Op pagina 5 van deze Visie lees je hoe de prijs van geneesmiddelen tot stand komt, en hoe je zelf kunt besparen op je kosten bij de apotheker.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Op pagina 5 van deze Visie lees je hoe de prijs van geneesmiddelen tot stand komt, en hoe je zelf kunt besparen op je kosten bij de apotheker."

Transcriptie

1 s e 5 Regio Mechelen Vrijdag 6 maart 2015 Prijs meeste generische geneesmiddelen daalt met 6 procent Pilletjes goedkoper Door een reeks besparingsmaatregelen van de federale regering worden heel wat generische geneesmiddelen zes procent goedkoper. Het gaat om geneesmiddelen die uit patent zijn en zes jaar of langer in de Rizivreferentieterugbetaling (goedkope geneesmiddelen) zitten. Volgens berekeningen van FeBelGen zou de nieuwe maatregel meer dan 85 procent van de generische geneesmiddelen in prijs doen dalen. Als patiënt zal je daardoor iets minder remgeld betalen. En ook voor de ziekteverzekering zal dat een besparing opleveren. De regering hoopt met deze maatregel elk jaar 28 miljoen euro uit te sparen. Door eerdere prijsdalingen zakte de gemiddelde prijs van een generisch geneesmiddel tussen 2001 en 2014 al met 20 procent. Deze nieuwe prijsdaling komt daar nog bovenop. CM is tevreden dat de patiënt door deze maatregel minder zal moeten betalen. Op pagina 5 van deze Visie lees je hoe de prijs van geneesmiddelen tot stand komt, en hoe je zelf kunt besparen op je kosten bij de apotheker. > p. 5 Einde van de papieren maaltijdcheque > p. 13 Wannes Cappelle tourt met Te Gek!? Zorgsector vernieuwt We zijn allemaal een beetje zot, maar we kunnen ermee lachen. > p. 19 Zorgbehoevenden kunnen terecht in dagverzorgingshuizen Familiehulp mensen gebruiken CM-personenalarm > p. 2 > p. 8 8 maart is Internationale Vrouwendag De samenleving wordt nog altijd grotendeels door mannen vormgegeven > p. 3 Dossier rechtvaardige fiscaliteit en tax shift > p. 14 tot 17 Werkgevers en vakbonden bereiken nieuw sociaal akkoord over beschikbaarheid SWT ers en oudere werklozen > p jaargang 71 visie nummer 05 afgiftekantoor brussel x p volgend nummer op 20 maart 2015 Regionieuws > p. 16

2 2 Visie ver ING WOORD Leefbare steden Sinds een klein jaar woon ik een centrumstad. Op vijf minuten wandel ik naar het station waar ik de trein neem naar mijn werk in Brussel. Op vijf minuten stap ik naar de supermarkt om boodschappen te doen. In evenveel tijd ben ik bij het cultureel centrum, cafeetjes en restaurants. Qua levenskwaliteit kan dat tellen: ik verlies geen tijd met verplaatsingen in de wagen en aanschuiven aan verkeerslichten, en parkeerstress is van de baan. Toch kriebelt het soms om meer in het groen te gaan wonen. Want daar is de doorstroom van verkeer toch veel beperkter en is de luchtkwaliteit toch veel beter. Maar mijn kleine zorg hierover is kattenpis in vergelijking met de zorgen van een vriendin die niet ver van de Antwerpse Ring op Linkeroever woont. Sinds haar verhuis sukkelt zij opmerkelijk meer met infecties aan de luchtwegen. Haar appartement ligt op een boogscheut van de fileslang die de stad elke ochtend en avond wurgt en kwistig fijn stof en stikstofdioxide uitspuwt. Hoe zal het haar gezondheid en die van andere omwonenden vergaan als straks die gecontesteerde Oosterweelverbinding een feit is? Zullen de kinderen in twaalf nabijgelegen scholen en 75 kinderkribbes met een mondmaskertje moeten ronddartelen? Of zal een overkapping van de Ring voor hen soelaas bieden? Ik ben ervan overtuigd dat leven in een stad de toekomst is en mee het mobiliteitsprobleem in ons land kan verhelpen. Maar leefbaarheid moet hier voorop staan. Hopelijk verliest de politiek dat niet uit het oog en houdt ze rekening met de bekommernissen van de stadsbewoners. Leen Grevendonck redactrice Visie onze samenleving 15 maart is Dag van de Zorg Samen met anderen een gezellige dag beleven In de nieuwe NOAH dagverzorgingshuizen kunnen mensen samen met anderen een gezellige dag beleven, vertelt Agnes Bode van Familiehulp. Op 15 maart zetten verschillende zorgorganisaties hun deuren open voor de Dag van de Zorg. Ook de nieuwe NOAH dagverzorgingshuizen van Familiehulp laten je even binnenkijken in hun dagopvang voor zorgbehoevende mensen. Bij NOAH draait het allemaal rond Nabijheid, Opvang, Aandacht en Huiselijkheid, vertelt Agnes Bode van Familiehulp. Gezelligheid en rust Het is de bedoeling om zorgbehoevende mensen zo lang mogelijk in hun eigen Huurprijzen wel aanpassen aan stijgende index, lonen niet? Armoede voorkomen beter dan genezen Bijzonder onrechtvaardig, zegt Linde De Corte, algemeen secretaris van beweging.net. Het zou onbegrijpelijk zijn mochten de federale of de Vlaamse regering beslissen om de indexsprong voor huurgelden te schrappen. Jawel, de federale en/of de Vlaamse regering. Want intussen wordt de hete aardappel naar elkaar doorgeschoven, van mag niet beslissen, wil niet beslissen tot kan niet beslissen. Het is een raadsel waarom men nu zou beslissen om de indexsprong toe te passen op de lonen, ook de lonen van artsen, maar voor het eerst niet op de huurinkomsten, legt Linde De Corte uit. Dat is onrechtvaardig en dat is op geen enkele manier goed te praten. De indexsprong voor lonen is al een verlies huis te laten wonen. Overdag kunnen ze bij ons terecht voor de nodige persoonsverzorging en activiteiten. Samen met anderen kunnen ze een gezellige dag beleven of tot rust komen. Zo verlichten we de taak van familie en mantelzorgers. En door meerdere cliënten samen te brengen op één plaats, zetten we onze middelen ook efficiënt in. Menswaardig zelfstandig bestaan In heel Vlaanderen nemen zorgorganisaties vernieuwende initiatieven. De Vlaa m se regering gaat in haar zorgbeleid onder andere voor vermaatschappelijking van Vorige week vrijdag keurde de ministerraad de indexsprong goed. Intussen raakte bekend dat de indexsprong zeker geldt voor lonen, maar mogelijk niet zou gelden voor huurgelden. Huurgelden zouden dan gelijke tred kunnen houden met een stijgende index en dus stijgen, terwijl de lonen bevroren blijven tot de index 2% gestegen is. De beslissing om de indexsprong toe te passen op de lonen maar niet op de huurprijzen is onrechtvaardig en is op geen enkele manier goed te praten. Linde De Corte, algemeen secretaris beweging.net van inkomsten. Als de huurprijs wel wordt geïndexeerd, vergroot dat inkomensverlies nog. Huurders die hun huurprijs zien stijgen maar niet hun loon, moeten een Emy Elleboog 7 privileges vrijdag 6 maart Over uitdagingen en opportuniteiten en het immense voorrecht in zorg en welzijn te mogen werken Het is een privilege om in de zorg- en welzijnssector te mogen werken, zegt Vlaams zorgambassadeur Lon Holtzer vol overtuiging. De sector kampt met grote uitdagingen. Tegelijk dienen zich ongekende opportuniteiten aan. Lon Holtzer gaat hierover in gesprek met economen en ethici, onderwijsdeskundigen en sociologen, beleidsvoerders en zorgverleners, mantelzorgers en vrijwilligers. Verfrissend, zonder taboes en recht voor de raap. De 7 privileges van de zorgverlener vormen de rode draad doorheen deze boeiende verkenningstocht. Een eigenzinnige hertaling van de 7 werken van barmhartigheid. Thema s als diversiteit, technologie, autonomie, ontmoeting, kwetsbaarheid en zelfrealisatie krijgen vanuit het perspectief van zorg en welzijn een hedendaagse interpretatie. De hoofdrol in dit verhaal is weggelegd voor elke zorgverlener die dagelijks het beste van zichzelf geeft. In dat geven vindt hij/zij de essentie van zichzelf, het mens-zijn en het leven. De cliënt krijgt, zoals het hoort, het laatste woord. Met de medewerking van onder meer Willy Camps, Paul Schotsmans, Dirk Geldhof, Inge Vervotte, Fons Leroy en Ilse Weeghmans. Eleonora (Lon) Holtzer werd eind 2010 door de Vlaamse overheid aangesteld als Zorgambassadeur. Samen met de zorg- en welzijnssector wil zij de rijkdom en de loopbaanopportuniteiten van die sector beter bekend maken. Zij doet dat enthousiast, onverbloemd en met een zin voor realisme die steunt op haar ruime praktijkervaring als verpleegkundige, hoofdverpleegkundige en directie verpleegkunde in het UZ Leuven. Naast haar opdracht als Zorgambassadeur engageert Lon Holtzer zich als bestuurder in diverse zorg- en welzijnsorganisaties. Zij is ook deeltijds verbonden aan de associatie KU Leuven, waar ze de gezondheidsopleidingen coördineert. 7van de zorg De 7 privileges van de Zorg van Lon Holtzer. Over zorg ontvangen, uitdagingen en opportuniteiten, en het voorrecht om in zorg en welzijn te mogen werken. Uitgeverij Acco, 22,50 euro Lon Holtzer De 7 privileges van de zorg De Lon Holtzer de zorg en zorgvernieuwing. Het uitgangspunt van een goed zorgbeleid is dat alle mensen, ook zij die kwetsbaar zijn, nog een volwaardige plaats kunnen innemen in de maatschappij, zegt de Vlaamse zorgambassadeur Lon Holtzer. De tijd dat zorg alleen bestond uit het opnemen van mensen in een zorgvoorziening is al lang voorbij. Thuiszorg wint aan belang en alles wordt in het werk gezet om mensen zo lang mogelijk een volwaardige plaats in de maatschappij te geven in functie van een betekenisvol en waardevol leven voor iedereen. Waar mogelijk streven we ernaar om de autonomie van mensen te ondersteunen. Zo komen we tot nieuwe vormen van zorgverlening zoals mantelzorg, mobiele teams in de psychiatrie en dagopvang, waarvan NOAH een mooi voorbeeld is. Deze nieuwe vormen verhogen de kwaliteit van de zorg voor de patiënt en zijn omgeving. (AJ) Meer informatie: groter deel van hun inkomen aan huur uitgeven. Dat terwijl meer dan de helft van de huurders al meer dan één derde van zijn inkomen aan huur besteedt. Uit onderzoek blijkt ook dat één huurder op de drie na het betalen van de maandelijkse huur onvoldoende overhoudt om menswaardig te leven. De strijd tegen armoede is een brede strijd, gaat Linde De Corte verder. We moeten bij alle beslissingen bekijken wat ze betekenen voor mensen met een lager inkomen, zeker bij het woonbeleid. Of om de beleidsnota van Minister van Wonen en Armoedebestrijding Liesbeth Homans (N-VA) zelf te citeren, voorkomen van armoede is niet alleen beter dan genezen, maar ook efficiënter. Wie consequent en rechtvaardig is, kan die woorden alleen maar in daden omzetten door de huurprijzen niet te laten stijgen met de indexering, net zoals bij de lonen. (JDO)

3 Visie vrijdag 6 maart 2015 onze samenleving 3 Dubbelgesprek over Internationale Vrouwendag De samenleving wordt nog altijd grotendeels door mannen vormgegeven Is het in België anno 2015 nog nodig om op te komen voor vrouwenrechten? En wat verbindt vrouwen van hier met vrouwen in het Zuiden? Naar aanleiding van Internationale Vrouwendag nu zondag, gingen Ilse de Vooght van Femma en Annemie Janssens van Wereldsolidariteit hierover in gesprek. Michael De Lausnay Vrouwen denken dat zij zelf kiezen. Maar het is de maatschappij die hun keuzes stuurt. Ilse de Vooght, Femma Wereldwijd staat 8 maart in het teken van de strijd van vrouwen voor gelijke rechten. Maar is die dag nog van enige betekenis voor vrouwen in België? Vrouwen in België hebben al veel stappen vooruit gezet, zegt Ilse de Vooght van Femma. Zo is de wettelijke ongelijkheid tussen mannen en vrouwen weggewerkt. Maar in de praktijk is er nog altijd geen volledige gelijkheid. Wat staat een volledige gelijkheid man-vrouw in de weg? Ilse: Hardnekkige stereotiepe beelden, zoals de idee dat vrouwen zorgzamer zijn. Daardoor nemen vrouwen meer werk op zich op vlak van zorg, opvoeding en huishouden. De combinatie van werk en gezin is dus voor veel vrouwen zwaar. Sneller dan mannen grijpen zij naar verlofstelsels of zetten ze hun carrière op een lager pitje, wat hen economisch minder zelfstandig maakt. Omgekeerd is het voor veel mannen nog taboe om zorgverlof op te nemen. Vóór 1976 had een getrouwde vrouw geen eigendommen. Alles stond op naam van de echtgenoot. Ilse de Vooght, Femma Wat ook een rol speelt, is dat onze samenleving nog altijd voor een groot deel door mannen wordt vormgegeven. Vrouwen zijn wel doorgedrongen in wat vroeger echte mannelijke bastions waren: de politiek, het gerecht, de academische wereld, de raden van bestuur, Maar hun aantal is nog te klein om echt verandering te kunnen teweegbrengen. Waar heeft Femma mee het verschil gemaakt? Ilse: Onze organisatie draait al 95 jaar mee en altijd hebben we gestreden voor gelijkheid tussen mannen en vrouwen: gelijk loon voor gelijk werk, het recht op scholing voor meisjes, politieke participatie voor vrouwen, Enkele mijlpalen voor ons zijn 1974 en Pas in 1974 kreeg de vrouw volwaardige ouderlijke macht. Twee jaar later kwam er een juridisch statuut voor de getrouwde vrouw, dat het huwelijksvermogensrecht regelt. Voordien had een getrouwde vrouw geen eigendommen en stond alles op naam van de echtgenoot. Annemie: Ik heb meer dan dertig jaar bij KAV (vroegere naam van Femma, red.) gewerkt. En ik herinner mij nog goed hoe juristen langsgingen in de afdelingen om dat nieuwe huwelijksvermogensrecht uit te leggen. Dat is voor mij altijd de troef geweest van Femma: dat wij niet alleen lobbywerk deden, maar ook honderdduizenden vrouwen sensibiliseerden over hun rechten. Zijn vrouwen vandaag even overtuigd als vroeger van het feminisme? Annemie: De samenleving is sterk veranderd. Dertig jaar geleden was de ongelijkheid veel zichtbaarder. Een vrouwelijke leerkracht in het katholiek onderwijs moest stoppen met werken als ze trouwde, en zeker als ze kinderen kreeg. Dat was zeker niet altijd haar eigen keuze en echt onrechtvaardig. Veel jonge vrouwen zijn vandaag niet meer overtuigd dat het feminisme nog nodig is. Het is pas wanneer er iets in hun eigen leven voorvalt, dat zij vaststellen dat niet alles rozengeur en maneschijn is. Zo n moment is vaak de komst van een eerste kind of een echtscheiding. Ilse: Vrouwen denken dat de keuzes die zij maken, hún keuzes zijn. Maar de vraag is hoe keuzevrij ze echt zijn. Hoe komt het dat bijvoorbeeld 44 procent van de werkende vrouwen deeltijds werkt? Het is de maatschappij waarin wij leven die ons in een bepaalde richting stuurt en die leidt tot een structurele ongelijkheid tussen man en vrouw. Het feminisme wil die mechanismen blootleggen en bestrijden. Laat je kledij herstellen in de Retouchbar Wereldwijd spelen dezelfde traditionele rolpatronen, waardoor vooral vrouwen zorg en huishouden op zich nemen. Annemie Janssens, Wereldsolidariteit Kun je de vrouwenstrijd hier vergelijken met die in het Zuiden? Annemie: Als je de situatie van een doorsnee vrouw in het Zuiden vergelijkt met die van een doorsnee Vlaamse vrouw, dan lijken de verschillen op het eerste zicht fenomenaal groot. Een Bengaalse kledingarbeidster werkt 10 uur per dag, geniet geen sociale bescherming en wordt ontslagen als ze zwanger is. Geweld op vrouwen is schering en inslag. Vrije tijd is een onbekend begrip. Maar als je dieper kijkt, dan zie je dat in het Zuiden dezelfde traditionele rolpatronen spelen. Net als hier nemen vooral vrouwen zorg en huishouden op zich. Ze verdienen minder, werken in slechtere arbeidsomstandigheden, enzovoort. Genderongelijkheid is een wereldwijd probleem. Daarom is de vrouwenstrijd een universele strijd. Werken Femma en Wereldsolidariteit hiervoor samen? Annemie: Onze partners in het Zuiden zijn vragende partij om ervaringen uit te wisselen over gender en hoe je een vrouwenorganisatie uit de grond stampt. Ik ben blij dat Femma haar expertise met ons wil delen. De verhalen en realisaties van Femma-vrouwen geven onze partners hoop en inspiratie. Ilse: Internationale solidariteit is belangrijk en betekent voor ons sisterhood: we zijn gelijk, en als vriendinnen leren we van elkaar. Ik ben onder de indruk van de vele vrouwen in het Zuiden, die in gevaarlijke omstandigheden en met volle overtuiging gaan voor hun ideaal. Dat geeft mij een extra drive. Leen Grevendonck Femma-afdelingen over heel Vlaanderen en Brussel organiseren een Retouchbar waar je jouw kledingstukken kunt laten herstellen. De opbrengst hiervan gaat naar NGWF, een Bengaalse vakbond die ijvert voor betere werkomstandigheden voor de kledingarbeidsters, en die partner is van Wereldsolidariteit. Check de data op

4 4 Visie post VACATURE m/v CM Redacteur persdienst ledenbladen en website Business analist support uitkeringen Onbepaalde duur voltijds Brussel Adviserend geneesheren Zuid-West-Vlaanderen en Brugge Meer info over deze en andere vacatures op Vrije-CLB-Koepel vzw Master informatica GECO-statuut - 20 % (uitbreidbaar tot 50 %) contract tot minstens 14 juni 2016 Info: Vzw Openluchtklassen (VOK) Stafmedewerker Onbepaalde duur 4/5 of voltijds Brussel Info: ACV-Openbare Diensten Vertaler-tolk Nederlands-Frans Vervangingscontract halftijds Brussel Info: UW GEDACHT Onderscheid in tarief Mijn echtgenote is al lang reumapatiënt. Omdat ze zelf een geneesmiddel moet inspuiten, heeft ze elke drie maanden een voorschrift van de reumatoloog nodig. Dat een specialist een honorarium mag aanrekenen aangepast aan zijn kennis en status vind ik normaal. Maar korte routineraadplegingen houden niet veel in. Op 10 minuten is mijn vrouw binnen en weer buiten. De arts kijkt omzeggens niet op en vraagt of ze nog pijn heeft, wat uiteraard steeds het geval is. Hij zegt dat dat in haar geval niet abnormaal is, schrijft het geneesmiddel voor en geeft soms een voorschrift voor een bloedonderzoek. Als die specialist zo 6 patiënten per uur afwerkt, ontvangt hij 300 euro per uur. De ziekteverzekering betaalt daarvan een groot deel terug. De ziekteverzekering die wij met zijn allen betalen, en de patiënt worden zo zwaar gemolken. Zou het geen oplossing zijn om voor kortdurende routineraadplegingen een lager tarief te vragen dan voor uitgebreide raadplegingen? Voor de sociale zekerheid en de patiënten zou dit verschil een serieuze besparing kunnen zijn. Naam en adres bekend bij de redactie Resultaat onderzoeken Wanneer je je laat onderzoeken door een specialist, krijg je de resultaten nooit zelf. De huisarts ontvangt die altijd. Ik vind dat vreemd, want het gaat toch over jezelf. De factuur krijg je wel opgestuurd. Het is toch maar een kleintje om samen met de rekening ook de uitslag te bezorgen. J. Goevaerts vrijdag 6 maart 2015 Als patiënt heb je recht op inzage in en een afschrift van je patiëntendossier bij elke zorgverlener. Het is soms moeilijk om de resultaten van een onderzoek juist te interpreteren. Toelichting van de huisarts is dan nuttig, zeker bij bijvoorbeeld laboverslagen. Als je rechtstreeks een kopie van het verslag wilt ontvangen, vraag dat gerust aan de behandelende specialist. Patiënt beslist Ik wilde absoluut een goed onderhouden gebit en ging jarenlang stipt tweemaal per jaar op controle. Af en toe een vulling vervangen, tandsteen verwijderen, betaling ontvangen en voor de tandarts was altijd alles in orde. Toch kreeg ik ernstige problemen en ging ik op consultatie bij een parodontologe. Die wees mij erop dat het vijf voor twaalf was. Er volgde een zware behandeling met een zo goed mogelijk resultaat. Ik heb mijn tandarts gevraagd waarom hij mij niet jaren eerder doorverwezen had. Ik geloof niet in parodontologie, was zijn antwoord. Ik stond perplex. Ik verwacht van de tandarts dat hij oplossingen aanreikt ook al gelooft hij er zelf niet in. Het is toch de patiënt die beslist? Naam en adres bekend bij de redactie Verzorgende als droomjob Sinds twee jaar werk ik bij Familiehulp als verzorgende. Daarvoor werkte ik twintig jaar in een bedrijf, totdat er een herstructurering kwam. Op dat moment was ik 52 jaar. Omdat ik acht maanden te kort kwam om op brugpensioen te gaan, moest ik uitkijken naar een andere job. En die heb ik ook gevonden, eigenlijk mijn droomjob. Hiervoor heb ik wel eerst een jaar lang opleiding moeten volgen. Het was een jaar van bloed, zweet en tranen. Maar toch ben ik ervoor gegaan en heb ik mijn attest van verzorgende behaald. Na mijn opleiding kon ik dadelijk aan de slag in de thuiszorg, bij Familiehulp. Voor mij is dit een droom die uitgekomen is. Ik doe mijn job met veel inzet en liefde. De dankbaarheid die je terugkrijgt van de mensen doet deugd. Je bent nooit te oud om nog iets te doen in je leven, om te doen wat je graag wilt. Als je je er maar voor inzet. Naam en adres bekend bij de redactie Stuur je lezersbrief naar Redactie Visie, Postbus 20, 1031 Brussel of naar Vermeld je woonplaats. De redactie kan de teksten inkorten of niet opnemen bij plaatsgebrek. Onder elke brief publiceren wij de volledige naam en woonplaats van de auteur. Als je je reactie liever zonder deze gegevens ziet verschijnen, vermeld dit dan uitdrukkelijk. GECITEERD Streep op elke regel de letters weg, die samen het woord vormen dat overeenkomt met de omschrijving. De resterende letters vormen van boven naar beneden citaat-198&_citaat-198&.qxd en van links naar rechts 09:42 een Pagina citaat Spoed; 2. gang van een paard; 3. ringvuur; 4. ziekte; 5. rivier in Italië; 6. watergeest; 7. sappig en zacht; 8. dichterbij; 9. vragend vnw.; 10. muziekstuk; 11. dans; 12. circusartiest; Citaat vervoermiddel; 14. gevaar. 1 H H A E A S T T 2 G A G L R O O P 3 S T E E T E P R 4 U K B W L A A L 5 T I I E B K E R 6 A R W I I E L L 7 G M A E K I L S 8 N E T A D E E R 9 L W D E W L O K 10 M R A D R E N S 11 E W N N I A L S 12 C E L T O W G N 13 M E K O N T O R 14 N O E O P E N D Citaat Oplossing: Het grote publiek wil gekieteld worden en niet geknepen. LAAT JE VERLEIDEN NIEUWE COLLECTIE 2015 LINGERIE & BADMODE Onze nieuwe collectie beha s, badpakken, topjes en accessoires is helemaal afgestemd op een nieuwe lente en zomer. We kozen opnieuw de mooiste modellen uit met een perfecte pasvorm en een uitstekend draagcomfort. De volledige collectie is aangepast voor een borstprothese. In maart en april zijn er in enkele Thuiszorgwinkels koopdagen of modeshows van badmode en lingerie. Kijk op onze site voor meer info of kom langs in je Thuiszorgwinkel. * De voorwaarden van de acties 2015 zijn regionaal. De adressen van Thuiszorgwinkel vind je op onze website of via % op badmode en lingerie* Streep op elke regel de letters weg, die samen het woord vormen dat overeenkomt met de omschrijving Visie.indd :26:45

5 5 hoe gaat het met u? Visie vrijdag 6 maart 2015 Wat betaal je bij de apotheker? De prijs van de pil Wat je betaalt bij de apotheker, is geen lukraak bedrag, maar het resultaat van overheidsbeslissingen en een vaak pittige concurrentiestrijd. Frie Niesten, geneesmiddelendeskundige bij CM, legt uit hoe de prijs van een geneesmiddel tot stand komt. De prijs van enkele veelgebruikte geneesmiddelen P=prijs, R=remgeld (in euro) CHOLESTEROLPROBLEMEN P 17,18 G Iedereen wil de goedkoopste zijn In de wereld van geneesmiddelen spelen patenten een grote rol. Een patent bepaalt dat een nieuw geneesmiddel vanaf de aanvraag ongeveer twintig jaar lang enkel door de originele fabrikant mag gemaakt en verkocht worden. Eens dat patent verlopen is, mogen andere fabrikanten het geneesmiddel beginnen namaken. Dure geneesmiddelen krijgen op die manier een goedkopere, zogenaamd generische variant. Zo n generisch geneesmiddel bevat exact dezelfde werkzame bestanddelen maar is minstens 32,5 procent goedkoper. Via een lijst van de goedkoopste geneesmiddelen stimuleert de overheid artsen en apothekers om zoveel mogelijk te kie- MAAG-DARMPROBLEMEN P 35,01 P 28,66 P 13,78 eneesmiddelenfabrikanten mogen niet zomaar een prijskaartje plakken op hun geneesmiddelen. Elk vergoedbaar geneesmiddel heeft een wettelijk vastgelegde maximumprijs. Als een fabrikant een nieuw vergoedbaar geneesmiddel op de markt wil brengen, moet hij een dossier indienen bij het Ministerie van Economische Zaken. In dat dossier stelt de fabrikant een bepaalde prijs voorop, op basis van onderzoeks- en promotiekosten, chemische bestanddelen, personeel, verpakking, en ga zo maar verder. Het Ministerie onderwerpt dit dossier aan een grondig onderzoek en vraagt advies aan de prijzencommissie voor vergoedbare geneesmiddelen. Uiteindelijk is het de minister van Economische Zaken die op advies van de commissie de maximumprijs voor het geneesmiddel vastlegt. De fabrikant mag minder vragen, maar nooit meer. Sinds 1 maart R 4,40 R 3,23 ORIGINEEL Zocor 20 mg (84 stuks) R 9,24 Generisch SIMVASTATINE Mylan 20 mg (84 stuks) P 12,24 R 3,04 R 2,70 ORIGINEEL Amlor 5 mg (98 stuks) ORIGINEEL Pantomed 40 mg (100 stuks) zen voor deze goedkopere varianten. Omdat het originele geneesmiddel door dit systeem minder over de toonbank gaat, laten veel producenten ook het origineel in prijs dalen. Op die manier komt ook het origineel op de lijst met goedkope geneesmiddelen terecht en wordt het weer meer voorgeschreven en afgeleverd. Een ingewikkelde concurrentiestrijd met een interessant voordeel voor jouw portemonnee. Wat betaal je bij de apotheker? Je staat er misschien nauwelijks bij stil, maar voor heel wat geneesmiddelen op voorschrift betaal je nooit de volledige prijs. De ziekteverzekering neemt een groot deel van de prijs voor zich en verrekent dat rechtstreeks met de apotheker. Op die manier betaal jij enkel je eigen aandeel, het remgeld. Hoeveel dat bedraagt, hangt P 17,42 R 4,48 ORIGINEEL Serlain 50 mg (60 stuks) P 15,87 R 3,95 Generisch SERTRALINE Apotex 50 mg (60 stuks) af van de categorie waarin het geneesmiddel valt. In categorie A zitten de geneesmiddelen die je neemt bij levensbedreigende aandoeningen zoals diabetes, epilepsie en kanker. Deze middelen worden volledig terugbetaald, waardoor je geen remgeld betaalt. Categorie B bestaat uit geneesmiddelen voor belangrijke aandoeningen, zoals astma en hoge bloeddruk en in categorie C zitten allerlei middelen die wel nuttig zijn maar die een minder groot maatschappelijk belang hebben, zoals maagzuurremmers, middelen tegen allergie en anticonceptiemiddelen. Wat je van deze middelen terugbetaald krijgt, hangt af van de categorie waartoe ze behoren. Ten slotte is er de categorie D, waarin de geneesmiddelen zitten die je volledig zelf moet betalen, zoals basispijnstillers, som- mige kalmeer- en slaapmiddelen en de meeste vitamines. Uitzonderlijke terugbetalingen Voor pijnstillers op basis van paracetamol kunnen mensen met chronische pijn in bepaalde gevallen wel terugbetaling krijgen. Je huisarts kan dit aanvragen bij de adviserend geneesheer. Voor sommige andere geneesmiddelen moet je altijd een toestemming hebben van de adviserend geneesheer. Dit worden de geneesmiddelen uit hoofdstuk IV genoemd. Het zijn geneesmiddelen die enkel in zeer specifieke omstandigheden zinvol zijn, of waarvoor er goedkopere alternatieven op de markt zijn die in normale omstandigheden dezelfde werking hebben. Als deze middelen in jouw situatie zinvol zijn, geeft de adviserend geneesheer zijn toestemming. Het gaat bijvoorbeeld om bepaalde cholesterolverlagers of specifieke bloeddrukverlagers. Nele Verheye Vraag jij naar het goedkoopste geneesmiddel? Reageer via of Persdienst CM, PB 40, 1031 Brussel. Kankermeldpunt krijgt veel respons Het aantal rookstopsessies door een arts of tabakoloog dat het Riziv terugbetaalt, is in de periode gestegen van tot Ook meer zwangere vrouwen kregen die sessies terugbetaald. Het aantal terugbetaalde rookstopsessies verhoogde bij hen van 582 naar Sinds eind 2009 krijgen rokers een tegemoetkoming van de ziekteverzekering voor rookstopbegeleiding bij een arts of tabakoloog. Voor een eerste sessie betaalt de ziekteverzekering 30 euro terug, voor de tweede tot de achtste consultatie 20 euro. Zwangere vrouwen krijgen voor elk van de acht rookstopsessies 30 euro terugbetaald. Het Kankermeldpunt kreeg in ruim een jaar tijd reacties van (ex-)kankerpatiënten. De Vlaamse Liga tegen Kanker (VLK) lanceerde dit initiatief in september 2013 om de zorg voor (ex-)kankerpatiënten te verbeteren. Bij de start kwamen er naar aanleiding van de campagne over slechtnieuwsgesprekken 455 meldingen binnen. De campagne over de kosten van een borstreconstructie met eigen weefsel in maart en april 2014 lokte 612 reacties uit in twee weken tijd. Ook waren er in iets meer dan een jaar tijd 257 spontane meldingen van problemen. Die gingen onder meer over de toegankelijkheid en de kostprijs van verzekeringen. t kort Koppels met een kinderwens beginnen het best onmiddellijk gezonder te leven. Op de nieuwe website krijgen ze tips. Gezonde leefgewoonten hebben een belangrijke invloed op de vruchtbaarheid. Daarom krijgen vrouwen die zwanger willen worden de raad om te stoppen met roken en alcohol te vermijden. Dat advies geldt ook voor hun partner. Dat werkt motiverend. Toekomstige mama s houden ook het best hun gewicht onder controle. Wie veel te zwaar is, geraakt moeilijker zwanger. Voor vrouwen die zwanger willen worden of zijn, is foliumzuur de belangrijkste vitamine. Dat is goed voor de ontwikkeling van de baby. Meer rookstopsessies terugbetaald GEZOND IN Gezond zwanger worden Generisch PANTOPRAZOLE Teva 40 mg (98 stuks) DEPRESSIE Generisch AMLODIPINE Sandoz 5 mg (100 stuks) Vraag je arts altijd om een goedkoop geneesmiddel, of vraag ineens een voorschrift op stofnaam. Met een voorschrift op stofnaam krijg je bij de apotheker altijd het goedkoopste geneesmiddel, met perfect dezelfde werkzame bestanddelen. R 7,73 VERHOOGDE BLOEDDRUK P 13,24 Zelf besparen op geneesmiddelen

6 6 Visie hoe gaat het met u? vrijdag 6 maart 2015 zoek en win Speur je in Visie mee naar het antwoord? Tip Vader gaat er onder zeil Oplossing T Johan Jacobs Zin en onzin van huidcrèmes Laat je vooral niets aan Moet je elke dag trouw een huidcrème gebruiken? Welke ingrediënten kun je beter mijden? En is het aangeraden om af en toe van merk te wisselen? Professor An Goossens (64), hoofd van de dienst contactallergie aan het UZ Leuven, vertelt ons meer over de zin en onzin van huidcrèmes: Cosmetica en commerce, dat ligt dicht bij elkaar. Stuur je antwoord voor 16 maart op een gele briefkaart naar Persdienst CM, Postbus 40, 1031 Brussel. Of mail het naar Vermeld welke prijs je wenst: het kinderboek België, een bezoekboek van Thaïs Vanderheyden (over de mooiste plekjes van ons land en met verhalen van beroemde Belgen), uitg. Borgerhoff & Lamberigts of een duoticket voor Manische Mannen, voor de voorstelling in Genk op 3 april om uur, in Waregem op 11 april om 20 uur of in Eeklo op 7 mei om uur. Uit de juiste inzendingen worden dit keer acht winnaars geloot. Oplossing Visie nr. 4 Kuren Winnaars Renild Bevers (Rijkevorsel) Nicole De Mey (Grembergen) Patrick Herman (Kortrijk) Jos Stevens (Kalmthout) Alix Vermeire (Aaigem) Neem ook deel aan de CM-webquiz op Om maar meteen met de deur in huis te vallen: hebben wij wel huidcrèmes nodig? Kun je ook een perfecte huid hebben zonder elke dag te smeren? An Goossens: Een crème beschermt de huid tegen omstandigheden van buitenaf. Zeker in de winter is een hydraterende crème geen overbodige luxe, want je huid wordt droger door de wind en de koude buitenlucht. Vergelijk het met de was die je buiten ophangt: die zal ook sneller drogen door de wind. Hoe vaak per dag moet je een dagcrème aanbrengen? Als je ervoor kiest een dagcrème te gebruiken, is één keer s morgens al voldoende. Eventueel kan een tweede keer voor het slapengaan. Mensen met een droge huid kunnen tijdens de dag wel een beetje extra crème aanbrengen. Zij gebruiken s nachts ook het best een aparte nachtcrème. En onder de douche is een badolie geschikter dan Mannen kunnen de dagcrème van hun vrouw gebruiken maar willen ze dat? zeep, omdat olie de huid veel beter zal hydrateren. Een droge huid moet alles vermijden wat schuimt. Mag je veel smeren, of moet je juist spaarzaam zijn? In de dermatologie hanteren we de fingertip unit: het is al voldoende om een minimumhoeveelheid aan te brengen. Het heeft niet veel zin om een vette film te leggen, daar zal je huid niet mooier van worden. Een crème moet goed kunnen intrekken. Gebruiken mannen en vrouwen beter een verschillende crème? Dat hoeft niet, nee. Mannen kunnen perfect de crème van hun vrouw opsmeren. De vraag is of ze dat zelf graag willen. Mannen zijn eerder geneigd om naar waterachtige geltexturen te grijpen, omdat ze meestal een vettere en grovere huid hebben. Wijs een slaapwandelaar weg naar bed Een slaapwandelaar wakker maken, is moeilijk maar niet gevaarlijk. Het beste is om hem weer naar zijn bed te begeleiden. Slaapwandelen komt meestal voor bij kinderen en vermindert als ze ouder worden. Het gebeurt tijdens de diepe slaap. Wellicht zit slaapwandelen in de genen. Maar slaaptekort en vermoeidheid kunnen het wel uitlokken. Ook stress, alcohol en bepaalde geneesmiddelen kunnen er toe leiden dat je s nachts op stap gaat. De slaapwandelaar lijkt wakker omdat zijn ogen open zijn. Toch is hij in een diepe slaap verzonken. Het is niet nodig om hem te wekken. Praat rustig tegen hem en wijs hem weer de weg naar bed. Gaat er een huisgenoot in zijn slaap wandelen, zorg dan wel voor een veilige omgeving. En laat geen spullen rondslingeren. Als je een belletje hangt aan de kamerdeur van de slaapwandelaar of een babyfoon in zijn kamer zet, word je meteen gewaarschuwd als hij rondloopt. HUIS dokter Zijn antibiotica nuttig bij een oorontsteking? Een acute middenoorontsteking treedt vooral op als gevolg van een verkoudheid. Doorgaans hebben antibiotica geen nut om deze aandoening te behandelen. Wat is het? Als door een verkoudheid het slijmvlies van de buis van Eustachius zwelt, kunnen ziektekiemen niet worden afgevoerd van het middenoor naar de neus- en keelholte. Hierdoor stapelen virussen en slijmen zich in het middenoor op, waardoor het ontsteekt. Vooral jonge kinderen krijgen gemakkelijk een middenoorontsteking. Bij hen is de buis van Eustachius nog kort en smal, zodat ze vrij snel verstopt raakt. Welke zijn de symptomen? Meestal ontstaat er plots een vol of drukkend gevoel in de oren, dat heel pijnlijk kan zijn. Vaak gaat de ontsteking gepaard met koorts en een algeheel ziektegevoel. Door de vochtophoping in het middenoor kun je ook minder goed horen. Typisch is dat kinderen vaak wrijven aan of grijpen naar het oortje waarin de ontsteking zit. Wat kan ik doen? Je kunt de pijn verzachten met een pijnstiller op basis van paracetamol, in een dosis aangepast aan de leeftijd. Helpt dit onvoldoende, overleg dan met je arts of je een middel op basis van ibuprofen mag gebruiken. Gebruik geen oordruppels, slijmoplossers of ontzwellende middelen die via de mond worden ingenomen. Hun doeltreffendheid is niet bewezen en bovendien bestaat het risico op allergische reacties. Naar de dokter? Omdat een middenoorontsteking meestal spontaan geneest, is het niet altijd nodig om een dokter te raadplegen. Na een tweetal dagen vermindert de pijn en zakt de koorts. Acht dagen later zijn meestal alle klachten verdwenen. Soms ga je met een kind wel beter naar je arts. Bijvoorbeeld met kinderen jonger dan zes maanden, als er andere klachten optreden (bv. sufheid, hoofdof nekpijn), als het kind zieker wordt, slecht eet of drinkt. Zijn antibiotica nodig? Nee, antibiotica zijn doorgaans overbodig. Ze werken enkel bij bacteriële infecties en zijn enkel nuttig als het afweersysteem de infectie onvoldoende kan overwinnen. Ze kunnen bijvoorbeeld aangewezen zijn voor baby s jonger dan zes maanden, als je kind steeds zieker wordt of als na drie dagen de koorts en pijn niet verbeteren. Michiel Callens, preventie-arts CM dehuisdokter Stefan Dewickere

7 Visie vrijdag 6 maart 2015 hoe gaat het met u? 7 de VOORZET smeren Goed gesprek in plaats van pilletje Zijn geparfumeerde crèmes schadelijk voor de huid? Iedereen gebruikt graag een crème met een lekker geurtje. Bij mij luidt de regel: zolang je daar geen irritatie van ondervindt, is er geen probleem. Ga bij een allergische reactie eerst naar een dermatoloog voor een persoonlijke huidtest. Pas dan kun je een neutrale crème gaan kopen. Want wat is eigenlijk een neutrale crème? Dat is voor iedereen anders. Wist je trouwens dat iedereen op elke leeftijd allergisch kan worden aan een crème? Ook al verdraag je vandaag perfect alle soorten crèmes, dat kan op elk moment veranderen. Het is vooral belangrijk dat je formules vermijdt waar belangrijke allergenen in zitten: stoffen die allergische reacties kunnen veroorzaken zoals bijvoorbeeld de bewaarmiddelen methylchloor- en methyl-isothiazolinone. Professor An Goossens Zijn dure crèmes beter dan een goedkope variant? Niet noodzakelijk. De kostprijs kan wel iets zeggen over de kwaliteit van de ingrediënten, maar niet over de aanwezigheid van mogelijke allergenen. Je betaalt vooral voor het merk en de verpakking rond het potje. Er zweeft een grote reclamebel boven de cosmeticasector, en die moet je als consument durven te doorprikken. Cosmetica en commerce liggen dicht bij elkaar, hè. Laat je dus vooral niets aansmeren. Het kan best zijn dat dure merken meer research uitvoeren, maar is dat altijd relevant? Belangrijk is dat jij je er goed bij voelt en dat de crème aangenaam voelt op je huid. Een potje uit de supermarkt kan voor jou dus even effectief zijn als een duur verzorgingsmerk. Blijf je het best trouw aan dezelfde dagcrème, of wissel je beter eens af? Als je tevreden bent over je dagcrème, blijf daar dan gewoon bij. Trouwens, cosmetische producten veranderen voortdurend van formules en ingrediënten. Jouw potje Nivea is niet hetzelfde als dat van tien jaar geleden. Heb je ook een crème nodig voor de rest van je lichaam? Als je geen droge huid hebt, hoeft dat niet. Maar weet je, het kan anderzijds ook geen kwaad. Huidverzorging draait niet alleen om de fysieke toestand van je huid, maar ook om de psychologische factoren errond. Een heerlijk geurende bodylotion is fijn om te gebruiken. Je voelt je beter in je vel, geeft aandacht aan je lichaam en je ruikt lekker. Dat heeft ook allemaal met verzorging te maken. Gerlinde De Bruycker Stefan Dewickere Een Belg op de vier krijgt in zijn leven te maken met psychische problemen. Van de Belgen die arbeidsongeschikt zijn, zit ruim een derde thuis door stress of burn-out. Ongeveer een Belg op de tien slikt elke dag antidepressiva. Het zijn cijfers die doen duizelen. Paradoxaal roepen bitter weinig mensen gespecialiseerde hulp in. Amper vijf procent van de Belgen gaat te rade bij een psycholoog of psychotherapeut, zo leren ons de cijfers uit de recentste gezondheidsenquête. We nemen liever een pilletje dan dat we praten over onze problemen. En dat terwijl antidepressiva alleen lang niet altijd het gewenste effect hebben. Het toont hoe groot het taboe rond psychische problemen nog altijd is. Initiatieven als Te Gek!?, die het onderwerp bespreekbaar willen maken, trekken hard aan de kar. Maar voor veel mensen is de drempel nog altijd te hoog. Het valt nu eenmaal makkelijker uit te leggen hoe je je been gebroken hebt, dan waarom je slecht in je vel zit. Ook de kostprijs voor psychologische hulp is nog altijd een pijnpunt. Met één gesprek bij de psycholoog of psychotherapeut kom je er niet vanaf. En een tegemoetkoming vanuit de ziekteverzekering is niet voorzien. De factuur kan daardoor serieus oplopen. CM wil de hulpverlening toegankelijker maken. Wij spelen daar al langer een voortrekkersrol in. In 2006 waren wij het eerste ziekenfonds dat psychotherapie terugbetaalde voor jongeren onder 18 jaar. Vijf jaar later trokken we die grens op naar 25 jaar en in 2013 verdubbelden we het aantal beurten, van zes naar twaalf. We beseffen dat dit maar een eerste stap is. Willen we de drempel echt verlagen, dan moet de ziekteverzekering psychotherapie terugbetalen. Het staat ingeschreven in het regeerakkoord. Nu maar hopen dat onze ministers er snel werk van maken. Een goed gesprek helpt vaak meer dan een pilletje. Marc Justaert, Voorzitter CM Belgische ziekenfondsen bezorgd Bedreigt vrijhandelsakkoord ons gezondheidssysteem? Douanetarieven afbouwen en procedures harmoniseren. Dat is de bedoeling van het vrijhandelsakkoord dat de Europese Unie (EU) en de Verenigde Staten (VS) onderhandelen. De Belgische ziekenfondsen zijn ongerust. We willen garanties dat we in Europa baas blijven over onze gezondheidszorg, zegt Jean- Pierre Descan, directeur Internationale Zaken bij CM. De onderhandelingen over het vrijhandelsakkoord zijn al een tijd bezig, maar de informatie over de inhoud is tot nu toe beperkt. Eens het akkoord er is, zal het Europees Parlement het enkel kunnen goedkeuren of verwerpen. Vandaar dat we nu onze bezorgdheid uiten, want er staat veel op het spel, zegt Jean-Pierre Descan. De ziekenfondsen willen dat de ziekteverzekering en de gezondheidsdiensten buiten het vrijhandelsakkoord blijven zodat het algemeen belang nog kan spelen boven de loutere wetten van de markt. Geneesmiddelen De ziekenfondsen vrezen dat een vrijhandelsakkoord tussen de EU en de VS een geneesmiddelenbeleid in het belang van de patiënt in de weg zal staan. Om de uitgaven te doen dalen, heeft België de jongste jaren het gebruik van goedkopere geneesmiddelen aangemoedigd, zegt Jean-Pierre Descan. De overheid beslist of een geneesmiddel op de markt komt en of het terugbetaald wordt. Als enkel de wetten van de vrije markt gelden, gaan bedrijven die zich benadeeld voelen de nationale beslissingen aanvechten. We vrezen ook dat geneesmiddelen langer beschermd zullen zijn door een patent. Zo kunnen goedkopere varianten minder snel op de markt komen. Reclame In België en in vele andere EU-landen is het verboden om reclame voor geneesmiddelen op voorschrift rechtstreeks te richten aan de patiënt. De ziekenfondsen willen dat dit zo blijft, zegt Jean-Pierre Descan. Want de patiënt heeft recht op objectieve informatie. Ook de verkoop via internet moet strikt geregeld blijven in het belang van de veiligheid en de kwaliteit van de geneesmiddelen. Preventie De ziekenfondsen vrezen dat het met een vrijhandelsakkoord lastiger wordt om een preventiebeleid te voeren. Omdat de winst van de bedrijven dan zwaarder weegt dan de gezondheidsschade die hun producten veroorzaken, zegt Jean-Pierre Descan. Neem nu tabak. Op pakjes sigaretten staan bij ons waarschuwingen over de gevolgen van roken. Landen die blanco verpakkingen verplichten, krijgen het met de tabaksproducenten aan de stok. Die vinden dat hun merkenrecht geschaad is en dagvaarden die landen. Staat ons dat ook te wachten? Er is nog een andere evolutie die de ziekenfondsen zorgen baart: de internationale geschillenregeling via arbitragecolleges. Jean-Pierre Descan: Voelt een bedrijf zich benadeeld door een nationale wetgeving, dan dagvaardt het de staat voor zo een arbitragecollege. De binnenlandse rechtspraak heeft daar totaal geen vat op. Zo eist een farmaceutisch bedrijf een schadevergoeding van 500 miljoen euro van Canada omdat de octrooien van twee geneesmiddelen nietig werden verklaard. Nochtans hadden de hoogste rechtbanken in Canada het bedrijf in het ongelijk gesteld. De ziekenfondsen vinden dat deze manier van geschillenregeling buiten het vrijhandelsakkoord moet blijven. Chris Van Hauwaert

8 8 hoe gaat het met u? Visie vrijdag 6 maart 2015 knipsels Leren praten met je arts Chronisch zieke mensen leren bij Ziekenzorg CM hoe te communiceren met hun arts. Het gesprek met de arts voorbereiden, geeft een houvast en voorkomt dat je punten vergeet. Je kunt ook iemand vragen om met je mee te gaan. Met twee hoor je immers meer. Begrijp je de ingewikkelde uitleg van de arts niet, stel gerust vragen. Anders ga je met een ongemakkelijk gevoel naar huis. Waar en wanneer de behandeling plaatsvindt, mag je mee beslissen. Dat is je recht als patiënt. Meer tips vind je in de brochure Patiënten kunnen artsen beter leren communiceren. Je bestelt ze bij Ziekenzorg CM tegen 1,50 euro (+ 50 cent verzendingskosten). Chronisch zieke mensen kunnen in hun regio ook een cursus bij Ziekenzorg CM volgen om met hun arts te communiceren. Tel Technologie helpt de thuiszorg Meer dan hocus pocus Beeldbellen, een deur openen zonder ze aan te raken, een alarm als je valt in huis. Een kwarteeuw geleden leek het hocus pocus, maar tegenwoordig is het realiteit. Thuiszorg kan nooit zonder mensen maar krijgt hulp van de technologie. CM tast mogelijkheden en grenzen af. De CM-dienst Thuis blijven wonen zorgt voor advies over woningaanpassing, technologische aanpassingen, het gebruik van hulpmiddelen en valpreventie. CM-leden kunnen ook een beroep doen op ergotherapeutische begeleiding (maximaal drie sessies door een ergotherapeut, waarvan minstens één aan huis). Je kunt een dwaaldetectiesensor toevoegen die bijvoorbeeld alarm geeft als de persoon s nachts het bed verlaat. Dat kan door een bedmat met sensoren aan te brengen. Een detectiesysteem in de gang gaat na of iemand afwijkt van zijn gewone looppatroon in huis of een kwartier na een toiletbezoek nog niet terug in de slaapkamer is. Er bestaan mogelijkheden om mensen die dwalen op te sporen of te volgen. Het toestel kan bijvoorbeeld alarm geven als mensen die dementeren een zone verlaten. Korting voor Assepoester Wil je samen met je (klein)kind het verhaal van Assepoester beleven in de paasvakantie? Als CM-lid krijg je 15 procent korting voor de sprookjesmusical. De voorstellingen vinden plaats op 4 en 5 april om 14 en 17 uur in de Stadsschouwburg in Antwerpen, op 11 en 12 april om 14 en 17 uur in de Capitole in Gent en op 25 april om 14 en 17 uur in Ethias Theater in Hasselt. De korting krijg je door tickets te reserveren via de CM-website of telefonisch kaarten te bestellen op het nummer (50 cent/min). Vermeld aan de telefoon het codewoord CM. Uitwaaien met Similes Veilig in en om het huis Wat? Het personenalarm bewijst al 25 jaar zijn diensten. Ondertussen zijn mensen via CM verbonden met een zorgcentrale. Valt iemand in huis of komt hij in nood, dan kan hij met een druk op de alarmknop de zorgcentrale verwittigen. De zorgcentrale verwittigt een familielid of buur die gaat kijken wat er aan de hand is. De alarmknop draag je rond de hals of aan de arm. Maar aan de wand of aan het plafond, bijvoorbeeld in het toilet, kun je ook een trekschakelaar installeren waarmee je het alarm in werking zet. Een personenalarm kun je uitbreiden met meerdere opties. Een CO-alarm en branddetectie bijvoorbeeld. Maar er is nog veel meer. Er kan ook een valdetector worden toegevoegd die alarm geeft als de persoon gevallen is in de gang of in het toilet. Voor mensen die niet goed horen, kan een flitsalarm een oplossing zijn. Voor mensen met een visuele handicap kan dat een geluidssignaal zijn. CM test deze toepassingen onder de naam Care4safety. Gebruikers van deze toepassingen voelen zich thuis veiliger. Ook hun mantelzorgers hebben een groter gevoel van veiligheid. Zorgvuldige installatie van de apparatuur en goede uitleg aan de gebruikers leiden tot grotere tevredenheid. De technische afstelling moet gebeuren op maat van de gebruiker waardoor valse alarmen niet helemaal uit te sluiten zijn. Similes organiseert een uitwaaiweekend voor familieleden van mensen met psychische problemen. Het vindt plaats van 10 tot 12 april in La Foresta in Vaalbeek. Zowel ontspanning als vorming komen aan bod. De deelnameprijs bedraagt voor Similesleden 85 euro, voor nietleden 95 euro. Inschrijven voor 1 april. Tel Win ontbijt met Club Brugge Op zondag 29 maart nemen de spelers van Club Brugge een uitgebreid paasontbijt in het Jan Breydelstation in Brugge. Misschien mag jij wel gratis mee aanschuiven? Waag je kans en speel mee met de wedstrijd op de website van CM. Dat kan tot 19 maart. De winnaars krijgen een toegangsticket voor het hele gezin (geldig voor vier personen). Want ook voor kinderen valt er heel wat te beleven. Extra periode busreis Verbania (Italië) Met een Intersoc-reisleider ga je van 5 tot 12 september met de bus naar het schitterende Lago Maggiore. Een Nederlandstalige gids toont je er de mooiste culturele trekpleisters. Geniet in deze zonovergoten regio van milde temperaturen, mooie vergezichten, lekkere wijntjes, rijke cultuurschatten en dromerige eilandjes. De ideale mix voor een geslaagde vakantie met een fijne groep. Je betaalt 829 euro per volwassene in volpension incl. vervoer. Een single kan mits supplement van 91 euro. Opstappen doe je in Kortrijk, Gent of Brussel-Zuid. Meer informatie via en Intersoc-werkvakanties: een unieke combinatie van werk en vrije tijd Nog niet in de bergen geraakt deze winter? Dan is dit jouw last-minute kans. Geniet als Intersoc-vrijwilliger van een unieke sneeuwvakantie. Wij zoeken nog medewerkers voor onze hotelfuncties en voor de opvang van de allerkleinsten (0-2 jaar) in onze hotels in Valmeinier, Zinal en Leysin. Interesse? Stel je kandidaat via of bel voor meer info naar (hoteldiensten) of (animatie). Visie_06-03_Verbania.indd 1 27/02/ :26:40

9 9 Visie vrijdag 6 maart 2015 hoe gaat het met u? HELPENDE HANDEN Binnen zonder bellen Wat? Met een motorcilinderslot kunnen de mantelzorgers, de thuisverpleegkundige en de thuishulp veilig en eenvoudig binnengaan bij een thuiszorggebruiker die zelf de deur niet meer kan openen. Hier en daar zijn er al verdoken sleutelkastjes in gebruik. Maar die kun je niet overal ophangen zonder dat ze opvallen. Het systeem dat momenteel in een testfase zit, ziet eruit als een gewoon slot en kan altijd met een gewone sleutel worden geopend. Het is een elektronisch slot dat bestaat uit een cilinderslot met krachtige motor die onder andere met een smartphone of afstandsbediening te openen is. Enkel zorgverleners die over een toegangscode beschikken, kunnen binnen. En het systeem registreert wie binnen geweest is en hoelang die persoon bleef. De toepassing is veilig. Aan de buitenzijde van de deur zijn geen aanpassingen nodig. De installatie aan de binnenzijde past op de meeste deuren en is herbruikbaar. Om deze toepassing te kunnen gebruiken heb je mobiele applicaties nodig. De controle van de toegang is belangrijk en daarbij komt veel kijken. Daardoor is deze toepassing niet zo goedkoop. Lieven Van Assche Z app er op los Wat? De Z app is een eenvoudige toepassing voor computers en tablets. Daarmee biedt CM een bijkomend communicatiekanaal aan, onder meer aan senioren en personen die minder contact met de buitenwereld hebben. Via de Z app kun je van op je computer of tablet communiceren met je omgeving en CM via beeldbellen en berichten. Het is mogelijk om een agenda bij te houden en notities toe te voegen, producten te bestellen, in te schrijven voor cursussen of infomomenten en brochures of afspraken aan te vragen. Via de Z app kun je ook nieuwsberichtjes en leuke weetjes lezen. De Z app combineert veel mogelijkheden. Positief is dat je met CM kunt beeldbellen. In de toekomst zal het mogelijk zijn om de talrijke afspraken tussen mantelzorgers en professionelen op elkaar af te stemmen. De app is gratis te downloaden op elk toestel. Beeldschermen kunnen het persoonlijke contact natuurlijk niet vervangen. Gebruikmaken van de Z app lukt het best als de gebruiker al wat ervaring heeft met pc of tablet. Het is nog een grote stap voor wie nooit een pc of tablet gebruikte. Je vraagt het best hulp aan mensen die ook de Z app gebruiken, zo heb je meteen ook beeldbelcontacten. Chris Van Hauwaert Lore Feys (27) is medische duizendpoot bij Kazou Het idee dat je jongeren met een verstandelijke handicap kunt helpen, zorgt voor voldoening, zegt Lore Feys uit Heestert. Ze werkt als verpleegkundige op de kinderafdeling van een psychiatrisch ziekenhuis en is ook actief bij Kazou. Met veel plezier, zegt ze. Kazou, de jeugddienst van CM, organiseert Jomba-vakanties voor jongeren die bijzondere aandacht nodig hebben. En daarvoor zoekt Kazou ieder jaar heel wat verpleegkundigen zoals Lore. Na mijn basiscursus ben ik begonnen als monitor bij Jomba West- Vlaanderen en dat is mij zo goed bevallen dat ik ben blijven plakken. Een paar jaar later ging ik al mee als verpleegkundige. Deze zomer ga ik opnieuw mee naar het vakantiecentrum Heibrand in Westmalle. Met volle goesting Mijn dag begint met het uitdelen van de medicatie. Daarna help ik de monitoren met de verzorging en het wassen van de vakantiegangers. Nieuwe moni s weten eerst niet hoe ze dat moeten doen maar eenmaal ik hen dat uitgelegd heb, is dat een koud kunstje. De rest van de dag doe ik met volle goesting mee aan de activiteiten. Tussendoor gebeurt het al eens dat ik een pijntje moet verzorgen of dat ik met iemand naar de dokter moet gaan. Af en toe heb ik een trucje nodig om een deelnemer te kunnen verzorgen: een pop om mee te spelen of een klein cadeautje zijn ideale afleidingsmanoeuvres. Luisterend oor Als de monitoren een dipje hebben en even nood hebben aan een babbel, dan zijn ze altijd welkom. Eens vragen hoe het met hen gaat, kan al wonderen doen. Als verpleegkundige ben je vaak een luisterend oor. De drempel om voor mensen met een beperking te zorgen is minder hoog dan sommigen denken. Het contact met deze personen is veel intenser dan op andere vakanties. Ze komen ook regelmatig, zonder boe of ba, om een knuffel vragen. Het doet deugd dat ze op die manier tonen dat ze zich goed voelen bij jou. Ik raad iedereen aan om eens van een Jombavakantie te proeven. Het is een ervaring die naar meer smaakt. Ik zou het niet meer kunnen missen. Tom Degrande Kazou zoekt gediplomeerde verpleegkundigen, vroedkundigen of artsen of studenten verpleegkunde/vroedkunde die het tweede jaar afgerond hebben en studenten geneeskunde die het derde jaar afwerkten. Kazou biedt gratis verblijf en kostenvergoeding. Interesse? Mail naar of telefoneer naar Hoe kunnen we je helpen? CM geeft raad. Hoelang blijven mijn doktersbriefjes geldig? Ga je naar de huisarts of de tandarts, dan geeft hij je bij de betaling van de raadpleging een getuigschrift voor verstrekte hulp. Daarmee krijg je terugbetaling van het ziekenfonds. Tenminste als je het doktersbriefje binnen de twee jaar afgeeft. Je moet de getuigschriften voor verstrekte hulp aan het ziekenfonds bezorgen binnen de twee jaar na het einde van de maand waarin je de zorg kreeg. Nadien zijn de attesten verjaard en mag het ziekenfonds geen terugbetaling meer uitkeren. Daarop zijn twee uitzonderingen. Het Riziv kan overmacht toestaan, bijvoorbeeld bij langdurige hospitalisatie in coma. Ook is het mogelijk om de verjaringstermijn met een aangetekend schrijven tegen te houden, bijvoorbeeld bij een inbeslagname van de getuigschriften voor gerechtelijk onderzoek. De getuigschriften blijven dan wel twee jaar geldig, toch wacht je beter niet zo lang om ze bij het ziekenfonds in te dienen. Zo voorkom je dat je net een dag te laat bent. Bovendien kunnen de codes op het getuigschrift van belang zijn voor de volgende terugbetalingen. Dat geldt bijvoorbeeld voor de vernieuwing van je globaal medisch dossier. Pas wanneer het ziekenfonds dit weet, kan het je voor raadplegingen bij de huisarts meer terugbetalen. terugbetaling-ziektekosten SMAKELIJK Toast champignon met een crème van aardpeer en gerookte forel Ingrediënten voor 4 toasts: 300 g aardpeer gerookt forelhaasje 20 cl room peper zout ½ notenbrood 2 teentjes knoflook olijfolie 100 g witte champignons sap van ½ citroen een blaadje groen Bereiding schil de aardperen en kook ze zoals aardappelen mix ze met de forel, de room en eventueel wat kookvocht tot een dikvloeiende crème breng op smaak met peper en zout snijd 4 dikke sneden van het notenbrood wrijf er met een opengesneden knoflookteentje over en besprenkel met olijfolie rooster deze in een oven van 200 C snijd de champignons flinterdun marineer ze rauw in olijfolie, het citroensap en een geperst teentje look breng op smaak met peper en zout leg de gemarineerde champignons op de toast serveer de crème er als een sausje bij in een apart potje werk af met een blaadje groen Recept: Johan Engelen

10 10 Visie uw job, ons werk DE VLOER Colruyt vrijdag 6 maart 2015 Eén op vijf werknemers Colruyt kiest voor duurzaam vervoer Iedereen kent de Belgische supermarktketen Colruyt voor zijn slogan laagste prijzen. Maar Colruyt doet er ook alles aan om zich een groen imago aan te meten. Hoe ver gaan die inspanningen voor het milieu? Hans Doddema, hoofddélégué ACV Voeding en Diensten bij Colruyt, legt uit. Een bedrijf dat bezig is met vergroening wil zo min mogelijk impact hebben op het leefmilieu. Personeelsleden aanmoedigen om de wagen te laten staan en met alternatieve vervoersmiddelen naar het werk te komen, is daar één aspect van. Op vlak van duurzaam woon-werkververkeer doet Colruyt zeker inspanningen, zegt hoofddélégué Hans Doddema. Eén vijfde van de werknemers kiest voor duurzaam vervoer. Daardoor vermijden zij samen jaarlijks 25 miljoen autokilometers en ton CO2-uitstoot. Het populairst is het fietsproject Bike2Work. Ongeveer mensen komen naar het werk met een bedrijfsfiets. Nog eens hebben een elektrische fiets in bruikleen. Zij krijgen een complete fietsuitrusting en een belastingvrije fietsvergoeding. Zowat 440 medewerkers nemen de scooter. En mensen gebruiken het openbaar vervoer. Als ik kan, kom ik met de fiets naar het werk. Dat is een klein uurtje onderweg. Maar als hoofddélégué moet ik mij veel verplaatsen tussen depots en de centrale diensten, dus heb ik mijn auto nodig. Bereikbaarheid met het openbaar vervoer is een aandachtspunt. Bijvoorbeeld in de depots zijn er sinds april twee shiften: van 6 tot 14 uur en van 14 tot 22 uur. Het voordeel is dat het personeel nooit meer tijdens de spitsuren onderweg is. Maar het is een aanpassing voor je gezinsleven en het is niet simpel om met de bus te komen als je om 6 uur moet beginnen. Daarom onderhandelt de werkgever met De Lijn en NMBS over hun dienstregeling of over extra haltes. Wie is Hans Doddema? Woont in Herne Werkt 26 jaar bij Colruyt, in het depot verse producten Lid ondernemingsraad en syndicale delegatie Bijna één jaar hoofddélégué voor ACV Voeding en Diensten In de depots van Colruyt zijn er sinds april twee shiften: van 6 tot 14 uur en van 14 tot 22 uur. Het voordeel is dat het personeel nooit meer tijdens de spitsuren onderweg is, zegt hoofddélégué Hans Doddema. Wat met al het vrachtverkeer van Colruyt om de winkels te bevoorraden? We proberen het aantal kilometers met vrachtwagens zoveel mogelijk te beperken en zo een stukje van het fileprobleem op te lossen. Zo worden goederen die in de haven van Antwerpen aankomen, vervoerd via het Zeekanaal tot in de haven van Brussel. Daar staan dan vrachtwagens klaar die de goederen naar de depots rond Halle brengen. Ook wordt er geïnvesteerd in een schonere vloot. We doen testen met vrachtwagens en bedrijfswagens die rijden op aardgas of CNG (aardgas onder druk, red.). Dat zijn proefprojecten die veel geld kosten. Als vakbond staan we achter die investeringen, want anders kun je als bedrijf niet verbeteren. Maar ze moeten haalbaar zijn. Wat doet Colruyt nog voor het milieu? Het meest bekend zijn waarschijnlijk de investeringen in groene energie. Via Parkwind investeert Colruyt mee in de windmolenparken in de Noordzee. En bij sommige depots staan er eigen windturbines, die rechtstreeks stroom leveren aan die depots. Colruyt onderhandelt volop om bij elk distributiecentrum een windmolen te mogen bouwen. Maar zo n windmolen is niet altijd welkom als er omwonenden zijn. Ik mag toch wel stellen dat wij in de Belgische bedrijfswereld een voorloper zijn op milieuvlak. duurzaamste manier kunnen werken. Dat weet de mens op de werkvloer nu eenmaal het beste. Anderzijds horen wij als eerste van de directie als er dingen veranderen, en zijn wij degenen die de medewerkers het best kunnen informeren. Colruyt verandert mee met de toekomst en durft innoveren. Als vakbond willen wij daaraan meewerken. Hans Doddema, hoofddélégué ACV Voeding en Diensten Cia Jansen Zeg nu zelf ACV houdt congres op 23 en 24 april Globalisering, vrij verkeer van kapitaal, multinationale ondernemingen, Eind april buigen meer dan 900 afgevaardigden van ACV zich over deze uitdagingen tijdens een congres. Samen gaan ze op zoek naar manieren om inspraak, in en buiten de onderneming, beter te organiseren. Visie belicht in vier nummers op rij welke onderwerpen aan bod zullen komen. Deze week vertelt Hans Doddema hoe je vakbondswerk kunt verdiepen en je als délégué kunt toeleggen op een thema als duurzaamheid. Was Colruyt 25 jaar geleden ook al zo groen? Toen ik bij Colruyt begon, was de situatie anders. Er reden minder wagens op de baan, er was geen fileprobleem op de Brusselse Ring. Een chauffeur deed vroeger een lange en een korte rit per werkdag. Nu mogen we al blij zijn als hij op tijd terug is na een lange rit. Dus een bedrijf als Colruyt verandert mee met de toekomst. Je moet durven innoveren, want als je stil blijft staan ga je achteruit. Als vakbond willen wij daaraan meewerken. Wat is jullie rol als vakbond hier dan precies? Ik zie de vakbond hier als een brug tussen directie en personeel. Enerzijds geven wij ideeën door aan de directie hoe we op de beste, meest efficiënte, goedkoopste en Ten slotte, eind april organiseert ACV een ledencongres. Vind je dat belangrijk? Het is voor mij de eerste keer dat ik eraan zal deelnemen. Maar ik kijk ernaar uit om met andere militanten te praten. Wat leeft er in hun bedrijf, hoe pakken zij de dingen aan? Belangrijk lijkt mij dat de vakbond naar de toekomst toe het syndicale werk verdiept. Uiteraard is zorgen voor werkzekerheid, een correct loon en goede arbeidsomstandigheden een belangrijke bekommernis. Maar wij hebben ook een rol te spelen in mee nadenken over milieu, oplossen van files, duurzame productie, het bredere plaatje. Leen Grevendonck

11 Visie vrijdag 6 maart 2015 uw job, ons werk 11 Wat doet federale regering met nieuw akkoord sociale partners? Vakbonden en werkgevers stellen samen versoepeling beschikbaarheidsregeling voor aan regering Maandagavond bereikten de werkgevers en vakbonden een akkoord over de beschikbaarheid van oudere werklozen en personen in swt (stelsel werkloosheid met werkgeverstoeslag, het vroegere brugpensioen). In het regeerakkoord stond dat zij vanaf 1 januari beschikbaar moesten blijven voor de arbeidsmarkt tot 65 jaar en actief naar werk moesten zoeken. De vakbonden en de werkgevers stellen nu samen een alternatief voor, dat een versoepeling van die regels voorziet. Visie publiceert hieronder de punten uit het akkoord tussen de sociale partners. Bij het ter perse was van de regering enkel bekend dat ze zich vrijdag zou uitspreken over het akkoord (wanneer Visie in de bus valt). Actieve beschikbaarheid en recht op outplacement en sollicitatieverlof gaan samen Bij ontslag slechts recht op outplacement indien actief beschikbaar; Bij ontslag slechts recht op sollicitatieverlof indien actief beschikbaar; Indien recht op outplacement, ook plicht om outplacement te volgen. de FOCUS SWT bedrijven in moeilijk heden of herstructurering Passieve beschikbaarheid tot 60 jaar, tenzij loopbaan van 38 jaar; Als leeftijdsvoorwaarde (55 jaar in 2015) omhoog gaat na 2015, dan verhogen leeftijdsen loopbaangrens voor passieve beschikbaarheid met evenveel jaren. Voor gewone werklozen (geen SWT) komt er een meer geleidelijke invoering Passieve beschikbaarheid: Slechts tot 60 jaar of 40 jaar loopbaan in 2015; 2016: tot 61 jaar of 41 jaar loopbaan; 2017: tot 62 jaar of 42 jaar loopbaan; 2018: tot 63 jaar of 43 jaar loopbaan; 2019: tot 64 jaar of 44 jaar loopbaan. Actieve beschikbaarheid: door Gewesten te bepalen. Geen beschikbaarheid voor wie in SWT is, wie in opzeg staat voor SWT of wie als werkloze al over een vrijstelling beschikt Voor SWT-ers ontslagen vóór 1 januari 2015 (ongeacht leeftijd); Voor SWT-ers ontslagen in een bedrijf in moeilijkheden of herstructurering, dat de herstructurering aankondigde vóór 9 oktober 2014 (ongeacht leeftijd); Voor gewone werklozen die al maxivrijstelling genoten op 31 december 2014 (ongeacht leeftijd). Geen actieve beschikbaarheid (met evaluatie zoekgedrag) voor SWT-ers en beperking van passieve beschikbaarheid SWT vanaf 62: passief beschikbaar tot 65, tenzij 43 jaar loopbaan; SWT vanaf 60: passief beschikbaar tot 65, tenzij 42 jaar loopbaan; Medisch SWT vanaf 58 en 35 jaar loopbaan: geen passieve beschikbaarheid; SWT 40 jaar loopbaan (vanaf 56 in 2015 en vanaf 58 jaar in 2016): passief beschikbaar tot 60, tenzij 41 jaar loopbaan; SWT vanaf 58 en 33 jaar loopbaan in zwaar beroep (bouw, 20 jaar nacht of 5/7 jaar nacht, ploegen of onderbroken uurrooster): passief beschikbaar tot 60, tenzij 40 jaar loopbaan; Als de leeftijdsvoorwaarde voor SWT vanaf 58 omhoog gaat na 2016, dan verhogen leeftijdsen loopbaangrens voor passieve beschikbaarheid met evenveel jaren. Bijvoorbeeld : SWT 58 /40 jaar loopbaan naar 59 /40 jaar loopbaan: passief beschikbaar tot 65, tenzij 61 jaar en 41 jaar loopbaan; SWT 58 /33 jaar voor bouw en zware beroepen naar 60 /33 jaar: passief beschikbaar tot 65, tenzij 62 jaar en 42 jaar loopbaan. De uitgestoken hand, weet u nog De regering Michel besliste bij haar aantreden dat oudere werklozen en SWT-ers vanaf 1 januari 2015 tot hun 65 jaar beschikbaar blijven voor de arbeidsmarkt. Dat betekent dat ze heel actief naar een nieuwe baan moeten zoeken. Dat ze dat ook moeten kunnen bewijzen. En dat ze daarop streng gecontroleerd worden. Dat ze hun uitkering verliezen als ze de controle niet doorstaan. Zelfs mensen die al in SWT zijn of al maanden in opzeg stonden met het oog op SWT zouden opnieuw opgejaagd worden. Dat is natuurlijk pure contractbreuk. Op die voorwaarden zijn die mensen niet ingestapt in SWT. Naast contractbreuk is deze regeringsmaatregel ook een doorgedreven vorm van pesten. Want waar gaan deze oudere werknemers nog kansen krijgen? En onder welke voorwaarden? Bovendien neemt deze regering geen enkele maatregel die het mensen mogelijk moet maken om wat langer te werken. Integendeel, tegelijk gaat de bijl ook in landingsbanen en tijdkrediet. Samengevat: de regering wil dat SWT-ers en oudere werklozen die er al een hele loopbaan hebben opzitten, opnieuw gaan zoeken naar werk dat er niet is. Dat voor velen te zwaar is geworden. En dat bij werkgevers die hen liever niet zien komen. Terwijl ondertussen veel jongeren niet aan de bak komen en duizenden zelfs worden uitgesloten uit de werkloosheid. Ook werkgevers realiseerden zich langzaam maar zeker wat dit betekende. SWT biedt hen een kans op een sociaal min of meer verantwoorde herstructurering. Dat voortschrijdend inzicht zorgde er voor dat we in het minicompromis van net voor kerst al één uitzondering konden binnen halen. Wie 60 jaar was eind 2014 én al in de werkloosheid of SWT zat, valt niet onder de activeringsmaatregel van de regering Michel. Een deel van de contractbreuk was alvast opgelost. In het sociaal akkoord, dat het ACV op 10 februari goedkeurde, bekwamen we dat de werkgevers met ons over bijkomende bijsturingen van deze maatregel wilden overleggen. Dit overleg heeft deze week geleid tot een nieuw akkoord over beschikbaarheid met de werkgevers. Alle sociale partners, werkgevers en vakbonden, hebben daarbij één duidelijke boodschap voor de regering: voer dit akkoord, het moeilijke en broos resultaat van sociaal overleg, volledig en ongewijzigd uit. Voor een regering die maanden liep te kwekken dat ze de hand uitsteekt naar de sociale partners kan dat geen enkel probleem zijn. En als het dat toch zou zijn, dan is er pas een echt probleem. Dan blaast deze regering het sociaal overleg, één van de fundamenten van onze welvaarsstaat, op. Marc Leemans, voorzitter ACV Alle sociale partners, werkgevers en vakbonden, hebben daarbij één duidelijke boodschap voor de regering: voer dit akkoord, het moeilijke en broos resultaat van sociaal overleg, volledig en ongewijzigd uit.

12 12 Visie vak bondig Overleg en actie Het ACV wil de druk hoog houden, ook na het sociaal akkoord over onder andere lonen en welvaartsvaste uitkeringen en het sociaal akkoord onder sociale partners over de beschikbaarheid voor SWT ers en oudere werklozen. Ook na die twee sociale akkoorden, moeten immers nog een aantal andere dossiers hun beslag krijgen, om zo een groter evenwicht te bereiken in de maatregelen van het regeerakkoord. Zo moet er voor het ACV een substantiële tax shift komen. Om de druk hoog te houden, organiseert het ACV samen met de andere vakbonden een militantenmeeting op 11 maart op het Muntplein in Brussel. Nieuwe functieclassificatie Kleding en Confectie Voor werknemers in paritair comité 109 (Kleding en Confectie) geldt sinds 1 december 2014 een nieuwe functieclassificatie. Je werkgever moet je een formulier functietoekenning overhandigen met daarin je functie en je loongroep. Ga je niet akkoord met je toegewezen functie en/of loongroep, dan kan je bezwaar aantekenen binnen de 30 kalenderdagen nadat je het formulier functietoekenning ontvangen hebt. Je kan voor de beroepsprocedure beroep doen op je syndicaal afgevaardigde of vakbondssecretaris. Meer info op Werknemers McCain keuren sociaal plan goed Vorige week keurde 97 procent van de werknemers van McCain in Grobbendonk het sociaal plan goed. De fabriek in Grobbendonk sluit op 31 december De productie verhuist dan naar Henegouwen. 123 personeelsleden verliezen hun job. In het sociaal plan is volgens de vakbonden veel aandacht voor de begeleiding naar een nieuwe job. Win tickets voor Willem Vermandere in Wevelgem Tussen 2014 en 2018 staan veel activiteiten in het teken van de Eerste Wereldoorlog. ACV Voeding en Diensten wil de personeelsleden die de oorlogsbegraafplaatsen onderhouden ook in de bloemetjes zetten en organiseert op 26 maart een academische zitting 100 jaar respect voor de oorlogsgraven. Ook in de toekomst?. Na de zitting, om 19u30, is er een optreden van Willem Vermandere in CC Guldenberg in Wevelgem. Visie mag 5 duotickets weggeven voor dit optreden. Stuur ten laatste 20 maart een mail naar met het antwoord op volgende vragen: Hoe heet de grootste oorlogsbegraafplaats van de Eerste Wereldoorlog in België? Schiftingsvraag: Hoeveel juiste antwoorden zullen wij ontvangen tegen 20 maart 23:59 uw job, ons werk Micael De Lausnay In België werken werknemers in de bouw. Daarmee is de sector heel belangrijk voor het creëren van jobs. Maar de voorbije twee jaar daalde die tewerkstelling drastisch, ondanks dat de sector groeide jobs gingen verloren en tegen eind 2015 zouden nog eens jobs verdwijnen. Dagelijks klachten Hoe komt dit? De oorzaken zijn sociale fraude en sociale dumping, legt Stefaan Vanthourenhout (links op foto) uit, voorzitter van ACV bouw - industrie & energie (ACV BIE). Hierbij stellen bedrijven buitenlanders hier tewerk aan lagere lonen, en vaak zonder sociale bijdragen te betalen. Dagelijks ontvang ik klachten over oneerlijke concurrentie, dumpingprijzen, illegale tewerkstelling, schijnzelfstandigen en mensonterende situaties waarin buitenlandse bouwvakkers zich bevinden. Belgische bouwvakkers zijn zelfs tijdelijk werkloos, terwijl anderen hun job doen aan onverantwoord lage lonen. De situatie is dramatisch. Een snelle, fundamentele oplossing dringt zich op. Die oplossing wordt gezocht samen met de andere sociale partners en staatssecretaris Bart Tommelein. In februari vond de eerste ronde tafel Bouw plaats. Er zullen veel maatregelen nodig zijn om sociale fraude en sociale dumping aan te pakken, zegt Tommelein. Hiervoor zullen we niet wachten op Europa. Tegen het bouwverlof stellen we een nieuw pakket van maatregelen voor. Ik wil hiervoor ook samenwerken met de buurlanden. Oplossingen volgens ACVBIE ACV BIE zal hier volop aan meewerken en lijst alvast enkele prioriteiten op. Fabrice Meeuw (rechts op kleine foto), juridisch vrijdag 6 maart 2015 Sociale partners bouw werken sa de minister aan oplossing social Sociale dumping in de bouw is een groot probleem. Het leidt tot oneerlijke concurrentie en soms zelfs tot mensenhandel. Dat liet Bart Tommelein (Open VLD), staatssecretaris voor Sociale Fraudebestrijding, optekenen in De Zondag van 1 maart. Eerder zat hij samen met de sociale partners tijdens een eerste ronde tafel Bouw. Buitenlandse arbeiders die voor 5 euro per uur verbouwingswerken doen aan een justitiepaleis, dat kan niet, zegt Fabrice Meeuw van ACV BIE. adviseur ACV BIE: Eerst en vooral moet de wet op de overheidsopdrachten herzien worden. Buitenlandse arbeiders die voor 5 euro per uur verbouwingswerken doen aan een justitiepaleis, dat kan niet. Zowel federaal, regionaal als gemeentelijk moet de publieke opdrachtgever zijn verantwoordelijkheid opnemen. De laagste prijs mag niet langer het enige criterium zijn. Ook pleit ACV BIE ervoor dat bouwvakkers op álle werven hun aanwezigheid moeten registeren. Vandaag is dat enkel verplicht voor grote werken van meer dan Internationale dag voor stakingsrecht Op woensdag 18 februari voerden vakbonden en mensenrechtenorganisaties in Brussel actie voor het stakingsrecht. De internationale koepel van vakbonden (ITUC) nam dit initiatief naar aanleiding van een wereldwijde actiedag om het stakingsrecht te verdedigen. ACV nam ook deel aan de actie in Brussel. Het recht op collectieve actie en staken is essentieel voor een democratie. Dat is hier het geval, maar nog veel meer in de rest van de wereld, zegt ACV-voorzitter Marc Leemans. In 2013 werden vakbondsmensen slachtoffer van geweld en meer dan 6 00 werden opgesloten omdat ze collectief actie voerden. In tien landen werden zelfs vakbondmensen vermoord. We willen dan ook dat het stakingsrecht internationaal erkend en gerespecteerd wordt.

13 Visie vrijdag 6 maart 2015 uw job, ons werk 13 men met e dumping Inkomensgarantie-uitkering voor deeltijdse werknemers daalt Mijn huis moet ook verwarmd worden Werklozen die deeltijds aan het werk gaan, krijgen onder bepaalde voorwaarden een inkomensgarantie-uitkering (IGU) van de RVA. Zo is hun totale inkomen minstens gelijk aan de werkloosheidsuitkering die ze voordien ontvingen. Sinds 1 januari 2015 daalde de uitkering en na twee jaar wordt ze gehalveerd. Een regeringsmaatregel die vooral vrouwen treft. Sociale fraude en sociale dumping zijn misdrijven die onze sociale zekerheid en economie terroriseren, zegt Stefaan Vanthourenhout van ACV BIE euro. Dat zijn maar 10 procent van alle bouwwerven, weet Meeuw. Verder is detacheringsfraude een echte plaag. Gemiddeld werken er op een werf 30 tot 40 procent buitenlandse arbeiders. Vaak zijn ze schijnzelfstandige of ontvangen zij niet het minimumloon. Er is een wet die de aannemer aansprakelijk stelt wanneer die werkt met een onderaannemer die het minimumloon niet betaalt. Die wet moet dringend verstrengd worden. Bovendien kan men beter sociale bijdragen hier innen en vervolgens doorstorten naar het land van oorsprong. Zo weten we zeker dat die bijdragen betaald worden. Lastenvermindering nodig Ten slotte pleit ACV BIE voor een globaal relanceplan voor de sector. De bouw valt vaak uit de boot voor lastenverminderingen, klaagt Vanthourenhout aan. De verminderen voor lage lonen en ploegenarbeid bijvoorbeeld kun je niet toepassen in de sector. Maar de bouw heeft dringend zuurstof nodig. Er moet dringend een relanceplan komen. (IM, LG) De federale regeringspartners beslisten om de berekening van de inkomensgarantie-uitkering aan te passen. Vooral vrouwen Personen die onvrijwillig deeltijds werken ontvangen sinds 1 januari 2015 een lagere uitkering. Bovendien wordt de uitkering na twee jaar nog eens gehalveerd. Voor wie al in het stelsel zat, startte die periode op 1 januari 2015 en betekent dit dus een halvering vanaf 1 januari Samen met de eerste vermindering en de indexsprong betekent dit een verlies van 23 procent. Deze maatregel treft vooral vrouwen die deeltijds werken in sectoren waar de lonen al laag zijn: dienstencheques, schoonmaak, horeca en distributie. Dorothea is 59 jaar en werkt deeltijds bij Lunch Garden. Tijdens de studiedag Vrouwen op hotel van ACV Voeding en Diensten getuigde ze over haar situatie: Vroeger werkte ik voltijds bij een vleesfabriek en daarnaast deeltijds bij Lunch Garden. Maar door een allergie aan pekel begonnen mijn armen te ontsteken. Dat was erg pijnlijk. Ik werd toen ontslagen om medische redenen. Ik kon terugvallen op mijn deeltijdse job bij Vrouwen die deeltijds werken in sectoren met lage lonen zijn grootste slachtoffer van de daling van de inkomensgarantie-uitkering. Lunch Garden en de inkomensgarantieuitkering. Geen cadeautjes meer Ook Dorothea s uitkering is sinds januari verminderd. En dat heeft gevolgen. Het is sowieso niet makkelijk als alleenstaande. Mijn huis moet ook verwarmd worden. En ik woon 27 kilometer van mijn werk, dus Samen met de eerste vermindering en de indexsprong betekent dit een verlies van 23 procent. ik heb een wagen nodig. Dat kost geld. Wat denkt ze dan over de halvering van de uitkering die haar te wachten staat? Het normale leven zal moeilijker worden. Ik heb twee kleinkinderen. Zij krijgen graag eens een klein cadeautje, maar ook dat zal niet meer lukken. Ik solliciteerde al voor verschillende voltijdse jobs maar ze vinden me te oud. ACV vraagt dan ook dat deze maatregel wordt ingetrokken. Het is onbegrijpelijk dat er aan het inkomen wordt geraakt van een groep werknemers die zeer kwetsbaar is, zegt Pia Stalpaert van ACV Voeding en Diensten. Deze maatregel treft voor het overgrote deel vrouwen die het nu al vaak moeilijk hebben om de eindjes aan elkaar te knopen. (AJ)?! Hoe kunnen we je helpen? ACV geeft raad. Hoelang kan ik nog betalen met papieren maaltijdcheques? Vanaf 1 januari 2016 kan je niet meer betalen met papieren maaltijdcheques. Vanaf dan zijn enkel de elektronische maaltijdcheques geldig. Wie nog papieren maaltijdcheques ontvangt, zal die uiterlijk in oktober nog een laatste keer krijgen voor de prestaties van september Deze, en alle andere papieren maaltijdcheques ontvangen in 2015, zullen geldig zijn tot 31 december Vanaf oktober 2015 kunnen alleen nog elektronische maaltijdcheques worden uitgereikt. ACV is tevreden met de regeling omdat de cheques op deze manier niet meer zoek kunnen geraken. Er is ook minder rompslomp voor werknemers, werkgevers en handelaars. ACV wil wel dat werknemers bij voldoende handelaars met de elektronische maaltijdcheques terecht kunnen. Op dit moment aanvaardt 39 procent van de handelaars de elektronische versie, maar dat moet dus nog hoger. De uitgiftebedrijven beloofden hier werk van te maken. ACV volgt dit verder op. Inmiddels bekijken de sociale partners of ook de ecocheques elektronisch kunnen. Vakbondsacties redden 700 jobs Akkoord bij Delhaize Warenhuisketen Delhaize schrapt 700 banen minder dan voorzien en sluit 10 winkels in plaats van 14. Bovendien worden de premies en de lonen van de arbeiders behouden. Dat zijn de belangrijkste elementen van het sociaal akkoord dat werd afgesloten met de vakbonden. In juni vorig jaar kondigde de directie van Delhaize een transformatieplan aan. De warenhuisketen legde de betaalde pauzes, de anciënniteitstoeslagen, afgesproken premies, de lonen boven de sectorale minimumlonen en het premiestelsel op de onderhandelingstafel. In het oorspronkelijke besparingsplan sneuvelden ook banen. ACV ging over tot actie, met succes. Nancy Tas van ACV Voeding en Diensten: We hebben veel erger kunnen voorkomen. We zullen ook in de toekomst proberen de loon- en arbeidsvoorwaarden te verbeteren, ook voor de nieuwe werknemers. In het uiteindelijke akkoord laat Delhaize personeelsleden afvloeien zonder naakte ontslagen. Om dat mogelijk te maken, kan het personeel vanaf 55 jaar met brugpensioen. (AJ) Belga

14 14 Dossier rechtvaardige Ook al zijn we met z n allen gewonnen voor een eerlijker belastingssysteem, de discussies en de terminologie zijn soms Chinees voor wie niet elke dag met zijn neus tussen de boeken rechten en fiscaliteit zit. Visie belicht in de volgende vier pagina s het actualiteitsdossier over rechtvaardige fiscaliteit en de zogenaamde tax shift. Te beginnen met: de vaktaal. Tax shift Verschuiving van de (te hoge) lasten op arbeid naar andere inkomensgroepen. Met belastingen leggen we een gezamenlijke pot aan voor uitgaven voor wegen, onderwijs, sociale zekerheid,... Wat we dus niet binnenkrijgen via de belastingen op arbeid, moet van ergens anders komen. De tax shift verlaagt de lasten op arbeid en haalt de compensatie elders. Over waar elders is, bestaat nog discussie. Voor ACV is het duidelijk dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen en dat de groepen die nu minder bijdragen, ook hun extra duit in het zakje moeten doen. Zoals de grote vermogens. Inkomsten uit vermogen worden in België momenteel minder belast dan inkomsten uit arbeid. 35% 17% 10% 25% Speculatietaks Wat? Wie aandelen koopt en verkoopt, zou met een speculatietaks moeten betalen op de eventuele winst die hij maakt bij de verkoop, maar alleen wanneer de aandelen snel weer verkocht worden. Wie succesvol speculeert op de beurs, zou met een speculatietaks een percentage van zijn winst moeten afstaan. De belasting op meerwaarde van aandelen is momenteel bijzonder klein. Discussiepunten. Welk percentage taks zou moeten betaald worden op de winst en vanaf wanneer spreken we van investeren en niet van speculeren? Is een speculant iemand die na 3 weken zijn aandelen opnieuw verkoopt, of ook nog na twee jaar? Wie investeert in een bedrijf en dus langere tijd aandelen van hetzelfde bedrijf bezit of zelf ondernemer/oprichter is, is dat dan geen speculant en betaalt die dan geen speculatietaks of andere belasting op de meerwaarde. Nog belangrijk. Moet de speculatietaks zou voor alle beleggers even hoog zijn, ongeacht het totale vermogen of de hoeveelheid winst met aandelen? Daarnaast is niet duidelijk hoeveel een speculatietaks kan opbrengen, omdat de werking met eventuele uitzonderingen en beperkingen in de tijd de taks kan uithollen. De taks zelf en de opbrengst ervan kan daardoor erg mager uitvallen. Vermogenswinstbelasting Wat? Wie uit vermogen inkomsten, winsten, haalt, zou een belasting betalen op die winsten. Wie geld belegt, zou dan worden belast op wat hij daarmee verdient. Discussiepunten. Hoe wordt de meerwaarde en de winst berekend? Wanneer je de winst effectief opstrijkt, of een jaarlijkse schatting? Wordt wie in vastgoed belegt, koopt en verkoopt, dan pas op de winst belast na verkoop? Of maken we elk jaar een schatting van het vermogen en de geboekte winst? Of gaan we uit van een forfait, een vast percentage logische winst, bijvoorbeeld een jaarlijkse winst van 4% waarop belastingen worden betaald? Minstens zo belangrijk als discussiepunt: hoe weten we wat de omvang is van iemands vermogen? Moeten we daar een inventaris van opmaken, een zogenaamd vermogenskadaster? Ook moet worden bepaald hoe de vermogenswinstbelasting met eventuele minwaarden omgaat: verlies op een bepaald moment of bij verkoop. Kunnen minwaarden in rekening worden gebracht? Tot slot is de vraag of het percentage vermogenswinstbelasting voor iedereen even hoog moet zijn, ongeacht het totale vermogen. Betaalt iemand met weinig vermogen een even groot percentage als iemand met veel vermogen? Of houdt het systeem zoals bij de personenbelasting rekening met schijven en stijgt het percentage naargelang de schijf, met eventueel een vrijgesteld bedrag of eigendom zoals bij personenbelasting? Nog belangrijk. Op Europese schaal en liefst zelfs op wereldschaal is een goed systeem nodig om gegevens over vermogens uit te wisselen. Het kan uiteraard niet zijn dat een spaarrekening, belegging of huis in België wel wordt belast, maar niet wanneer de spaarrekening, de belegging of het huis in een ander land geregistreerd zijn. Inkomens ongelijk belast Het uitgangspunt om alle inkomens gelijker te belasten wint steeds meer terrein. Meer dan logisch, zeggen voorstanders. Geld is geld, er is geen verschil tussen inkomen uit arbeid of inkomen uit vermogen. Gelijker belasten is dan niet meer dan logisch, toch? Vandaag zijn er serieuze verschillen in belastingdruk naargelang de inkomstenbron. Wie euro verdient door te werken, betaalt daarop jaarlijks gemiddeld euro belastingen of 35 procent. Wie euro verdient door geld te beleggen, betaalt op de winsten jaarlijks maximaal euro belastingen of maximaal 25 procent. Maximaal, want het hoogste tarief roerende voorheffing bedraagt 25 procent, terwijl de taks op meerwaarde uit verkoop van aandelen erg laag is. Wie euro winst haalt uit de meerwaarde van aandelen, betaalt bij de verkoop zo goed als geen belasting. Een onderneming die euro winst maakt, betaalt gemiddeld euro belasting op die winst of 17 procent. Het basistarief is 33,99 procent belasting op de winst, maar via aftrekposten daalt de reële belastingvoet. Bedrijven met meer dan 1000 werknemers, de multinationals, betalen zo gemiddeld 10 procent belastingen op hun winst.

15 vrijdag 6 maart fiscaliteit BTW-verhoging Wat? Wanneer we iets aankopen, betalen we daarop een percentage belasting per product of dienst, de belasting op de toegevoegde waarde (BTW). Afhankelijk van welk soort product of dienst we kopen, schommelt de BTW tussen 0 en 21 procent. De regering zou kunnen beslissen om het BTW-percentage te verhogen voor alle producten en diensten of voor specifieke categorieën, zoals kledij, alcoholische dranken,... De producten en diensten waarvan de BTW verhoogd wordt, zullen dan duurder zijn waardoor de koopkracht van mensen daalt. De BTW-discussie kan je voor werknemers en gezinnen ook bekijken als een discussie over belasten aan de inkomstenzijde (loon belasten) of aan de uitgavenzijde (wat je met het loon koopt). Uit onderzoek blijkt dat een BTW-verhoging nadelig is voor de mensen die het minst verdienen en voordelig is voor de mensen die het meest verdienen. Dat klinkt ook logisch, omdat wie veel verdient, meer zal binnenkrijgen (minder belasting op loon), maar daarom niet meer eten zal kopen of meer kledij nodig heeft. Wie veel verdient, kan dus meer sparen van het gedeelte dat extra binnenkomt langs de inkomstenzijde. Wie minder verdient, moet meer uitgeven langs uitgavenzijde om dezelfde producten en diensten te kopendan voordien, waarvoor je na een BTW-verhoging meer moet uitgeven. Vermogensbelasting De vermogensbelasting en de vermogenswinstbelasting zijn vergelijkbaar, alleen wordt de belasting bij de vermogensbelasting berekend op de grootte van het vermogen en niet op de winst erop. De vermogensbelasting zou dus geen rekening houden met het al dan niet realiseren van winst. Andere eigenschappen zijn identiek aan of kunnen gelijkend zijn aan de vermogenswinstbelasting, zoals welk percentage, stijgt het percentage per schijf of niet, is er een vrijstelling, noodzaak aan inventaris/vermogenskadaster,... Milieuheffing of ecofiscaliteit Wat? Een belasting die rekening houdt met de schaarste of het vervuilende karakter van goederen of diensten. De belasting bezorgt ons een gezamenlijke pot inkomsten, maar streeft tegelijk naar een gedragswijziging bij de bevolking (bijvoorbeeld minder of bewuster verbruiken). De vervuiler betaalt, wordt ook weleens gezegd. Milieuheffing bestaat al in verschillende vormen, bijvoorbeeld de accijnzen op brandstof en de kost voor vuilniszakken of recupel-bijdragen. Discussiepunten. Op welke producten moet een extra milieuheffing komen? Wat als het prijsverschil dan te groot wordt met het buitenland? Dan wordt het interessant om in het buitenland te kopen, waardoor de binnenlandse markt verkleint of verdwijnt. Nog belangrijk. Milieuheffing is niet altijd een stabiele bron van belastinginkomsten, omdat ze na verloop van tijd kunnen verdwijnen. De belastinginkomsten vallen weg wanneer gedrag gewijzigd is en mensen minder de zwaar belaste vervuilende of schaarse producten kopen. Soms kan je daarom niet spreken van een structurele en stabiele inkomstenbron. Of nog, de gedragswijziging die met een milieuheffing wordt beoogd, gaat niet altijd samen met een andere doelstelling van belastingen: inkomsten verwerven voor collectieve voorzieningen en sociale zekerheid. Vlaming wil tax shift, internationale organisaties willen tax shift Groot draagvlak voor rechtvaardige belastinghervorming Het draagvlak voor een rechtvaardige belastinghervorming is groter dan ooit. Niet alleen zegt 84% van de Vlamingen voorstander te zijn van een tax shift, zo goed als alle nationale en internationale economische instellingen en professoren blijven herhalen dat de lasten op arbeid te hoog zijn en gecompenseerd moeten worden door een verschuiving weg van arbeid. Werknemers verdienen niet te veel, ze kosten te veel, is een boutade van Marc Coucke. Collega-ondernemer Wouter Torfs vindt dat we ons pollekes mogen kussen met zo n goede sociale zekerheid. En België kreeg van de Wereldbank een uitmuntende score van 94/100 voor de prestatie van de overheidsdiensten, ver boven het Europese gemiddelde. De loonlasten zijn te hoog, daar zijn zowel vakbonden als werkgevers het over eens. Goede sociale zekerheid, daarvoor worden we internationaal geroemd. Iedereen eensgezind tevreden met een tax shift weg van arbeid, zou je denken. Indexsprong Niet helemaal. Over de indexsprong is geen eensgezindheid. Dat de vakbonden die dom en ondoelmatig vinden, is intussen breed bekend. Het aantal jobs dat de indexsprong zou opleveren, daalt keer op keer. Eerst waren het er nog , dan en in zijn recentste economische prognoses spreekt het Planbureau van slechts jobs tegen Berekend op de kost van de indexsprong, is dat euro per job die erbij komt. Of nog: 2,6 miljard koopkrachtverlies voor werknemers uit de privésector en uitkeringsgerechtigden. Een tax shift is het beste economische idee van de laatste dertig jaar. professor Koen Schoors (UGent) De indexsprong is geen puur winstverhaal, daar ondersteunen de cijfers de stelling van de vakbonden dat de indexsprong dom en ondoelmatig is. Het Planbureau en de Nationale Bank ramen het jobverlies rechtstreeks gelinkt aan de indexsprong op jobs, alleen al door het koopkrachtverlies van werknemers in de privésector. Het Planbureau en de Centrale Raad voor het bedrijfsleven berekenden dat alle begrotingsmaatregelen samen banen zullen kosten. Alternatief: tax shift Is er dan geen alternatief? vragen we ons met z n allen af. Intussen kent zowat elke Belg het antwoord: ja, er is een alternatief. Een tax shift, een bredere belastinghervorming. Een besparing op loonlasten zou dus gerust ook anders dan met een indexsprong gerealiseerd kunnen worden. Maar ook los van het dossier van de indexsprong, bevelen velen een tax shift warm aan, met een intelligente mix aan maatregelen zodat de shift doelmatig, eenvoudig en rechtvaardig is. Onze Nationale Bank, het IMF (InterMonetairFonds), de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling), de Hoge Raad voor Financiën en tal van professoren steunen dat idee. I n de krant De Morgen verwoordde Gents econoom Koen Schoors het eind 2014 zo: Een tax shift is het beste economische idee van de laatste dertig jaar. Het is de broodnodige sociaaleconomische hervorming die onze maatschappij actiever, groener en rechtvaardiger, de economie duurzamer en competitiever en de vergrijzing betaalbaar zal maken. (JDO)

16 16 Dossier rechtvaardige Gesprek met Koen Meesters, expert fiscaliteit van ACV Er zijn dingen in de fiscaliteit die je zachtjes uitgedrukt kan verbeteren Christine Laureys Gérard Dépardieu is een voorbeeld dat iemand die gaat lopen, blijft lopen. De vluchtroutes worden beperkter en beperkter. Koen Meesters, Nationaal secretaris ACV Wie van ver of dichtbij iets weet te vertellen over fiscaliteit, of wie tax shift in drie woorden kan uitleggen, beleefde drukke tijden de afgelopen maanden. Zelden was een eerlijke bijdrage aan onze gezamenlijke belastingpot zoveel in de media als nu. Het ACV slaat al meer dan 20 jaar op de nagel van eerlijke fiscaliteit. Expert Koen Meesters was er geruime tijd bij. Ik draai al te lang mee om echt voorspellingen te doen over wat nu komt, maar het is absoluut het moment om door te zetten. Zo goed als de hele bevolking is ervan overtuigd dat het belastingssysteem eerlijker moet. Waarom zal het nu lukken? Waarom staat eerlijke fiscaliteit na 20 jaar hoog op de agenda? Eind vorig jaar hebben we met grote acties geprotesteerd tegen onrechtvaardige regeringsmaatregelen. Ik ben ervan overtuigd dat het bewustzijn van mensen vergroot is met de acties eind vorig jaar. Daarnaast zijn LuxLeaks en SwissLeaks illustraties van de onrechtvaardigheid. Het heeft ook te maken met de verantwoordelijkheidszin van mensen. De tijden zijn moeilijk, iedereen wil wel bijdragen, maar iedereen moet evenwichtig bijdragen. Dan komt de eerlijkheid van fiscaliteit op het voorplan. Er zijn dingen in de fiscaliteit die je zachtjes uitgedrukt kan verbeteren. Wat zijn de drie prioriteiten? Eén. Wie op dit moment te weinig bijdraagt, moet meer bijdragen. Twee. Vermogens die op dit moment ontsnappen, moeten ook bijdragen. Drie. De maatregelen moeten zo zijn dat ze de koopkracht van de mensen maximaal garanderen. Zo zou een BTW-verhoging een nieuwe aanslag zijn op de koopkracht van de mensen. Met de indexsprong worden producten en diensten duurder, terwijl het loon van de mensen gelijk blijft. Een BTW-verhoging maakt de producten en diensten nog eens duurder en treft ook opnieuw dezelfde groep mensen het hardst, want de meest vermogenden spenderen een kleiner stuk van hun inkomen aan consumptie, zij houden meer over om te sparen bijvoorbeeld. Tax shift De tax shift concreet. Iedereen is het erover eens dat de lasten op arbeid te hoog zijn en dat het een goede zaak zou zijn om ze te verschuiven, bijvoorbeeld naar wie nu minder bijdraagt. Iedereen voorstander, zou je denken? Er zijn twee stukken in dat verhaal. Ten eerste, sommige grote vermogens en grote verdieners betalen minder dan anderen. Het principe dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen, dat zie je niet altijd in praktijk. Ik denk dat intussen zo goed als iedereen wil dat die sterkste schouders wél de zwaarste lasten dragen. Dat moeten we vasthouden en daar moeten we op inzetten. Ten tweede, de verschuiving zelf. Die moet concreet worden uitgewerkt en daar bestaan uiteenlopende ideeën over. Samen met ons zeggen professoren en internationale instellingen dat we er een verhaal van kunnen maken met bescherming van de koopkracht van mensen en waarbij we tegelijk de kosten van arbeid verlagen, voor werknemers en werkgevers. Zo zou je tegelijk een economische impuls geven en iets doms als de indexsprong van tafel vegen. Waarom zijn werkgevers niet meteen geneigd om de tax shift toe te juichen? Het gaat tenslotte om een verschuiving van de lasten weg van arbeid? Voor ons mag de tax shift geen zoethoudertje zijn. Als we nog van mening verschillen met andere groepen, dan gaat dat vooral over de impact van die belastinghervorming, niet over het principe zelf. We vragen echt een fundamentele aanpassing van het belastingregime en daar is het verschil in mening nog groot. Wat vraagt ACV precies? Snel minstens één concrete maatregel of op langere termijn een volledige belastinghervorming met meer rechtvaardigheid? We vragen al jaren een rechtvaardige belastinghervorming. Dat is en blijft ons einddoel. Vandaag willen we op korte termijn één of meerdere maatregelen die het bestaande onevenwicht minstens voor een stuk herstellen. Is het daarmee gedaan? Dat denk ik niet. We doen daarmee niks af aan wat we al jaren vragen, maar we willen wel op korte termijn dat er een gevoelige inspanning komt die de koopkracht ontziet en de meest vermogenden meer laat bijdragen dan ze op dit moment doen. Momenteel kan je bijvoorbeeld een zo goed als belastingvrij inkomen halen uit beleggingen. Dat is niet rechtvaardig. Iedereen moet bijdragen, alle inkomens. Vermogenskadaster Daar zeggen tegenstanders: onhaalbaar, onrealistisch. Je moet eerst het bankgeheim volledig opheffen in de hele Europese Unie. Niet alleen in België. We hebben ook een inventaris nodig van het vermogen van alle mensen, een zogenaamd vermogenskadaster. Het zou onbegonnen werk zijn om dat op te stellen. Dat is wel heel erg kort door de bocht. Als je niet wil, wil je natuurlijk niet en moet je niet met argumenten komen die vooral illustreren dat je gewoon tegen bent. Niet alle taxatie van vermogens hangt af van vermogenskadasters of van bankgeheim dat in Verweggistan nog zou bestaan. Veel vermogen is trouwens bekend. Nog niet alles maar toch veel. Er zijn concrete maatregelen te nemen. De concrete punten die ACV zelf naar voor schuift bewijzen dat (zie hiernaast Belastingen moeten eenvoudiger en rechtvaardiger, niet complexer, red.). Die zijn op korte termijn te organiseren

17 vrijdag 6 maart fiscaliteit Ingrediënten voor intelligente tax shift liggen al jaren op tafel Belastingen moeten eenvoudiger en rechtvaardiger, niet complexer Het kan niet zijn dat de slimmerikken minder belastingen betalen. Of wie veel geld heeft om de dingen perfect uit te kienen. Dat zegt Koen Meesters, expert sociale zekerheid en fiscaliteit van ACV (zie ook interview hiernaast). De belastingen moeten eenvoudiger. Van sommige aftrekposten vraag ik mij zelfs af of iemand nog weet waarom ze precies bestaan. We vragen al jaren een rechtvaardige belastinghervorming. Dat is en blijft ons einddoel, zegt Koen Meesters, expert fiscaliteit en nationaal secretaris van ACV. Vandaag willen we op korte termijn één of meerdere maatregelen die het bestaande onevenwicht minstens voor een stuk herstellen. Is het daarmee gedaan? Dat denk ik niet. en ze brengen een eerlijkere bijdrage van iedereen met zich mee. Als je meerwaarden laat belasten op de gekende delen dan heb je al een fatsoenlijke meerwaardebelasting. Daarnaast moet een efficiënte strijd tegen fraude en tegen ontwijking ervoor zorgen dat andere vermogens ook in het vizier blijven. Dat iemand zijn vermogen wil verbergen of verhuizen, mag nooit een excuus zijn om een eerlijke taxatie van het vermogen as such te blokkeren. Het ontbreken van een vermogenskadaster mag geen excuus zijn om geen belastingen te heffen. Koen Meesters, Nationaal secretaris ACV internationale uitwisseling kan nog verbeteren,... Ik denk dat we op de goede weg zijn om het tegenargument van kapitaalvlucht helemaal uit te schakelen. Ik begrijp: een vermogenskadaster moet er komen, maar intussen mag het geen excuus zijn om nog niet te doen wat nu al kan. Klopt. Als je een vermogenskadaster hebt, dan is de cirkel rond. Dan kan je een eerlijke belasting heffen op alles wat iemand heeft. En dan kan je ook garanderen dat de sterkste schouders de zwaarste lasten gaan betalen. Kan het ontbreken van een vermogenskadaster een excuus zijn om helemaal niks te doen? Natuurlijk niet. Als het ontbreken van een vermogenskadaster een reden zou zijn om geen belastingen te heffen, dan hadden we nu ook geen belastingen gehad. Om een belastinghervorming te beoordelen, stelt het ACV vier criteria voorop: eenvoud, rechtvaardigheid, stabiele belastinginkomsten en doelmatigheid. Eenvoud en rechtvaardigheid spreken voor zich. De maatregelen moeten daarnaast ook stabiele inkomsten garanderen, anders kan je er niet op steunen voor de financiering van de collectieve voorzieningen en de sociale zekerheid, zegt Koen Meesters. Tot slot is het vanzelfsprekend ook zaak om rekening te houden met de doelmatigheid van de maatregel, bijvoorbeeld bij het creëren van werkgelegenheid, bestrijding van werkloosheid, verminderen of verhogen van koopkracht, aanmoedigen van milieuvriendelijk gedrag,... Over hoe een intelligente tax shift er moet uitzien, circuleren al jaren voorstellen van professoren en instellingen. Alle materiaal om ons belastingsstelsel rechtvaardiger te maken, ligt al op tafel, zegt Koen Meesters. Het gaat dan over: Het invoeren van een fundamentele meerwaardebelasting. Belasten op de werkelijke huurinkomsten (die gekend zijn) in plaats van op basis van forfaits Herbekijken van aftrekposten en sommige fiscale gunsttarieven voor vennootschappen, met het oog op hun doelmatigheid. Evalueren en herbekijken van de notionele intrestaftrek voor bedrijven. Momenteel levert die belastingkorting onvoldoende werkgelegenheid en investeringen op. Alle inkomens (uit arbeid, uit vermogen,...) zoveel als mogelijk gelijk belasten in de progressieve personenbelasting (via de belastingbrief). Stoppen van de vervennootschappelijking. Een vennootschap of onderneming enkel en alleen oprichten om minder personenbelasting te betalen, kan niet. Het belastingsysteem moet dat ontmoedigen zodat iedereen zijn gelijke deel betaalt. Een volgehouden strijd tegen ontduiking en ontwijking. Mensen met veel geld kunnen naar het buitenland vluchten. Ze kunnen ontsnappen, kijk naar Franrijk, Gérard Dépardieu. Dat is een heel goed voorbeeld! Iemand die gaat lopen, die blijft lopen. Die komt naar België om de Franse wet te ontduiken. Om de Franse wet te ontduiken laat hij zich inschrijven als Russisch staatsburger. Dat begint al serieus complex te worden. Voor mij is dat een illustratie dat de volgehouden strijd van de voorbije 20 jaar wel ergens toe leidt. De Europese Unie heeft al veel maatregelen genomen die de kennis van de vermogens veel heeft verbeterd. De OESO en andere organen hebben een strijd gevoerd voor de opheffing van bankgeheimen. De vluchtroutes worden beperkter en beperkter. Dat is een goede zaak. Het is niet de bedoeling om voyeur te spelen, maar doordat de zichtbaarheid van de vermogens zoveel verbeterd is, is het ook zoveel gemakkelijker om te verantwoorden dat je eigenlijk een meer rechtvaardige belasting gaat heffen. Er zijn nog dingen die geregeld moeten worden. Het bankgeheim is nog niet volledig weg, Groene fiscaliteit Vandaag gaan ook veel voorstellen in de richting van groene fiscaliteit, waarbij verbruik van schaarse en vervuilende producten zwaarder wordt belast. Gelooft het ACV daarin? Als belastingen ertoe kunnen leiden dat we zorgzamer omgaan met energie, als belastingen ervoor kunnen zorgen dat wij het beslag op deze zeer waardevolle wereld wat aanpassen, dan moeten we dat vooral doen. Maar we mogen bij belastingen hun herverdelende en financierende functie niet uit het oog verliezen. Als ze op termijn voor een gedragswijziging zorgen en mensen minder vervuilende producten gaan gebruiken, dan is dat ecologisch een verbetering, maar dan valt een inkomstenbron voor onze collectieve voorzieningen en sociale zekerheid droog. De stok achter de deur voor mensen die veel beslag leggen op schaarse grondstoffen, is niet altijd te combineren met het uitgangspunt van een stabiele inkomensbron. Jurgen D Ours Zin voor rechtvaardigheid en doelmatigheid volstaan om met een tax shift een geloofwaardig en rechtvaardig alternatief te presenteren, zegt Koen Meesters. Op korte termijn kan een tax shift gerealiseerd worden, en kunnen andere bijzonder pijnlijke maatregelen in evenwicht gebracht worden. Dat zou tegelijk een krachtig antwoord zijn op de aanhoudende misnoegdheid over het onevenwichtig beleid. Daarnaast blijft een grote fiscale hervorming nodig, met een vermogensbelasting en een luik milieufiscaliteit. Dat is absoluut noodzakelijk voor de sanering van de openbare financiën. (JDO) Ongelijkheid Internationaal wordt de groeiende ongelijkheid tussen rijk en arm als een grote bedreiging gezien. Hoe zien de cijfers eruit voor België? In cijfers. De 10 procent armste Belgen bezit 1 miljard euro. De 10 procent rijkste Belgen bezit 877 miljard euro. In percentages. De 20 procent armste Belgen bezit 0,17 procent van het vermogen in België, de 40 procent armste Belgen bezitten samen minder dan 5 procent van het totale vermogen. De 20 procent rijkste Belgen bezit 61,2 procent van het vermogen in België. De 5 procent rijkste Belgen bezitten 31,7 procent van het totale vermogen.

18 18 Visie uw job, ons werk vrijdag 6 maart 2015 Werkloosheidssysteem in België Werklozen staan voortdurend onder druk Het Belgische werkloosheidssysteem is altijd een moeilijk verzekeringssysteem geweest, vertelt Bea Cantillon, directeur van het Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck aan de Universiteit Antwerpen. Het wordt betaald door de sociale bijdragen van iedereen. Maar wat je ervoor in de plaats krijgt, is voor sommigen laag in vergelijking met de bijdragen. Terwijl anderen relatief veel krijgen in verhouding tot wat ze betaald hebben. Enerzijds is het dus een verzekering, anderzijds speelt de solidariteit. Paria s van deze tijd Er zit een dubbele logica achter onze werkloosheidsuitkeringen. Je moet bestaanszekerheid bieden aan mensen die werkloos zijn. En je moet hen de mogelijkheid geven om naar ander werk te zoeken waar ze goed in zijn. Dat is goed voor de arbeidsmarkt. Maar de laatste tijd wordt ons systeem steeds meer in vraag gesteld. Door de publieke opinie, maar ook door de politiek. Die commentaar is volgens Bea Cantillon niet nieuw. Men heeft altijd naar de werklozen gekeken met een zekere argwaan: willen ze wel allemaal werken? Ik heb hen wel eens de nieuwe paria s van deze tijd genoemd. Zij staan voortdurend onder druk. In de voorbije 40 jaar is hun bescherming steeds meer conditioneel geworden en beperkt in de tijd. Aanpak langdurige werkloosheid Vooral de bescherming van langdurig werklozen kan beter, volgens Cantillon. Ik denk dat er twee dingen moeten gebeuren om die groep van laaggeschoolde mensen aan de slag te krijgen. Zij krijgen onvoldoende kansen op de huidige arbeidsmarkt. Dat zal er niet op veranderen door hun uitkering af te pakken. De Meer kwalitatieve jobs Iemand die morgen zijn job verliest, moet kunnen terugvallen op een werkloosheidsuitkering, zegt Karim Dibas van ACV. Die mensen moeten opgevangen worden, tussen twee jobs in. We moeten hen aan een nieuwe job helpen. Dat lukt niet door simpelweg hun uitkeringen af te pakken. Volgens ACV is er nood aan een gepast jobaanbod. Er zijn veel onstabiele contracten en jobs met slechte arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden. Bea Cantillon: Ik geloof heel erg in de sector van de sociale economie, kleinschalige projecten, kringloopwinkels, enzovoort. Deze instrumenten slagen erin om op een heel creatieve manier nieuwe niches en nieuwe jobs te vinden. laagproductieve jobs die nu uit de markt geprezen worden, die moet je opnieuw activeren. Ik geloof heel erg in de sector van de sociale economie, kleinschalige projecten, kringloopwinkels, enzovoort. Ook de dienstencheques zijn hier van belang. Daar zitten heel belangrijke hefbomen. Deze instrumenten slagen erin om op een heel creatieve manier nieuwe niches en nieuwe jobs te vinden. En bovendien bieden zij een kader. Sommige mensen hebben zo n beschermend omhulsel nodig. Daarnaast moeten die jobs goedkoper worden. De loonlasten voor die laagproductieve jobs moeten naar nul procent. Geen wetenschappelijke basis om uitkeringen in de tijd te beperken Bea Cantillon stelt dat het stopzetten van Als er meer kwalitatieve jobs komen, kan je meer mensen aan de slag krijgen. Ook het beperken in de tijd van werkloosheidsuitkeringen stoot bij ACV op verzet. Zo drijf je mensen in armoede en verschuif je het probleem naar het OCMW of de ziekteverzekering, klinkt het. Werklozen zijn geen profiteurs. Er is een streng activeringsbeleid. Wie geen inspanningen doet om een job te vinden, krijgt een sanctie. Je kan geen mensen schorsen die hard hun best doen om werk te vinden. uitkeringen niet de juiste manier is om werklozen aan het werk te krijgen. Ook Johannes Spinnewijn, docent economische wetenschappen aan de London School of Economics, heeft zijn twijfels over die aanpak. In landen waar de uitkeringen in de tijd beperkt zijn, vinden sommige werklozen de weg naar de arbeidsmarkt op het moment dat ze hun uitkering verliezen. Maar er zijn er ook heel veel die nog steeds werkloos zijn. Ondanks het feit dat ze geen uitkering meer krijgen. Dat bewijst dus dat die mensen niet werkloos waren alleen maar om die uitkering te krijgen. Ons onderzoek in Zweden toont aan dat mensen langer werkloos zijn als je ze in het begin van de werkloosheid een hogere uitkering geeft. Dat effect is kleiner als je die verhoging spreidt over de hele werkloosheidsduur. We bestudeerden ook het consumptieniveau van werklozen. Dat daalt onmiddellijk bij het verlies van werk, maar blijft relatief stabiel doorheen de hele periode van werkloosheid. De meeste werklozen hebben geen andere middelen en zijn van de eerste dag afhankelijk van hun uitkering. Zowel voor kortdurige als voor langdurige werklozen zijn uitkeringen dus waardevol. Een eenvoudige kosten-baten analyse op basis van ons onderzoek biedt dus geen ondersteuning voor het beperken van uitkeringen in de tijd. Amélie Janssens 45,3% Vlaamse werkloosheid in cijfers In februari 2015 waren er niet-werkende werkzoekenden in Vlaanderen. Daarmee stond de werkloosheidsgraad (het aantal werklozen in verhouding tot de totale beroepsbevolking) op 8,02 procent. Er zijn vier categorieën werkzoekenden. Categorie Werkzoekenden met een keringsaanvraag Jongeren in beroepsinschakelingstijd Vrij ingeschrevenen (ingeschreven als werkzoekende, geen uitkering) Andere (bijvoorbeeld: ten laste van OCMW, geschorst van werkloosheidsuitkering, ) Geslacht Bron: VDAB - Arvastat 45,3% 54,7% Leeftijd Bron: VDAB - Arvastat Jonger dan 25 jaar Tussen 25 en 50 jaar 50 jaar of ouder 27,2% Scholingsgraad Bron: VDAB - Arvastat Man Vrouw 27,2% 19,1% 53,7% Laaggeschoold Middengeschoold Hooggeschoold 37,2% 16,7% 53,7% Aantal ,1% 16,7% 46,1% 37,2% 54,7% 46,1% man vrouw Jonger dan Tussen jaar of Laaggescho Middenges Hooggesch

19 Visie vrijdag 6 maart 2015 gewikt en gewogen 19 Iedereen kan een depressie krijgen Het is geen manische Wannes die op vrijdagochtend voor mij zit. Hij praat langzaam, denkt diep na en laat lange pauzes vallen terwijl hij van zijn gemberthee drinkt. Ja, hij vindt het belangrijk om over psychische problemen te praten. Of nog beter: ermee te lachen. Met die andere Manische Mannen, die elk op hun eigen manier een beetje gek zijn. Hoe manisch zijn de andere mannen? Wannes: Dat valt best mee. Stefaan Degand, Marcel Vanthilt, Guy Swinnen en ik zijn een paar keer samengekomen om te praten over de voorstelling. Bleek dat we allemaal wel een raar kantje hebben, en ook mensen kennen die met van alles worstelen. Uit die brij gedachten heeft Hugo Matthysen een leuke tekst gedestilleerd. Die vullen we aan met bekende en minder bekende Te Gek!?- nummers. Misschien schrijf ik zelf nog een nieuw nummer, wie weet. Ligt het thema je nauw aan het hart? Jazeker. Praten over psychische problemen blijft nodig. Vroeger ging je naar het zottenkot, en dat was dat. Tegenwoordig is er veel meer openheid, maar we mogen niet denken dat we er al zijn. Als je de zelfmoordcijfers erop naleest, dan weet je dat het beter moet. Praten alleen is niet genoeg, er moet ook begrip zijn, en ruimte voor mensen die het moeilijk hebben. De kapitalistische tredmolen van onze maatschappij staat nooit stil. Een beetje rust en een handvol pillen, en dan moet je erbovenop zijn. Het mag vooral niet te veel kosten. Kijk, ik begrijp dat wel, een werkgever wil ook vooruit met zijn bedrijf. Maar dat mag niet ten koste gaan van de mensen. Als je door een depressie je werk verliest, hoe moet je daar ooit nog uit raken? O mijn hoofd, zingt Wannes Cappelle dezer dagen op je radio. Samen met de andere Manische Mannen Marcel Vanthilt, Guy Swinnen en Stefaan Degand gaat hij binnenkort op tournee, via het project Te Gek!? dat psychische problemen bespreekbaar maakt. Tijd om dat hoofd eens binnenstebuiten te keren. We zijn allemaal een beetje zot, maar we kunnen ermee lachen. Wannes Cappelle, Manische Mannen ZEGT Wannes Zie jij een oplossing? Als maatschappij maak je voortdurend keuzes. Zorgen voor mensen die het nodig hebben, ik ben daar nogal categoriek in. Mijn vrouw is drie jaar geleden een paar maanden opgenomen in de psychiatrie. Onze toenmalige hospitalisatieverzekering wilde niet uitbetalen: het ging om een aandoening die vooraf bekend was. Maar wat is dan het nut van een verzekering? Uiteindelijk zijn we bij CM terechtgekomen. Zij maakten er geen probleem van. We zijn CM uiteraard zeer dankbaar, maar tegelijkertijd wijst het op een probleem van onze tijd. Waarom sluit je mensen met een psychisch probleem uit? Toen we een paar jaar later een appartement wilden kopen, konden we geen schuldsaldoverzekering krijgen, ook al daardoor. Wat tweet er in het struikgewas? Visie plukt enkele rake commentaren van de sociale netwerksite. UIT Cappelle op TOurnee met Te Gek!? Image Desk/Frederik Beyens beeld Maakt dat je kwaad? Verzekeringen moeten winst maken: eigenlijk vind ik dat verkeerd. We zouden als maatschappij al het geld in één pot moeten steken. Wie iets ergs meemaakt, krijgt wat hij nodig heeft. Als je geld tekortkomt, vraag je iets meer, en als je geld over hebt, geef je iedereen iets terug. Goed, sinds kort bepaalt een wet dat mensen met kanker ook recht hebben op een schuldsaldoverzekering. Dat is al een stap vooruit. Laat ons hetzelfde doen voor mensen met psychische problemen. Want ook dat kan iedereen overkomen? Absoluut. Ik ben zelf redelijk stabiel, maar dat is geen garantie. Als ik terugkijk op mijn leven, dan zijn er zeker momenten waarop ik mij heel slecht voelde, zonder dat daarom officieel een depressie te noemen. Ik ging op café maar voelde mij compleet verloren, alleen in de massa. Ik probeerde aan een vriend uit te leggen wat er scheelde, maar ik kon het niet uitleggen. Terwijl ik bijna begon te huilen. Vreselijk. Bovendien raak je daar met rationeel denken niet uit. Mag er dan wel mee gelachen worden? Naast praten over psychische problemen en er begrip voor hebben, moet je er ook mee kunnen lachen, ja. Humor is een uitlaatklep. Dat nummer over het oude arme hoofd is grappig, maar het vertelt tegelijk iets wezenlijks. We kiezen bewust voor humor, ook in de voorstelling. Avond na avond op een podium gaan staan, dat wijst trouwens ook op een soort psychisch probleem, of in ieder geval een uit de hand gelopen ego. We zijn allemaal een beetje zot, maar we kunnen ermee lachen. ing Nele Verheye De muziektheatertour Manische mannen start op 19 maart en reist door heel Vlaanderen. Doe mee met Zoek en Win op pagina 6 en maak kans op een gratis duoticket voor een van de voorstellingen. Dave Sinardet, professor politicologie VUB Sommige regeringspartijen hebben heimwee naar toen vakbonden en werkgevers géén akkoorden sloten. Straks is heel soc-ec beleid uitgehold. Jim van Os, Hoogleraar psychiatrie Maastricht Gebruik antidepressiva in Europa gestegen door werkloosheid en baanonzekerheid. Tom Vrijens, jongerenverantwoordelijke ACV Minder loon voor jonge werknemers als leven duurder wordt, maar huurprijs zal stijgen. Hoezo #twintigers zijn onzeker over toekomst, meneer?

20 24 uw vrije tijd Visie vrijdag 6 maart 2015 FILM Selma Een Martin Luther King van vlees en bloed Nominaties voor een Oscar voor Beste Film en een Golden Globe voor Beste Drama, dat sleepte de film Selma al in de wacht. De film gunt je een blik in de hartstochtelijke en niet aflatende strijd van Dr. Martin Luther King en zijn burgerrechtenbeweging in de VS tijdens de jaren 60. Hun verhaal blijft inspireren tot op de dag van vandaag. We schrijven het jaar In de Verenigde Staten voert de burgerrechtenbeweging van Dr. Martin Luther King een geweldloze strijd opdat zwarten en kleurlingen een gelijkwaardige positie krijgen als de blanken. Twee jaar voordien hield Dr. King zijn beroemde I Have a Dream -speech op de trappen van het Lincoln Memorial in Washington. En een jaar eerder ontving hij in Oslo de Nobelprijs voor de Vrede. Maar het werk van zijn beweging is nog lang niet af. Stemrecht voor zwarten Hoewel zwarte Amerikanen stemrecht hebben, worden zij vooral in de zuiderse staten gedwarsboomd in het uitoefenen van dat recht. Zo moeten zwarte burgers slagen voor een moeilijke kennistest, om zich te kunnen registeren in een kiesbureau. De nijpende situatie in het stadje Selma in Alabama, waar maar vier procent van de kiezers zwart is, trekt de aandacht van Dr. King. Samen met lokale activisten wil hij een vreedzame protestmars organiseren van Selma naar Montgomery. Zo voert hij de druk op bij president Lyndon B. Johnson om met bijkomende wetgeving een einde te maken aan de discriminatie. Wat uiteindelijk ook lukt, wanneer Johnson op 6 augustus 1965 de Voting Rights Act ondertekent. Maar de pogingen om de mars te houden, verlopen niet zonder slag of stoot Menselijke kant Onvermijdelijk is Selma een heroïsch verhaal dat een van de meest drieste en bloedige en tegelijk een van de meest succesvolle mijlpalen in de Amerikaanse burgerrechtenstrijd belicht. Niemand blijft onbewogen bij de charismatische Dr. King, die met veel verve wordt neergezet door David Oyelowo. De Britse acteur speelt niet louter Dr. King, maar wordt Dr. King himself. Als kijker word je niet alleen weggeblazen door de befaamde retorische vaardigheden van de dominee, maar leer je ook zijn andere, meer menselijke kant kennen: zijn twijfels, onzekerheid, de spanningen in zijn huwelijk, Slechterik De ontmoetingen tussen Martin Luther King en president Johnson en uiteraard de confrontaties van betogers met de oproerpolitie leveren spannende cinema op. Een minpuntje In de film Selma leer je ook de menselijke kant van Martin Luther King kennen: zijn twijfels, onzekerheid, de spanningen in zijn huwelijk, in de film is de nogal vlakke rol voor gouverneur George Wallace (een rol van Tim Roth), destijds overtuigd van het nut van rassenscheiding. Naar goede Hollywood-gewoonte heeft elke film zijn ultieme slechterik nodig, en die krijgen we met hem op een presenteerblaadje. Stem van een gemeenschap Waarom moet je naar Selma gaan kijken? Eén reden is omdat er eindelijk een film is over de opmerkelijke burgerrechtenactivist die Dr. King was en om een stukje van die toch wel belangrijke Amerikaanse geschiedenis beter te leren kennen. Maar een betere reden is om je te laten inspireren, of zoals regisseuse Ava DuVernay zelf zegt: Selma is een verhaal over een stem, de stem van een groots leider, de stem van een gemeenschap die overwint ondanks de onrust, en de stem van een natie die ernaar streeft om een nog betere samenleving te worden. Ik hoop dat de film ons eraan herinnert dat alle stemmen waardevol zijn en het waard zijn om gehoord te worden. De innerlijke kracht van King zit ook in ons. Als we die kunnen aanboren, zouden we grootse dingen kunnen doen. Leen Grevendonck Selma. Vanaf 11 in de bioscoop. Met David Oyelowo, Tom Wilkinson, Carmen Ejogo, Tim Roth en Oprah Winfrey. WIN Visie mag 10 duotickets weggeven voor de film Selma. Antwoord vóór 11 maart op deze vraag: Welke Amerikaanse president ondertekende in 1965 de Voting Rights Act? a. John F. Kennedy b. Lyndon B. Johnson c. Richard M. Nixon Doe mee op (klik op de banner Visiewedstrijd ). Of stuur een kaartje naar: Visie, wedstrijd Selma, Postbus 20, 1031 Brussel. Win een duoticket voor de film Selma Waarover gaat Selma? In 1965, ruim een eeuw na de Amerikaanse Burgeroorlog, barsten in de staat Alabama diverse protesten los. De Afro-Amerikaanse bevolking eist stemrecht voor minderheden in de VS. De spanningen lopen hoger op na de dood van een jonge Afro-Amerikaan en de arrestatie van de Afro- Amerikaanse Annie Lee Cooper (Oprah Winfrey) en explodeert wanneer de protestmars van het stadje Selma naar de hoofdstad Montgomery eindigt met bruut geweld en de boeken ingaat als Bloody Sunday. Onder leiding van Martin Luther King, Jr. (David Oyelowo) ontstaat één van de grootste protestmarsen ooit. Een paar maanden later tekent de president een nieuwe wet, waarin gelijkheid van stemrecht wordt vastgelegd. Selma is een waar gebeurd verhaal over een strijd die leidde tot één van de grootste historische overwinningen in de Amerikaanse geschiedenis. Wandelen in Limburgse natuur TODO Op zondag 15 maart kan je in het Limburgse Engsbergen terecht voor de nationale wandeldag van kwb. Er zijn wandeltochten met verschillende afstanden, van 5 tot 21 kilometer. Het parcours van de kortste wandeling is toegankelijk voor buggy s en rolstoelen. Deelnemen kost 1,5 euro (kwb-leden betalen 30 cent minder), kinderen tot 12 jaar wandelen gratis mee. Je kan starten tussen 8u en 15u aan de vertrekplaats t Goor, Engsbergseweg 107, 3980 Engsbergen- Tessenderlo. Er is een ruime parking voorzien. colofon Visie is een tweewekelijks ledenblad, inbegrepen in het lidmaatschap van CM en ACV Voeding en Diensten, ACV-CSC METEA, ACV Bouw - industrie & energie en ACV Transcom Verantw. Uitg. nat. pag.: Linde De Corte Hoofdredacteur: Jurgen D Ours Redactie beweging.net en ACV: Leen Grevendonck, Amélie Janssens, Patrick Wirix, David Vanbellinghen, Karen Zelderloo, Jef Kerremans, Kris Six, Isabelle Maesfranckx Redactie CM: Dieter Herregodts (coördinatie), Martine Creve, Eric De Maegd, Chris Van Hauwaert, Nele Verheye Vormgeving: Bart Gevaert, Rutger Van Parys Redactie Visie: PB 20, 1031 Brussel, tel Druk: Corelio Printing, Keerstraat 10, 9420 Erpe-Mere Artikels op de regionale bladzijden (20-23) vallen onder de resp. verantw. uitgevers.

Thuis blijven wonen. Woonadvies en ergobegeleiding

Thuis blijven wonen. Woonadvies en ergobegeleiding Thuis blijven wonen Woonadvies en ergobegeleiding Je vertrouwde omgeving: thuis! Zorgen een ziekte, een handicap, ongeval of je leeftijd ervoor dat je dagelijkse activiteiten in huis moeilijk worden? Enkele

Nadere informatie

Zorgtraject voor chronische nierinsufficiëntie. Kom jij in aanmerking?

Zorgtraject voor chronische nierinsufficiëntie. Kom jij in aanmerking? Zorgtraject voor chronische nierinsufficiëntie Kom jij in aanmerking? ZORGTRAJECT VOOR CHRONISCHE NIERINSUFFICIËNTIE Heb je chronische nierinsufficiëntie? Dan kom je misschien in aanmerking voor een zorgtraject.

Nadere informatie

Geniet in alle rust van je baby.

Geniet in alle rust van je baby. Geniet in alle rust van je baby. Volle Maan. De dienst kraamzorg van Familiehulp. Kraamzorg Volle Maan. Extra thuiszorg voor jou en je baby. Ben je in blijde verwachting? Of ben je net de trotse ouder

Nadere informatie

Gezondheidszorg. Zorgtraject diabetes. Informatie voor diabetici en mantelzorgers. vzw

Gezondheidszorg. Zorgtraject diabetes. Informatie voor diabetici en mantelzorgers. vzw Gezondheidszorg Zorgtraject diabetes Informatie voor diabetici en mantelzorgers 1 vzw Op 1 september 2009 startte het zorgtraject diabetes type 2. Met dit zorgtraject wordt getracht om de samenwerking

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Opname in het ziekenhuis

Opname in het ziekenhuis Opname in het ziekenhuis Wat je moet weten www.cm.be Uitgave 2014 Inhoud Inhoud... 2 Voorwoord... 3 Keuze van het ziekenhuis en van je kamer... 3 Aangifte van je arbeidsongeschiktheid... 4 Je ziekenhuisrekening...

Nadere informatie

Socialistische Mutualiteit van Brabant Toegankelijke gezondheid voor iedereen!

Socialistische Mutualiteit van Brabant Toegankelijke gezondheid voor iedereen! THUISZORGCENTRUM Een helpende hand voor jong en oud! Socialistische Mutualiteit van Brabant Toegankelijke gezondheid voor iedereen! uéén centraal oproepnummer 078 15 60 30 Alle dagen, de klok rond bereikbaar!

Nadere informatie

Thuiszorg Groningen. Werken met zorg. Bel 0900-8615 *

Thuiszorg Groningen. Werken met zorg. Bel 0900-8615 * Thuiszorg Groningen Werken met zorg Bel 0900-8615 * Thuiszorg Groningen Werken met zorg 1 Thuiszorg Groningen Werken met zorg 2 Thuiszorg Groningen is er voor iedereen: ouders, kinderen, jonge gezinnen,

Nadere informatie

Slaapproblemen, angst en onrust

Slaapproblemen, angst en onrust Slaapproblemen, angst en onrust WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WAT GEBEURT ER ALS U STOPT AUTORIJDEN INFORMATIE ADRESSEN HULPVERLENING VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL SLAAPPROBLEMEN,

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Leflunomide. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Leflunomide. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Leflunomide i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen In deze folder kunt u lezen over het medicijn Leflunomide en waar u op moet letten wanneer u het

Nadere informatie

Wat te doen bij luchtwegklachten?

Wat te doen bij luchtwegklachten? Wat te doen bij luchtwegklachten? Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen en Eerstelijns geneeskunde van het UMC Utrecht Inhoud 3 4 6 8 10 Inleiding Oorpijn bij kinderen Verkoudheid Keelpijn Hoesten

Nadere informatie

Het persoonlijk alarm. Hulp met één druk op de knop, nu ook met slimme uitbreidingen

Het persoonlijk alarm. Hulp met één druk op de knop, nu ook met slimme uitbreidingen Het persoonlijk alarm Hulp met één druk op de knop, nu ook met slimme uitbreidingen Het persoonlijk alarm Mijn opa heeft een beschermengel. Hij zit in een klein kastje op zijn borst. Het persoonlijk alarm:

Nadere informatie

Thuiszorg Groningen Werken met zorg

Thuiszorg Groningen Werken met zorg Thuiszorg Groningen Werken met zorg 1 Thuiszorg Groningen Werken met zorg 2 Gestart als het Groene Kruis, hebben wij al meer dan 100 jaar ervaring met zorg thuis. Dichtbij en vertrouwd.thuiszorg Groningen

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Wat kunt u zelf doen? mca.nl Inhoudsopgave Patiëntveiligheidskaart 3 Gebruiksaanwijzing 3 Bereid uw ziekenhuisopname voor 4 Laat u ook uw naasten de brochure

Nadere informatie

Ustekinumab. (Stelara) Dermatologie

Ustekinumab. (Stelara) Dermatologie Ustekinumab (Stelara) Dermatologie Inhoudsopgave Inleiding 4 1. Hoe werkt Ustekinumab (Stelara) 4 2. Wat moet u weten voordat u Ustekinumab (Stelara) gebruikt 5 Gebruik Ustekinumab (Stelara) niet 5 Wees

Nadere informatie

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Op de polikliniek van het Universitair Kinderziekenhuis St Radboud ziekenhuis willen wij je met deze folder informatie geven over seksualiteit

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

Welkom op verpleegeenheid D2, de kinderafdeling van ons ziekenhuis. Ziek zijn is niet altijd even prettig, zeker niet als je in het ziekenhuis ligt.

Welkom op verpleegeenheid D2, de kinderafdeling van ons ziekenhuis. Ziek zijn is niet altijd even prettig, zeker niet als je in het ziekenhuis ligt. Welkom Hallo Welkom op verpleegeenheid D2, de kinderafdeling van ons ziekenhuis. Ziek zijn is niet altijd even prettig, zeker niet als je in het ziekenhuis ligt. Toch kan een ziekenhuisopname best fijn

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Waar kan je vrijwilligerswerk doen?

Waar kan je vrijwilligerswerk doen? werk vrijwilligers Je wil je graag inzetten als vrijwilliger, maar je hebt geen idee waar? Nochtans zijn er mogelijkheden genoeg. Rechten en plichten van de vrijwilliger: nooit van gehoord? Toch zijn er

Nadere informatie

HULP BIJ ZORG VOOR EEN ANDER

HULP BIJ ZORG VOOR EEN ANDER Steunpunt Mantelzorg Nieuwegein HULP BIJ ZORG VOOR EEN ANDER Steunpunt Mantelzorg Nieuwegein Zorgen voor een ander, dan doe je gewoon.. Maar soms is een beetje hulp en steun meer dan welkom! In Nieuwegein

Nadere informatie

Behandeling met Methotrexaat

Behandeling met Methotrexaat Behandeling met Methotrexaat Informatie voor patiënten F0865-3129 juli 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Avantages - Voordelen. Organisation - Organisatie

Avantages - Voordelen. Organisation - Organisatie Organisation - Organisatie Bond Moyson West- Vlaanderen 309 President Kennedypark 2 8500 KORTRIJK Tél. : (056) 23 02 30 Fax : (056) 23 02 06 Avantages - Voordelen Anti-decubitusmateriaal Acupunctuur Bandagiste

Nadere informatie

Avantages - Voordelen. Détails - Details Tegemoetkoming van 10 euro per behandeling tot maximaal 50 euro per jaar. Organisation - Organisatie

Avantages - Voordelen. Détails - Details Tegemoetkoming van 10 euro per behandeling tot maximaal 50 euro per jaar. Organisation - Organisatie Organisation - Organisatie Acupunctuur Avantages - Voordelen Détails - Details Tegemoetkoming van 10 euro per behandeling tot maximaal 50 euro per jaar. De Voorzorg Socialistische Mutualiteit van Limburg

Nadere informatie

BENAUWDHEID BIJ KINDEREN

BENAUWDHEID BIJ KINDEREN BENAUWDHEID BIJ KINDEREN 1009 Inleiding Uw kind heeft last van terugkomende benauwdheidaanvallen. Dit wordt astma genoemd of, als uw kind nog erg jong is, bronchiale hyperreactiviteit. Wij kunnen ons voorstellen

Nadere informatie

Bijna 30.000 Vlaamse jongeren nemen antidepressiva

Bijna 30.000 Vlaamse jongeren nemen antidepressiva Bijlage 1 oktober 2012 Bijna 30.000 Vlaamse jongeren nemen antidepressiva 1. Gebruik van antidepressiva CM onderzocht het gebruik van antidepressiva van jongeren van 0 tot 25 jaar van 2001 tot en met 2011.

Nadere informatie

6. Contacteczeem. Dermatologie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

6. Contacteczeem. Dermatologie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! 6. Contacteczeem Dermatologie Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Wat is contacteczeem? Bij contacteczeem krijgt u uitslag op uw huid (eczeem) door contact met bepaalde stoffen.

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Gezond omgaan met de menopauze. 20 vragen, 20 antwoorden over hormoongebruik

Gezond omgaan met de menopauze. 20 vragen, 20 antwoorden over hormoongebruik Gezond omgaan met de menopauze 20 vragen, 20 antwoorden over hormoongebruik In deze brochure leest u antwoorden op de meest gestelde vragen over hormoongebruik tijdens de menopauze. Als voorbereiding op

Nadere informatie

Deel 2: maak een keuze

Deel 2: maak een keuze Je rookgedrag veranderen Deel 2: maak een keuze In deel 1 heb je stilgestaan bij je rookgedrag. Je hebt geregistreerd hoeveel en in welke omstandigheden je rookt. Mogelijks was je wel verwonderd over de

Nadere informatie

Colloquium NIC 1/10/2015: afsluiting

Colloquium NIC 1/10/2015: afsluiting Colloquium NIC 1/10/2015: afsluiting Dames en Heren, Het is mij een eer en een genoegen om dit boeiende colloquium te mogen afsluiten. Deze middag hebben we in elk geval een voortschrijdend inzicht gekregen

Nadere informatie

JAARVERSLAG TABAKSTOP STICHTING TEGEN KANKER VRAAGT OVERHEID OM SLIMMERE TERUGBETALING ROOKSTOPMEDICATIE

JAARVERSLAG TABAKSTOP STICHTING TEGEN KANKER VRAAGT OVERHEID OM SLIMMERE TERUGBETALING ROOKSTOPMEDICATIE JAARVERSLAG TABAKSTOP STICHTING TEGEN KANKER VRAAGT OVERHEID OM SLIMMERE TERUGBETALING ROOKSTOPMEDICATIE 48% van de rokers die Tabakstop begeleidt zijn zware rokers 22% heeft al meer dan 5 stoppogingen

Nadere informatie

Een reden te meer om te lachen. Dentimut First & Dentimut Plus: toegankelijke tandverzekeringen voor iedereen!

Een reden te meer om te lachen. Dentimut First & Dentimut Plus: toegankelijke tandverzekeringen voor iedereen! Een reden te meer om te lachen Dentimut First & Dentimut Plus: toegankelijke tandverzekeringen voor iedereen! Gids Dentimut First & Dentimut Plus Informatiegids uitgegeven door de Verzekeringsmaatschappij

Nadere informatie

Zwanger zijn en bevallen

Zwanger zijn en bevallen Zwanger zijn en bevallen PRAKTISCHE TIPS IN GEWONE TAAL MARJA VAN DEURSEN & WILMA VAN OS 6 ZWANGER ZIJN EN BEVALLEN Inleiding Gefeliciteerd. Je bent zwanger! Het is fi jn om zwanger te zijn. Maar je hebt

Nadere informatie

Evolutie statinegebruik in België 2003-2013

Evolutie statinegebruik in België 2003-2013 Evolutie statinegebruik in België 23-213 Koen Cornelis, stafmedewerker, R&D Met dank aan de medische directie en de cel geneesmiddelen, LCM Samenvatting Statines zijn cholesterolverlagende geneesmiddelen

Nadere informatie

BENAUWDHEID BIJ KINDEREN

BENAUWDHEID BIJ KINDEREN BENAUWDHEID BIJ KINDEREN 1009 Inleiding Uw kind heeft last van terugkomende benauwdheidaanvallen. Dit kan astma genoemd worden of, als uw kind nog erg jong is, bronchiale hyperreactiviteit. Wij kunnen

Nadere informatie

Zorg voor een ander begint bij jezelf!

Zorg voor een ander begint bij jezelf! Zorg voor een ander begint bij jezelf! Zelfzorg voor mantelzorgers Zelfzorg Zorg je thuis voor iemand die je dierbaar is? Of voor iemand in je omgeving? Dan ben je waarschijnlijk een mantelzorger. Mantelzorg

Nadere informatie

Antibiotica VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Antibiotica VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL Antibiotica HOE GEBRUIKT U ANTIBIOTICA COMBINATIE MET ANDERE MIDDELEN BIJWERKINGEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN GEBRUIK TIJDENS ZWANGERSCHAP EN BORSTVOEDING RESISTENTIE TEGEN ANTIBIOTICA VRAAG OVER

Nadere informatie

Organisation Avantages Détails Antidoorligmateriaal Tegemoetkoming van 30 % op de aankoop van antidoorligmateriaal, tot maximum 744 euro per jaar.

Organisation Avantages Détails Antidoorligmateriaal Tegemoetkoming van 30 % op de aankoop van antidoorligmateriaal, tot maximum 744 euro per jaar. Organisation Avantages Détails Antidoorligmateriaal Tegemoetkoming van 30 % op de aankoop van antidoorligmateriaal, tot maximum 744 euro per jaar. CM Antwerpen 101 Molenbergstraat 2 2000 ANTWERPEN Tél.

Nadere informatie

UZ LEUVEN GYNAECOLOGIE

UZ LEUVEN GYNAECOLOGIE UZ LEUVEN GYNAECOLOGIE Fertiliteitscentrum I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Neusamandel (adenoid) Dienst neus-, keel- en oorziekten, gelaats- en halschirurgie I n f o r m a t i e v o o r

Nadere informatie

Vlaams Patiëntenpanel

Vlaams Patiëntenpanel Vlaams Patiëntenpanel Onderzoek kosten: Toelichting resultaten 1. Beschrijving respondenten 571 ingevulde bevragingen 71% vrouw Geografische spreiding: lichte oververtegenwoordiging Oost- en West- Vlaanderen,

Nadere informatie

LAAT GRIEP DEZE WINTER IN DE KOU STAAN

LAAT GRIEP DEZE WINTER IN DE KOU STAAN LAAT GRIEP DEZE WINTER IN DE KOU STAAN 10 vragen over griepvaccinatie GRIEPVACCINATIE.BE AGENTSCHAP ZORG & GEZONDHEID 1. Waarom vaccinatie tegen griep? Vaccinatie is de enige manier om je tegen griep en

Nadere informatie

Instructies voor het gebruik van. Roaccutane

Instructies voor het gebruik van. Roaccutane Instructies voor het gebruik van Roaccutane Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Voor wie is deze therapie geschikt?... 1 3 Hoe wordt Roaccutane voorgeschreven?... 2 4 Hoe moet Roaccutane worden ingenomen?...

Nadere informatie

Verminderde nierfunctie en medicijnen

Verminderde nierfunctie en medicijnen Verminderde nierfunctie en medicijnen VERMINDERDE NIERFUNCTIE WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN ADVIES IN EEN PERSOONLIJK GESPREK VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL VERMINDERDE

Nadere informatie

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Handleiding voor patiënten

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Handleiding voor patiënten Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Handleiding voor patiënten Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te gaan. Waarom deze informatie? 2 Gebruiksaanwijzing 3 Cartoon 1 bereid uw ziekenhuisopname

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

MET VALLEN EN OPSTAAN

MET VALLEN EN OPSTAAN MET VALLEN EN OPSTAAN VALPREVENTIE - Patiëntinformatie - Inleiding Ongeveer 30% van de 65-plussers valt minstens eenmaal per jaar. Bij de 80-jarigen verhoogt dit percentage zelfs tot 50 %. Zowel persoons-

Nadere informatie

Waar kan je vrijwilligerswerk doen?

Waar kan je vrijwilligerswerk doen? werk vrijwilligers Je wil je graag inzetten als vrijwilliger, maar je hebt geen idee waar? Nochtans zijn er mogelijkheden genoeg. Rechten en plichten van de vrijwilliger: nooit van gehoord? Toch zijn er

Nadere informatie

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden?

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden? METHOTREXAAT 1173 Inleiding In deze folder vindt u informatie over de werking en bijwerkingen van Methotrexaat. De folder is bedoeld voor psoriasispatiënten die behandeld worden met Methotrexaat. Wat is

Nadere informatie

Trommelvliesbuisjes. Patiënteninformatie

Trommelvliesbuisjes. Patiënteninformatie Trommelvliesbuisjes Patiënteninformatie Algemeen Ziekenhuis Diest Statiestraat 65 3290 Diest t 013 35 40 11 f 013 31 34 53 post@azdiest.be www.azdiest.be Inhoudsopgave 1 Voorwoord... 5 2 Het oor... 6

Nadere informatie

Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen

Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen Kinderen en vrijwillige terugkeer Tips voor ouders die vrijwillig terugkeren met minderjarige kinderen Deze brochure kan ook ondersteunend zijn voor iedereen die met het gezin in contact komt: maatschappelijk

Nadere informatie

apotheek ziekenhuis mutualiteit SIS-kaart dringende medische hulp handicap dokter van wacht medisch centrum gezinsplanning Gezondheid

apotheek ziekenhuis mutualiteit SIS-kaart dringende medische hulp handicap dokter van wacht medisch centrum gezinsplanning Gezondheid SIS-kaart dringende medische hulp handicap gezinsplanning mutualiteit medisch centrum apotheek ziekenhuis dokter van wacht Gezondheid Ik leef in België. Heb ik recht op gezondheidszorg? In België heeft

Nadere informatie

Verwijderen van de neusamandel / het doorprikken van het trommelvlies

Verwijderen van de neusamandel / het doorprikken van het trommelvlies Verwijderen van de neusamandel / het doorprikken van het trommelvlies (Adenotomie en/of paracentese) Afdeling Kindergeneeskunde De keel-, neus- en oorarts (KNO-arts) heeft, in overleg met u, besloten de

Nadere informatie

Behandeling met infliximab

Behandeling met infliximab REUMATOLOGIE/INTERNE GENEESKUNDE Behandeling met infliximab bij reumatoïde artritis BEHANDELING Behandeling met infliximab bij reumatoïde artritis Uw arts heeft u voorgesteld uw reumatoïde artritis (RA)

Nadere informatie

DAGZIEKENHUIS CAMPUS MARIA MIDDELARES

DAGZIEKENHUIS CAMPUS MARIA MIDDELARES i patiënteninformatie DAGZIEKENHUIS CAMPUS MARIA MIDDELARES Onthaalbrochure G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l Mevrouw Mijnheer Deze brochure is opgesteld om uw verblijf in het dagziekenhuis

Nadere informatie

Desiree Piar 0824864 CMD 1B Docent : James boekbinder Project : vrijwilligers 55+ Doelgroeponderzoeksverslag

Desiree Piar 0824864 CMD 1B Docent : James boekbinder Project : vrijwilligers 55+ Doelgroeponderzoeksverslag Doelgroeponderzoeksverslag Interviews Naam: Sharlene Piar Arends leeftijd: 59 Hoe zou jij een tienermoeder helpen als jij een vrijwilliger was? En waarmee zou je een tienermoeder mee helpen? Advies geven

Nadere informatie

OZ SOCIALE DIENST, TEAM VAPH HOE KUNNEN WIJ JOU HELPEN?

OZ SOCIALE DIENST, TEAM VAPH HOE KUNNEN WIJ JOU HELPEN? OZ SOCIALE DIENST, TEAM VAPH HOE KUNNEN WIJ JOU HELPEN? INHOUD Wil je je inschrijven bij het VAPH? In deze brochure lees je hoe het multidisciplinair team (MDT) je hiermee kan helpen. De VAPH-experten

Nadere informatie

De Zorgmakelaar aan huis. Zonder zorgen thuis blijven wonen

De Zorgmakelaar aan huis. Zonder zorgen thuis blijven wonen De Zorgmakelaar aan huis Zonder zorgen thuis blijven wonen Mijn vrouw en ik kunnen onszelf nog goed uit de slag trekken. Wel organiseert Debbie al wat praktische hulp bij ons thuis waardoor we nu opnieuw

Nadere informatie

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN 1137 Inleiding Uw reumatoloog heeft u Prednison voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het

Nadere informatie

PROSCAR 5 mg, filmomhulde tabletten (finasteride)

PROSCAR 5 mg, filmomhulde tabletten (finasteride) Lees de hele bijsluiter aandachtig door alvorens dit geneesmiddel te gebruiken. Bewaar deze bijsluiter, misschien heeft u hem nog een keer nodig. Raadpleeg uw arts of apotheker, als u aanvullende vragen

Nadere informatie

De risico s van roken zijn legio. Hieronder staat een drietal voorbeelden die met onderzoek zijn aangetoond :

De risico s van roken zijn legio. Hieronder staat een drietal voorbeelden die met onderzoek zijn aangetoond : Wellness Guide Stoppen met roken "Je hoeft niets op te geven. Roken geeft geen echt plezier. Het is slechts een illusie, net zoiets als met je hoofd tegen een muur aan bonken zodat het een opluchting is

Nadere informatie

Mijn kind heeft diarree

Mijn kind heeft diarree Mijn kind heeft diarree Beste ouders, Uw kind heeft diarree. In deze brochure vindt u een antwoord op de meeste vragen en ook praktische tips, opdat dit tijdelijk ongemak u geen onnodige hoofdbrekens zou

Nadere informatie

Ouderen in ziekenhuis Tjongerschans. Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis

Ouderen in ziekenhuis Tjongerschans. Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Ouderen in ziekenhuis Tjongerschans Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Inhoudsopgave Inleiding... 1 Beter naar huis... 1 Tips... 2 Familieparticipatie... 9 Vragen... 9 Inleiding Ouderen lopen

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Acneryne 2% - 4% Gel Erythromycine

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Acneryne 2% - 4% Gel Erythromycine BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Acneryne 2% - 4% Gel Erythromycine Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken Dit geneesmiddel kunt u zonder voorschrift krijgen. Maar

Nadere informatie

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis Versie 2016 01-01 Alexianen zorggroep Tienen Psychiatrische kliniek Liefdestraat 10, 3300 Tienen alexianentienen@fracarita.org www.alexianentienen.be RIZIV: 72094754 Toelichting bij het document opnameverklaring

Nadere informatie

Informatie over het ziektebeeld

Informatie over het ziektebeeld 1 Inhoud Inleiding... 3 Praktische informatie... 3 Informatie over het ziektebeeld... 4 Voorbereiding op de ingreep... 5 Hoe gebeurt de ingreep... 5 Het verloop na de ingreep... 6 Verhinderd... 7 Tot slot...

Nadere informatie

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfmoordgedachten Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfmoordgedachten Zelfmoordlijn 1813 Die kan je bellen, chatten of mailen als je aan zelfdoding denkt. Op de website

Nadere informatie

Weer thuis na opname in het ziekenhuis

Weer thuis na opname in het ziekenhuis Weer thuis na opname in het ziekenhuis Inhoudsopgave Inhoudsopgave Blz. Weer thuis na opname in het ziekenhuis 3 - Checklist 3 Wat kunt u thuis zelf regelen 4 - Gebruikelijke zorg 5 - Overige voorzieningen

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf... 2. Tips voor mama... 3. Tips voor de verzorging van je baby... 4. Problemen/vragen?... 5

Inhoud. Woord vooraf... 2. Tips voor mama... 3. Tips voor de verzorging van je baby... 4. Problemen/vragen?... 5 Inhoud Woord vooraf... 2 Tips voor mama... 3 Tips voor de verzorging van je baby... 4 Problemen/vragen?... 5 1 Woord vooraf Uw verblijf op de kraamafdeling zit er bijna op. De geboorte van uw baby zal

Nadere informatie

GRIEPVACCINATIE 2012. Waardoor komt het? Wat zijn de verschijnselen? Adviezen

GRIEPVACCINATIE 2012. Waardoor komt het? Wat zijn de verschijnselen? Adviezen GRIEPVACCINATIE 2012 De griepprik zal dit jaar op woensdag 14 november worden gegeven, tussen 15 en 18 uur. Mensen die ervoor in aanmerking komen krijgen ongeveer 2 weken van tevoren een uitnodiging toegestuurd.

Nadere informatie

Nawoord. Armoede vandaag

Nawoord. Armoede vandaag Nawoord Via hun levensverhaal laten Emilie en Nico ons binnenkijken in de leefwereld van mensen in armoede. Het is een beklijvend getuigenis over hun dagelijkse strijd om te overleven, ook over hun verlangen

Nadere informatie

SF Z. Oncologisch support Team. Iressa SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS

SF Z. Oncologisch support Team. Iressa SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS Oncologisch support Team Iressa Patiënteninformatie doelgerichte therapie In het kader van de behandeling tegen longkanker heeft uw arts een behandeling met Iressa voorgeschreven.

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

Luchtweginfecties bij kinderen

Luchtweginfecties bij kinderen Als uw kind: jonger is dan drie maanden en koorts heeft (hoger dan 38 C) langer dan drie volle dagen koorts heeft koorts heeft gehad en na enkele dagen opnieuw koorts krijgt Luchtweginfecties bij kinderen

Nadere informatie

Antwoord op veelvoorkomende vragen over medicijnen

Antwoord op veelvoorkomende vragen over medicijnen Antwoord op veelvoorkomende vragen over medicijnen Poeders, pillen, druppels, drankjes, tabletten, zalven, capsules en wat al niet meer... we slikken, smeren en druppelen heel wat a{ Of dat altijd verstandig

Nadere informatie

Project Veiligheid door Permanentie 07-2011 06-2013

Project Veiligheid door Permanentie 07-2011 06-2013 Project Veiligheid door Permanentie 07-2011 06-2013 Overzicht Project Veiligheid door Permanentie Inleiding: Partners en financiële ondersteuning Uitgangspunt Doelstellingen Doelgroep Regio Wat is Veiligheid

Nadere informatie

Gezondheidszorg. Zorgtraject diabetes. Informatie voor artsen en andere zorgverleners. vzw

Gezondheidszorg. Zorgtraject diabetes. Informatie voor artsen en andere zorgverleners. vzw Gezondheidszorg Zorgtraject diabetes Informatie voor artsen en andere zorgverleners 1 vzw De diabetesverpleegkundigen van Solidariteit voor het Gezin staan voor u klaar! Zorgtraject diabetes Het zorgtraject

Nadere informatie

Voorbereidingsboek Operatie

Voorbereidingsboek Operatie Voorbereidingsboek Operatie Dit fotoboek is bedoeld om jou en je ouder(s) / verzorger(s) een indruk te geven over de gang van zaken rondom de operatie. We hopen dat deze informatie duidelijk en compleet

Nadere informatie

Bent u op zoek naar een boeiende vorming voor uw vereniging, organisatie, school?

Bent u op zoek naar een boeiende vorming voor uw vereniging, organisatie, school? Thuiszorgcentrum CM Midden-Vlaanderen Vormingsaanbod voor verenigingen, organisaties, scholen Bent u op zoek naar een boeiende vorming voor uw vereniging, organisatie, school? Het CM Thuiszorgcentrum in

Nadere informatie

patiënteninformatie Dagziekenhuis campus Sint-Jozef Onthaalbrochure GezondheidsZorg met een Ziel

patiënteninformatie Dagziekenhuis campus Sint-Jozef Onthaalbrochure GezondheidsZorg met een Ziel i patiënteninformatie Dagziekenhuis campus Sint-Jozef Onthaalbrochure GezondheidsZorg met een Ziel Mevrouw Mijnheer Deze brochure is opgesteld om uw verblijf in het dagziekenhuis zo aangenaam mogelijk

Nadere informatie

Klinische en poliklinische informatie voor een hartpatiënt

Klinische en poliklinische informatie voor een hartpatiënt Klinische en poliklinische informatie voor een hartpatiënt Geachte heer of mevrouw, Onlangs heeft u een hartinfarct, een dotterbehandeling of een hartoperatie gehad. Misschien waren er voordien al voortekenen

Nadere informatie

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Van de Amerikaanse psycholoog Michael W. Fordyce 1. Wees actief en ondernemend. Gelukkige mensen halen meer uit het leven omdat ze er meer in stoppen. Blijf niet op

Nadere informatie

Behandeling van psoriasis met methotrexaat

Behandeling van psoriasis met methotrexaat Behandeling van psoriasis met methotrexaat In overleg met uw dermatoloog heeft u besloten om voor de behandeling van uw psoriasis methotrexaat te gaan gebruiken. In deze folder leest u hoe dit middel werkt

Nadere informatie

boek mantelzorg In geval van nood Belangrijke informatie voor de vervangende (mantel)zorger

boek mantelzorg In geval van nood Belangrijke informatie voor de vervangende (mantel)zorger mantelzorg boek In geval van nood Belangrijke informatie voor de vervangende (mantel)zorger (020) 333 53 53 info@mantelzorgenmeer.nl www.mantelzorgenmeer.nl Mantelzorgboek Er zijn momenten dat de mantelzorger

Nadere informatie

Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg

Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg Inleiding Met deze brochure informeren we u graag over de mogelijkheden in de palliatieve zorg. Palliatieve zorg kan verleend worden op verschillende plaatsen:

Nadere informatie

10 ZAKEN DIE JE MOET WETEN VOOR JE IN HET

10 ZAKEN DIE JE MOET WETEN VOOR JE IN HET WERKEN MET EEN ZIEKTE- EN INVALIDITEITSUITKERING TOEGELATEN ARBEID 10 ZAKEN DIE JE MOET WETEN VOOR JE IN HET SYSTEEM STAPT WERKEN MET EEN ZIEKTE- EN INVALIDITEITSUITKERING TOEGELATEN ARBEID Vorig jaar

Nadere informatie

GIDS. voor een. rustige nacht

GIDS. voor een. rustige nacht GIDS voor een rustige nacht Lekker geslapen? Lekker slapen en uitgerust wakker worden. Voor veel mensen is het een verre droom. Naar schatting één op de vijf mensen in ons land kampt geregeld met slaapproblemen.

Nadere informatie

De kijk op. zelfstandigheid in zorg

De kijk op. zelfstandigheid in zorg De kijk op zelfstandigheid in zorg Inhoudsopgave Welkom bij Carintreggeland 7 Meld en Zorg Centrale 7 Indicatie aanvragen 7 Zorgzwaartepakketten (ZZP) 8 Lid worden 8 Hulpmiddelen 8 Kwaliteit 9 Cliëntenraad

Nadere informatie

Wanneer zijn de kinderen klaar voor een zindelijkheidstraining? Kinderen zijn mogelijk klaar voor een zindelijkheidstraining wanneer ze:

Wanneer zijn de kinderen klaar voor een zindelijkheidstraining? Kinderen zijn mogelijk klaar voor een zindelijkheidstraining wanneer ze: Zindelijkheidstraining Net als de meeste ouders kijkt u misschien uit naar de dag dat uw kind geen luiers meer nodig heeft. Uw kind zindelijk maken kan een enorme opgave lijken, vooral wanneer familie,

Nadere informatie