file://c:\documents and Settings\HP_Eigenaar\Bureaublad\9123\httpdocs\verklaring_...

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "file://c:\documents and Settings\HP_Eigenaar\Bureaublad\9123\httpdocs\verklaring_..."

Transcriptie

1 Page 1 of 41 Winti betekent letterlijk 'wind', naar het gevoel dat de nabijheid van een god geeft: alsof er een tornado langskomt. Dit is echter één van de opvattingen, want veel Winti-genezers hanteren hun eigen versie. Het is de geneeswijze en spirituele stroming die vooral in Surinaams- Antilliaanse gemeenschap bekend is. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de krachten van geesten en goden om mensen van ziekten te genezen, ze af te helpen van voortdurende tegenslag of pesterijen van overledenen of 'bakru's', kabouters die kwaadwillende lieden uit jaloersheid of wraakgevoelens op een tegenstander kunnen zetten. Voor Winti-hulp moet eerst aan alle goden naar behoren worden geofferd. Een kaas voor de ene, geld voor de ander, een sigaar, bloemen, een fles wijn. De winti religie is een natuurreligie, een traditionele geloofsovertuiging van de Afro Surinamers. In 1878, 15 jaar na de afschaffing van de slavernij werd het verboden in het kader van de de-afrikanisering. Dit verbod duurde tot Over Winti zijn er tot op heden vele misvattingen ontstaan. Men associeert het met zwarte magie of bedrog. Deze vooroordelen begonnen reeds in de koloniale tijd, toen de christelijke slavenhouders en plantage eigenaren vonden het een heidense godsdienst omdat zij de rituelen die erbij gepaard gaan niet begrepen. Wie in winti gelooft ziet de wereld als een schepping van de God Anana, het hoogste geestelijke wezen in de winti-metafysica. Dan heb je de Wintis, de Goden. Men respecteert de Goden van de grond (Aisa of Maisa moeder aarde), de lucht, het water en het bos. Men gelooft in reïncarnatie van de ziel. Doodgaan is hier slechts een tussenfase voor zielen die zich tussen verschillende levens in bevinden. De geest van een overledene noemt men een Yorká. Het kan jaren duren voor een ziel zich in een nieuw lichaam reïncarneert. De geest van een levende noemt men de krá. De voorouderverering is in deze natuurreligie dan ook zeer belangrijk. De Kabrá's (vooroudergeesten) worden op gezette tijden vereerd, en men gelooft dat deze in

2 Page 2 of 41 geestelijke vorm altijd bij hun familieleden zijn en over hen waken. De verering van Kabrá's wordt door middel van een winti-pré (feestelijk ritueel) en seance gevierd. De voltallige familie komt bijeen en er wordt gegeten, gedanst en gedronken. Met drummuziek en/of Kópró 'tus (koperen blaasinstrumenten) worden de Goden ( van de grond, lucht, water en bos) en de vooroudergeesten opgeroepen. De winti's (Goden) De winti kent onderling ingewikkelde relaties en deze zijn gebaseerd op respect. Hogere wintis hebben een sterker moreel besef en zijn niet manipuleerbaar door Bonumans (winti-genezers). De lagere winti's zijn wel manipuleerbaar omdat zij als knecht verbonden staan aan hogere winti's. Hieronder volgt een korte omschrijving van de verschillende winti's. Wie meer informatie wil hierover kan onderaan deze pagina na het verhaal een uitgebreide uitleg vinden. 1) De Asia - Een winti dat verbonden is aan de grond, de aarde, Moederaarde. Er zijn veel verschillende soorten Asia die geestelijk verbonden zijn. Zij wordt beschouwd als de hoogste aarde winti. Deze winti manifesteert zich meestal bij oudere vrouwen. De Asia gebruikt ook bepaalde slangen als medium.

3 Page 3 of 41 2) Fodu - Ook deze winti is verbonden aan de aarde. Men behandeld hierbij alle slangen met respect. De Fodu manifesteert zich meestal bij vrouwen. De vrouw raakt in de ban van de slangen-fodu en begint op de grond te kronkelen als een slang, waarbij zij haar tong uitsteekt als een slang, of zij danst in trance en maakt soepele bewegingen met haar armen als een slang. 3) Apuku - Een winti verbonden aan de natuur, het bos. Meestal zijn deze winti's lagere winti's. Men beschouwt het als een knecht van de winti Asia (moeder aarde), en het manifesteert zich ook meestal bij vrouwen. Men schrijft de Apuku vaak als de veroorzaker van de volgende problemen toe; onvruchtbaarheid, schijnzwangerschap, nymfomanie, frigiditeit en zelfs homosexualiteit. Deze winti wordt gevreesd omdat hij een vrouwelijke medium in haar slaap sexueel kan 'bezoeken'. Hij kan de vrouw zodanig beïnvloeden en elke relatie van de vrouw met een man dwarsbomen. Omdat deze winti een lagere winti is, is dit probleem meestal wel te verhelpen d.m.v. een winti-genezer. Echter is deze winti zo slim dat hij andere winti's kan immiteren, en een nep-genezer oftewel oplichter, gemakkelijk om de tuin kan leiden.

4 Page 4 of 41 4) Bakru's - Deze winti's zijn verbonden aan het bos. Men zegt dat hij zich manifesteert als een kleine zwarte jongen met een groot hoofd. Hij kan vergeleken worden met een 'trol'. Hij wordt gezien als een duivelse kwelgeest. Hij wordt ingezet door kwaadwillenden om anderen het leven zuur te maken. Net als alle Goden kan hij ook diensten verlenen en sommige mensen gebruiken hem om bijvoorbeeld veel klanten naar zich toe te trekken op de markt of in de winkel. Er zijn 2 soorten bakroes: - De bakroe die van oorsprong een geest is - De Kartiki bakroe Voor de verschillende soorten Bakroe Winti zie onderaan deze pagina onder: uitgebreide uitleg Winti Goden. 5) Kumanti - Deze winti is verbonden aan de lucht. Het manifesteert zich vaak bij vrouwen. Het is een hoge winti dat kan vliegen. Men zegt dat het oorspronkelijk Afrikaanse oorlogsgoden waren. Ben je onder invloed van deze winti, dan ben je onschendbaar, je kan glas opeten, je handen in vuur steken of in vuur lopen zonder enige lichamelijk letsel!

5 Page 5 of 41 Voor de verschillende soorten Kumanti- Winti zie onderaan de pagina onder "Uitgebreide Uitleg Winti Goden". 6) Lébá - Deze winti is verbonden aan het bos. Het bewaakt kruispunten en erven. Als deze winti zich vertoornd voelt kan het zich uiten door degene die haar verwaarloost aan te zetten tot diefstal of hem/haar zichzelf te laten verwaarlozen. Diegene loopt dan in ongewassen kleren of vodden en met ongekamde haren rond! 7) Ingi - Deze winti's kunnen verbonden zijn aan het water, en het bos. Het zijn goedaardige lagere winti's. Ingi betekent indiaan. 'Winti krijgen': 'Je krijgt winti' als je in bezit wordt genomen van een winti, je raakt in trance. Men beschrijft het als volgt: je voelt huiveringen en krijgt kippevel en het lijkt alsof je hoofd groter wordt. Dit komt omdat de winti vanaf de grond langs het lichaam naar het hoofd stijgt. Dan verlies je alle controle over je lichaam en schakelt de winti jouw bewustzijn uit. In de winti religie gelooft men dat er in ieder mens 1 of meerdere winti's huizen. De winti's kunnen 'overgeleverde' winti's zijn, dus winti's van voorouders of van overleden familieleden. Iemand die bijvoorbeeld een Kromanti winti in zich heeft 'huizen' kan deze winti dus 'geërfd hebben van een overleden ouder of voorouder. Winti's verdwijnen dus nooit, net zoals je altijd een ziel zal blijven hebben zolang je leeft. En ga je dood, dan wordt je ziel

6 Page 6 of 41 ( dus je JeJe ) een Yorka ( overleden ziel ) en kom je terug in de familie. Men gelooft dat de winti na het overlijden van zijn drager zelf bepaalt op welk gezins- of familielid het zal overgaan. Vele familie twisten zijn om deze redenen ontstaan. Dit komt omdat onder streng winti gelovigen, degene met de hoogste winti in een familie (vaak de Asia = moederaarde) met respect moet worden behandeld. Het zorgt soms voor afgunst en jaloezie, en dit terwijl de drager van een hoge winti juist een zware taak te vervullen heeft in de familie. Zo kan diegene nodig zijn bij het bezweren van een familievloek, waarbij de Asia drager in trance raakt en als medium wordt gebruikt. Het kan dan zijn dat de kábrá (vooroudergeest) zich in de het medium manifesteert en de familie laat weten wat er gedaan moet worden. De dialecten die hierbij geproken worden zijn alleen door Bonumans (winti -genezers) te verstaan, de bonuman raakt dan zelf ook in trance en hij stelt dan namens de familie vragen aan het medium. Heeft de familie soms zelf geen medium, dan dient de bonuman als medium, hij/zij gaat in trance en consulteert met zijn/haar winti's. De Bonuman wordt geacht hoge winti's in zich te hebben huizen. Het zijn soms hoge goedaardige genezende winti's van voorouders, soms helemaal terug te leiden naar Afrika. Net zoals een heks vele paranormale krachten in zich moet hebben huizen, moet de bonuman ook speciale krachten in zich hebben en ingewijd worden door een ervaren genezer.

7 Page 7 of 41 Een hoge winti als Asia hebben betekent ook op gezette tijden deze winti vereren en respecteren. Dreigt de drager niet meer in balans te zijn met haar/zijn winti's, dan geven bijna alle winti's dit te kennen d.m.v voorspellende dromen of voor de extra gevoeligen, door tekens of waarschuwingen in het dagelijks leven te geven. Negeert de drager de 'seintjes' uit de godenwereld ( dit kan generaties lang duren totdat de winti vertoornd raakt), dan kan een winti uitgroeien tot een Kúnú (Koenoe, familie vloek) die de hele familie tot waanzin kan drijven of in het ergste geval kan uitroeien. Uit den boze bij Winti De grootste zonde in de winti religie is (net als bij alle religies) zichzelf met bloed van een ander besmeuren. Bloed is tastbare energie van alle levende wezens. Bloed is in de ogen van de winti's (engelen van God) erg onrein. Daarom moeten mensen ervoor waken hoe ver zij gaan als zij met rituelen bezig zijn. Het moment dat er bloed offers, bloed drinken of iets dergelijks bij komt kijken (zwarte magie), zorg dan dat u zo ver als mogelijk daar vandaan komt. Want op dat moment is de grens duidelijk overschreden en u bent niet meer bezig met uw winti s, maar met duistere machten. Dan heeft u uzelf heel duidelijk overgeleverd aan duistere machten, maar niet aan uw winti s. Op dat moment hebt u niet meer gekozen voor Anana (God) en uw winti's (beschermengelen), maar jammer genoeg voor wat anders.

8 Page 8 of 41 Mensen die eerbied voor Anana en zijn winti s hebben, zullen nooit voedsel gebruiken die bereid is door een menstruerende vrouw. Niet alleen mannen die in harmonie met hun winti s willen leven moeten zich hieraan houden, maar ook vrouwen die in harmonie met haar winti s willen leven. Mensen die volgens de grondregels van de winticultuur willen leven hebben zich te houden aan deze regels die hun voorouders in opdracht van de schepper Anana Kedjamang Kedjampomg (God) hebben ontvangen. Ze hebben zich er aan gehouden en bewaard, en voor ons nagelaten. In de hoop dat ook wij dat doen, naar eer en geweten. Winti s (engelen van Anana) vragen nooit en te nimmer naar bloed van mensen of dieren. Nooit!! Laat u dus niet misleiden, en met zaken beginnen waar u nooit meer van uw leven af komt. In de winti cultuur moet het lichaam van de mens schoon en rein zijn. Het is het huis (= dóvó ) van uw winti s en jéjé. Daarom is het belangrijk dat het altijd schoon is. Schoon dat het een welkome plaats is voor uw winti s. Ze moeten er thuis in voelen. Als uw verblijfplaats niet schoon is, voelt u zich niet lekker en krijgt u de neiging daar weg te gaan. Het voelt of u uw draai niet kan vinden. Wel nu, zo ervaren de winti s dat indien uw lichaam en geest, geweten, niet schoon en rein is. Uw evenwichtigheid is dan ver te zoeken. Iedereen wantrouwt u bij voorbaat. Mensen om u heen gaan u als een heel onstabiel persoon zien waar niets mee te bereiken is. Dat geeft dan weer een grote negatieve neerslag naar u toe. Dit maakt dan dat u een grote ontevredenheid over u voelt en krijgt u een nog grotere hekel aan uzelf en uw omgeving. Deze gemoedstoestand zal zich in een cyclus, sneller en heviger herhalen. Weet dan dat er een ommekeer nodig is in de dingen die u doet.

9 Page 9 of 41 Afkeer van Winti bij creolen Waarom hebben veel creolen een afkeer van Winti? Vele creoolse Surinamers moeten niets van de winti religie hebben. Men noemt het afgoderij en vaak zijn degenen die dit beweren katholiek of christen. Waar komen die negatieve gevoelens vandaan? Dit is wat mogelijk vele winti aanhangers zich misschien afvragen. De oorsprong zit volgens de Dhr. Agansu Gingetongo (spiritueel genezer) in het koloniaal verleden van mensen uit landen die ooit onderworpen werden aan beestachtige en mensonterende onderdrukking. Bijna alle volkeren en landen in Afrika werden ooit onderworpen en in slavernij gedompeld. Geen enkele ras of volk, zelfs de joden niet, is ooit zo beestachtig en wreed behandeld als het zwarte volk uit Afrika. Het doel was het zwarte ras uit te roeien en om dit te kunnen doen moest men ook alles wat met deze ras gepaard ging onderdrukken. Hun geloof, tradities, zelfrespect enz. alles moest eraan geloven. Het is bekend dat zwarten een blanke niet in de ogen mochten aankijken, maar hun hoofd moesten buigen en hun ogen naar de grond moesten richten als zij aangesproken. Hun religie mochten zij niet beleiden en het Christendom was de enige religie die aanvaard werd. Men werd letterlijk en figuurlijk murw geslagen. Men haalde zelfs psychologen erbij om het zwarte volk tot werkpaarden te transformeren. Alle westerse landen, geen enkele uitgezonderd, hebben hun welvaart mede te danken aan slavernij. Als een mens zodanig en zo lang vernederd wordt verliest hij op den duur zijn wil en zelfrespect. Het is dan heel gemakkelijk om de cultuur, mentaliteit en geloof (o.a. Christendom) in te planten van een andere ras. Het zwarte volk raakte hun identiteit kwijt en door de eeuwen heen is dit hedendaags duidelijk merkbaar onder de jongere zwarte medemens.

10 Page 10 of 41 Velen verwerpen nog steeds hun traditionele religie. Ze hebben het soms over het herontdekken van de 'roots', en dragen dan 'dreadlocks', maar dat is vaak uiterlijk vertoon. Men bidt tot God in de woorden van het Christendom, en hun eigen taal en woorden kennen ze niet omdat het hen ook nooit geleerd is. Anana (God) noemen ze Jehova en in huis staat er misschien een Mariabeeld in de vitrinekast. Bewust en onbewust is het Christendom van generatie op generatie overgebracht in vele families binnen het creoolse volk, en de Winti religie (hun traditionele religie) wordt door hen afgeschilderd als heidens en afgodisch. Het geloof dat de Afrikaanse slaven 4 eeuwen werd opgedrongen te beleiden, zien vele hedendaagse creoolse Surinamers (nazaten van de West Afrikaanse slaven) als hun geloof. Waarom zijn velen dan toch niet tevreden over het geloof die zij hedendaags beleiden? Waarom hebben ze dan nog vele vragen die zij binnen het Christendom niet beantwoord kunnen krijgen? Omdat zij volgens Dhr Agansu Gingetongo niet de religie belijden die hen toebehoort. We zijn het er allemaal over eens dat een ieder de schepper Anana (God) dient op zijn eigen manier en dat er ondanks de vele namen die wij mensen hem geven, één en dezelfde God is. Eigenlijk maakt het volgens mij niet uit wat voor religie een mens beleidt, zolang hij maar volgens de religie die hij verkiest leeft en handelt!

11 Page 11 of 41 Winti Rituelen De Winticultuur kent een groot aantal magische rituelen met een therapeutisch effect. Middels deze rituelen wordt de verstoorde verhouding met de winti en yorka weer hersteld. Vrijwel elke familie kent wel één of meer bigi suma, grote mensen die dingen weten en ook gewonne winti problemen kunnen verhelpen. Grote vrouwen hebben altijd de menopauze achter de rug en zijn dus ritueel rein. De centrale figuur in de Winti religie is echter de bonuman (spreek uit: bonoeman). Bij veel heilige rituelen is zijn bemiddeling onmisbaar. Zijn kracht ontleent hij aan een of meerdere winti, voor wie hij medium is. Binnen deze functie zijn er weer allerlei specialismen. De behandeling bij een bonuman begint meestal met een luku, een diagnose. De behandeling vindt plaats in de heilige werkruimte van de bonuman. De bonuman heeft een spiegel waarmee hij contact met de boven natuurlijke wereld heeft. Ook wordt een kaars aangestoken om de oorzaak van de ziekte in het licht te plaatsen. Tijdens de luku raakt de bonuman in trance. Zijn winti spreekt vervolgens rechtstreeks met de kra van de client en openbaart verleden heden en toekomst. De uitkomsten van het consult worden door de bonuman opgeschreven. Daarna stelt de winti van de bonuman vast welke genezende rituelen nodig zijn. De voorgeschreven rituelen varieren van een eenvoudige wassi (rituele wassing) of een tafra (rituele maaltijd) tot een uitgebreide winti- pre (dansritueel) voor de winti of de yorka waar men zich mee wil verzoenen.

12 Page 12 of 41 Bij een wassi (rituele wassing) gebruikt men een prapi (rituele waskom), die gevuld wordt met magische kruiden, heilige olien, en andere ingredienten met een geheime samenstelling. Een tafra (rituele maaltijd) kan men houden voor de kra, de winti of de yorka. Dit ritueel gebeurt meestal onder begeleiding van de bonuman. De hoofdpersoon zit alleen aan tafel en eet namens de winti of yorka iets van elk gerecht of drank. Na afloop eten ook de helpers en de genodigden een hapje mee. Een winti-pre (dansritueel) is een uitgebreid dansritueel met een feestelijk karakter en dient als afsluiting van de behandeling van een bonuman. De hoofdpersoon nodigt daarbij zoveel mogelijk verwanten uit. Tijdens dit ritueel raakt de hoofdpersoon in trance. Tijdens deze trance kan men zien of de winti of yorka tevreden zij over de eerder gehouden rituelen. Voor het oproepen gebruikt men het ritme van de drum.

13 Page 13 of 41 Op aanwijzing van de bonuman worden met de verschillende ritme s de verschillende winti en yorka opgeroepen. De persoon die door de winti in bezit genomen is, moet op blote voeten en met los haar dansen. Bij zittende rituelen mag de hoofdpersoon de benen niet kruisen, anders zou de winti niet naar binnen kunnen als hij dat zou willen. De lichaamsopeningen zijn namelijk tevens de geestelijke poorten van het huis waarvan de kra huismeester is. Men beoordeelt de kundigheid van de bonuman en van de drummer vaak aan de hand van het aantal gasten dat tijdens de ceremonie in trance is geraakt. Voor moeilijke, zware rituelen moet men meestal naar Suriname. De winti hebben daar vaak een vaste woonplaats. Daar hebben zij hun grootste kracht. Ook kunnen zij eisen daar gediend te worden. Vaak moet men een offer (paiman) brengen op de plaats waar men geboren of verwekt is, of waar de familie vandaan komt. Een behandeling kan erg duur zijn van 25 euro voor een goedkope luku tot duizenden euro's voor ingewikkelde rituelen. Positieve rituelen zijn: Luku = helderziend consult, diagnose stellen. Purificatie rituelen = rituelen waar ongewenste zaken, zoals hebi worden afgescheiden. Verzoeningsrituelen en vereringsrituelen met winti, yorka of kra. Begi = gebed, ritueel verzoek. Negatieve rituelen zijn: Wisi = destructieve magie meestal met een dodelijke opdracht door het sturen van een yorka of een lagere winti.

14 Page 14 of 41 Tai kra = het binden van iemands kra. Een winti bezweren = zoals een winti kopen en dienen om snel rijk te worden. De Tai Kra = De kra is IK/EGO. JeJe= De Ziel, de goddelijke vonk in de mens. De kra heeft twee geestelijke ouders, de djodjo-winti, die vaak met beschermengelen worden vergeleken. Elke kra heeft een mannelijk aspect en een vrouwelijk aspect. Homoseksuelen rechtvaardigen soms hun seksuele geaardheid met het argument dat bij hun kra het andere geslacht overheerst. Na de dood gaat de JeJe terug naar Anana. Dit is anders bij een yorka die naar het dodenrijk gaat of op aarde blijft rondspoken. Het verschil tussen kra en yorka is niet erg duidelijk. Soms wordt eenvoudig gesteld, dat de kra na de dood yorka worden. De kra kan ook weer reïncarneren. Zo n gereïncarneerde wordt herkend aan bepaalde merktekens in huid of oren of aan het gedrag. De kra kan ook uittreden. De kra van iemand kan door negatieve magie "gebonden" worden. Een vrouw doet dat door een beetje menstruatiebloed mee te koken in het eten van de man. Een man, die op de versiertoer is, kan bijv. iets onder zijn pinknagel (blaka nangra; zwarte nagel) doen en dit in het drankje van de vrouw laten vallen. Een sterke kra beschermt het lichaam tegen alle ongewenste geestelijke invloeden. Bij een zwakke kra staat het lichaam open voor hebi, een negatieve entiteit, yorka of winti. Hebi kleven vaak aan de onderste lichaamshelft, vooral aan de voetzolen en het zitvlak. Dit zijn ook de lichaamsdelen die hebi kunnen afgeven. Vandaar ook de gewoonte in Suriname om voordat je in de bus op een stoel gaat zitten, daar eerst een paar flinke klappen op geeft. Dat is om mogelijke hebi weg te slaan. Een sterke kra kun je ontwikkelen door rein te leven en de kra te vereren. Een sterke kra zegt ook iets over je zelfvertrouwen, zelfrespect en voor je zelf opkomen.

15 Page 15 of 41 Verhalen Men werd (en wordt) altijd banggemaakt in Suriname mbt bakroes, wisi's en yorka's. Hoofdzakelijk zijn er alleen slechte bakroes. Vaak worden deze bakroes door mensen ingezet, om hun tuin, groeisel, fruit en groente etc te beschermen tegen dieven. Wisi, yorkas & bakroes "Was je niet bang voor die spinnen, mama?" "Wie ik? Nee hoor, ik ben toch groter dan spinnen?" "Ben je dan niet bang voor dingen die kleiner zijn dan jou, was je vroeger nooit bang?" "Ooh, was jij ook weleens bang?! Waarvoor dan?" "Voor wisi, yorkas en bakroes!" "Huh? Je hebt wel veel fantasie hoor mama, wat is nou zo een yorka geval? En die andere dingen die je noemde?" Zie je het voor je? Een mooie weg langs het kerkhof. Aan weerszijden van de weg groeiden hoge bomen. Prachtige bomen, de natuur in Suriname is weelderig. De bomen hadden onder aan de stam een flinke berg zand, begroeid met gras en soms ook wat bloemen. Echt een flinke bult, want we liepen er altijd op: bergje op, bergje af, naar de volgende boom, bergje op, bergje af en zo de hele Nassielaan door. Vrolijk met elkaar pratend, lachend, blij. De zon scheen, we hadden een paar centen voor wat lekkers, niets aan de hand. Toch? Tot we opeens een bundeltje bij de stam van een boom vonden. Wat erin zat wisten we meestal niet, maar soms lag zo n bundel open en zagen we in de gauwigheid wat levensmiddelen, soms wat bloemen en soms een beetje geld.

16 Page 16 of 41 We namen nooit de tijd om te kijken, we hadden altijd geleerd dat we moesten maken dat we er wegkwamen, want dát was wisi! WISI!!!! De angst zat er goed in. Dat het langs een kerkhof was, maakte niks uit, we woonden tegenover het kerkhof, vanuit de slaapkamer hadden we er goed zicht op. We speelden er zelfs; een kerkhof is niet iets om bang voor te zijn. Maar wisi wisi! Als je wisi zag nam je de benen, want wisi, zwarte magie, hekserij, was bedoeld om iemand kwaad toe te wensen. O wee als je aan de offers, want dat waren de bundels bij de bomen, kwam. Het fijne weet ik er niet van. Wel weet ik dat je naar de bonoe man kon, om al het leed ongedaan te maken. Je moest er flink voor dokken, alles wat de bonoe man vroeg moest je zonder morren aan hem geven, want alleen dan kon hij de gevolgen van de wisi weg nemen. Alleen de bonoe man kon er voor zorgen dat je niet getroffen werd door de wisi. Bij de wisi hoort ook de yorka! Yorka s zijn geesten. Geesten van mensen die gauw zullen sterven. Als je een Yorka hebt gezien, weet je dat er gauw iemand uit je omgeving dood gaat. Word je nou bang? Dat was ik vroeger ook, hoewel ik nog nooit een yorka heb gezien! Wel weet ik dat yorka s samenhangen met zwarte magie, met hekserij, met wisi dus. Maar dat wist ik toen niet. Wel kropen we wel eens angstig bij elkaar als iemand zei dat ie een jorka gezien had. Ik zou niet weten hoe ik het moest herkennen, niemand kon het uitleggen, maar je zou het wel weten als je er ooit één zou zien, werd er gezegd. O ja? Ja, echt waar! Ik herinner me een voorval van een aantal jaren geleden. Mijn dochter en ik zouden naar buiten gaan, toen ik nog even snel de post wilde inkijken. Geen probleem, de kleine gluurde vrolijk door de brievenbus naar buiten. Op dat moment liep mijn tante langs, ze dacht dat ze een yorka zag! Het enige wat ze gezien had, waren 2 donkere oogjes, die door de brievenbus naar buiten keken. Ze maakte meteen de associatie met yorka s en kreeg zo wat een hartverlamming!

17 Page 17 of 41 Iets anders waar we ook bang voor waren of bang voor gemaakt werden waren bakroes! Volgens mij was een bakroe een heel klein, mager zwart mannetje van ongeveer een halve meter lang, met een vreselijk groot hoofd. Of dat waar is? Geen idee, ik heb er nog nooit één gezien. Wel heeft iemand me ooit verteld dat een bakroe een soort van God is. Je hebt goede bakroes en slechte bakroes. De goede bakroes belonen je met rijkdom, gezondheid en andere zaken die in jouw voordeel zijn. Maar goede bakroes zijn schaars, je mag wel heel wat in je mars hebben voordat de goede bakroe aan jouw kant staat! De echte bakroes, de slechte bakroe, die behekst je! Hij maakt je gek, drijft tot dronkenschap, tot agressief gedrag, tot waanzin. Dus pas maar op jij! Ga gauw slapen, anders komt die bakroe je pakken! Brrr! Ik word er zelf bang van, laat ik maar gauw gaan slapen! Maar ik durf niet meer te gaan slapen! Wedden dat ik vannacht over bakroes en jorkas droom? Wedden dat JIJ vannacht over bakroes en jorkas droomt? Fantasie is een sterk wapen." Uitgebreide uitleg Winti Goden De Pa Winti/ Papawinti Ieder mens heeft 7 winti's van Anana (God) meegekregen, en elk van de 7 winti's heeft afzonderlijk een speciale taak te vervullen. Elke winti heeft kennis van hemel en aarde, geschonken gekregen door Anana, een soort volmaaktheid, die de winti kan inzetten ter begeleiding van de mens. Anana heeft de winti's verdeeld in 3 elementen, namelijk aarde, water en lucht. Alle 7 winti's hebben een element onder hun beheer gekregen en oefenen op dit element hun zeggenschap uit. Een winti past zich aan aan de fysiologische en klimatologische omstandigheden van een land of continent. Een winti is universeel en kan zich overal in de wereld handhaven en in stand houden. Een winti staat in gratie van Anana kedoeamang kedoeampong (=God) en heeft doelen die hem opgedragen zijn door Anana, te verrichten ter dienste en ten goede van de mensheid. Een mens moet zich zien staande te houden in deze wereld, en dit kan volgens de Winti religie niet zonder winti. De winti heeft de mens niet nodig om voort te bestaan, maar andersom heeft de mens de winti nodig om in gratie bij Anana te komen. De winti voert enkel de opdrachten uit die Anana hem geboden heeft en heeft daarvoor een klankbord nodig om te spreken en een lichaam. Daarom

18 Page 18 of 41 manifesteert een winti zich in de mensen zelf. Er zijn 13 soorten Papa dagwé winti's. De nékésé is één van de bekendste soorten. Veel mensen zijn voorzichtig als ze weten dat er één bij hen woont. Het is dan ook de strengste van de grong (= aarde) winti soorten. Als hij eenmaal toornig is, is het heel moeilijk om hem weer gunstig te stellen. De nékésé dágwé of papa winti waarschuwt slechts 1 keer! Wie tegen zijn geboden of aanwijzingen ingaat wordt heel vaak direct gestraft. Hij is echter een goede beschermer en zorgt goed voor degene die gehoor en aandacht aan hem geeft. Soms worden hele families uitgeroeid door deze winti, als de nalatigheid en verwaarlozing ernstig is. De favoriete kleding en sieraden van de Papa winti: Jampanesi krosi (javaanse stoffen) met heel veel motieven. De combinatie van Jampanesi krosi wit, blauw of rood wordt vaak gedragen. Sieraden zijn de alom bekende slangen armbanden en de slangen ringen (verschillende modellen) Tárraté ketting met een dollar hanger. De favoriete kleding en sieraden van mama Aisa: De Aisa is een grong winti ( winti van het element aarde) en houdt van gebloemde stoffen met veel lichte kleuren. Soms verschijnt ze in een blauw - witte kótó of panji (kótó is klederdracht van de Surinaamse vrouw, panji is een omslagdoek) Haar geliefde sieraden zijn opgeblazen boeien (armbanden) met bloemknoppen of ronde kogels aan de uiteinden De Aisa winti sieraden: tarra té ketting met zwarte, rode of állá kóndré kralen. Een Lontai ketting met bloedkoralen en een gouden dollar munt. Een ring met een zwarte, bruine of groene steen. Een ketting met komkommerpitten of ruiten vlakken. De Kumanti winti

19 Page 19 of 41 De Tapoe Kumanti winti's zijn machtige winti's en behoren toe aan het element lucht. Zij kunnnen in combinatie met andere winti's in verschillende variaties voorkomen. Tata Opete of Ankana Jaw wordt door sommigen als het hoofd van de Kumanti winti's beschouwd, en weer anderen kennen deze positie aan Sofia Bada toe. Er zijn verschillende soorten Kumanti winti's: Mafu Kumanti winti; deze zijn afgezanten of boodschappers uit de kosmos, die uit naam van anderen spreken. Omdat ze zo zeldzaam zijn, weet men niet veel van hen af. Op de plaatsen waar zij zich geopenbaard hebben, wordt verteld dat ze grote zieners en genezers zijn. De Mafu maakt zijn volgelingen snel tot genezer of Obiaman. (obia = bezwering) Seti of tapoe Kumanti winti (Tap'Kumanti); Deze winti's zijn sociaal verbonden met een volk of stam. Wanneer deze zich openbaren doen zij dat vaak door middel van vogels. Ze kunnen zich ook door middel van andere dieren openbaren. Kreoro Tapoe Kumanti winti; Hoewel zij uit de kosmos komen zijn zij aardgebonden winti's. Ze hebben dezelfde eigenschappen als de andere twee. De Kreoro winti verblijft dichtbij de mensen om direct hulp te kunnen bieden. Zij zijn individueel verbonden met hun uitverkorene en béré (= familie, stamboom). Zij verblijven in het water en in het bos.

20 Page 20 of 41 De Adumakuku winti; is waarschijnlijk de snelste Kumanti. Hij kan wonderen verrichten, en degene die door hem bezeten wordt vertoond hetzelfde gedrag. De Aradjini Kumanti; Een weinig pratende winti uit de kosmos. Men moet hem als het ware dwingen om te praten. De Adjani Kumanti; Degene die door deze winti bezeten wordt gedraagd zich als een tijger. Wanneer de muziek speelt moeten honden uit zijn buurt blijven, anders worden zij door hem gedood! Water drinkt hij niet uit een glas, de bonuman moet een kuil in de grond graven en deze vullen met (honden) bloed of water.

21 Page 21 of 41 De Jaw Kumanti; Deze winti kan allerlei kunsten uithalen met vuur. Ook kan hij een flinke hoeveelheid Jenever nuttigen, waarbij de medium na afloop van de trance toestand geen teken van dronkenheid vertoond. De Djibri Kumanti; Hij is zeer moedig en sterk, het is een oorlogsgod. Zijn medium verricht wonderen door zijn enorme kracht.

22 Page 22 of 41 De Prasoro Kumanti; Hij spreekt de hoogste Kumantitaal. Hij wordt de Prasoro Kumanti genoemd omdat hij vliegt en kan staan in de lucht. Hij is niet alleen de mooiste maar ook de fijnste en beschaafdste Kumanti winti. Hij neemt altijd notitie van de gesteldheid van de aanwezigen. Hij fungeert als obia (= bezwering) en wordt vaak opgeroepen om ziekten te genezen. Zijn klederdracht is wit of donkerblauw-zwart. De Tompoe Kumanti; Hij is een bijzonder krachtige winti die de mensen niet snel in trance brengt. Gebeurt dit wel dan gaat dit gepaard met onmogelijke prestaties. Zijn aanwezigheid bezorgd de omgeving angst. De Sofia Bada Kumanti; Hij is een machtige en zelfstandige winti, die gevreesd wordt. Zelfs de bonumans (genezers) vrezen hem. Van zijn medium wordt gezegd dat deze overvloedig bloedt uit de vagina of penis. Deze winti is één van de weinige winti's die met een slang verbonden is. Het is een korte slang met 6 of 7 knobbels op de rug. Hij kan zich snel voortbewegen, en is donkerbruin en ongeveer 40 cm lang.

23 Page 23 of 41 De Bakroe winti Een bakroe winti is een klein en boosaardige winti (een lagere boswinti) die diensten verricht voor hogere winti's of zelfs mensen. Hij kan de gedaante van een dwerg of een kind aannemen. Hij is te herkennen aan zijn groot hoofd en rode ogen. Er zijn 2 soorten bakroes: ~De bakroe die van oorsprong een geest is ~De Kartiki bakroe Deze Kartiki bakroe is het enige wezen dat door de mens zelf wordt gecreërd. Hij wordt daarom de robot van de geestelijke wereld genoemd. (Ik kan niet met zekerheid zeggen of hij te vergelijken is met een zombie, omdat volgens mij een zombie een lijk is, die door een magiër uit het graf wordt gehaald en weer tot "leven" gebracht wordt) Volgens zeggen zijn er mensen die bakroe's kopen om er zelf rijk van te worden of om rivalen te beheksen (wisie). Wanneer Kartiki bakroe gemaakt is, is hij echter zeer eenzijdig. Hij kan alleen bepaalde opdrachten verrichten. Hij wordt dus merendeels gebruikt om geldelijke winsten te behalen en als lokker bij de verkoop. De Kartiki bakroe wordt soms ook ingezet om kwaad te doen. Dit kan omdat hij niet zelf kan denken en dus makkelijk inzetbaar is. Hij bestaat voor de helft uit hout en is moeilijk te bezweren. Hij kan bij een mens het lichaam indringen en deze wordt dan door hem bezeten. Enkel met behulp van een krachtige winti kan hij verdreven worden. De bakroe verlaat het lichaam meestal onder het uitstoten van gillende geluiden. Degene die hem tot negatieve daden aanzet, betaalt echter een hoge tol wanneer hij/zij overlijdt; hij/zij wordt direct aan de bakroe verbonden! Vaak worden er een mannelijk en een vrouwelijke bakroe gemaakt. Zo kan men door vermenigvuldiging in de geestelijke wereld, een hele bakru gemeenschap vormen.

24 Page 24 of 41 De Luangu winti Deze winti's behoren tot de hogere orde van winti's. Hun element is aarde, en ze worden daarom ook wel Gron (gron = aarde of grond) winti's of Nengrekondre winti's (nengrekondre = land van Afrikanen) genoemd. De luangu winti komt uit Afrika, en is zowel mannelijk als vrouwelijk. Er zijn dus zowel mannelijke luangu winti's als vrouwelijke. In de winti taal worden door de wintigelovigen, de vrouwelijke luangu winti's Luangu Missie's genoemd, en de mannelijke luangu winti's Luanga Masra's. De luangu winti is hoofdzakelijk een goedaardige winti. Deze winti's verlenen graag hulp, luisteren graag, beschermen tegen kwaadaardige (vertoornde) winti's, en houden van plezier in groepsverband. Luangu's zijn gevoelige winti's die in hun gedrag overeenkomen met de Aisa winti, nl de Gron Ma (= moederaarde). In gevallen van bezweringen ( = obia) werken de luangu winti's samen met de Ampuku en de Kumanti winti's. In deze combinatie heten ze Luangu-Ampuku-Obia en Luangu-Kumanti-Obia. In gezelschap van de Ampuku winti hebben zij de leiding en met de Kumanti winti werken zij samen in harmonie, omdat zij met deze laatste zeer goed overweg kunnen. De Mama Aisa en Tátá Lókó Winti De Aisa winti kent binnen de winti religie verschillende soorten Aisa winti's: Kóndre Aisa of plantage Aisa; Deze Aisa staat aan het hoofd van alle Bere Aisa winti's van de verschillende families die van dezelfde plantage afkomstig zijn. Haar man is de Tátá Lókó winti en hij wordt ook wel Papa Lókó of Tátá Dato genoemd. Hij is een machtige slangen, welke bij de verering van Aisa absoluut niet vergeten mag worden. Aisa attendeert

25 Page 25 of 41 trouwens iedereen erop dat zij ook haar man moeten vereren. Wanneer Aisa om gunsten gevraagd wordt overlegt zij met haar man Tátá Lókó. Tátá Lókó verkiest een boom, het liefst bij het water, als vaste verblijfplaats. Meestal is het een Kankantri boom (hoogste boom die in Suriname groeit), en daarom wordt deze boom ook wel de Lókóboom genoemd. Echter verkiest hij soms ook een mópé boom (mópé = klein oranje vrucht) of een manja ( = mango) boom. Béré Aisa (béré = stamboom, familie); Zij staat aan het hoofd van alle familie winti's. Prasi Aisa (prasi = erf); Zij hoort tot een bepaalde erf of grondgebied. Zij heeft meestal een Kapting Ingi winti (kapting = kapitein, ingi = indiaan) als partner. Als zij zich in de gedaante van een klará snéki ( = ongevaarlijk zwart-wit gestreept slangetje) op het erf manifesteert, is dit een voorteken van een op komst zijnde zwangerschap van iemand, of laat zij weten dat iemand zwanger is. Boesi of báká grón Aisa (boesi = bos, báká grón = plantage); Zij hoort of is verbonden met het plantagegebied en de kostgronden. De Aisa winti en Lókó winti staan aan het hoofd van de grongwinti's (aarde winti's). Het is dus een grong winti, en winti aanhangers beschouwen haar als de hoogste van alle winti's, omdat zij één der invloedrijkste winti's is en bij iedereen respect afdwingt. Omdat Aisa een grong winti is wordt zij ook wel "Mama fu dóti" (= moederaarde) genoemd. Behalve met de naam Mama Aisa, wordt de Aisa winti ook met de volgende namen aangeduidt: Agidawenu, Soko ma, Néngrékondré ma, Aida, M'Aisa, Mama Awanaisa. Mama Aisa heeft het beheer over alle winti's, en daarom wordt bij veel winti rituelen eerst om haar goedkeuring gevraagd, eer men verder gaat. Mama Aisa deelt haar geheimen aan degene die haar eerbied toont, via dromen, en beschermt hem. Een belangrijke kenmerk van de Aisa Winti, is dat zij zich openbaart bij mensen

26 Page 26 of 41 die al wat ouder zijn. (bij mensen, meestal vrouwen, vanaf de leeftijd van 40 jaar). Middels dromen openbaart Aisa zich als een creoolse vrouw van middelbare leeftijd, gekleed in traditionele kleding (kótó = creoolse klederdracht). De Aisa winti brengt voorspoed en rijkdom, maar ook tegenspoed en armoede voor hen die het volgens Aisa verdienen. Mama Aisa en Tátá Lókó straffen na een overtreding niet meteen, maar geven nadat zij in beraad gegaan zijn met de winti's van de béré (= familie of stamboom), eerst waarschuwingen via dromen. Schenkt men geen aandacht aan de waarschuwingen, dan sturen zij de Ampuku, de Adumankama, of de Akantasi winti om straffend op te treden. De Kántámási winti De kántámási is een boesi winti met een verre oorsprong. Deze obia of winti is er één die niet aan iedereen zijn oorsprong prijs geeft. De Kántámási is bijna verwant aan een ampuku winti. Het woord 'bijna' wordt genoemd omdat zijn oorsprong, vaardigheden en kennis dieper zijn dan die van de ampuku winti. De kántámási behoort tot de lagere of de middenklasse winti. In tegenstelling tot de ampuku, die zijn oorsprong in Afrika heeft, is de kántámási een Sranangrong konfo (een winti ontstaan in Suriname). De kántámási heeft zijn huis meestal onder of dichtbij een lókó boom. Ook in berggebieden, aan de voet van een berg vindt men meestal deze winti s. Deze nestelt zich aan de voet van een berg onder de grond. Zijn huis ziet er uit als een grote termietenhoop aan de voet van een berg of gehecht aan een boom. Als men dichtbij een kántámásihuis komt met een kompas, raakt de kompas totaal ontregeld. Mensen die naar het bos gaan moeten niet altijd volledig op hun kompas vertrouwen, als Tátá Kántámási in de bos woont. Een fles bier (op de grond sprenkelen) een beleefde groet en eerbiedige benadering stemt deze winti gunstig. Echter niet in alle termietenhopen woont een kántámási winti.

27 Page 27 of 41 De boesi kántámási verplaatst zich in het oerwoud door middel van lianen (boesi teté). Of de kántámási eerder in Suriname was dan de Ingi winti s is niet te zeggen. Wat wel zeker is, is dat de slaven in Suriname op aanwijzing en bemiddeling van de ampuku winti in contact zijn gekomen met de kántámási winti. Naast het feit dat de kántámási winti's bijna alle eigenschappen van de ampuku winti's bezitten, bezit deze winti het vermogen en kennis om mensen en dieren te doen verdwalen. Hij kan zich ook onzichtbaar maken, en zo kan het dat een persoon die een kántámási winti heeft, zich soms kan verplaatsen zonder gezien te worden. Van deze gave hebben de gevluchte Marrons (weggelopen slaven in Suriname) gretig gebruik gemaakt. Zo bleven zij uit de handen van de blanke slavendrijvers en de redimoesoes (= rode baretten, dit waren slaven met rode baretten op, die door hun meesters werden aangesteld om de weggelopen slaven, de marrons, te vangen). De overleveringen luiden, dat de gevluchte slaven veranderden in boomstronken en zandhopen, wanneer de redimoesoes en hun meesters hun dorp naderden, om vervolgens doeltreffend en efficiënt de aanval in te zetten. Het was de kennis en kunde van kántámási, de grote krijger, guerilla en commandant in de verdediging van bos en oerwoud. Daarom verwijst hij in één van zijn liederen naar die tijd van katibó (= onderdrukking). In dat lied zegt hij: "joe soekoe mi na liba, mi nó dé drapé, joe soekoe mi na sjóró mi nó dé drapé, soekoe mi ná boesi, mi nó dé drapé, mi na akoro mi na menoea man". Vertaling: "Je zoekt mij bij de rivier, maar ik ben er niet, je zoekt mij aan wal, ik ben er niet, je zoekt mij in het bos, ik ben er niet, ik ben onzichtbaar, ik verdwijn wanneer ik dat wil. In feite wordt een persoon niet écht onzichtbaar door de Kántámási winti, en de winti zorgt er op de één of andere manier voor dat een ander de persoon niet kan zien of de persoon misloopt. Een kántámási winti heeft een sterk indringende geur. Wanneer iemand in trance

28 Page 28 of 41 raakt door deze winti (de winti neemt bezit van het lichaam), ruikt die persoon op dat moment naar kántámási. In het oerwoud gaat een kántámásihuis schuimen als hij wil dat men uit zijn buurt moet blijven. Een kántámási is te vergelijken met een schuwe weeskat (ing na poespoesi, á nó hábi toemsi gwénti = het is zo schuw als een weeskat = een Surinaams gezegde). Zo gedraagt hij zich een beetje; "ga jij je gang, ik kántámási ga de mijne". Hij is prietpanji (neemt geen blad voor de mond, een prietpanji is Surinaams voor 'gescheurde omslagdoek', en iemand die een gescheurde omslagdoek omheeft kan het dus niet schelen wat een ander van hem/haar denkt), denk dus niet hem de les te willen lezen. De meeste doe sma ( genezers) willen bijna nooit een kántámási winti inwijden. Een kántámási obia laat zich zelden in de stad prepareren (dwz een sreka = inwijdingsritueel uitvoeren). Hij zal er alles aan doen om de mensen naar het bos te leiden. Eenmaal daar aangekomen zal hij al zijn kunnen openbaren aan de aanwezigen, meestal zijn dit familieleden en goede vrienden van de ingewijdene. kántámási heeft vaak de neiging om de rol van de doe man of doe oema (winti genezer of genezeres) over te nemen. Maar een goede doe man of doe oema redt het in de meeste gevallen wel. De kántámási is een sterke en dappere winti, en is af en toe ietwat confronterend. Als er een foeka (familieruzie) binnen zijn béré (familiestamboom) is, is hij één van de eerste winti's, misschien wel eerder dan de Ampuku winti, die dit zal aangeven. De Leba winti Mama leba en papa leba zijn één en dezelfde entiteit binnen de winti cultuur. De Leba is een bijzondere winti in de winti cultuur. De leba oogst heel veel gezag en speelt een bijzondere rol bij het aanleggen en onderhouden van de contacten binnen de winti religie. De leba is de bewaker en hoeder van de ka-

29 Page 29 of 41 bra hoedt de mens voor de kwaadaardige en nutteloze geesten, die als de mogelijkheid het toelaat veel kwaad en schade kunnen toebrengen aan mensen, al dan niet gedirigeerd door boosdoeners (wisi man). De leba treedt op als een soort tolk. Hij is het die als eerst wordt aangeroepen bij elk winti ritueel, omdat hij contact legt met de winti's en de mens. Hij is te vergelijken met Eshu Elegbara, één van de goden uit de voodoo cultuur. In de winti cultuur is de grens tussen winti en wisi (= beheksing) heel dun. Voor alle duidelijkheid een winti belijder en een wisi belijder verschillen groot van elkaar. Deze twee gaan nooit samen. Een wisi man kan alleen kwaad doen, dus anderen beheksen, en geen goed doen, omdat hij een pact met demonen heeft gesloten. Een doe man of obia man ( winti genezer) bezit krachtige en hoge winti's, middels wie hij mensen geneest of adviseert. Waar legt men de grens? Deze grens is heel vaag, en wordt door ieder individu zelf bepaald, naar zijn eer en geweten. Wat velen niet weten is dat eer men een ander behekst (een wisi stuurt), men eerst een Leba pai (offer aan Leba, pai = betaling) neerlegt bij de poort op straat, of in de omgeving van het slachtoffer. Deze pai dient om de natuurlijke bescherming gunstig te stemmen om de boze praktijk te doen slagen. In de winti religie is het dan ook belangrijk om van tijd tot tijd een Leba pai in de omgeving van uw huis te plaatsen. Hierdoor kunnen kwaadaardige mensen of uw vijanden, dan niet meer komen, om de omgeving gunstig te stemmen met een pai. Men is dan de kwaadwillige voor. Trouwe winti belijders koesteren op deze zichzelf én hun leefomgeving. Iemand die zijn winti's onderhoudt en leeft volgens de regels van de schepper Anana (God) Kedoeaman, Kedoeampon en de regels van deze cultuur en zich wil laten inwijden (een sréka neemt), doet er verstandig aan om met de Leba te be-

30 Page 30 of 41 ginnen. Dit doet de persoon door een Leba pai te plaatsen op een plek in het land van geboorte, afhankelijk van de analyse (loekoe) van een geraadpleegde genezer (doe man of obia man). Dit is nodig, om de leba te vragen om begeleiding. De leba onderhoudt contacten met de familiewinti's en de Kabra's en alle andere entiteiten die bij een sréka (inwijdingsritueel) aanwezig horen te zijn. Wanneer men plaatsen van vroegere voorouders moet bezoeken, geeft de Leba dat door aan belangrijke stamwinti's. Ook bemiddelt de leba als er bepaalde obstakels zijn, of waren. Hij maakt de weg vrij voor verzoening. Vooralsnog, wat voor soort pai men zet, de Leba pai hoort als eerste geplaatst te worden. Bij een jójó pai hoort een Leba pai, een liba pai (offer voor de rivier, liba = rivier),een boesi pai (offer aan het bos, boesi = bos), een grong pai (offer aan de aarde, grong = grond), een Kabra tafra (offer aan de overleden voorouders, tafra = tafel), een jéjé of kra tafra ( offer aan eigen ziel) en verder alle andere rituele verrichtingen. Leba heeft ook een opruimende functie, letterlijk en figuurlijk. De Leba behoedt de buurt of omgeving van rampspoed en boze geesten en beschermd mensen, vooral kinderen die onder zijn paraplu geboren zijn. Hierentegen verlangt de Leba dat de mensen die in zijn buurt wonen deze dan ook schoonmaken en onderhouden. Indien men dit niet doet, laat de Leba van zich horen en gaat hij 's nachts tekeer. Men zegt dat dit te merken is, als honden 's nachts huilen en blaffen zonder enige aantoonbare reden. De leba is dan op pad. Het is dan goed om na te gaan of de tuin of erf, of de buurt aan een grote schoonmaakbeurt toe is, en na te gaan wanneer er voor het laatst een leba pai gezet is. In sommige gevallen kon het ook voorkomen, dat als er iemand in een buurt zou komen te overlijden, de Leba enkele avonden van tevoren tekeer ging. Merkwaardig was het dat als de Leba tekeer ging met zijn roepgeluiden, deze gevolgd werden door het geblaf en gehuil van honden, waardoor de schrik er bij de mensen goed in zat. Eén ding is zeker, en dat is als de Leba tekeer gaat, de buurt gevrijwaard is van boze geesten, want de Liba drijf tze weg. De verblijfplaats van de leba is vaak onder een bananenboom. Men beeldt hem af als een stokoude man, ge-

31 Page 31 of 41 huld in vodden of bananenbladeren. De Boesi Ingi winti De Boesi ingi winti's behoren tot het element bos. Oorspronkelijk bewaakten zij alles wat zich in het bos begaf (denk aan de marrons = weggelopen slaven). De Boesi ingi winti gedraagt zich in tegenstelling tot de Watra ingi winti heel anders. Ze zijn over het algemeen heel erg strak in hun doen en laten. Ze verdragen niet veel en zijn kort en bondig. Meestal als ze iets kenbaar moet maken, dan doen ze dat zonder al te veel omzichtigheid en tact. Dit is het geval en dat staat te gebeuren; wil men verandering hierin brengen, dan dient men zo te handelen! Zo luidt meestal hun boodschap, en klaar zijn ze. Ook de boesi ingi winti is een goede genezer. In tegenstelling tot de watra ingi is de boesi ingi winti helemaal niet afkerig voor jorka's (geesten). De boesi ingi winti toont zich aggressiever in zijn gedrag. De boesi ingi winti is ook een goede beschermer voor zijn "Asi Boi' (= drager van de winti). Hij biedt bescherming tegen boze geesten, tegen messteken en geweerkogels. Dit wil niet zeggen dat een ieder die een boesi ingi winti heeft vanzelf beschermd is. Verre van dat, men moet de winti eerst daarop voorbereiden doormiddel van "wasi "rituelen ( rituele baden) en foela's (inwijdingen). De boesi ingi winti dans is bijna gelijk aan die van de watra ingi, maar oogt een beetje aggressiever. Zelfs de danspassen ogen groffer van structuur en bewegingen. Aan een boesi ingi winti kan men niet altijd zien of hij vrolijk is of niet. De boesi ingi winti liederen zijn minder melancholisch. Bij deze liederen gaat het niet over de mensen met hun tekortkomingen of de teleurstelling in de mens, de Boesi ingi winti liederen gaan over de boesi ingi winti zelf. Hoe dapper hij is of wat hij allemaal op zijn wegen is tegengekomen en hoe hij alle problemen of gevaren heeft overwonnen. Ja, op dat moment viert de glorieuze tempel met de gladiatoren hoogtij. De favoriete sieraden van de boesi ingi s zijn: - Een gouden ring met blauwe steen of een groene steen - Een lontai keting - Een draité ketting met blauwe kralen - Tárráté ketting met blauwe kralen De Watra Ingi winti De Watra Ingi Winti (= letterlijk vertaald, water Indiaan) De watra ingi winti

32 Page 32 of 41 valt onder het element water. De watra ingi winti is een mooie en vrolijke winti. Een watra ingi winti manifesteert zich met al zijn trost maar ook met bescheidenheid. Hij is parmantig in zijn houding en deftig in zijn doen. Als hij zich openbaart, doet hij dit met veel bescheidenheid, beleefdheid en eer, en zo begroet hij dan alle aanwezigen. Deze winti laat degene bij wie hij zich openbaart, aan de aanwezigen vragen hoe het met hen is. Mocht iets hem opvallen bij één der aanwezigen, dan laat hij dat ook gelijk weten. Is het een probleem of iets wat niet voor een ieders oor geschikt is, dan zal hij de persoon in kwestie apart roepen en dit in alle bescheidenheid vertellen. Ook bij de ingi winti ( ingi = indiaan) is er verscheidenheid in rang en stand. Eén ervan is de Papa ingi of Kapting Ingi (= kapitein indiaan) of Piai mang. Een kapting ingi winti kan ook een goede ziener en genezer zijn. De Papa ingi, Kapting ingi of Piai mang verricht goed werk binnen de winti cultuur. Behalve dat het een goede genezer is, is het ook een goede medicijnman of medicijnvrouw. Alom bekend zijn de formidabele kruiden voor allerlei kwalen en ziekten die deze winti kan prepareren. Daarnaast drijft hij ook boze geesten uit, die bezit van mensen nemen. Deze kwade geesten kunnen echter ook door zwarte magiers naar hun vijanden gezonden worden om die een kop kleiner te maken. Als de bezwering goed gestructureerd is kan het bij de persoon waarvoor deze bestemd is, behoorlijk veel schade aanrichten en zelfs de dood tot gevolg hebben. Dit noemt men kortweg een "wisi"op iemand bezweren. Dit is de droevige keerzijde van het spirituele, wat totaal niets te maken heeft met het winti gebeuren. De favoriete sieraden van de watra Ingi zijn: - Een ring met rode steen (granaat) (robijn) (bloed koraal), - Een bótó ketting met ingi boka kralen en een ankerhanger, - Een lontai ketting met kokritji s (soort kralen), - Een tárráté ketting met gouden dollar - Soms draagt men ook een pijl en boog hanger

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Op Toon Hoogte 182 Door Uw genade Vader Door Uw genade, Vader, mogen wij hier binnengaan. Niet door rechtvaardige

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

Wie is Jezus, deel 2. les 5b FOLLOW

Wie is Jezus, deel 2. les 5b FOLLOW Wie is Jezus, deel 2 les 5b DEEL 2B FOLLOW JEZUS, DE REDDER Joh 4:7-9,22 Jezus deed in dit verhaal een aantal dingen die niet gebruikelijk waren. Hij sprak alleen met een vrouw. Dit was ook nog eens een

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Kolossenzen 1. Begin van de brief

Kolossenzen 1. Begin van de brief Kolossenzen 1 Begin van de brief Paulus groet de christenen in Kolosse 1-2 Dit is een brief van Paulus aan de christenen in de stad Kolosse. Ik ben een apostel van Jezus Christus. Dat is Gods wil. Ik schrijf

Nadere informatie

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40)

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40) Liturgisch bloemstuk bij de 40 dagen tijd en Pasen 2015 Elke week wordt één kaars gedoofd, van de kandelaar met 8 kaarsen. Er is elke week een boog bekleed met klimop, als beeld van het verbond van God

Nadere informatie

Wat zegt Paulus in Romeinen 7:7-12?

Wat zegt Paulus in Romeinen 7:7-12? Wat zegt Paulus in Romeinen 7:7-12? Romeinen 7:7. Paulus stelt weer een vraag, die het voorafgaande mogelijk oproept bij mensen. Hij zei immers, dat de wet (vroeger) zondige hartstochten in ons opriep

Nadere informatie

DE HEMEL, GODS PRACHTIGE THUIS

DE HEMEL, GODS PRACHTIGE THUIS Bijbel voor Kinderen presenteert DE HEMEL, GODS PRACHTIGE THUIS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door: Bible for

Nadere informatie

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten De gelijkenis van de twee zonen Lees : Mattheüs 21:28-32 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

Niet bang zijn! God maakt je sterk!

Niet bang zijn! God maakt je sterk! Niet bang zijn! God maakt je sterk! Aangepaste dienst Zondag 22 november 2015 Br. Peter Zuidema Welkom Mededelingen Votum en groet Zingen:E & R 230 - Jezus is de goede Herder 1. Jezus is de goede herder

Nadere informatie

Spreuken, van Bastiaan Oostendorp - April 2016

Spreuken, van Bastiaan Oostendorp - April 2016 Spreuken, van Bastiaan Oostendorp - April 2016 Laat stilte uw leidraad zijn, Laat de weg tot mythe worden, Laat de legende verteld worden als vrucht voor later. Goden geven gunsten, in ruil voor strijd

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

Gelukkig wie nederig van hart is, voor hen is het koninkrijk. les 4 FOLLOW MENTOR

Gelukkig wie nederig van hart is, voor hen is het koninkrijk. les 4 FOLLOW MENTOR Gelukkig wie nederig van hart is, voor hen is het koninkrijk van de hemel les 4 DEEL 3 FOLLOW MENTOR ONS HART Matt 5:3 Mensen die nederig van hart zijn, mogen het koninkrijk van de hemel binnengaan. Er

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Zo ver weg, zo dichtbij

Zo ver weg, zo dichtbij Brief van een engel Sinds de dag dat ik mijn lichaam heb verlaten Heb ik geen woorden meer Enkel een gevoel dat geen lied kan vertalen Ik zal er altijd zijn voor je, in de wolken die je zullen vergezellen

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ HEILIG, HEILIG, HEILIG

Kingdom Faith Cursus ------------------------------------------------------------------------------------------------ HEILIG, HEILIG, HEILIG Kingdom Faith Cursus KF09 ------------------------------------------------------------------------------------------------ HEILIG, HEILIG, HEILIG Colin Urquhart ------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

Uitleg schilderij met kruis en rozen. Alleen door het offer van Jezus Gods enig geboren zoon, is er genade en vergeving en een nieuwe start mogelijk.

Uitleg schilderij met kruis en rozen. Alleen door het offer van Jezus Gods enig geboren zoon, is er genade en vergeving en een nieuwe start mogelijk. Uitleg schilderij met kruis en rozen. Waarom EEN WIT KRUIS, de kleur van reinheid? Alleen door het offer van Jezus Gods enig geboren zoon, is er genade en vergeving en een nieuwe start mogelijk. Door het

Nadere informatie

De stap tussen u en de genezing

De stap tussen u en de genezing De stap tussen u en de genezing profeet T.B. Joshua Introductie Er is een stap tussen u en het herstel, de genezing, de zegen en redding. Die stap is geloof in Christus. Jezus staat aan de ene kant en

Nadere informatie

Voorwoord. Rome en de Romeinen

Voorwoord. Rome en de Romeinen Voorwoord Rome en de Romeinen Dit verhaal speelt in Rome, ongeveer 2000 jaar geleden. Rome was toen een rijke stad, met prachtige gebouwen. Zoals paleizen voor de keizers, voor de Senaat en voor de grote

Nadere informatie

Wat is Reiki? De bijbel en Reiki zijn het er allebei over eens dat de mens bestaat uit een GEEST een ZIEL en een LICHAAM.

Wat is Reiki? De bijbel en Reiki zijn het er allebei over eens dat de mens bestaat uit een GEEST een ZIEL en een LICHAAM. Wat is Reiki? REIKI staat voor universele levensenergie. Deze leer is afkomstig uit het Japanse Boeddhisme. In het Japans betekent REI geest en KI energie ; het is dus de leer van de geestesenergie. Het

Nadere informatie

1 Tessalonicenzen 1. Begin van de brief

1 Tessalonicenzen 1. Begin van de brief 1 Tessalonicenzen 1 Begin van de brief Paulus groet de christenen in Tessalonica 1 Dit is een brief van Paulus, Silvanus en Timoteüs, aan de christenen in de stad Tessalonica. Jullie horen bij God, de

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren.

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren. INLEIDING Welkom in de affirmatiewereld. Je hebt ervoor gekozen om gebruik te gaan maken van het gereedschap dat in dit boek beschreven wordt en je hebt daarmee de bewuste beslissing genomen om je leven

Nadere informatie

Menze Fernandus van Houten

Menze Fernandus van Houten Liturgieboekje bij het afscheid van Menze Fernandus van Houten * Groningen, 10 februari 1931 Tolbert, 21 februari 2016 in een samenkomst op donderdag 25 februari 2016, om 11.00u in de Gereformeerde Kerk

Nadere informatie

Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 6 Les 1

Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 6 Les 1 Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 6 Les 1 een kerk Een groot gebouw. Daar komen de mensen samen die in God geloven. Er wordt gebeden en gezongen. een moskee De kerk voor de moslims. Zij geloven in

Nadere informatie

Kinderbijbelstudies - juli 2008

Kinderbijbelstudies - juli 2008 Kinderbijbelstudies - juli 2008 Tekst: Beryl Voorhoeve Opmaak: Judith Maarsen Gebruikte Bijbelvertaling Het Boek Aangevuld in juni 2013 voor de GO KIDS zendingsreis van 2013. Studie is geschreven voor

Nadere informatie

2 Petrus 1. Begin van de brief

2 Petrus 1. Begin van de brief 2 Petrus 1 Begin van de brief Petrus groet alle christenen 1 Dit is een brief van Simon Petrus, een dienaar en apostel van Jezus Christus. Aan alle mensen die zijn gaan geloven. Jullie geloof is net zo

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Lees de vier verhalen en beschrijf hoe en waarom David koning is geworden? Wordt er iets gezegd over het hart van David en het hart van Saul?

Lees de vier verhalen en beschrijf hoe en waarom David koning is geworden? Wordt er iets gezegd over het hart van David en het hart van Saul? Een volmaakt hart. Zuiveren van hart zullen God zien OPDRACHT: Bestudeer het leven en karakter van David. hoofdstukken 1 Sam 16,17,18,19,24 hoofdstukken 2 Sam 2,5,6,7 hoofdstukken 2 Sam 11 hoofdstukken

Nadere informatie

Jezus volgen! Echt? Het evangelie naar Johannes 6:22-71. dinsdag 2 juni 2015

Jezus volgen! Echt? Het evangelie naar Johannes 6:22-71. dinsdag 2 juni 2015 Jezus volgen! Echt? Het evangelie naar Johannes 6:22-71 dinsdag 2 juni 2015 1 ev. Johannes tot nu toe 1:1-18 Jezus is het Woord: bij God en zelf God 1:19-52 Jezus is het Lam van God discipelen volgen Hem

Nadere informatie

Antwoorden 18.1: De wonderbare visvangst

Antwoorden 18.1: De wonderbare visvangst Antwoorden 18.1: De wonderbare visvangst a. De mensen komen naar de Heere Jezus om het Woord van God te horen. b. Het Woord van God is belangrijk in het leven van deze mensen. Door Bijbellezen en bidden

Nadere informatie

Op de grens van hemel en aarde. Een bijna-doodervaring

Op de grens van hemel en aarde. Een bijna-doodervaring Op de grens van hemel en aarde Een bijna-doodervaring Eerste druk, 2014 2014 Tineke H.C.M. Verwij Illustraties: Tineke H.C.M. Verwij Coverfoto: Tineke H.C.M. Verwij isbn: 9789048432684 nur: 402 Uitgever:

Nadere informatie

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan welkom juni in de open deur dienst 19 2016 Thema: Verlangen naar God n.a.v. Psalm 42 voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan organist: Christian Boogaard Welkom en

Nadere informatie

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus!

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Voordat je het onderstaande gaat doorlezen wil ik je vragen om het onderstaande gebed te bidden: Almachtige God, Schepper van hemel en aarde, ik mag op dit

Nadere informatie

(Deel van) Zijn Lichaam

(Deel van) Zijn Lichaam (Deel van) Zijn Lichaam 1 December 2013 I. Wedergeboren Leven II. Levende stenen 1 Petrus 2:4-5 Voeg u bij hem, bij de levende steen die door de mensen werd afgekeurd maar door God werd uitgekozen om zijn

Nadere informatie

Bijbelstudie Door het geloof I

Bijbelstudie Door het geloof I Bijbelstudie 1 Bijbelstudie Door het geloof I Kaïn en Abel Genesis 4:1-16 Wat voor werk deed Kaïn? Een welk beroep deed zijn broer Abel? Kain- landbouwer Abel- schaapherder a. Waarom niet, denk je? De

Nadere informatie

Liturgische teksten en gebeden

Liturgische teksten en gebeden Liturgische teksten en gebeden Votum en groet Votum: Psalm 124:8 Groet: 1 Korintiërs 1:3 of 1 Timoteüs 1:2b of Openbaring 1:4b,5a of Genade zij u en vrede van God de Vader, door onze Heer Jezus Christus

Nadere informatie

Paasmorgen 2014: Wees niet bang!! Lezingen: Gen.2:2,3 en Gen.1:1-5 en Matt.28:1-10

Paasmorgen 2014: Wees niet bang!! Lezingen: Gen.2:2,3 en Gen.1:1-5 en Matt.28:1-10 1 Paasmorgen 2014: Wees niet bang!! Lezingen: Gen.2:2,3 en Gen.1:1-5 en Matt.28:1-10 Een goede traditie is het om op de vroege paasmorgen het licht tegemoet te lopen: opstaan in het nacht en de zon op

Nadere informatie

Heer, U zocht mij, toen ik was weggegaan U bracht mij veilig in Uw gezin U vergaf mij, mijn schuld is weggedaan U gaf mijn leven een nieuw begin

Heer, U zocht mij, toen ik was weggegaan U bracht mij veilig in Uw gezin U vergaf mij, mijn schuld is weggedaan U gaf mijn leven een nieuw begin Met Deliver zingen we voor de dienst; Dat is genade! - Opwekking 722 Heer ik dank U Voor wat U heeft gedaan Ik kon niet doorgaan op eigen kracht Maar dankzij Jezus mag ik nu voor U staan U spreekt mij

Nadere informatie

Misschien zit u hier wel met de grote vraag: wat is Kerst eigenlijk?

Misschien zit u hier wel met de grote vraag: wat is Kerst eigenlijk? 25 december 2015 1 e Kerstdag Sixtuskerk te Sexbierum Ds. A.J. (Anneke) Wouda Teksten: Hebr. 1:1-6 en Lucas 2: 15-21 Geliefden van God, gemeente van Christus, Kerstochtend 2015 U zit midden in een kerstviering,

Nadere informatie

E C C E H O M O. Weekoverweging. Ziet de mens *** in de oorsprong werd de mens twee om door lichamelijke eenwording nieuwe mensen voort te brengen

E C C E H O M O. Weekoverweging. Ziet de mens *** in de oorsprong werd de mens twee om door lichamelijke eenwording nieuwe mensen voort te brengen WEEK 18 1 Weekoverweging E C C E H O M O Ziet de mens *** in de oorsprong werd de mens twee om door lichamelijke eenwording nieuwe mensen voort te brengen in de ontplooiing worden mensen twee om door geestelijke

Nadere informatie

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde Gemeente van Christus Het is bijna niet te bevatten: vorig week zondag, om deze tijd, stond ik bij het

Nadere informatie

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?

Nadere informatie

Voor de dienst zingen we:

Voor de dienst zingen we: Voor de dienst zingen we: Looft de Here, alle gij volken, prijst Hem, alle gij natiën, want zijn goedertierenheid is machtig over ons, en des Heren trouw is tot in eeuwigheid. Halleluja (8x) Ben je groot

Nadere informatie

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand.

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

3. a. Nee. b. Ze denken dat hij in de menigte meeloopt met vrienden, bekenden of familieleden. c. Drie dagen.

3. a. Nee. b. Ze denken dat hij in de menigte meeloopt met vrienden, bekenden of familieleden. c. Drie dagen. Antwoorden Bijbelstudie 1 1. d. Van Nazareth naar Jericho = 97,5 km Van Jericho naar Jeruzalem = 24 km Totaal: 97.5 + 24 = 121,5 km e. 4,05 dagreizen 2. Derde rondje. Benadruk bij het beantwoorden van

Nadere informatie

Waarom is deze avond

Waarom is deze avond Waarom is deze avond Het doel Kinderen, vanavond ga ik jullie een verhaal vertellen wat mij lang geleden eens overkomen is. Of het iets goeds was, dat mij was overkomen? Ja het was iets goeds. Hoewel,

Nadere informatie

Liturgie voor zondagochtend 21 augustus in de Westerkerk te Veenendaal

Liturgie voor zondagochtend 21 augustus in de Westerkerk te Veenendaal Liturgie voor zondagochtend 21 augustus in de Westerkerk te Veenendaal Aan Tafel [VBW-themalied] De allergrootste Koning de allergrootste Koning Heeft aan jou een vraag: heeft aan jou een vraag Mag ik

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Twee prachtige lezingen vanochtend. Er

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

HET ONTSTAAN VAN DE EERSTE GEMEENTE

HET ONTSTAAN VAN DE EERSTE GEMEENTE Bijbel voor Kinderen presenteert HET ONTSTAAN VAN DE EERSTE GEMEENTE Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Eerste lezing: Habakuk 3:1-3,16-19 Evangelielezing: Lukas 17:1-10

Eerste lezing: Habakuk 3:1-3,16-19 Evangelielezing: Lukas 17:1-10 Eerste lezing: Habakuk 3:1-3,16-19 Evangelielezing: Lukas 17:1-10 Verkondiging Geef me meer geloof God. Het is één van de meest gevaarlijke vragen die je aan God kunt stellen. Ik kan je van te voren zeggen:

Nadere informatie

SIMSON, GODS STERKE MAN

SIMSON, GODS STERKE MAN Bijbel voor Kinderen presenteert SIMSON, GODS STERKE MAN Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest Aangepast door: Lyn Doerksen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door:

Nadere informatie

Orde voor de viering van het heilig Avondmaal

Orde voor de viering van het heilig Avondmaal Orde voor de viering van het heilig Avondmaal Prediking Geloofsbelijdenis Onderwijzing bij het Avondmaal De apostel Paulus beschrijft hoe onze Heer Jezus Christus het heilig Avondmaal heeft ingesteld:

Nadere informatie

De straf op de zonde 15

De straf op de zonde 15 A1 1 De straf op de zonde 15 Lezen en bespreken Romeinen 2:1-12 Wat is het gevolg van de zonden van de mens? (vers 3) Hoe komt het dat mensen zich niet bekeren tot de Heere? (vers 5) Welke mensen ontvangen

Nadere informatie

HC zondag 32 en 33. Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten en luisteraars,

HC zondag 32 en 33. Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten en luisteraars, HC zondag 32 en 33 Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten en luisteraars, Ik vind de vraag van zondag 32, en dan bedoel ik de eerste vraag (86) een beetje raar. Of eigenlijk: wel begrijpelijk maar

Nadere informatie

Die Jezus volbracht in zijn leven, toen hij in de wildernis leefde

Die Jezus volbracht in zijn leven, toen hij in de wildernis leefde Kunt u een verhaal over Jezus vertellen dat veel voor u betekent? Ja, Jezus is erg belangrijk voor mij en anderen die geloven dat hij onze redder en heer der levenden is Een belangrijk verhaal voor mij

Nadere informatie

JEZUS IS MIJN SUPERHELD

JEZUS IS MIJN SUPERHELD JEZUS IS MIJN SUPERHELD NAAM Studielessen voor 4-7 jarigen. Mei 2005 Deze lessen zijn geschreven door Beryl Voorhoeve, Judith Maarsen De lessen zijn geschreven om te gebruiken in kleine Bijbelstudie groepen

Nadere informatie

Corja Menken-Bekius schreef:

Corja Menken-Bekius schreef: 1 Rol de steen weg Overdenking 2013, Silo, W.B. Zou het de supermarkten lukken om van Pasen ook een eetfeest te maken? vroeg men zich een 4tal jaar geleden af. Als we nu in de winkels kijken en de reclamefolders

Nadere informatie

Lied van de maand 2014-2015

Lied van de maand 2014-2015 Sept. God die alles maakte God die alles maakte de lucht en t zonlicht blij de hemel zee en aarde zorgt ook voor mij God die t gras gemaakt heeft de bloemen in de wei de bomen, vruchten, vogels zorgt ook

Nadere informatie

Gemeente in Christus,

Gemeente in Christus, meditatie voor 3 mei 2015 thema geloof EN wetenschap Gemeente in Christus, Misschien heb je wel eens gehoord van de film The Matrix, of misschien heb je m zelfs wel eens gezien. De film gaat over een kleine

Nadere informatie

Kingdom Faith Cursus. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God

Kingdom Faith Cursus. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God Kingdom Faith Cursus KF02 ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Het geschenk van God Colin Urquhart ----------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

SOAKEN. Thema s N i e u w L e v e n M a a s tri ch t. Rust vinden bij degene die werkelijke rust geeft. S u btitel

SOAKEN. Thema s N i e u w L e v e n M a a s tri ch t. Rust vinden bij degene die werkelijke rust geeft. S u btitel Thema s N i e u w L e v e n M a a s tri ch t SOAKEN Rust vinden bij degene die werkelijke rust geeft Soms ben je zo druk met rennen en vliegen voor Hem. En natuurlijk weet je dat het zijn veel belangrijker

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Gebeden voor jongeren

Gebeden voor jongeren Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Gebeden voor jongeren... 2 Gebed van het licht... 2 Mijn leven tot een licht... 2 Gebed voor sterke benen... 2 Dankgebed... 3 Gebed van Franciscus... 3 Dankgebed als je

Nadere informatie

Welkomstwoord en mededelingen Ik wil juichen voor U, mijn Heer (Op Toonhoogte 271) Ik wil juichen voor U, mijn Heer,

Welkomstwoord en mededelingen Ik wil juichen voor U, mijn Heer (Op Toonhoogte 271) Ik wil juichen voor U, mijn Heer, 1 Welkomstwoord en mededelingen Ik wil juichen voor U, mijn Heer (Op Toonhoogte 271) Ik wil juichen voor U, mijn Heer, Ik erken: U, Heer, bent God met blijdschap in mijn hart. en ik behoor U toe. Ik wil

Nadere informatie

Vijf redenen waarom dit waar is

Vijf redenen waarom dit waar is Les 14 Eeuwige zekerheid Vijf redenen waarom dit waar is In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 Is de echte (ware) gelovige voor eeuwig veilig en geborgen in Christus? Voor

Nadere informatie

Gemeente van onze Here Jezus Christus,

Gemeente van onze Here Jezus Christus, Gemeente van onze Here Jezus Christus, Echt gelukkig! Dat is het thema waar we vanochtend over na gaan denken. En misschien denkt u wel: Wat heeft dat thema nu met deze tekst te maken, Die gaat toch over

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

DE RIJKE MAN, DE ARME MAN

DE RIJKE MAN, DE ARME MAN Bijbel voor Kinderen presenteert DE RIJKE MAN, DE ARME MAN Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR Bijbel voor Kinderen presenteert Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

Met open armen Schrijvers voor gerechtigheid

Met open armen Schrijvers voor gerechtigheid Hartelijk welkom Met open armen Schrijvers voor gerechtigheid Kom, als je honger hebt of dorst. Hier kun je eten, deel met ons. Kom met je tranen en je pijn. Hier is het goed, hier mag je zijn. Met open

Nadere informatie

Heer, U kent mij als geen ander U weet of ik zit of sta en U kent ook mijn gedachten voordat ik iets zeggen ga

Heer, U kent mij als geen ander U weet of ik zit of sta en U kent ook mijn gedachten voordat ik iets zeggen ga Hieronder staan de teksten van nieuwe liedjes, zodat jullie ze thuis ook kunnen oefenen: 'k Heb Jezus nodig heel mijn leven 'k Heb Jezus nodig, heel mijn leven. 'k Heb Jezus nodig, dag aan dag, in m'n

Nadere informatie

Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DISCIPLE MENTOR

Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DISCIPLE MENTOR Wie ben ik in het koninkrijk? les 1 DEEL 4 DISCIPLE MENTOR In Gen 1, 2 en 3 lezen we direct hoe God denkt over de mens. Hij laat zien wie we zijn, waar we voor gemaakt zijn en wat onze bestemming in het

Nadere informatie

Paasviering. Sing-in 2017

Paasviering. Sing-in 2017 Paasviering Sing-in 2017 Welkom en gebed Psalm 100:1 Juich, aarde, juich alom den HEER; Dient God met blijdschap, geeft Hem eer; Komt, nadert voor Zijn aangezicht; Zingt Hem een vrolijk lofgedicht. Wij

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert HET EERSTE PAASFEEST

Bijbel voor Kinderen. presenteert HET EERSTE PAASFEEST Bijbel voor Kinderen presenteert HET EERSTE PAASFEEST Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest Aangepast door: Lyn Doerksen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door:

Nadere informatie

D E P A U L U S C A K E of de suiker is niet méér waard dan het zout

D E P A U L U S C A K E of de suiker is niet méér waard dan het zout D E P A U L U S C A K E of de suiker is niet méér waard dan het zout Personen Verteller Huisvrouw Cake ingrediënten; o Bloem o Zout o Suiker o Eieren o Kersen o Sukade o Krenten o Boter (Bij dit toneelstuk

Nadere informatie

1) De ongelovige is blind gemaakt door Satan (2 Korintiërs 4:4).

1) De ongelovige is blind gemaakt door Satan (2 Korintiërs 4:4). BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 4 Les 4 - Redding: Waarom is het voor ieder mens nodig om gered te worden? In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 1) De ongelovige

Nadere informatie

God heeft mensen gemaakt om van Zijn glorie te genieten.

God heeft mensen gemaakt om van Zijn glorie te genieten. Les 3 God heeft mensen gemaakt om van Zijn glorie te genieten. Thema s: -God heeft mensen naar Zijn beeld gemaakt om te tonen hoe bijzonder Hij is. -God verlangt ernaar om een intieme relatie te hebben

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. K. Timmerman

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. K. Timmerman Welkom in deze dienst Voorganger is ds. K. Timmerman Schriftlezing: Romeinen 5 vers 12 t/m 21 Romeinen 6 vers 1 t/m 14 Psalm 119 vers 53 (Schoolpsalm) Psalm 103 vers 8 en 9 Lied 100 vers 1, 2, 3 en 4 (Op

Nadere informatie

Een nieuw begin. De schepping van hemel en aarde Genesis 1:1-10

Een nieuw begin. De schepping van hemel en aarde Genesis 1:1-10 Een nieuw begin De schepping van hemel en aarde Genesis 1:1-10 God heeft door te spreken de hemel en de aarde gemaakt. Onvoorstelbaar machtig is God. Wat een wijsheid zien we in al die mooie schepselen

Nadere informatie

Zo heet het project waar we mee bezig zijn in de gemeente. Laten we even terugkijken wat er aan de orde kwam.

Zo heet het project waar we mee bezig zijn in de gemeente. Laten we even terugkijken wat er aan de orde kwam. 1 1 Johannes 4:7-12 Preek 1 Geliefde gemeente, Los zand of heilig vuur? Zo heet het project waar we mee bezig zijn in de gemeente. Laten we even terugkijken wat er aan de orde kwam. Het eerste thema was

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Christus heeft ons bevrijd opdat wij in vrijheid zouden leven; houd dus stand en laat u niet opnieuw een slavenjuk opleggen. (Gal.

Christus heeft ons bevrijd opdat wij in vrijheid zouden leven; houd dus stand en laat u niet opnieuw een slavenjuk opleggen. (Gal. Christus heeft ons bevrijd opdat wij in vrijheid zouden leven; houd dus stand en laat u niet opnieuw een slavenjuk opleggen. (Gal. 5:1) Korte samenvatting We zijn bevrijd om in vrijheid te leven Laat je

Nadere informatie

Preek Gemeente van Christus,

Preek Gemeente van Christus, Preek Gemeente van Christus, Het woord bestond nog niet, anders waren ze vast zo genoemd. Weigerambtenaren. Daniël 3 gaat over drie Joodse mannen die weigeren te knielen. Ze staan in dienst van de koning,

Nadere informatie

Hartelijk Welkom bij

Hartelijk Welkom bij Hartelijk Welkom bij Tienduizend redenen Opwekking 733 De zon komt op, maakt de morgen wakker; mijn dag begint met een lied voor U. Heer, wat er ook gebeurt en wat mij mag overkomen, laat mij nog zingen

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het zijn wonderlijke verhalen, de verhalen rond de geboorte van Jezus: Maria, die zwanger is door de heilige Geest, Jozef, die in een droom een engel

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze lessen zijn geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 34 (31-08)

De Bijbel open 2013 34 (31-08) 1 De Bijbel open 2013 34 (31-08) Onlangs kreeg ik voor ons programma de Bijbel open een vraag over de onvruchtbare vijgenboom in Mattheus 21. Je kunt deze geschiedenis ook in andere evangeliën lezen. We

Nadere informatie