12 De aanslag. HRnnY Muuscn

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "12 De aanslag. HRnnY Muuscn"

Transcriptie

1 Hoe oud is de vertelter ongeveer, denk je? Geef ook ddn wildr om je dat denkt. Waarom zou de moeder niet witten dat haar kinderen haar komen bezoeken? Wat vind je van de reactie van de vader in het verhaal? W,rt i.. zijn ro[? Heb je ze[f wel eens een situatie meegemaakt waarin je ietr dergetijks had wi[[en doen? Beschrijf deze situatie, wat er gebeurde en watjouw reactie was. Hebje toen ook zo gehirrr deld a[s de moederin dit verhaa[? Waarom wet/niet? Ats je zoiets nog nooit hebt meegemaakt, kun je misschien een situatie bedenken. 12 De aanslag HRnnY Muuscn Vooraf Harry MuLisch (1927) wordt ats een van de be[angrijkste Nedertandse schrijvers van na de Tweede Wereldoorlog beschouwd. samen met willem Frederik Hermans (zie hoofdstuk 21)enGerardRevebehoorthijtot,degrotedrie,.Mulischwerd inhaartemgeborenenhadeenduits.oostenrijksevadereneen joodsemoeder.nadescheidingvanzijnoudersinlg3tb.e_efhij ili tlin vader in Nedertand en werd hij opgevoedoor hun Duitse huishoudster. In de Tweede weretdoortog werden zijn groot- en overgrootmoeder door de nazi's weggevoerd en vergast' Zijn moeder over[eefde de oortog we[' Na de oortog in 1945 besloot Mu 'ischschrijverteworden,maarpasinlg52.ukthethemzijn eerste roman te pubticeren (Archibald Stroholm)' In zijn werk gebruikt MuLisch vaak magischen mythische elementln. Ook het raadsel van de tijd en de dood komt veel voor in zijn werk. Net a[s voor andere Nederlandse schrijvers van zijn generatie speelt de oortog een belangrijke rol in het werk van Mutisch. Naast romans heeft Mulisch ook gedichten, essays en werk voor tonee[ geschreven' Hij heeft voor zijn werk veel literaire prijzen gekregen. Ander werk van Mulisch is bijvoorbeeld Het stenen bruidibed (1959), Twee vrouwen (1'975)')ude lucht (1977), De elementen (1988). Het beeld en de klok (1'989)' De ontdekking van de hemet (1'992), De procedure (1998) en Siegfried (2001). Mul'ischeeft meer dan 35 boeken geschreven' dus je kunt in elk geva[ kiezen! Vee[ van zijn boeken zijn ook verfi[md. 74

2 Het fragment hierna komt-uit De aanslog (t9lr,,) werd in lttt 1986 b * verfitmd en de fitm heeft,.ifl.,,,,{)..r.1 voor rre*d de beste,buitenlandse, fitm. In Dr-;;;ri;; ;;;',;',:i*tq :'Jil'.'.'# fi *", f.ii l:'.1lt: :::: l il ; e t r,. r, r,,., i ** ii de Tweede Weretdoortog, waarin Anton op #:;,,;; ;j;:'-,::# hete leven kom ltllilzijn zal bepaten. tn je de toop v,rrr trirt steeds bc.l meer te weten over wat er,, op ;;n"j,,;;i',:;: die avond in de oortog en hoe aui.i;n'i.uun bcirrvlrroril De aanslag l ht hij de brits en ging zitten' Overal om zich heen voeide hij il;-;;s;"t moest zi3n. Hij vouwde op zijn schoot fjn \andel u*t J. n.**.n op dt gang' Even tater hoorde.htl.dt ly,:l ;;il;i*erd stil nu ilooiat hij ook tle ademhatins van die bcn jij hier?',i. uiou*.rrrtem. Het was alsof plotseling een groot. gt:1* nd. Hij sperde zijn ogen open om iets te zien' maar de duisai t.g.n als zwarl water' Oot< in de andere cellen hoorde hij nu 3ili"li;' huis inbrand sestoken" iiiu i.i t.r. ton hij het ietf bijna niet geloven' Dat daar nu alleen tmeulende ruine lag tussen "UVelgelegen' en 'Nooitgedacht" Het wcn voordat zij antwoordde' was dat? Nu net?' {lurom?' t91t wraak. Er was een vent neerg-eschoten, maalflar hadden wij niks iti*ut.n. We mochten hetemaal niks meenemen" ii g;du.rao*me...' zei zlj' En weer na een stilte: 'Jezus' was je soms rn thuis?' 'Nee, met mijn vader en mijn moeder' en mijn broer" Hij merkte dat zijn ;#ii;1;ht;;kt.n; tij sperde ze open' maar het maalte seen 'Waar zijn die nu?' 'Weet ik niet.' 'Hebben de Duitsers ze meegenomen?' 'Ja. Mijn vader en mijn moeder ten minste" 'En je broer?' 'Die is gevtucht. Hij wou ".' Voor het eerst begon hij even tetruilen' 'Wat moet ik nou...' Hij schaamde zich' maar hij kon er niets aan doen' 'Kom naast me zitten" Hij stond op en liep voetje voor voetje. in haar richtinq ' 'Ji. hier ben ik,' zeizii"steek je hand uit" 77

3 Hij voelde haar vingers, zij greep zijn hand en trok hem naar zich lrrr,. 0p de brits sloeg zij een arrn om hem heen en drukte met haar andere lr,rrrrl zijn hoofd tegen haar borst. Zij rook naar zweet, maar tegelijk naar ir,tr, anders, iets zoetigs, dat hij niet thuis kon brengen. Misschien een parfrrrrr. In de duistemis was een tweede duisternis en daarin hoorde hij haar h,rrl bonken, veel te snel misschien voor iemand die alleen maar iemand troosl. Toen hij bedaarde, begon hij onder de kier van de deur een zwakke stret'p licht te onderscheiden, waar hij zijn ogen op gevestigd hield. Toen lrii binnenkwam, moest zij hem even gezien hebben hier vandaan. Zii drapeerde haar deken om hen beiden en drukte hem stevig tegen zich aarr, Zij was minder warm dan de kachel daarnet, en tegetijk veel warmer. ft kwamen weer tranen in zijn ogen, maar nu anders. Hij zou haar willerr wagen waarom zij gevangen zat, maar dat durfde hij niet. Misschien was het wel voor zwarte handel. Hij hoorde haar slikken. 'Ik weet niet ho e j e heet,' fluisterde zij,' en dat moet ik ook niet weten. Jij mag ook nietweten hoe ik heet, maar zul je 66n ding nooitvan je leven vergeten?' 'Wat dan?' 'Hoe oud ben je?' 'Bijna dertien, mewouw.' 'Schei uit met dat "mewoud'. Luister. Ze zullen je misschien van alles wijs proberen te maken, maar je moet nooit vergeten dat het de moffen zijn, die jouw huis in brand hebben gestoken. Wie het gedaan heeft, heeft het gedaan, en niet iemand anders.' 'Dat weet ik toch,' zei Anton een beetje verontwaardigd. 'Dat heb ik toch zeker zelf gezien.' 'Jawel, maar dat hebben ze gedaan omdat die hufter daar is geliquideerd, en ze zullen zeggen, dat het dus de schuld van de illegaliteit is dat ze dat moesten doen. Ze zullen zeggen dat die illegalen wisten, dat er dan zulke dingen zouden gebeuren, en dat het dus hun schuld is.' '0,'zei Anton, terwijt hij zich een beetje oprichtte en probeerde te formuleren wat hij dacht, - 'maar als dat zo is, dan is... dan is nooit iemand schuldig. Dan kan iedereen maar doen.' woorden bedaren brits draperen gedempt hufter [iquideren mof 0pensperren smeu[en - rustig worden - bed van planken (in de gevangenis en het [eger) - leggen - zachtjes - schetdwoord:k[ootzak - vermoorden - scheldnaam voor Duitser - wijd open doen - zachtjes branden Vragen en opdrachten Beantwoord de volgende vragen en schrijf de antwoorden op' Probeer J.,.t rt zoveel mogetijk 'ondu' woordenboek te lezen en zoek alteen woorden op ats het echt nodig is' r De hoofdpersoon van het boek' Anton Steenwijk' wordt door de Duitsers opgesloten' Beschrijf wat er hiervoor is gebeurd' z Kun je bedenken wat de volgende uitdrukkingen betekenen? A[s het niet Lukt, kun je natuur[ijk een woordenboek gebruiken. Schrijf de betekenissen erachter' op de tast fgmand iets wijsmaken lgls/jqmald nje! kqnnep t[uisfie1ggn - 3 Hoe oud is Anton? 78 79

4 5 6 Ats Anton de stem van de vrouw hoort, voett dat'atsof ptot' seting een groot gevaar werd afgewend'. Waarom denk je dat Anton opgelucht is als hij haar stem hoort? Wat is 'de ittegaliteif? In de twee laatste zinnen van het fragment zegt Anton: 'maar als dat zo is, dan is... dan is nooit iemand schutdig. Dan karr iedereen maar doenj Wat bedoett hij daarmee? Lijkt het je een aantrekkelijk boek om helemaai te lezen? Waarom wel of waarom niet? 13 Een kinderspiegel JuolrH Henzernc Vooraf Judith Herzberg (1934) is een bekende Nederlandse dichteres' Vanaf de jaren zeventig heeft zij ook veel geschreven voor toneel, tel,evisien ntir. vaak gaan haar teksten over persoon[ijke ervaringen die zij op een heet eigen manier weergeeft' In haar werk gaat het vaak om kleine dingen' die ze door heel precieze beschrijvingen heel belangrijk maakt' Voor haar poezi en toneelwerk heedze verschittende literaire prijzen gekregen' Een paar van haar boeken: de dichtbundels Zeepost (1963) en Beemdgras (1963)' Het gedicht'een- kinderspiegef komt uit Stijkticht (1'g71')'. Daarnlast schreef Judith Herzberg ook het fitmscenario chirtotte (1931), het toneelstuk Leedvermoak (1'982) en Telsten voor toneel'en fitm (1991)' ALs je geinteresseerd bent in po6zie, tun 3e ook ttn' g'un bladeren in de bekende btoem[ezinrg Komii's Nldertondse poiizie von de L9de t/m de 21ste eeuw ;n )ooo ei enige gedichten (2004) die door Gerrit Komrij is samengestetd. 8o 8t

5 woorden Een kinderspiegel 'Als ik oud word neem ik btonde krullen ik neem geen spataders, geen onderkin, en als ik rimpels krijg omdat ik vijftig ben dan neem ik wotijke, niet van die lange om mijn mond alleen wat kraaienpootjes om mijn ogen. Ik ga nooit tiegen ofbedriegen, waarom zou ik en niemand gaat ooit liegen tegen mij. Ik neem niet van die vieze vette grijze pieken en ik ga zeker ook niet stinken uit mijn mond. Ik neem een hond drie poezen en een geit die binnen mag, dat is gezellig, de keutels kunnen mij niet schelen. De poezen mogen in mijn bed de hond gaat op het kleedje. Ik neem ook hele leuke planten met veel bloemen nietvan die saaie sprieten en geen luis, ofzoiets raars. Ik neem een hele lieve man die tametijk beroemd is de hele dag en ook de hele nacht blijven wij alsmaar bij elkaar.' keutei - harde, ronde PoeP; hier: van de geit kraaienpootje - rimpeltje bij je ogen [uis kleine beestjes die op btaderen leven onderkin vet onder de kin, waardoor je een soort dubbel.e kin I'ijkt te hebben pieken haar dat in P[ukken hangt spatader zichtbare, blauwe ader die dikker is geworden door de druk van het btoed sprieten plant die uit dunne stengels bestaat Vragen en opdrachten Beantwoord de votgende vragen en schrijf de antwoorden op' Probeer de tekst zoveel mogetijk 'onit' woordenboek te lezen en zoek atleen woorden op als het echt nodig is' Het gedicht bestaat uit vijf strofen' Een strofe is een groep;e regets die bij elkaar horen; strofen worden van etkaar gescheiden door een witregel' Schrijf in het kort op waar e[ke strofe over gaat. r Kun je bedenken waarom er aanhalingstekens om het gedicht heen staan? 3 De verte[ler in het gedicht is hoogstwaarschijnl'ijk een meisje ' zl *.t zich voor h-oe ze a[[es later zal gaan doen' Is dat reatiitisch? Wat vind je zelf van haar ideedn? 4 Wat vind je van dit gedicht? Vind je het,een mooi of grappig = f.jl.r'', oi iuirt nieti Bespreek eventueel met medecursiste wat zij van het gedicht vonden' 5 Lees het gedicht een paar keer goed door en zoek de woorde ' di. je echit niet begrijpt op in een. woordenboek' Probeer het gedicht hardop aan lezett voor te lezen' Je ziet dat het 8z

6 gedicht niet rijmt, maar ats je het een paar keer hardop voorleest, zu[ je merken dat er wel een bepaald ritme in zit. Probeer nu zetf (of met iemand samen) een gedichte schrijven. Het onderwerp mag je he[emaal zetf kiezen. 14 Het Bureau 2, Vuile handen J.J. Vosrull Vooraf VoskuiL (1'926) werd eigenlijk pas echt bekend met de pubticatie van de romancyclus Het Bureau' De roman bestaat uit zeven delen, die van 1996 tot 2000 zijn verschenen' Het is ook de grootste roman ter wereld, ruim 5000 bl'adzijden! Voskuit 6eschrijft erin hoe de hoofdpersoon Maarten Koning zijn hele leven tot aan zijn pensioen op het Bureau werkt en wat hij daar meemaakt. ttet als voskuil zelf deed op het Meertens Instituut' doet Maarten Koning wetenschappelijk onderzoek naar votksgebruiken. Het Meerlens Instituut is een wetenschappetijk instituut waar de Nedertandse taal en cu[tuur wordt bestudeerd en beschreven. Het Bureau was een echte bestsetler en naar e[k deel werd met spanning uitgekeken' Er is ook veel over de roman geschreven. Heet 6ehngrijk is dat het een steutelroman is' Dat betekent dat de personln die erin voorkomen' in werketijkheid ook bestaan en op het Meertens Instituut werken' Alteen de namen ziln veranderd in het boek' Het werd echt een sport te weten te komen wie nu precies wie is in Het Bureau'Hetis eigenl.ijk heel bijzonder dat dit boek zoveei succes n1!t H1t saat immeri over het dagelijks teven van 66n persoon en zun.werk op een heel gewoon kantoor' Maar dat was waarschijnlijk juist een belangrijke reden voor het grote succes: voor veet mensen was het heei herkenbaar' Een grote romancyclus als Het Bureau is wel wat erg veel om mee te beginnen, maar Voskuil' heeft ook De moeder von Nicolien 84

7 zr Nooit meer slapen Wru-rm Fnrornlr Hrnmarus stuurt Alfred door naar directeur Hvalbiff van de geotogische dienst in Trondheim in het noorden van Noorwegen' Maar ook daarb[ijkenvoorhemgeen[uchtfoto,stezijn.nuishijdus der Luchtfoto's op stap in het gebied met drie andere onderzoe kers, MikkeLsen, Qvigstad en Arne. Zonder de [uchtfoto's is het ir zo'n groot gebied natuurl'ijk onmogelijk om te weten waar je moeizijn. RLfred is bezig met een slaapzak en dan ontdekt hij dat een van de anderen wel Luchtfoto's bij zich heeft' Vooraf Wiltem Frederik Hermans (1921,-1,995) is een van de belangrijkste Neder[andse schrijvers van na de Tweede Weretdoorlog. Samen met Gerard Reve en Harry Mulisch (zie hoofdstuk 12) behoort hij tot'de grote drie'van de twintigste eeuw. Hermans heeft veel romans geschreven, maar ook veel essays. Daarnaast schreef Hermans ook wat gedichten en teksten voor tonee[ en film. BeLangrijke thema's bij Hermans zijn mislukking en chaos en zetfs in het fragment hierna zulje die tegenkomen. Een boek van Hermans dat je zou kunnen proberen is Hef behouden huis (1952), een korl verhaai over de oorlog. Hermans heeft nog veel meer boeken geschreven, die zeer de moeite waard zijn. Een paar voorbeetden: De tranen der ocacio,s (1,949), Ik heb oltijd gelijk (1951.), De donkere kamer van Damokles (1958), 1nder professoren (1,975), FiLip'sonotine (19g0), Homme's hoest (1,980), Uit tolloos veel miljoenen (1981.), Geyerstein's dynamiek (1982), Een heilige van de horlogeie (1987) en In de mist van het schimmennjk (,993). Het fragmeirt hierna komt uit de roman Nooit meer slapen (1,966), een van de bekendsten, vo[gens velen, beste boeken van Hermans. In Nooit meer slopen gaat de hoofdpersoon, Atfred Issendorf, geologisch onderzoek doen naar meteoorkraters in het noorden van Noorwegen. Hij is een student van de Nedertandse professor Sibbelee. Die heeft hem naar professor NummedaI in 0sto gestuurd, waar hij volgens afspraak luchtfoto's van het onderzoeksgebied zou krijgen. Ats Atfred bij professor NummedaI komt, zegt NummedaI tegen hem dat hij geen [uchtfoto's heeft. Hij rz8

8 Nooit meer slapen Tenvijt ik daarmee bezig ben, vart mijn oog op Mikkersen. Hij tiqt op zijrr buik voor hun tent en krjk... Hij kijkt door een stereoscoop. Hij heeft et,rr stuk plastic op de grond gelegd en daarop liggen foto's die hij met twct, tegetijk door zijn stereoscoop bestudeert. wat zijn dat voor foio,s? In d. zwarte randen lijken witte punaises afgedrukt, maar dat ziin d. mee g efoto grafeerde klok en ho o gtemeter. Luchtfoto,s! Ik laat de slaapzak vallen en loop naar hem toe. Mijn hart klopt zo hoog in mijn keer, dat het tijkt of het naar buiten wil komen. - Zeg, heb jij luchtfoto's? Een domme waag, toegegeven. - 0.K., zegt Mikkelsen en blijft door zijn stereoscoop turen. Ik sta voor hem en kijk recht op zijn kruin die, eerder dan met haar, begroeid lijkt met grijze pluizen van stof. - Heb jij foto's van het hele gebied? waag ik opnieuw. Hij richt nu zijn hoofd op en wentelt zich op zijn zij. steunend op zijn ettebool, kijk hij mij van onderaf aan. - Ja. Ik heb luchtfoto's van alle plaatsen waar ik moet zijn. Hij wijst op een kaart die naast hem tigt. Dezelfde kaart die ik zelf ook heb, die kaart op eigentijk veei te kleine schaal, waar geen detaiis op zijn te zien, maar grotere kaarlen bestaan niet. Ik hurk naast hem. - Zonder luchtfoto's kun je hier niets beginnen, zegt Mikkelsen, I'm very glad I have those airpictures. - Airphotographs, herhaal ik, zogenaamd. Het moet frikkerig kliriken, maar ik moet toch iets terugdoen. - Hoe heb je die luchtfoto's gekregen? -Van Nummedal. - Heeft Nummedal er nog meer? Dezelfde bedoel ik, dupro's van deze. - weet ik niet. Deze hier zijn uit het instituut van Hvalbiff. Nummedal heeft ze geleend van Hvalbiff. - Wanneer? - Dat weet ik niet. - Probeer hetje te herinneren. Hij geeft geen antwoord' wentelt zich weer op zijn buik' legt twee andere ioto's onder de stereoscoop, maar voor hij gaat kijken' veegt hij de overigefoto,sopeenstapeltjeendraaithetstapeltjeommetderug boven. IkhaatMikkelsenopditogenbtikzoontzettend,datikbijnagee adem kan halen. Ik bedenk dat ik aan een monsterlijke samenzwering ten prooi gevailen ben. Zou het zo niet gegaan kunnen zijn: sibbelee schreef Nummedai een brief over het onderzoek dat ik ging doen.nummedalheeftgedacht:aha,eindelijkeengelegenheidm wreken op Sibbelee. sibbetee heeft hem immers, etteiijke jaren geleden' tegengesproken op een belangrijk congres' -llu heet sibbelee iets nodig van Nummedal. Natuurlijk is het onder professore niet gebruiketijk dergetijke verzoeken vlakaf te weigeren. 'Bovendien is Nummedal daar veel te geraffineerd voor. Hij pakt het anders aan.hijontbiedtzijnleerlingmikketsenhijzich,suggereer datmikk wel eens een interessant onderzoekje ter hand zou mogen nemen - miin onderzoek. Mikkelsen zei ja en amen. waarom zou hij trouwens hebben geweigerd? NummedalwaagtbijHvalbiffallefoto'sopdieikmogelijkerwijsnodig hebben. Daarna schrijft Nummedal een brief aan sibbelee. Dat is de brief die ik nog attijd in mijn portefeuille heb' /k wens uw leerling een voorspoedige reis naar lslo' w.g. 0mulf Nummedal' Leerling in kwestie maaktvoorspoedige reis naar 0slo en presenteert zich opafgesprokenuul.nummedalheeftintussenzijninstructiesgege Veet instiucties zijn dat niet. Nee. Eigentijk helemaal geen instructies' Hij verzuimt zijn portier mee te delen dat er iemand wordt verwacht' Eenvoudigei kan het niet. 0ndanks de van niets wetende portier, slaag ik erin het gebouwbinnen te dringen. Nummedal hoort mij de trap op komen. Hij zet zich in postuur achter zijn bureau. Speelt de onnozele. Luchtfoto's Natuurlijk heuben wij hier foto's! ondertussen wist hij precies weike foto's ik moest hebben en even precies wist hij waal ze waren. Die hele middag interessante beschouwinien ten beste gevend waar ik niets aan had' de Grote Leermeester uithangend, heeft hij geweten dat ik mijn tijd tiep te verknoeien. Dit beschimmelde viees hier aan mijn voeten had mijn luchtfoto's' Het kent geen Engels, ik kan het niet uitleggen wat er in mij omgaat' Het stomme varken. En het is gek, als ik erwat tegen.zeg, wordt ook mijn eigen 130

9 Engels veel slechter. Ik wit hem... ik kijk rond of Arne en Qvigstad in rl, buurt zijn. Tegelijkertijd weet ik zeker dat ik Mikkelsen toch de hersenri niet zal intrappen. Ik loop om hem heen, hijgend. Niets btijft nrii verborgen: ik weet dat mijn rondlopen een surrogaat is voor de schop irr zijn gezicht die ik Mikkeisen gemakkelijk en onverhoeds zou kunnerr toedienen. Is er iets ergers op de wereld dan bezeten te zijn van een plan dat jc nooit zult uitvoeren, plan dat alleen in de droomwereld waarin jcr almachtig bent tot iets zou leiden? Mikkelsen doodtrappen, hem niet eens met mijn handen aanraken, niet eens met mijn linkervoet. Arleen met de rechtervoet tegen zijn gezicht schoppen. Hij doet niets terug, stuiptrekt, dat is alles, slaakt een roestige kreet bij elke nieuwe trap, hikt, beweegt ten slotte niet meer uit zichzeil wordt alleen nog in beweging gebracht door mijn schoppende voet. Ik laat hem liggen, steek de foto's in mijn kaartentas, loop heen, onvermoeibaar, schrijd over rivieren op vleugels, weet precies waar ik zijn moet. Zes, zeven meteoorkraters heb ik op de luchtfoto,s met een oogopslag gezien. Zeven kleine en een grote in het midden. Wat is dat? Een paar met glanzend glazuur beklede aardappels trekken mijn aandacht. Bij het oprapen voel ik het al: zevenmaal zo zlrrraar als een gewone aardappel, driemaal zo zwaat als een normale steen van die qrootte. Het zijn meteorieten. Moeilijke woorden a[machtig bezeten duplo ettelijke frikkerig geraffineerd iets ter hand nemen hurken kruin in kwestie onnozei ontbieden onverhoeds ptuis in postuur roestig samenzwering schaai schimmei schrijden slaapzak stereoscoop stuiptrekken verzuimen vtakaf w.g. wente[en wreken iemand die almachtig is, heeft atle macht geobsedeerd, he[emaal vervuld dubbe[e, dup[icaat vete zoals van een leraar die het altijd beter weet slim iets (hier: een onderzoek) gaan doen op de grond zitten met de kniedn gebogen en de voeten op de grond bovenste deel van je hoofd (de persoon) waarover het gaat dom bij zich roepen ptotse[i ng v[ok rechtop hier: schor complot iets waarmee je een verhouding laat zien' tussen bijvoorbeeld een landkaart en de werkelijkheid plantje dat groeit op eten dat niet goed meer is lopen met grote, stevige stappen soort deken met een rits om in te stapen viewmaster; een optisch instrument waarmee je twee afbeetdingen naast etkaar toch kunt zien als 66n, driedimensionaal beeld krampachtige bewegingen maken (zoals in een stuip) iets niet doen wat van je wordt verwacht direct was getekend (met de handtekening van) draaien wraak nemen 132

10 Vragen en opdrachten Beantwoorde votgende vragen en schrijf de antwoorden op. de tekst probeer zoveei mogetijk zonder woordenboek te lezen en zoek atleen woorden op ats het echt nodiq is. en heeft hij zijn been verwond' Verder kan hij bijna niet sla pln Aoot Oe mrggen. Dat is a[temaai niet erg hoopvol voor zijn onderzoek. Hoe denk je dat het verhaal aftoopt? Beden een positiev en een negatieve afloop' Vertel in het kort wat er gebeurt in dit fragment. Kun je bedenken wat de volgende uitdrukkingen betekenen? Ats het niet [ukt, kun je ze natuurtijk in een woordenboek opzoeken. Schrijf de betekenissen erachter. Len pteqr,!4tgn aan jq e1,r 4me-4 Zeggen met een oogopslag Al.s ALfred ontdekt dat MikkeLsen wel tuchtfoto,s heeft, is hij eerst geschokt, maar dan wordt hij steeds kwader. Noem de woorden of zinnen uit de tekst waaraan je dit kunt zien. Atfred denkt dat hij expres geen luchtfoto,s heeft kunnen krij_ gen. Hij bedenkt hoe professor Nummedal dat moet hebben geregetd. In wetk deel van de tekst staat dit? Als Alfred net ontdekt heeft dat Mikkel.sen luchtfoto,s aan het b.estuderen is, kijkt hij hem bovenop zijn hoofd en ziet dat zrjn haar l.ijkt op grijze pluizen van stoi. Aan het eind van het fragment komt dit beel.d nog eens terug. Waar in de tekst zie je dat? 6 ALfred wii Mikketsen het r.iefst doodtrappen. Doet hij dat ook? De hoofdpersoon heeft dus geen luchtfoto,s, die nodig zijn om zijn onderzoek te kunnen doen. Hij heeft onoerweg nog meer probtemen. Zo is hij niet gewend aan dagentang [open met een zware rugzak Ook is hij een paar keer erg gevatlen 134

LEZEN FICTIE BK 1 LEKKER LEZEN PERRON 1

LEZEN FICTIE BK 1 LEKKER LEZEN PERRON 1 LEZEN FICTIE BK LEKKER LEZEN PERRON Lekker lezen Daar lag de molen. Donker en dreigend lag hij daar in de sneeuw, als een sterk, gevaarlijk dier dat loert op zijn prooi. Ik hoef er helemaal niet heen,

Nadere informatie

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2 Bladzijde negen, Bladzijde tien, Krijg ik het wel ooit te zien? Ander hoofdstuk, Nieuw begin.. Maar niets, Weer dicht, Het heeft geen zin. Dan probeer ik achterin dat dikke boek. Dat ik daar niet vaker

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Zakelijke gegevens: 1. Titel van het boek: De jongen in de gestreepte pyjama. 2. Het boek heeft geen ondertitel. 3. De auteur van het boek is John Boyne 4. Het

Nadere informatie

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen. Bidden Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.nl en kinderactiviteiten www.lambertuskerk-rotterdam.nl

Nadere informatie

Gedichten werkboekje. Naam: Groep:

Gedichten werkboekje. Naam: Groep: Gedichten werkboekje Naam: Groep: Gedichten lezen 1. Wat valt je als eerste op bij dit gedicht? Bang Bang, dat ik het nooit vergeten zal. Ik zal het nooit vergeten. Ik zag hem daar voor het laatst in de

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze.

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze. 1 Ik wou dat ik een vriendje had. Ik wou dat hij in mijn kast zat. Dan kon ik hem tevoorschijn halen wanneer ik maar wilde. Hij zou naar me kijken alsof ik mooi ben. Zwijgend. Hij zou zijn leren jack uittrekken

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Lesbrief. Voetstappen Kader Abdolah

Lesbrief. Voetstappen Kader Abdolah Lesbrief Voetstappen Kader Abdolah Doe meer met Leeslicht! Bij een aantal boeken in de serie Leeslicht kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen,

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

Stemwerkschrift. Inhoud

Stemwerkschrift. Inhoud Stemwerkschrift Inhoud Allerlei dingen, die slecht zijn voor je stem Schreeuwen Voor je ouders Schreeuwen Schrapen en kuchen Voor je ouders Schrapen en kuchen Gekke stemmetjes nadoen Voor je ouders Gekke

Nadere informatie

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua Spreekbeurt Dag Oglaya Doua Ik werd wakker voordat m n wekker afging. Het was de dag van mijn spreekbeurt. Met m n ogen wijd open lag ik in bed, mezelf afvragend waarom ik in hemelsnaam bananen als onderwerp

Nadere informatie

Plakzijde Schutblad links Schutblad rechts Ziek Eerder verscheen: Niks zeggen! Bekroond met een Vlag en Wimpel 2008 www.gideonsamson.nl www.leopold.nl Gideon Samson Ziek Leopold / Amsterdam Voor Jolijn,

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht Lees : Mattheüs 18:21-35 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was,heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1 Les 1 - De oorsprong van de Bijbel In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Deze bijbelstudies zijn vooral bedoeld voor jongeren van 11

Nadere informatie

David Grossman Uit de tijd vallen

David Grossman Uit de tijd vallen David Grossman Uit de tijd vallen Een verhaal in stemmen Vertaling Ruben Verhasselt Cossee Amsterdam stadschroniqueur: Als ze s avonds aan tafel zitten te eten, verandert plots het gezicht van de man.

Nadere informatie

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer Sander Kloet koud zo voelt het hier. kil ik weet niet waar het vandaan komt het is geen kou. het is angst. angst voor de wereld angst voor de dag van morgen bang dat we dingen vergeten bang dat we dingen

Nadere informatie

Apostolische rondzendbrief

Apostolische rondzendbrief oktober 9, 2011 Jaargang 1, nummer 1 Lieve mensen, Zo bent u een voorbeeld voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje geworden. Wij zijn nu al weer een tijdje hier in het zuiden van Griekenland, in de

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Jezus was moe. Hij had het helemaal gehad. Het begon er allemaal mee toen sommige van de schiftgeleerden zagen hoe wij, zijn leerlingen, een stuk brood

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

3 minuten: Geef een samenvatting van het verhaal. 3 minuten: Wat is jouw mening over. Onderbouw je mening.

3 minuten: Geef een samenvatting van het verhaal. 3 minuten: Wat is jouw mening over. Onderbouw je mening. Geef een samenvatting van het verhaal. Geef een samenvatting van het verhaal. Geef een samenvatting van het verhaal. Vertel alles wat je weet over de hoofdpersoon. Vertel alles wat je weet over de hoofdpersoon.

Nadere informatie

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als 4 Denken In dit hoofdstuk vertellen we hoe jij om kan gaan met je gedachten. Veel gedachten maak je zelf. Ze bepalen hoe jij je voelt. We geven tips hoe jij jouw gedachten en gevoelens zelf kunt sturen.

Nadere informatie

10. Gebarentaal [1/3]

10. Gebarentaal [1/3] 10. Gebarentaal [1/3] 1 Gebarentalen Stel, je kunt niets horen. Je bent doof. Hoe praat je dan met andere mensen? Je kunt liplezen, maar dat is moeilijk en je mist dan toch nog veel van het gesprek. Bovendien

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen.

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen. 9-12 jaar De villa van Spoek De villa van Spoek was een grote villa aan de Tapijtweg nummer elf in het stadje Sonsbeek. Het huis stond aan een brede rivier en had een lange oprijlaan van glimmende witte

Nadere informatie

3de editie. Icarus en Daedalus mythe

3de editie. Icarus en Daedalus mythe 3de editie Icarus en Daedalus mythe Een jongen en zijn vleugels Papa? Ben jij dat, papaaaaa? Hé,, geloof mij... Hé, K! Schrijf je naam er toch bij op! Huh? Wat? Mr. Mooiveld gaat een basketbalploeg oprichten.

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

Tornado. Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur.

Tornado. Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur. Tornado Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur. Geschreven in januari 2012 (Geïllustreerd t.b.v. het

Nadere informatie

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Mijn leven veranderde zo n drie jaar geleden. Juist de dag voor mijn mama s verjaardag kreeg ze van mijn vader een kogel door het hoofd. Wonder boven wonder overleefde

Nadere informatie

Handelingen 16,25-34 - Vertel het door

Handelingen 16,25-34 - Vertel het door Handelingen 16,25-34 - Vertel het door Gezinsdienst Vertel het door!! met kinderkoor De Ljochtpuntsjes Liturgie Welkom Stil gebed Votum en zegengroet Kinderkoor Zingen met kinderkoor: Alles wat je wilt

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld:

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: hoofdstuk 10 Hoe je je voelt Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: zenuwachtig wakker worden omdat je naar school moet, vrolijk

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

Maar hier bij Jakob gaat de hemel open. Opeens is daar die ladder met Gods boodschappers, die omhoog gaan en afdalen.

Maar hier bij Jakob gaat de hemel open. Opeens is daar die ladder met Gods boodschappers, die omhoog gaan en afdalen. Genesis 28: 10-22 Liturgie: Welkom Lied 314: 1,2,3 Begroeting Klein gloria (Lied 195) Lied 146c: 1,3,7 Geloofsbelijdenis Lied 871: 1,2,3,4 Gebed Lezen: Genesis 28: 10-22 Themalied: 1,2 Preek: Lied 913:

Nadere informatie

Het kasteel van Dracula

Het kasteel van Dracula Uit het dagboek van Jonathan Harker: Het kasteel van Dracula 4 mei Eindelijk kom ik bij het kasteel van Dracula aan. Het kasteel ligt in de bergen. Er zijn geen andere huizen in de buurt. Ik ben moe. Het

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Het instappen in de Paranormale Wereld

Het instappen in de Paranormale Wereld Het instappen in de Paranormale Wereld Eerste druk, 2014 2014 Johanna de Vos isbn: 9789048432189 nur: 728 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze

Nadere informatie

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Hey Russel! Een bijzondere vriendschap

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Hey Russel! Een bijzondere vriendschap Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Hey Russel! Een bijzondere vriendschap Lees blz. 5 tot en met 8. Jim vindt Rudsel een rare naam. Jim zegt dit ook tegen Rudsel. Vind jij het ook een rare naam? Is

Nadere informatie

Liefdesgedichten schrijven

Liefdesgedichten schrijven Deze les hoort bij het boek Wil jij... met mij? geschreven door Rian Visser met tekeningen van Annet Schaap en gepubliceerd door uitgeverij Moon. Doel: leerlingen zelf gedichten laten schrijven Leeftijd:

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak.

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak. Tik-tak - Lees het gedicht tik-tak voor. Doe dit in het strakke ritme van een langzaam tikkende klok: Tik - tak - tik - tak Ik tik - de tijd - op mijn - gemak. Enzovoort. - Laat de kinderen vrij op het

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

Groningen Matthias Sulin K3a

Groningen Matthias Sulin K3a Groningen Matthias Sulin K3a Van onze school (Cs Vincent Van Gogh Salland) Zijn er ongeveer 60 leerlingen en docenten mee geweest naar een activiteit in Groningen genaamd De Rode Loper. Er waren Nederlandse

Nadere informatie

Het tweede avontuur van Broer Vos en Broer Konijn

Het tweede avontuur van Broer Vos en Broer Konijn Het tweede avontuur van Broer Vos en Broer Konijn Oom Remus bron. Z.n., z.p. ca. 1950 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/remu001twee01_01/colofon.php 2010 dbnl / erven J.C. Harries 2 [Het

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie

Lesbrief bij het boek Kiezen in de oorlog. Marte Jongbloed Roelof van der Schans

Lesbrief bij het boek Kiezen in de oorlog. Marte Jongbloed Roelof van der Schans Lesbrief bij het boek Kiezen in de oorlog Marte Jongbloed Roelof van der Schans Lees dit boek lekker rustig door. Beantwoord iedere keer als je een hoofdstuk uitgelezen hebt de vragen die bij dat hoofdstuk

Nadere informatie

Slaapliedje (Willem Wilmink) Wat klopt niet in het gedicht hieronder? Zoek de 7 fouten. Slaapliedje

Slaapliedje (Willem Wilmink) Wat klopt niet in het gedicht hieronder? Zoek de 7 fouten. Slaapliedje Slaapliedje (Willem Wilmink) Wat klopt niet in het gedicht hieronder? Zoek de 7 fouten. Slaapliedje Het varken heeft slaap, de boer is moe, het paard doet zijn oogjes toe. Het schaap kijkt over t prikkeldraad

Nadere informatie

Twee blauwe vinkjes. Door: Lenneke Sprong

Twee blauwe vinkjes. Door: Lenneke Sprong Twee blauwe vinkjes Door: Lenneke Sprong Nog steeds maar een vinkje. Buiten begon de zon te schijnen, waardoor er schaduwen op de lichtblauwe muur ontstonden. Waarom ontvangt hij niet mijn berichtje vroeg

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

Mieke Lansbergen. Op een dag leek het me een goed idee om een offer te maken voor God. Uit dankbaarheid voor alles wat groeit, en omdat

Mieke Lansbergen. Op een dag leek het me een goed idee om een offer te maken voor God. Uit dankbaarheid voor alles wat groeit, en omdat Mieke Lansbergen Hallo? Ha! Zie je mij? Kijk! Kijk even naar mij. Ik ben Kaïn. Fijn dat ik even iemand tegenkom! Ik loop hier al een tijd te dwalen, en het is zo saai in je eentje. Ik kom daar vandaan.

Nadere informatie

Zand erover. verzoeningsviering voor de tweede graad. VAN IN 2013 Tuin van Heden.nu - Viering

Zand erover. verzoeningsviering voor de tweede graad. VAN IN 2013 Tuin van Heden.nu - Viering Zand erover verzoeningsviering voor de tweede graad Zand erover Verzoeningsviering voor de tweede graad Vooraf in de klas Wat heb je nodig? - twee grote bladen papier, schrijf op het eerste blad het kernwoord

Nadere informatie

LES 2. De reus en de steen. Sabbat

LES 2. De reus en de steen. Sabbat Sabbat Doe Leer de powertext. De reus en de steen Denk aan een keer toen je gestuurd werd voor een speciale booodschap. Was het iets dat graag wilde doen of had je er geen zin in? Liep het heel anders

Nadere informatie

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?

Nadere informatie

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden.

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden. 1. We gaan eten in een restaurant. Serge heeft gereserveerd; dat doet híj altijd. Het is zo n restaurant waar je drie maanden van tevoren moet bellen. Of nog langer. Serge belt nooit drie maanden van tevoren.

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Wat gebeurt er als iemand zich in de mindere positie voelt? Meer over het instinct voor zelfbehoud

Wat gebeurt er als iemand zich in de mindere positie voelt? Meer over het instinct voor zelfbehoud Bijlage 3.1. Wat gebeurt er als iemand zich in de mindere positie voelt? Meer over het instinct voor zelfbehoud Het instinct voor zelfbehoud is heel gezond. Als we dat niet hadden, zou niemand van ons

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 Provided by Fanart Central. http://www.fanart-central.net/stories/user/fightgirl91/21803/rijm Chapter 1 - rijm 2 1 - rijm Gepaard

Nadere informatie

Raar, maar waar! deel 1. groep 3 en 4

Raar, maar waar! deel 1. groep 3 en 4 Raar, maar waar! deel 1 Natuur groep 3 en 4 Inhoud 1 Raar, maar waar! 3 2 Een vreemd ei 4 3 Spring er maar uit 5 4 Verstopt 6 5 Slim 7 6 Vlieg er niet in 8 7 Een kever met een luchtje 9 8 Een zware hap

Nadere informatie

taalkaart 1 Ik ga op reis en Ik ga op reis en Wat ga je doen? Je leert wat een reisverhaal is. Je schrijft er zelf een.

taalkaart 1 Ik ga op reis en Ik ga op reis en Wat ga je doen? Je leert wat een reisverhaal is. Je schrijft er zelf een. Ik ga op reis en Wat ga je doen? Je leert wat een reisverhaal is. Je schrijft er zelf een. Op verkenning tk taalkaart Ik ga op reis en Lees het verhaal van Aymen. 8 augustus 007 - In het vliegtuig Wat

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ TIJD VOOR ELKAAR. Willem en Marian de Vink

HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ TIJD VOOR ELKAAR. Willem en Marian de Vink HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ SAMEN TIJD VOOR ELKAAR Willem en Marian de Vink Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. Romantiek in een liefdesbrief ROMANTIEK in een liefdesbrief Schrijf

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Weer een dag dat ik vroeg moet op staan, de ellende weer begint. De dagen worden steeds langer en vermoeiender. De dingen waaraan ik gedacht heb om het

Nadere informatie

Lesbrief. Een echte man Yvonne Kroonenberg

Lesbrief. Een echte man Yvonne Kroonenberg Lesbrief Een echte man Yvonne Kroonenberg Doe meer met Leeslicht! Bij een aantal boeken in de serie Leeslicht kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan

Nadere informatie

Enge mannen en. Je hebt nu al een tijdje aan je Bedtijdplan gewerkt.

Enge mannen en. Je hebt nu al een tijdje aan je Bedtijdplan gewerkt. niet durven slapen-bw-druk:bed 5/7/10 1:25 PM Pagina 60 HOOFDSTUK ZEVEN Enge mannen en monsters Je hebt nu al een tijdje aan je Bedtijdplan gewerkt. Waarschijnlijk val je al sneller in slaap, dichter bij

Nadere informatie

Zondag 16 februari 2014. Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help!

Zondag 16 februari 2014. Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help! Zondag 16 februari 2014 Protestantse Gemeente Biddinghuizen THEMA: Ho, stop, help! Voorganger: ds. Bram Bregman Organist: dhr. Klaas Keimpema Pianist en dirigent schoolkoor: dir. Adriaan Stuij Welkom -

Nadere informatie

Kom jij ook uit een ei?

Kom jij ook uit een ei? Kom jij ook uit een ei? Er was eens een prachtig bos. Er groeiden de hoogste bomen en allerlei prachtige bloemen. Er was een vijver en een groot grasveld, waar je lekker kon spelen. Maar om het bos stond

Nadere informatie

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram,

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, mijn kleine broer Dat is niet van mij mama Dan zegt ze

Nadere informatie

2.1 FaVoriete leestips

2.1 FaVoriete leestips Verhalend 2.1 FaVoriete leestips Van klasgenoten heb ik de volgende tips gekregen van boeken/tijdschriften die mij leuk lijken: 1.... 2.... 3.... Van de leraar heb ik de volgende tips gekregen van boeken/tijdschriften

Nadere informatie

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 actief leren WWW.leer-actief.nl Dit is Wybo. Wybo was vroeger een heel gewoon jongetje, maar hij was wel erg lui. En dat...werd zijn redding. Hij had nooit

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert JONA EN DE GROTE VIS

Bijbel voor Kinderen. presenteert JONA EN DE GROTE VIS Bijbel voor Kinderen presenteert JONA EN DE GROTE VIS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Jonathan Hay Aangepast door: Mary-Anne S. Vertaald door: Erna van Barneveld Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Copyright Beertje Anders

Copyright Beertje Anders Copyright Beertje Anders Beren hebben allerlei gevoelens. Kun jij zien hoe Beertje Anders zich nu voelt? Blij. Ik ben blij als ik jarig ben, als ik spelen mag met Beertje Bruin, als ik met de andere beren

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

Is het moeilijk voor de mensen om de opdrachten van Jezus uit te voeren? Zo ja, waarom, zo nee waarom niet?

Is het moeilijk voor de mensen om de opdrachten van Jezus uit te voeren? Zo ja, waarom, zo nee waarom niet? Bidden, praten met God LES 5 DEEL 5 DISCIPLE OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Hand 1:12-14, Hand 2:42, Hand 4:23-31 Hand 6:3-6 Hand 8:17, Hand 16:18, Hand 28:8

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten De gelijkenis van de twee zonen Lees : Mattheüs 21:28-32 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Relaxatie en ontspanning. voor ouder en kind

Relaxatie en ontspanning. voor ouder en kind Relaxatie en ontspanning voor ouder en kind door Sofie Possemiers www.elsole.be Deze oefening wordt aangeboden door Sofie Possemiers van El Sole. Wil je nog meer van zulke oefeningen ontvangen, schrijf

Nadere informatie

Doel. Doelgroep. Een film in je hoofd

Doel. Doelgroep. Een film in je hoofd Doel Het op gang brengen of houden van leesplezier! Van wat voor soort boeken houden de kinderen en waarom? Zouden ze zelf graag de hoofdpersoon zijn in één van hun lievelingsboeken? Welke omslagen spreken

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Passie-spel 2013 Tekst: Erik Idema Muziek: Gerard van Amstel

Passie-spel 2013 Tekst: Erik Idema Muziek: Gerard van Amstel Beelden wijzen ons de weg Passie-spel 2013 Tekst: Erik Idema Muziek: Gerard van Amstel Aan dit Passie-spel deden mee: Agathe, Annely, Eliza, Ester, Jesse, Jildau, Joël, Naomi, Nienke, Rens & Roliene KinderNevenDienst

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

Teksten van Wereldlichtjesdag 12 december 2015. Gedicht: Kaarsenlicht

Teksten van Wereldlichtjesdag 12 december 2015. Gedicht: Kaarsenlicht Teksten van Wereldlichtjesdag 12 december 2015 Gedicht: Kaarsenlicht Omdat ieder lichtje een verhaal is groter dan alle woorden van missen en dood van liefde levensgroot die we ooit spraken en hoorden

Nadere informatie