarover familieleden in hun brieven schreven. Haal voor elk ervan een voorbeeld uit de brieven. Verlof - Wat is een verlof? - Hoe vaak kregen de manschappen verlof? elk weekend tijdens de schoolvakanties zelden Thema 5 Na de oorlog Mannen terug aan het werk & Vrouwen aan de haard Welke ideaalbeelden werden na de oorlog gepromoot: - voor mannen? - voor vrouwen? - Zoek op de panelen een beeld dat dit ideaal illustreert. Vrouwen op de arbeidsmarkt - Kruis aan welke stellingen juist zijn. Er zijn meerdere keuzes zijn mogelijk. Na de oorlog... werden alle verpleegsters ontslagen. verloren de vervangarbeidsters hun werk, maar vonden vrouwen wel hun weg naar een aantal nieuwe beroepen. werd het onderwijs voor meisjes uitgebreid. deed een groeiend aantal mannen en vrouwen kantoorwerk. werkten er in de fabrieken alleen nog mannen. - Welk beroep konden vrouwen in België na de Eerste Wereldoorlog voor het eerst uitoefenen? 11

12 groep 4 Rode draad Wat was volgens jullie het verschil met bezet België en de rest van Europa? Heeft dat een invloed gehad op hoe men naar de mannen en vrouwen keek? 12

13 Groep 4 Thema 1 Ten oorlog Thema 3 Een totale oorlog Vrouwelijk patriottisme - Vechten aan het front was niet de enige manier om de oorlogsinspanning van je land te steunen. Geef twee voorbeelden van andere manieren om de oorlog te steunen. Mannen mobiliseren & Mannen die niet vechten - Welk percentage van de mannen tussen 17 en 50 jaar werd in Frankrijk niet opgeroepen voor het leger? En in Groot-Brittannië? - Werden deze mannen positief en/of negatief bekeken? Geef twee voorbeelden. - Wat denk jij hiervan? Overleven in bezet België & Werkloosheid Wat waren de gevolgen van de oorlog in bezet België? - Op de arbeidsmarkt: - Voor de gezinnen: - Zoek twee beelden die je antwoord illustreren. - Verklaar de karikatuur Le mari chômeur est devenu fille à tout faire ( De werkloze man is meisje voor alle werk geworden ). Hoe wordt de man afgebeeld? En de vrouw? Wat is de boodschap? Weerstand tegen de bezetter - Geef twee voorbeelden van verzet tegen de Duitse bezetting. Thema 2 Onmetelijk geweld Thema 4 Intimiteit Verkrachting & Het vijandbeeld versterken - Hoe werd Duitsland voorgesteld? Er zijn meerdere keuzes mogelijk. Een wild beest Een slachtoffer Een dappere soldaat Een verkrachter Een eerbaar man - Waarom verspreidde de propaganda dit soort beelden? Gewetensbezwaarden Lees de brief van meisjesscouts aan een gewetensbezwaarde. - Welke boodschap willen ze overbrengen? - Zoek op het paneel een afbeelding die overeenkomt met deze boodschap. Vitrine met brieven Zoek in de brieven twee zinnen die volgende gevoelens tot uitdrukking brengen (kies één of twee emoties) - eenzaamheid of verveling: - liefde voor de partner: - angst voor de gevechten: - het verdriet zijn kind(eren) niet meer te zien: 13

14 Groep 4 Oorlogsmeters - Waarom kwam het systeem van oorlogsmeters tot stand? De legerleiding ontving veel vragen van vrouwen die met een soldaat wilden corresponderen. Soldaten die geen brieven kregen (want afkomstig uit de bezette gebieden, of zonder familie) verlangden er erg naar om hun isolement te doorbreken. Er waren niet meer genoeg mannen thuis en vrouwen zochten per brief een partner. De oorlog herinneren en vitrine - Rond welke actoren uit de Eerste Wereldoorlog was er nadien een sterke cultuur van herinnering (in de populaire cultuur, op school...)? - Waarom werden deze contacten tussen soldaten en oorlogsmeters soms als immoreel gezien? Thema 5 Na de oorlog Politieke rechten Vrouwen hadden op allerlei manieren bijgedragen aan de oorlogsinspanning en nieuwe verantwoordelijkheden opgenomen. Welke gevolgen had dit op politiek vlak? - Duid aan wat juist is: Na de oorlog verwierven vrouwen overal dezelfde politieke rechten als mannen. In België kregen mannen algemeen enkelvoudig stemrecht in 1919, voor vrouwen kwam dat er in In Groot-Brittannië konden mannen en vrouwen stemmen sinds Het weerzien - Noteer 3 woorden die aangeven met welke moeilijkheden families na de oorlog hadden af te rekenen. 14

15 Debat / discussie aan het eind van het bezoek 1. In welke opzichten verschilde de situatie in België van die in de andere landen die in de tentoonstelling aan bod kwamen? 2. Welke taken namen vrouwen en mannen op tijdens de oorlog? Welke rol(len) verraste(n) je? Waarom? 3. Welke rol speelde propaganda in de oorlog? 4. Bood de oorlog mannen een gelegenheid om hun dapperheid te tonen, zoals de propaganda suggereerde? 5. Welke impact had de oorlog op het dagelijkse leven van mannen en vrouwen? (gezin, werk ) 6. Denk je dat de oorlog ertoe leidde dat mannen en vrouwen nieuwe politieke rechten verwierven en nieuwe beroepen konden uitoefenen? Leg je antwoord uit. 7. Welke actoren uit de oorlog staan in het collectieve geheugen gegrift? Welke zijn vergeten? 8. Zie je gelijkenissen / verschillen met oorlogen vandaag de dag (vormen van geweld, propaganda, rollen van mannen en vrouwen )? 15

Inhoudstafel. Archief- en Onderzoekscentrum voor vrouwengeschiedenis

Inhoudstafel. Archief- en Onderzoekscentrum voor vrouwengeschiedenis Inhoudstafel Gender@war 1914-1918... de tentoonstelling... 3 Kennismaking met het thema... 4 Publicaties... 7 De tentoonstelling ontlenen... 8 Onderdelen van de tentoonstelling... 8 Prijs... 8 Transport

Nadere informatie

Actualiteit? Beeld je in! Malala

Actualiteit? Beeld je in! Malala Actualiteit? Beeld je in! Malala In dit document vind je de verwerkingsopdrachten bij het bord op Pinterest Actualiteit? Beeld je in! Malala. Op dat bord zie je allemaal beelden. Als je op een beeld tikt

Nadere informatie

2 maart 1945. 2 maart 2016. Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg

2 maart 1945. 2 maart 2016. Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg 2 maart 1945 2 maart 2016 Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg Er kwamen 4 Duitsers bij de Bark. Ze slaan piketten, voor het plaatsen van batterijen veldartillerie. Maar op die dag gingen de verzetsgroepen

Nadere informatie

OPDRACHTEN BIJ DE TENTOONSTELLING TEGEN-STRIJD: DE GROOTE OORLOG IN HET LAND VAN DENDERMONDE

OPDRACHTEN BIJ DE TENTOONSTELLING TEGEN-STRIJD: DE GROOTE OORLOG IN HET LAND VAN DENDERMONDE OPDRACHTEN BIJ DE TENTOONSTELLING TEGEN-STRIJD: DE GROOTE OORLOG IN HET LAND VAN DENDERMONDE INLEIDING Op 17 augustus opende de tentoonstelling Tegen-Strijd, de beleving van de Groote Oorlog in het land

Nadere informatie

Opdracht Tentoonstelling

Opdracht Tentoonstelling Opdracht Tentoonstelling Provincie Utrecht tijdens de Eerste Wereldoorlog Opdrachtblad Inleiding Tijdens de Eerste Wereldoorlog was Nederland neutraal. Hoewel het grote oorlogsgeweld gelukkig Nederland

Nadere informatie

GENDER@WAR 1914-1918: VROUWEN EN MANNEN TEN OORLOG

GENDER@WAR 1914-1918: VROUWEN EN MANNEN TEN OORLOG TENTOONSTELLING GENDER@WAR 1914-1918: VROUWEN EN MANNEN TEN OORLOG 09/09/15 > 03/01/16 BELVUE MUSEUM PERSDOSSIER 1 GENDER@WAR 1914-1918 VROUWEN EN MANNEN TEN OORLOG PERSDOSSIER Een originele, vergelijkende

Nadere informatie

OORLOG IN OVERIJSSEL 2015

OORLOG IN OVERIJSSEL 2015 OORLOG IN OVERIJSSEL 2015 Opdrachten bij de film Naam Groep.. BEZETTING duur: ca. 15 minuten In de film zie je beelden van Hitler. Wie was hij? In welk jaar kwam Hitler aan de macht en welke plannen had

Nadere informatie

Familie. Groep 1. Namen en voornamen van leden van de groep:

Familie. Groep 1. Namen en voornamen van leden van de groep: Familie Groep 1 1. Kijk naar het paneel: Jongens en meisjes een uitgestippeld parcours Wanneer zie je man en vrouw samen op de piramide van de levensloop van de man? En wanneer op de piramide van de levensloop

Nadere informatie

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Arigato opdrachtenblad Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Lesuurpakket Arigato Thema s: oorlogsverleden; mensenrechten; vergeven; herdenken. Verdiepingsopdrachten:

Nadere informatie

14-18 Brussel tijdens de Duitse bezetting. Presentatie van de tentoonstelling

14-18 Brussel tijdens de Duitse bezetting. Presentatie van de tentoonstelling 14-18 Brussel tijdens de Duitse bezetting Presentatie van de tentoonstelling 21.08.2014 03.05.2015 Museum van de Stad Brussel www.museumvandestadbrussel.be De reservisten op 29 juli BRUSSEL TIJDENS DE

Nadere informatie

GITS TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

GITS TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG GITS TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG 31 juli 1914: ten oorlog! Op vrijdag 31 juli 1914 staat Gits in rep en roer: de algemene mobilisatie wordt afgekondigd. Alle jongemannen die in aanmerking komen voor

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau B, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

vrouwen en mannen ten oorlog 1914-1918 Pedagogisch dossier voor leerkrachten

vrouwen en mannen ten oorlog 1914-1918 Pedagogisch dossier voor leerkrachten vrouwen en mannen ten oorlog 1914-1918 Pedagogisch dossier voor leerkrachten AVG-CARHIF, 2015 Courtesy of the Council of the National Army Museum, London. inleiding Dit pedagogisch dossier kwam tot stand

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b Bijlage VMBO-KB 2012 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-12-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een beschrijving van een politieke stroming (rond 1870): Zij

Nadere informatie

WAARDIG LEVEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK

WAARDIG LEVEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK WAARDIG LEVEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK 1. TOELICHTING Tijdens het bezoek aan de Democratiefabriek hebben jullie kunnen vaststellen dat bepaalde elementen essentieel zijn om tot democratie te komen.

Nadere informatie

Geschied- en Heemkundige Kring vzw PEPIJN@LANDEN

Geschied- en Heemkundige Kring vzw PEPIJN@LANDEN Geschied- en Heemkundige Kring vzw PEPIJN@LANDEN Secretariaat/Documentatiecentrum: Bezoekerscentrum Rufferdinge Molenberg 4 3400 Landen Tel. 011 88 34 68 Fax 011 83 27 62 info@ghklanden.be www.ghklanden.be

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis vwo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis vwo 2009 - I Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In de landen die Napoleon veroverde, voerde hij een beleid dat: enerzijds paste binnen het gelijkheidsideaal van de Franse Revolutie

Nadere informatie

Dit boekje is van. Doodgewone Helden

Dit boekje is van. Doodgewone Helden Dit boekje is van Doodgewone Helden Echte helden! Je kent ze misschien wel van tv. Ze kunnen vliegen, ze kunnen mensen redden uit brandende gebouwen en ze vechten tegen slechteriken. Iedereen heeft zo

Nadere informatie

Toespraak 14 mei 2016 Stichting Artilleriemonument Dubbeldam Uitgesproken door de heer drs. A.A.M. Brok, burgemeester van Dordrecht

Toespraak 14 mei 2016 Stichting Artilleriemonument Dubbeldam Uitgesproken door de heer drs. A.A.M. Brok, burgemeester van Dordrecht Toespraak 14 mei 2016 Stichting Artilleriemonument Dubbeldam Uitgesproken door de heer drs. A.A.M. Brok, burgemeester van Dordrecht De burgemeester kan in zijn toespraak afwijken van deze tekst. Geachte

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis vwo 2008-II

Eindexamen geschiedenis vwo 2008-II De koloniale relatie tussen Nederland(ers) en Nederlands-Indië In 1596 bereikte een Nederlandse expeditie onder Cornelis de Houtman Bantam. 2p 1 Leg uit welk verband er bestaat tussen deze expeditie en

Nadere informatie

Gé Gettersz Intro. Opdracht 1 Mystery - Waarom koos Gé Gettersz voor de NSB?

Gé Gettersz Intro. Opdracht 1 Mystery - Waarom koos Gé Gettersz voor de NSB? Gé Gettersz Intro Gé Gettersz is een Limburgse jongeman. Vlak voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog kiest hij voor de NSB. Waarom koos Gé Gettersz voor de NSB? Je gaat zelf het verhaal van Gé Gettersz

Nadere informatie

Dames en heren, jongens en meisjes,

Dames en heren, jongens en meisjes, SPEECH TER GELEGENHEID VAN DE DODENHERDENKING 4 mei 2008 EN DE HERDENKING VAN DE BEVRIJDING OP 5 MEI 2008 Dames en heren, jongens en meisjes, 4 mei, 8 uur, een moment om stil te zijn. twee minuten stilte.

Nadere informatie

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk.

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk. Werkblad 7 Ω Oorlog en crisis Ω Les : De Eerste Wereldoorlog Het begin van de Eerste Wereldoorlog Rond 900 zijn er twee kampen in Europa. Rusland, Frankrijk en Groot- Brittannië aan de ene kant. Oostenrijk-

Nadere informatie

In de stilte van ons herdenken, sprak de herinnering.

In de stilte van ons herdenken, sprak de herinnering. Toespraak burgemeester K. Tigelaar ter gelegenheid van de dodenherdenking op vrijdag 4 mei 2012 Dames en heren, jongens en meisjes, In de stilte van ons herdenken, sprak de herinnering. Herinneringen aan

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 77 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Drie massagraven voor de Nederlandse kust

Drie massagraven voor de Nederlandse kust Nederlandse kust geschiedenis van Learning by Action en Stichting De Noordzee deze les werd mogelijk gemaakt door het Prins Bernard Cultuurfonds Doel Materialen Vak Niveau Duur Werkwijze De leerlingen

Nadere informatie

tauberbach LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING

tauberbach LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING tauberbach LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING Chris Van der Burght!! OPGELET!! Wij gaan er bij Publiekswerking steeds van uit dat er geen vaststaande antwoorden zijn op onderstaande vragen.

Nadere informatie

DILEMMA 14/18, INLEEFSPEL OVER WERELDOORLOG 1 IN JOUW GEMEENTE

DILEMMA 14/18, INLEEFSPEL OVER WERELDOORLOG 1 IN JOUW GEMEENTE DILEMMA 14/18, INLEEFSPEL OVER WERELDOORLOG 1 IN JOUW GEMEENTE 1. TUMULT IS 1.1 ONZE KERNTHEMA S Conflicten hanteren en geweld aanpakken Bevorderen van de culturele dialoog Oorlog en vrede exploreren Citaat

Nadere informatie

Titel Nederlandse troepen in Srebrenica

Titel Nederlandse troepen in Srebrenica Nederlandse troepen in Srebrenica Hoe zorg je voor vrede in moeilijke tijden? Korte lesomschrijving Leerlingen verwerven in deze les informatie over de burgeroorlog in Joegoslavië. Ook onderzoeken ze de

Nadere informatie

Lesidee: Oorlog en verzet

Lesidee: Oorlog en verzet Lesidee: Oorlog en verzet Tussen 1940 en 1945 was Nederland bezet door Duitse troepen. Die waren in de nacht van 9 op 10 mei 1940 in opdracht van Adolf Hitler het land binnengevallen. Het Nederlandse leger

Nadere informatie

IEPERBOOG BELEGERDE STAD

IEPERBOOG BELEGERDE STAD IEPERBOOG BELEGERDE STAD Beste leerling, Dit werkblad heeft als doel je iets langer bij bepaalde zaken in het museum te laten stil staan. Laat dit werkblad je er echter niet van weerhouden alles met de

Nadere informatie

1 Goed, beter best. Zie de handout voor kant-en-klare kaarten, werkbladen en instructiebladen.

1 Goed, beter best. Zie de handout voor kant-en-klare kaarten, werkbladen en instructiebladen. !! Goed, beter, best (Uit: Gender Matters, een publicatie van de Raad van Europa) Samenvatting Deze activiteit illustreert genderstereotypen en de manier waarop de samenleving "vrouwelijke" en "mannelijke"

Nadere informatie

Geschied- en Heemkundige Kring vzw PEPIJN@LANDEN

Geschied- en Heemkundige Kring vzw PEPIJN@LANDEN Geschied- en Heemkundige Kring vzw PEPIJN@LANDEN Secretariaat/Documentatiecentrum: Bezoekerscentrum Rufferdinge Molenberg 4 3400 Landen Tel. 011 88 34 68 Fax 011 83 27 62 info@ghklanden.be www.ghklanden.be

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

4 mei 2014. Dodenherdenking. Wij zijn hier bijeen gekomen om doden te herdenken. Geschaard rondom het oorlogsmonument. Een monument ter herinnering.

4 mei 2014. Dodenherdenking. Wij zijn hier bijeen gekomen om doden te herdenken. Geschaard rondom het oorlogsmonument. Een monument ter herinnering. Hardinxveld-Giessendam, 4 mei 2014 Dodenherdenking Theo Boerman, loco-burgemeester 1: 4 mei 2014. Dodenherdenking. Wij zijn hier bijeen gekomen om doden te herdenken. Geschaard rondom het oorlogsmonument.

Nadere informatie

Actualiteit? Beeld je in! Thee drinken voor Syrië

Actualiteit? Beeld je in! Thee drinken voor Syrië Actualiteit? Beeld je in! Thee drinken voor Syrië Surf naar http://pinterest.com/hannerosius/actualiteit-beeld-je-in-thee-drinken-voor-syri%c3%ab/ en lees de uitleg bij het bord. Je gaat via dit bord meer

Nadere informatie

100 jaar geleden. t Is Oorlog! Een lesmap voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar, door juffrouw Anita en de papa van Anna.

100 jaar geleden. t Is Oorlog! Een lesmap voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar, door juffrouw Anita en de papa van Anna. 100 jaar geleden t Is Oorlog! Een lesmap voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar, door juffrouw Anita en de papa van Anna. t Is oorlog! Binderveld, Kozen, Nieuwerkerken en Wijer 100 jaar geleden is een

Nadere informatie

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht SO 1 Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014 Historisch Overzicht 1. Welke doelstelling had Wilhelm II bij zijn aantreden als Keizer van Duitsland? 2. Welk land behoorde niet tot de Centralen tijdens de Eerste

Nadere informatie

Herdenking vanuit het oogpunt van Japanse Nakomelingen. Aya Ezawa, Universiteit Leiden

Herdenking vanuit het oogpunt van Japanse Nakomelingen. Aya Ezawa, Universiteit Leiden Indië Lezing, 8 maart 2016, Amsterdam Herdenking vanuit het oogpunt van Japanse Nakomelingen Aya Ezawa, Universiteit Leiden Mijn doel in deze lezing is een beeld schetsen van de ervaringen van Japans-Indische

Nadere informatie

Le s b r i e f. Codenaam Coco. Vijftien jaar en bij het verzet

Le s b r i e f. Codenaam Coco. Vijftien jaar en bij het verzet Le s b r i e f Codenaam Coco. Vijftien jaar en bij het verzet Voor je gaat lezen Dit is een lesbrief over het boek Codenaam Coco. Vijftien jaar en bij het verzet, geschreven door Carmen Reid. Hoe ver zou

Nadere informatie

WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede

WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede 2.3.1. Wereldoorlog I INHOUD OEFENBOEK De Eerste Wereldoorlog 02-03 2.3.2. Wereldoorlog II De Tweede Wereldoorlog 04-05 La Vita è Bella 06-07 3.1. Geweldige personen Jezus

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - II

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - II Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In 1792 begon de eerste Coalitieoorlog. 1p 1 Welk politiek doel streefde Oostenrijk met de strijd tegen Frankrijk na? Gebruik

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau A, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

Liefde in Oorlogstijd

Liefde in Oorlogstijd Liefde in Oorlogstijd Dagelijks leven, dagelijkse liefde Tijdens de oorlog werden huwelijken vaak gehaast gesloten. Twee redenen: 1) 2) Paradijs Lees Het Paradijs. Waarom vond Derkjen haar bruiloft een

Nadere informatie

HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG 31 juli 1914: ten oorlog! Het is oorlog! Het brandweerkorps wordt snel samengeroepen voor het gemeentehuis. De brandweermannen moeten de jongens gaan waarschuwen

Nadere informatie

Regionaal Integratiecentrum Foyer, Brussel. Opleiding Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Ontwikkelingsdoelen. Ik voel me zo

Regionaal Integratiecentrum Foyer, Brussel. Opleiding Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Ontwikkelingsdoelen. Ik voel me zo Opleiding Leeftijd Werkvorm Duur Materiaal Ontwikkelingsdoelen Alle opleidingen (les ASV) 12-18 Klasgesprek Individueel werk Duowerk Groepswerk Spel 110 Computer Internet 36 afdekschijfjes Sociaal-emotionele

Nadere informatie

Geachte gasten van de herdenkingsplechtigheid, Het is voor mij een grote eer vandaag tijdens deze. herdenkingsplechtigheid het woord te mogen voeren.

Geachte gasten van de herdenkingsplechtigheid, Het is voor mij een grote eer vandaag tijdens deze. herdenkingsplechtigheid het woord te mogen voeren. Manuscript toespraak 29-04-2013 Mevr. Dr. Eva Högl - lid van de Bondsdag, toespraak t.g.v. de Nederlandse herdenkingsplechtigheid op 4 mei 2013 Geachte heer Snep, Geachte ambassadeur, Geachte gasten van

Nadere informatie

Lastige woorden 3 Blad 1

Lastige woorden 3 Blad 1 Lastige woorden 3 Blad 1 Les 1 Nederland doet niet mee neutraal Als je geen partij kiest. loopgraaf Een gat of geul in de grond waarin je beschermd bent tegen kogels. explosie Een ontploffing. vlammenwerper

Nadere informatie

5-4-2016. Welke gevolgen hebben gewapende conflicten? Inleiding tot het internationaal humanitair recht BTC infocyclus april 2016.

5-4-2016. Welke gevolgen hebben gewapende conflicten? Inleiding tot het internationaal humanitair recht BTC infocyclus april 2016. Inleiding tot het internationaal humanitair recht BTC infocyclus april 2016 Marijke Peys, stafmedewerker humanitair recht marijke.peys@rodekruis.be Brainstorm Welke gevolgen hebben gewapende conflicten?

Nadere informatie

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2017

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2017 Dodenherdenking Beuningen, 4 mei 2017 Zolang de mens bestaat, staat hij zijn naaste ook naar het leven. Het is een vreemde soort paradox: de ene mens kan niet leven zonder de ander terwijl diezelfde mens

Nadere informatie

1red , NOS, Gesprek met de minister-president, Ned.2, uur

1red , NOS, Gesprek met de minister-president, Ned.2, uur 1red18248 29-06-2007, NOS, Gesprek met de minister-president, Ned.2, 22.50 uur MINISTER-PRESIDENT BALKENENDE, NA AFLOOP VAN DE MINISTERRAAD, OVER HET ONDERZOEK NAAR EVENTUELE VERLENGING VAN DE MISSIE IN

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje b Bijlage VMBO-KB 2008 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje Staatsinrichting van Nederland bron 1 Uit een openbare brief van iemand die zich zorgen maakt over de ontwikkelingen

Nadere informatie

Registratie Mondelinge Geschiedenis Het leven van de bevolking tijdens de Tweede Wereldoorlog

Registratie Mondelinge Geschiedenis Het leven van de bevolking tijdens de Tweede Wereldoorlog Registratie Mondelinge Geschiedenis Het leven van de bevolking tijdens de Tweede Wereldoorlog IDENTIFICATIE GEÏNTERVIEWDE PERSOON Algemeen Naam: Adres: Telefoonnummer: E-mail: Bovenstaande gegevens niet

Nadere informatie

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede heb ik meegekregen van mijn vader, die de gastvrijheid van de Duitse bezetter aan den lijve heeft mogen ondervinden. Mijn vader heeft in Scheveningen gezeten,

Nadere informatie

Welke gevolgen hebben gewapende conflicten? Brainstorm. Inleiding tot het internationaal humanitair recht BTC infocyclus februari 2017

Welke gevolgen hebben gewapende conflicten? Brainstorm. Inleiding tot het internationaal humanitair recht BTC infocyclus februari 2017 Brainstorm Inleiding tot het internationaal humanitair recht BTC infocyclus februari 2017 Welke gevolgen hebben gewapende conflicten? Marijke Peys, stafmedewerker humanitair recht marijke.peys@rodekruis.be

Nadere informatie

Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank

Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank Een digitale les over Anne Frank voor vmbo-leerlingen van 13-15 jaar ter bevordering van lezen en schrijven. De digitale les bestaat uit: > Diverse

Nadere informatie

Nieuwsgierig maken / motiveren voor een tijdvak of historisch onderwerp Vragen / hypothesen kunnen formuleren over historische verschijnselen

Nieuwsgierig maken / motiveren voor een tijdvak of historisch onderwerp Vragen / hypothesen kunnen formuleren over historische verschijnselen Werken met afbeeldingen in het examenprogramma geschiedenis havo/vwo OPDRACHTEN EXAMENPROGRAMMA FUNCTIE AFBEELDING 1. De afbeelding als motivator Tien tijdvakken met kenmerkende aspecten Geschiedenis van

Nadere informatie

Het gezicht van de Groote oorlog

Het gezicht van de Groote oorlog Het gezicht van de Groote oorlog Wat was de aanleiding van de Eerste Wereldoorlog? a) machtsuitbreiding b) De moord op de Aartshertog Frans Ferdinand. c) Een wraakactie voor vorige verloren veldslagen.

Nadere informatie

I.4 school historische les - 1ste graad S.O.

I.4 school historische les - 1ste graad S.O. I.4 school historische les - 1ste graad S.O. Inhoud WOI heeft een grote invloed op het dagelijks leven in het bezette Brugge. Ook het schoolgaan wordt er niet eenvoudiger op. Voor de oorlog gingen jongens

Nadere informatie

Mens en natuur in oorlogstijd

Mens en natuur in oorlogstijd 1 Mens en natuur in oorlogstijd Langs bossen en tuinen Hoe wijzigde de Eerste Wereldoorlog het landschap en de relatie tussen de mens en zijn natuurlijke omgeving? 2 Naar de bron Zaterdag 8 januari '16.

Nadere informatie

Werkbladen voortgezet onderwijs. Naam leerling:

Werkbladen voortgezet onderwijs. Naam leerling: Werkbladen voortgezet onderwijs Naam leerling: Inhoud: Uitleg werkbladen Deze werkbladen horen bij de film D-Day, Normandy 1944. Een film die je meeneemt naar een beslissend moment in de geschiedenis:

Nadere informatie

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts'

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' In de conflicten voor de Eerste Wereldoorlog speelden paarden een belangrijke rol. De cavalerie was tot dan het speerpunt van de legers. Maar vanaf 1914

Nadere informatie

Fototentoonstelling WO I

Fototentoonstelling WO I Fototentoonstelling WO I gewone dieren, bijzondere situaties Ook op de kinderboerderij zijn we de herdenking van WO I niet vergeten. Hoe kan het ook anders, bij ons staat deze in het teken van de dieren.

Nadere informatie

Begrijpend en studerend lezen. leerlingmateriaal proefles instructieles

Begrijpend en studerend lezen. leerlingmateriaal proefles instructieles Begrijpend en studerend lezen leerlingmateriaal proefles instructieles 8 BLOK 2 1 LES 1 WAR CHILD Kindsoldaat K Die nacht schrok Moses zich een ongeluk. Ineens hoorde hij overal angstig gegil en geschreeuw.

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 29 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

3. In de inleiding worden verschillende woorden gebruikt om de mate van aandacht van de media weer te geven. Welke woorden zijn dit?

3. In de inleiding worden verschillende woorden gebruikt om de mate van aandacht van de media weer te geven. Welke woorden zijn dit? Tekst lezen en woordenschat 1. Bekijk de buitenkant van de tekst van deze les. a) Wat voor soort tekst is dit (bijvoorbeeld: nieuwsbericht, achtergrondartikel, column)? Waarom denk je dat? b) Waar denk

Nadere informatie

HET DROOMMUSEUM VAN DRE

HET DROOMMUSEUM VAN DRE HET DROOMMUSEUM VAN DRE Beste leerling, Dit werkblad wil je iets langer bij bepaalde zaken in het museum laten stil staan. Dit wil natuurlijk niet zeggen dat je niet mag rondneuzen naar andere objecten,

Nadere informatie

HERDENKING JOODS MONUMENT

HERDENKING JOODS MONUMENT HERDENKING JOODS MONUMENT Op vrijdag 9 maart zullen de leerlingen aanwezig zijn bij de herdenking van het Joods monument op het terrein van voormalig Groot Bronswijk. Tijdens deze herdenking zullen de

Nadere informatie

ETI-KJ. Essenese Trauma Inventaris voor kinderen en jongeren. Cijfer/Naam: Leeftijd: Datum:

ETI-KJ. Essenese Trauma Inventaris voor kinderen en jongeren. Cijfer/Naam: Leeftijd: Datum: Essense Trauma - Inventaris voor kinderen en jongeren (ETI-KJ) Tagay S., Hermans BE., Düllmann S., Senf W. Vertaling: Schlottbohm E., Vrijsen, J. LVR-Klinikum Essen, Universität Duisburg Essen 2007 ETI-KJ

Nadere informatie

1. Toespraak burgemeester Dodenherdenking 4 mei 2017

1. Toespraak burgemeester Dodenherdenking 4 mei 2017 1. Ik zou lang willen leven, om het later alles tòch nog eens te kunnen uitleggen en als me dat niet vergund is, welnu, dan zal een ander het doen en dan zal een ander mijn leven verder leven, daar waar

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Mens en natuur in oorlogstijd

Mens en natuur in oorlogstijd 1 Mens en natuur in oorlogstijd Langs bossen en tuinen Hoe wijzigde de Eerste Wereldoorlog het landschap en de relatie tussen de mens en zijn natuurlijke omgeving? 2 Naar de bron Zaterdag 8 januari '16.

Nadere informatie

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam Leerlingen handout stadswandeling Amsterdam Groep 1: de Surp Hoki Armeens Apostolische kerk Adres: Kromboomsloot 22, Amsterdam Namen leerlingen: In deze handout staat alle informatie die je nodig hebt

Nadere informatie

Toespraak van Anouchka van Miltenburg, Voorzitter van de Tweede Kamer, bij de bijeenkomst van de Stichting Herdenking 15 augustus 1945, op 14 augustus 2015 in de Tweede Kamer We dachten dat we na de capitulatie

Nadere informatie

Schoolproject: IK KIES VOOR VREDE

Schoolproject: IK KIES VOOR VREDE Schoolproject: IK KIES VOOR VREDE Klasproject 6de leerjaar: Wereldoorlog I Anne Van Hemelryck Uitgangspunten: Een duidelijke vredesboodschap voor de kinderen vanuit een verantwoorde herinnering NIET: kinderen

Nadere informatie

Rotemstraat 14, 3545 Halen

Rotemstraat 14, 3545 Halen Rotemstraat 14, 3545 Halen Slag der Zilveren Helmen, 12 augustus 1914 Stel je een groot, sterk leger voor van duizenden Duitsers die optrokken vanuit Sint- Truiden, Borgloon en Hasselt richting Diest en

Nadere informatie

Airborne Museum Hartenstein

Airborne Museum Hartenstein Airborne Museum Hartenstein Opdrachten VMBO Welkom in het Airborne Museum! De villa is het voormalige hoofdkwartier van de Britten en stond in september 1944 midden op het slagveld. In het Museum is van

Nadere informatie

I.5 Nieuwe regels historische les - 3de graad B.O.

I.5 Nieuwe regels historische les - 3de graad B.O. I.5 Nieuwe regels historische les - 3de graad B.O. Inhoud Als hoofdplaats van het Marinegebied is Brugge tijdens WOI strategisch erg belangrijk voor de Duitsers. Onmiddellijk na inname van de stad, op

Nadere informatie

Bloos je van bloot? Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen. Bloot, naakt, privé, persoonlijk, cultuur, grenzen aangeven, respect, meisjes, jongens

Bloos je van bloot? Benodigheden. Lesdoelen. Begrippen. Bloot, naakt, privé, persoonlijk, cultuur, grenzen aangeven, respect, meisjes, jongens Kriebels in je buik Bloos je van bloot? 1 Bloos je van bloot? Groep 6 120 min Begrippen Bloot, naakt, privé, persoonlijk, cultuur, grenzen aangeven, respect, meisjes, jongens Benodigheden Knutselmateriaal

Nadere informatie

"50+ in Europa" Onderzoek naar Gezondheid, Ouder worden en Pensionering in Europa

50+ in Europa Onderzoek naar Gezondheid, Ouder worden en Pensionering in Europa Household- ID Person- ID 2 4 0 4 2 Interview Datum: Interviewer ID: Voornaam Respondent: "50+ in Europa" nderzoek naar Gezondheid, uder worden en Pensionering in Europa 2006 Zelf in te vullen vragenlijst

Nadere informatie

... beroep:... land/geboorteplaats:... leeftijd bij overlijden:...

... beroep:... land/geboorteplaats:... leeftijd bij overlijden:... DE FOTOMUUR Als je het bezoekerscentrum binnenkomt, zie je rechts een rode kubus met allemaal foto s. Op deze foto s staan soldaten die begraven liggen op Lijssenthoek Military Cemetery. In één van de

Nadere informatie

IJZERSLAG IEPER I Vraag : Welk(e) leger(s) nam(en) de verdediging van Ieper eind november 1914 op zich?

IJZERSLAG IEPER I Vraag : Welk(e) leger(s) nam(en) de verdediging van Ieper eind november 1914 op zich? IEPERBOOG ZUID Beste leerling, Dit werkblad heeft als doel je iets langer bij bepaalde zaken in het museum te laten stil staan. Laat dit werkblad je er echter niet van weerhouden alles met de nodige aandacht

Nadere informatie

Een mens met dementie is een persoon met wensen, gevoelens en voorkeuren. En geen dode geest in een nog levend lichaam. Met deze presentatie willen

Een mens met dementie is een persoon met wensen, gevoelens en voorkeuren. En geen dode geest in een nog levend lichaam. Met deze presentatie willen 1 Een mens met dementie is een persoon met wensen, gevoelens en voorkeuren. En geen dode geest in een nog levend lichaam. Met deze presentatie willen we de clichés omtrent dementie bijstellen. Het beeld

Nadere informatie

4 mei 2015. Onderzoek: Nationale dodenherdenking

4 mei 2015. Onderzoek: Nationale dodenherdenking 4 mei 2015 Onderzoek: Nationale dodenherdenking Over het EenVandaag Het EenVandaag bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

Oorlogsbron van de Maand MEI 2017

Oorlogsbron van de Maand MEI 2017 ALGEMEEN Oorlogsbron van de Maand MEI 2017 De Oorlogsbron van de Maand is ontwikkeld om tussendoor of als start van een les uit te voeren. Het is een korte opdracht waarbij leerlingen en wellicht ook uzelf

Nadere informatie

lesmodule 4 sleutel tot verandering: oplossingen lesmodules 1

lesmodule 4 sleutel tot verandering: oplossingen lesmodules 1 lesmodule 4 sleutel tot verandering: oplossingen lesmodules 1 Dit is een initiatief van PROTOS en GREEN, met de steun van de Vlaamse overheid en de Federale overheid. www.protosh2o.org www.greenbelgium.org

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2008 tijdvak 2 woensdag 18 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas)

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Bij deze activiteit wordt een enquête gehouden bij mensen in de omgeving in verband met: het gaan stemmen bij verkiezingen, de deelname van burgers aan

Nadere informatie

De federale herdenking van de honderdste verjaardag van de Eerste Wereldoorlog in België

De federale herdenking van de honderdste verjaardag van de Eerste Wereldoorlog in België PERSDOSSIER De federale herdenking van de honderdste verjaardag van de Eerste Wereldoorlog in België 21 MEI 2013, BRUSSEL www.be14-18.be INLEIDING De Eerste Wereldoorlog, tussen 1914 en 1918, wijzigde

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

BEELDANALYSE IN DE AARDRIJKSKUNDE. Toon Steenssens. Graffiti in Berlijn

BEELDANALYSE IN DE AARDRIJKSKUNDE. Toon Steenssens. Graffiti in Berlijn BEELDANALYSE IN DE AARDRIJKSKUNDE Toon Steenssens Graffiti in Berlijn Keuze van een stad: Tijdens de lesvrije week, na de examenperiode van kerstmis, ben ik samen met mijn gezin op citytrip geweest naar

Nadere informatie

Voordoen (modelen, hardop denken)

Voordoen (modelen, hardop denken) Voordoen (modelen, hardop denken) De tekst hieronder gebruikt u bij opdracht 3. U doet dan op het bord voor hoe u een gedicht schrijft. Hardopdenktekst Zelf vind ik het best erg voor de mensen in Egypte

Nadere informatie

Workshop levensverhalen van Duitse soldaten infobrochure voor leraren

Workshop levensverhalen van Duitse soldaten infobrochure voor leraren Workshop levensverhalen van Duitse soldaten infobrochure voor leraren Deze infobrochure bevat een inhoudelijke beschrijving van de workshop en zijn doelstellingen. Ten tweede vinden begeleidende leraren

Nadere informatie

SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog MO_03 Moeders met lange rokken en schorten. Meisjes en jongens met zwarte kousen, sommige op klompen. Het lijkt gezellig op straat. Geen auto

Nadere informatie

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015 Dodenherdenking Beuningen, 4 mei 2015 Voor het eerst in mijn leven bezocht ik twee weken geleden Auschwitz en Birkenau. Twee plekken in het zuiden van Polen waar de inktzwarte geschiedenis van Europa je

Nadere informatie

Niet Normaal. Hetero s zijn niet normaal, ze zijn gewoon met meer.

Niet Normaal. Hetero s zijn niet normaal, ze zijn gewoon met meer. LEIDRAAD VOOR BEGELEIDERS Niet Normaal Hetero s zijn niet normaal, ze zijn gewoon met meer. Het project Niet Normaal wil seksuele diversiteit bespreekbaar maken bij (Gentse) jongeren van 14 tot 18 jaar.

Nadere informatie

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40)

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40) Liturgisch bloemstuk bij de 40 dagen tijd en Pasen 2015 Elke week wordt één kaars gedoofd, van de kandelaar met 8 kaarsen. Er is elke week een boog bekleed met klimop, als beeld van het verbond van God

Nadere informatie

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS Dit onderzoek bestaat uit 40 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad. Meerkeuze antwoorden worden

Nadere informatie