Wat zijn neurologische aandoeningen?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wat zijn neurologische aandoeningen?"

Transcriptie

1 Thema Neurologische aandoeningen Wat zijn neurologische aandoeningen? Neurologische aandoeningen zijn aandoeningen van het zenuwstelsel. Het zenuwstelsel bestaat uit de hersenen, het ruggenmerg en de zenuwen. Voorbeelden van neurologische aandoeningen zijn epilepsie, multiple sclerose, dementie en verschillende spierziekten. Mensen met een neurologische aandoening kunnen last hebben van verschillende ziekteverschijnselen, zoals hoofdpijn, duizeligheid of dubbelzien, rugpijn of verlammingsverschijnselen. In dit nummer van Leef! worden de volgende neurologische aandoeningen nader belicht: dementie (ziekte van Alzheimer), de ziekte van Parkinson en migraine. Wat is dementie? Dementie is een verzamelnaam voor verschillende aandoeningen die de hersenen aantasten. Bij dementie gaan de hersenen achteruit en krijgt iemand steeds meer moeite met het uitvoeren van gewone dagelijkse taken zoals rekenen, koken en zichzelf aankleden. In het begin heeft iemand vaak alleen last van geheugenproblemen. Nu gaat bij iedereen die ouder wordt het geheugen achteruit, en vergeet iedereen weleens een naam of afspraak, maar bij iemand met dementie zijn de geheugenproblemen veel ernstiger. In de loop van de tijd gaan de hersenen steeds meer achteruit, waardoor iemand steeds meer moeite krijgt om zelfstandig te functioneren. Welke soorten dementie zijn er? Er zijn meer dan vijftig ziekten die dementie kunnen veroorzaken. Voorbeelden zijn de ziekte van Alzheimer, vasculaire dementie en de ziekte van Korsakov. De meeste mensen met dementie lijden aan de ziekte van Alzheimer. Wat zijn de signalen die wijzen op dementie? Soms weet je even niet meer welke dag het is. Of vergeet je de naam van je kleinkind. Dat zijn zaken die horen bij het ouder worden. Mensen met dementie hebben hier ook last van, alleen veel vaker en ernstiger. Deze problemen zorgen ervoor dat iemand met dementie steeds meer hulp nodig heeft. Is dementie te genezen? Helaas is er op dit moment geen geneesmiddel dat dementie kan genezen. Wel zijn er geneesmiddelen die ervoor kunnen zorgen dat het geheugen minder snel achteruitgaat en zijn er middelen die kunnen helpen als iemand door de dementie erg angstig of somber is. Migraine Wat is migraine? Migraine is een veelvoorkomende vorm van hoofdpijn. Het is een kloppende hoofdpijn die ontstaat doordat de bloedvaten in het hoofd plotseling wijder worden. De pijn kan optreden aan één zijde van het hoofd, maar ook aan beide zijden tegelijk. Wat is eraan te doen? Er zijn verschillende geneesmiddelen die kunnen helpen om een migraineaanval te stoppen of te verminderen. Bij sommige mensen wordt de migraineaanval gestimuleerd door bepaalde voedingsmiddelen of door stress. Als u last hebt van migraine kunt u samen met uw arts op zoek gaan naar eventuele oorzaken en uitzoeken welke geneesmiddelen bij u het beste werken. leef! 13

2 Philip Scheltens, neuroloog VUmc Alzheimercentrum, Amsterdam Er zijn steeds meer kleine dingen die gaan opvallen De partner of familie merkt vaak als eerste dat er iets aan de hand is en trekt aan de bel. Er zijn steeds meer kleine dingen die misgaan: iemand vertelt een paar keer per dag hetzelfde verhaal, raakt de weg kwijt, zegt afspraken steeds af, of kan niet meer met de telefoon of afstandsbediening omgaan. Als de dementie erger wordt, is het moeilijker om daar met die persoon over te praten. Op den duur verandert ook iemands karakter en kan iemand heel anders gaan reageren dan je gewend was. Iemand met dementie wordt bijvoorbeeld heel stil of snel boos. familie lijdt eraan. De zorg komt grotendeels op de familie aan. Het kost familieleden veel tijd en energie. En die hebben bovendien vaak ook nog hun eigen leven, met een baan, hobby s en een gezin. Alzheimer Nederland en geheugenpoli Er is veel hulp beschikbaar, maar ik hoor vaak van mantelzorgers dat ze niet zo goed weten welke hulp hen het beste kan ondersteunen. Ik stuur mensen vaak door naar Alzheimer Nederland. Zij hebben een 24-uurs hulplijn waar iedereen met vragen terecht kan. Op de website van Alzheimer Nederland is veel goede informatie te vinden. Verder zijn er overal in Nederland geheugenpoli s. We zijn hard op zoek naar een medicijn. In het Alzheimercentrum waar ik werk, in het VU Medisch Centrum in Amsterdam, doen we vooral onderzoek naar Alzheimer bij jongere mensen vanaf veertig jaar, want al is het een ziekte die het meest bij ouderen voorkomt, ook jongere mensen kunnen Alzheimer krijgen. Drankje om Alzheimer te verminderen Uit recent onderzoek is gebleken dat een drankje met belangrijke voedingsmiddelen bij mensen met beginnende dementie ervoor kan zorgen dat het geheugen minder snel achteruitgaat. Dit medische drankje is nu in ontwikkeling en ik verwacht dat het volgend jaar al verkrijgbaar zal zijn. Als je ouder wordt, is een beetje vergeetachtigheid heel normaal. Je vergeet weleens een naam, of wie er precies op je verjaardag is langsgekomen. Het wordt anders als je niet meer weet dat je je verjaardag hebt gevierd. Of als je de weg naar huis niet meer kunt vinden. Of het gas laat aanstaan. Dan zou er weleens sprake kunnen zijn van dementie. Het helpt als je weet wat er aan de hand is Wekelijks moet ik mensen vertellen dat ze Alzheimer hebben. Voor de meeste mensen komt dit als een opluchting, zeker voor de familie. Vaak waren er al zoveel dingen misgegaan, dat de familie wel een vermoeden had. Ik merk dat het mensen helpt als ze weten wat er aan de hand is. Als het eenmaal bespreekbaar is kan degene die de diagnose heeft gekregen samen met de familie naar oplossingen zoeken en hulp regelen. Ook het praten met lotgenoten kan erg helpen. Dat geeft veel steun en zorgt ervoor dat je niet alleen blijft aanmodderen. Daardoor heb je niet meer het gevoel dat je er alleen voor staat. Voor de familie is het zwaar Zorgen voor iemand die dementie heeft is ontzettend zwaar. Ik zeg weleens: Dementie is een ziekte die iemand heeft, maar de Dat zijn poli s waar onderzocht wordt of iemand dement is. Dat onderzoek wordt gedaan aan de hand van gesprekken, allerlei testjes en het maken van hersenfoto s. Als de diagnose is gesteld, wordt gekeken welke mogelijkheden er zijn om de ziekte af te remmen. Sommige mensen met dementie zijn erg angstig of depressief. Op de geheugenpoli kunnen deze verschijnselen behandeld worden. Je kunt via je huisarts een doorverwijzing krijgen naar een geheugenpoli bij jou in de buurt. We begrijpen steeds beter wat er bij Alzheimer aan de hand is We begrijpen steeds beter wat er bij Alzheimer met de hersenen gebeurt. Maar we kunnen nog niets doen om de ziekte te genezen. In Nederland zijn er op dit moment vier Alzheimercentra. In die centra doen we veel onderzoek om meer over de ziekte te weten te komen. Kan ik er zelf iets aan doen? Alzheimer is een ziekte die je overkomt; je kunt er niets aan doen. Wel zijn er enkele tips die je ter harte kunt nemen en die ervoor kunnen zorgen dat je de ziekte later krijgt, of die de ziekte wat afremmen. Het is bijvoorbeeld belangrijk om gezond te leven. Probeer gezond en gevarieerd te eten en zorg voor voldoende beweging. Drink niet teveel alcohol en rook niet. Verder kun je proberen om zo lang mogelijk geestelijk actief te blijven. Daar bedoel ik mee: ga niet achter de geraniums zitten, maar doe zoveel mogelijk leuke dingen, zoals mensen bezoeken, gesprekken voeren, lezen of puzzelen. Ik doe er alles aan om een oplossing te vinden Ik kom wekelijks in aanraking met mensen die dement zijn en zie hoeveel leed het veroorzaakt, vooral bij de familie. Als de ziekte een gevorderd stadium bereikt, kunnen we op dit moment eigenlijk niets doen. Ik moet toezien hoe iemand achteruitgaat en uiteindelijk zelfs niet meer thuis kan blijven wonen. Op dat soort momenten voel ik me behoorlijk machteloos. Maar ik ben ontzettend positief ingesteld en weet zeker dat er een oplossing voor deze ziekte te vinden is. Ik ga er de komende vijftien jaar alles aan doen om die oplossing te vinden. Meer informatie: tekst: Klazien Roozeboom fotografie: Marjolein Annegarn leef! 15

3 Wist u dat? Migraine is geen zeldzame aandoening. Zeker zo n 2 miljoen Nederlanders hebben er last van. Hiervan is meer dan de helft nog nooit naar de dokter geweest. Sommigen hebben een of enkele aanvallen per jaar, anderen liggen bijna wekelijks een tijdje plat. Gelukkig is migraine goed te behandelen. Leef! zet een aantal fabels en feiten op een rij. Fabel: Migraine is gewoon hoofdpijn Migraine is, anders dan gewone hoofdpijn, een chronische hersenziekte. De migraine komt in aanvallen. Een aanval duurt enkele uren tot enkele dagen. Naast de hoofdpijn hebben mensen met een migraineaanval vaak last van misselijkheid en braken. De bonzende of kloppende pijn komt vaak voor aan een kant van het hoofd en gaat gepaard met overgevoeligheid voor licht en geluid. Fabel: Aan migraine is niets te doen Gelukkig is er wel wat aan migraine te doen. Het is belangrijk om naar de huisarts te gaan met hoofdpijnklachten. Die zal in eerste instantie paracetamol, vaak gecombineerd met een middel tegen misselijkheid, voorschrijven. Als dat niet werkt is de tweede keuze een NSAID, bijv. ibuprofen. Als ook dat niet werkt zijn er goede geneesmiddelen tegen migraine, de zogenaamde triptanen, die bij de meeste mensen de migraineaanval kunnen afbreken. Er zijn zeven verschillende soorten triptanen die allemaal net een beetje anders werken. Vraag advies bij uw Service Apotheek. Mochten de problemen toch aanhouden, dan zijn er dertig gespecialiseerde hoofdpijncentra in Nederland die u verder kunnen helpen. Kijk hiervoor op Feit: Een migraineaanval bestaat vaak uit meerdere fasen Een migraineaanval kan uit verschillende fasen bestaan, beginnende met de waarschuwingsfase. Vervolgens komt de aurafase (schitteringen, flitsen of golvende beelden), dan de hoofdpijnfase, gevolgd door de herstelfase. De waarschuwingsfase wordt slechts door een op de vijf patiënten opgemerkt. De aurafase treedt bij ongeveer 15 procent van de migrainepatiënten op. De hoofdpijnfase gaat vaak samen met misselijkheid en braken en duurt 4 tot 72 uur. Tijdens de herstelfase verdwijnt de hoofdpijn, maar is de patiënt nog wat sneller vermoeid. Deze fase duurt een of twee dagen. 16 leef!

4 Feiten en fabels over migraine Feit: Onweer in de lucht kan een migraineaanval uitlokken Een migraineaanval begint met een soort kortsluiting in de hersenen. Die kortsluiting kan ontstaan door sterke prikkels. Tijdens vermoeidheid of menstruatie is de prikkeldrempel vaak lager, waardoor lichte prikkels al voldoende zijn om een aanval uit te lokken. Prikkels kunnen bijvoorbeeld fel licht tijdens een autorit zijn, of stress. Onweer op komst kan ook een prikkel zijn. En grote lichamelijke inspanning kan een migraineaanval uitlokken bij mensen die er gevoelig voor zijn. Fabel: Van chocolade krijg je migraine Het wordt vaak geroepen, maar blijkt niet waar te zijn: van chocolade krijg je geen migraine. Wel is het zo dat mensen vaak in de eerste fase van een migraineaanval, als ze nog niet voelen dat de aanval er aan komt, vreselijk trek hebben in chocolade of andere lekkere tussendoortjes. Ze denken daarom dat de chocolade de aanval veroorzaakt. Dat is echter niet waar. Het voorstadium van de migraine veroorzaakt de trek. Oorzaak en gevolg worden omgekeerd. Feit: Een migraineaanval kan leiden tot hersenbeschadiging Uit Leids onderzoek is gebleken dat een klein aantal migrainepatiënten microinfarcten, ofwel beschadigingen, in de kleine hersenen hebben. Dit komt vaker voor bij patiënten die last hebben van migraine met aura. Ook de frequentie van de aanvallen speelt hierbij een grote rol. Behalve beschadigingen in de kleine hersenen, waren er witte stof afwijkingen, ofwel beschadigingen, in de grote hersenen te zien. Dit kwam vaker voor bij vrouwen met migraine en bij patiënten met meer aanvallen. Het is niet duidelijk hoe ernstig de hersenschade is. Waarschijnlijk zijn de gevolgen niet zo heel zwaar, omdat alle proefpersonen ondanks de hersenschade helemaal normaal functioneerden. Feit: Migraine komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen Voor de puberteit hebben evenveel jongens als meisjes last van migraine. Na de puberteit verandert dit en hebben drie keer zoveel vrouwen als mannen last van migraine. Dat heeft vooral te maken met hormonale verschillen. Vooral schommelingen in de hormooncyclus, vlak voor en tijdens de menstruatie, zorgen voor veel migraineklachten. Migraine is niet psychisch, zoals wel eens wordt gedacht. Het is een ziekte van de hersenen. Hoe de ziekte precies ontstaat, is nog niet bekend. Migraine is een erfelijke aandoening en komt daarom veel in families voor. Fabel: Drie paracetamol per week kan geen kwaad Mensen met hoofdpijnklachten kunnen last krijgen van medicatieafhankelijke hoofdpijn, juist als ze met regelmaat pijnstillers gebruiken tegen die hoofdpijn. Tijdens een slechte week is het best mogelijk om meer geneesmiddelen te gebruiken, maar dit mag geen vaste gewoonte worden. Medicatieafhankelijke hoofdpijn ontstaat heel geleidelijk. Het begint met het innemen van paracetamol of een andere pijnstiller tegen hoofdpijn. Soms blijft de hoofdpijn aanhouden en worden er meer pijnstillers gebruikt, eventueel ook uit voorzorg. De patiënt komt in een vicieuze cirkel terecht met steeds meer hoofdpijn en steeds meer pijnstillers, net zo lang tot de hoofdpijn chronisch is en er met grote regelmaat pijnstillers worden gebruikt. Feit: Ook kinderen kunnen last hebben van migraine Iets meer dan tien procent van de kinderen van 10 jaar oud heeft last van migraine kinderen onder de zestien jaar hebben er regelmatig last van. Migraine is bij kinderen lastig te herkennen, kinderen kunnen nog niet zo goed aangeven wat er met ze aan de hand is en de symptomen zijn vaak anders dan bij volwassenen. Kinderen hebben veel last van misselijkheid en braken en minder van hoofdpijn. Een aanval duurt vaak korter dan bij volwassenen. Meer informatie: tekst: Arwen Kleyngeld leef! 17

5 Op bezoek Wilma Denneboom, apotheker Service Apotheek Meindersma in Deventer Bij gebruikers van geneesmiddelen tegen migraine letten we extra op Onze apotheek bestaat al meer dan honderd jaar. Ik spreek soms klanten die al zestig jaar bij onze apotheek komen. Onze apotheek ligt aan de rand van het centrum. De mensen die hier komen zijn heel verschillend. We krijgen zowel studenten als jonge gezinnen als ouderen aan de balie. Van de ene klant weet ik meer dan van de ander. Sommige mensen komen hier regelmatig en maken dan even een praatje. Eén computersysteem Met de dienstapotheek in het Deventer Ziekenhuis en de apotheken in Deventer, Twello, Bathmen, Markelo, Raalte en Holten delen we één computersysteem. Ook de huisartspost in het Deventer Ziekenhuis en de huisartspraktijken zijn op dit systeem aangesloten. Dat is erg handig. Als je in het weekend bij de huisartspost of de dienstapotheek komt kunnen ze daar in de computer zien welke geneesmiddelen door de eigen apotheek geleverd worden. Samenwerking met huisartsen We vinden samenwerking heel belangrijk. We werken met een vast team. Ons team bestaat bijna alleen uit vrouwen. De mannen in onze praktijk zijn mijn collega apotheker(s) en de apotheekbezorgers. Ons team is goed op elkaar ingespeeld. De assistentes voeren de geneesmiddelen in in de computer, maken ze klaar en geven ze, met de juiste informatie en advies, mee aan de klanten. Als de assistentes ergens over twijfelen, overleggen ze met mij of mijn collega apothekers. Verder werken we veel samen met huisartsen in de buurt. Met de vier huisartsen van het Noorderplein hebben we een interne telefoonlijn. Bij vragen over de recepten bellen we via een intern nummer met de desbetreffende doktersassistente of huisarts. Dat doosje ziet er anders uit... Tegenwoordig gebeurt het vaak dat iemand bij het afhalen van een herhaalrecept een geneesmiddel meekrijgt dat er heel anders uitziet dan de vorige keer. Ik merk dat dat voor veel mensen verwarrend is. Dit heeft te maken met de zorgverzekeraars, die willen dat we bepaalde geneesmiddelen afleveren. Vaak gaat het dan om het goedkoopste geneesmiddel. Welk geneesmiddel het goedkoopst is, kan van maand tot maand verschillen. Het is goed om te weten dat de kwaliteit van alle geneesmiddelen in Nederland heel streng gecontroleerd wordt. Ook al is de kleur van de pil of het doosje anders, de kwaliteit is altijd goed. Extra alert bij mensen met migraine Mensen met migraine gebruiken vaak veel geneesmiddelen, vooral pijnstillers. Bij gebruikers van geneesmiddelen tegen migraine letten we extra op, want als je teveel van deze pijnstillers gebruikt, kan dit juist weer hoofdpijn veroorzaken. Verwarde mensen houd ik in de gaten We krijgen in onze apotheek weleens te maken met mensen die in de war zijn. Ik merk dat bijvoorbeeld doordat ze opeens heel vaak bellen of doordat ze hun herhaalrecepten veel later komen ophalen dan normaal. Ik houd het dan een tijdje in de gaten en als ik vermoed dat iemand hulp nodig heeft bij het innemen van zijn medicijnen, neem ik contact op met de huisarts. Mensen die moeite hebben met het juist innemen van hun geneesmiddelen kunnen we helpen door de middelen aan te leveren in een weekrol. De pillen zitten in een zakje waarop de dag en het tijdstip van inname vermeld staan. Als iemand meer hulp nodig heeft kan de thuiszorg hierbij helpen. Wilt u dat ik even naar uw pillen kijk? Klanten die meer dan vijf soorten geneesmiddelen gebruiken krijgen van ons een uitnodiging om bij de apotheek langs te komen voor een soort pillen-apk. Mensen nemen dan al hun geneesmiddelen mee, en dan gaan we even apart zitten om alles te bekijken. Ik vraag dan of iemand last heeft van bijwerkingen. Ik neem alle medicijnen met ze door, ook de medicijnen die iemand zonder recept gekocht heeft bij de drogisterij. Ik kijk dan of die middelen goed samen gebruikt kunnen worden. Ik vraag ook altijd op welke momenten iemand zijn medicijnen inneemt en of dit allemaal nog goed lukt. Bij de meeste mensen gaat dit goed, maar het gebeurt soms ook wel eens dat iemand het ingewikkelder maakt dan nodig is. Mensen denken vaak dat je verschillende geneesmiddelen niet op hetzelfde moment mag innemen. Soms is dat zo, maar vaak ook niet. Ze nemen dan een pilletje bij het ontbijt, een andere pil bij de koffie en weer een andere bij de lunch. Zo ben je de hele dag bezig met het innemen van je pillen, terwijl je ze misschien net zo goed s ochtends in een keer kan innemen. Dat is veel makkelijker en je hoeft dan niet de hele dag aan je pillen te denken. Na het gesprek met de klant heb ik nog een gesprek met de huisarts, om te zien of alle voorgeschreven medicijnen echt nodig zijn, en of er misschien nog geneesmiddelen ontbreken. Ik hoop dat we met deze service veel mensen kunnen geruststellen. Want als je zoveel geneesmiddelen gebruikt, heb je vaak al genoeg aan je hoofd. Dat je je dan geen zorgen meer hoeft te maken over hoe je die geneesmiddelen gebruikt, is dan mooi meegenomen. 18 leef!

6 apotheker en klant aan het woord Meneer Ploeger (85) Ik ga elke dag bij mijn vrouw langs Ik kom regelmatig bij de apotheek. Toen mijn vrouw nog thuis woonde, haalde ik ook haar medicijnen op. Ze gebruikte vooral pijnstillers, en Movicolon om makkelijker naar het toilet te gaan. Zelf ben ik een grootverbruiker van medicijnen. Ik zeg altijd: Ik kan niet meer doodgaan, want ik heb voor elke kwaal wel een pil. Ik heb diabetes en gebruik daar medicijnen voor. Verder slik ik pillen voor mijn hoge bloeddruk en om makkelijker te kunnen plassen. Ik heb zo n torentje, waar per dag al mijn pillen in zitten. Elke zondagavond vul ik die toren voor de week die komen gaat. Daar ben ik altijd wel even zoet mee. Dementie Mijn vrouw heeft dementie en woont al zes jaar in een verpleeghuis. We hebben een fijn leven gehad samen, mijn vrouw en ik. We hebben veel gereisd. We zijn een keer drie maanden door Europa getrokken. Helemaal langs de Baltische kust en naar Griekenland en Italië. Prachtig was dat. Binnensluipen Ik had lang niet in de gaten dat er iets met mijn vrouw aan de hand was. Dementie is een ziekte die langzaam komt binnensluipen. Wat mij wel opviel was dat ze op een gegeven moment dingen zei of deed die nergens op sloegen. Ze zei dan bijvoorbeeld dat ze naar de wc ging en dan vond ik haar liggend in bed. Ze gaf niet toe dat het niet goed ging. Ze zei dan alleen maar: Ik was het even kwijt. Geheugen Ik woon nog zelfstandig. Als ik thuis ben doe ik spelletjes op de computer of lees de krant. Ik woon dicht bij het verpleeghuis. Elke dag ga ik bij mijn vrouw langs. Het geheugen van mijn vrouw wordt elke keer slechter. Ze weet nog goed wie ik ben, maar als ik haar iets vertel en ik vraag er vijf minuten later naar, dan weet ze het al niet meer. Als ik haar kamer binnenkom is ze altijd heel blij en vraagt ze: Hoe heb je mij gevonden? Dochter Nijhuis- Ploeger (57) Mijn moeder was altijd erg actief en ze was een goede gastvrouw die voor iedereen klaarstond. Als we elkaar zagen was dat vaak op drukke momenten. We waren dan met het hele gezin en druk in de weer met de kinderen. Het viel mij in het begin nog helemaal niet op dat er iets met haar aan de hand was. Pijntje of kwaaltje In de jaren voordat ze werd opgenomen, merkten we dat mijn moeder steeds meer dingen uit de weg ging. Ze ging niet meer naar drukke verjaardagen en nodigde geen bezoek uit. Ze had altijd wel een pijntje of een kwaaltje en kwam alleen langs als we met de familie bij elkaar kwamen. Ik vond haar steeds vaker afwezig en ze nam niet echt meer deel aan gesprekken. Als we bij haar thuis waren, sloot ze zich af en ging ze haar eigen gang in de keuken. Maar dat mijn moeder dement werd, had ik toen nog niet door. Badjas De echte ommekeer kwam zo n tien jaar geleden. Mijn moeder lag steeds vaker in bed en op het laatst ging ze bijna de deur niet meer uit. Boodschappen doen en koken liet ze over aan mijn vader. Als ik langskwam had ze vaak haar badjas nog aan. Ik zei daar weleens wat van. Mijn vader had dan zoiets van: maak je geen zorgen, we regelen het leven wel met z n tweeën. Signalen Achteraf denk ik: hadden we misschien eerder de signalen moeten zien dat het met mijn moeder niet goed ging? Mijn vader was toen nog erg fit en heeft veel taken van haar overgenomen. Dat was aan de ene kant fijn, maar daarmee verbloemde hij wel dat er iets met mijn moeder aan de hand was. Onrust Op het laatst lag mijn moeder veel in bed en werd ze erg onrustig. Ze peuterde veel in haar neus. Ze wisselde voortdurend tussen naar bed gaan en weer opstaan. Soms zei ze: Ik weet ook niet hoe het moet, neem me maar op. Toen ze op een gegeven moment in de wasmachineruimte op zoek ging naar het toilet, hadden we door dat mijn moeder echt in de war was. Hierdoor voelden we ons radeloos. Mijn vader was inmiddels slecht ter been en kon de zorg voor mijn moeder niet meer aan. Na twee weken is mijn moeder opgenomen in een verpleeghuis. Dichtbij Mijn moeder is niet meer de moeder die ze was. Dat vond ik in het begin erg moeilijk, maar ik heb me er nu bij neergelegd. Ik ben blij met al die jaren dat ze goed was en met wat ze allemaal voor ons heeft gedaan. Dat mijn ouders nu niet meer samen kunnen wonen, maakt me het meest verdrietig. Gelukkig woont mijn vader heel dicht bij het verpleeghuis, zodat hij makkelijk bij haar langs kan gaan. tekst: FKlazien Roozeboom fotografie: Marjolein Annegarn leef! 19

7 advertentie Druk, druk, druk? Loop voor ons een rondje door je buurt Geef je op als collectant voor de Hersenstichting in februari Meld je aan op Dan gaat volgend jaar 25% van jouw collecteopbrengst naar voorlichting over migraine. Een speerpunt van de Hersenstichting. Collecteer mee en ga migraine te lijf met een collectebus. Collecteer je al voor de Hersenstichting? Meld je toch aan, zodat ook jouw deel naar voorlichting over migraine gaat. Service Apotheek steunt het werk van de Hersenstichting en in het bijzonder van de Nederlandse vereniging van Hoofdpijnpatiënten. Praat ook mee over uw migraine op Als hoofdpijn of migraine uw leven ontregelt... Informatiebijeenkomst Als hoofdpijn of migraine uw leven ontregelt... Wordt uw dag regelmatig verpest door hoofdpijn? En werken de pijnstillers van de apotheker of drogist niet? Misschien hebt u migraine. Daarom organiseert uw Service Apotheek hierover voor hoofdpijn of migraine patiënten en belangstellenden een gratis informatiebijeenkomst. Hierbij worden de mogelijke oorzaken, gevolgen, behandeling en opsporing van migraine besproken. Kijk op voor de data en locaties. 20 leef!

8 Thema ParkinsonNet Als je de ziekte van Parkinson hebt, krijg je met veel verschillende zorgverleners te maken Marten Munneke, directeur van ParkinsonNet Enkele jaren geleden richtte Marten Munneke samen met collega s ParkinsonNet op. ParkinsonNet is een netwerk van zorgverleners die zijn gespecialiseerd in de ziekte van Parkinson en via dit netwerk makkelijk met elkaar kunnen samenwerken. Munneke: Als je de ziekte van Parkinson hebt, krijg je met veel verschillende zorg- Zorgverlener zoeken Hebt u parkinson of ondersteunt verleners te maken. Denk bijvoorbeeld aan u iemand met deze ziekte? Via de huisarts, de parkinsonverpleegkundige, de neuroloog, de fysiotherapeut, de ergo- kunt u een zorgverlener zoeken bij therapeut, de diëtist, de seksuoloog, enz. u in de buurt, die veel weet over Het viel ons op dat veel van die zorgverle- de ziekte van Parkinson en veel ners maar af en toe iemand met parkinson ervaring heeft met het behandelen in hun praktijk kregen. en begeleiden van mensen met deze ziekte. Omdat parkinson een complexe ziekte is, die per persoon ook weer heel verschillend kan zijn, deden zorgverleners onvoldoende Samenwerken De zorgverleners kunnen via een ervaring op met de behandeling en be- speciale internettool (mijnzorgnet. geleiding van parkinsonpatiënten en hun nl) met elkaar overleggen over familie. Daarnaast was er dus het probleem uw behandeling. Zo worden de van de vele verschillende zorgverleners, die verschillende aspecten van de zorg normaal gesproken weinig onderling con- goed op elkaar afgestemd. In de tact met elkaar hadden en dus niet goed toekomst kunt u via het internet konden samenwerken. een vergadering met uw zorgverleners organiseren om uw behande- Om die reden hebben we ParkinsonNet ling of dat van uw familielid te opgezet. De zorgverleners die zich bij het bespreken. netwerk aansluiten, krijgen eerst een opleiding. Via het netwerk krijgen ze veel meer mensen met parkinson te zien dan vroeger. Zo doen ze dus veel meer kennis en ervaring op. We zijn begonnen met het opzetten van een regionaal netwerk in Nijmegen. Nu is er in elke regio in Nederland zo n netwerk te vinden. De verschillende zorgverleners kunnen via het netwerk makkelijk met elkaar in contact komen en daardoor goed samenwerken. We zouden graag zien dat alle zorgverleners die betrokken zijn bij de ziekte van Parkinson zich bij het netwerk aansluiten. Daarom werken we sinds kort ook samen met Service Apotheek. Spark Magazine ParkinsonNet heeft, in samenwerking met de Parkinson Vereniging, het initiatief genomen tot het tijdschrift Spark Magazine. In dit magazine vertellen mensen met parkinson hoe het is om te leven met deze ziekte, en hoe het hen lukt, ondanks de beperkingen die zij ervaren, om positief in het leven te staan. Naast informatie over de ziekte van Parkinson staan er in dit magazine ook reisrapportages, culinaire tips en kledingadviezen. U kunt het magazine aanvragen of inzien via Meer informatie over ParkinsonNet en de ziekte van Parkinson? Kijk op: www. parkinsonnet.nl www. parkinsonvereniging.nl tekst: Klazien Roozeboom fotografie: Marjolein Annegarn leef! 21

9 Thema Wat kan Service Apoth Hoofdpijn of toch migraine? Ligt het aan mijn leeftijd of ben ik de laatste tijd vergeetachtiger? Al die verschillende geneesmiddelen ik zie door de bomen het bos niet meer! Hoofdpijn en pijnstillers Herkent u dat? U hebt wel eens hoofdpijn en pakt dan een pijnstiller. Niets aan de hand zou u zeggen. Maar wat als u regelmatig een pijnstiller nodig hebt? Wist u bijvoorbeeld dat pijnstillers ook juist hoofdpijn kunnen veroorzaken of verergeren? In zo n geval spreken wij van medicatieafhankelijke hoofdpijn. Dit kan al optreden als u meer dan drie dagen per week een pijnstiller gebruikt. Door te stoppen met de pijnstiller kunt u helemaal van uw hoofdpijn afkomen. De medewerkers van uw Service Apotheek en uw huisarts kunnen u hier bij helpen. Ook voor vragen over het gebruik van pijnstillers kunt u bij ons terecht. Wist u bijvoorbeeld dat niet alle pijnstillers zo maar gebruikt mogen worden in combinatie met bloedverdunners of bij maagklachten? Of dat te veel paracetamol problemen met de lever kan geven? Allemaal vragen die u ons kunt stellen. Bovendien controleren wij ook of de door u zelf gekochte geneesmiddelen veilig gebruikt kunnen worden in combinatie met de geneesmiddelen die uw arts heeft voorgeschreven. Een gerust idee toch? Vergeetachtig. Is het de ouderdom of is er meer aan de hand? Wij kennen het allemaal wel eens. Je wilt boodschappen doen, maar tegen de tijd dat je in de winkel bent ben je vergeten wat je ook weer moest hebben. Of je wilt wat opzoeken, maar tegen de tijd dat je de computer hebt opgestart ben je vergeten wat ook weer. Allemaal zaken waar iedereen wel eens tegen aan loopt. Of je nu jong of oud bent. Maar wat als dagelijkse dingen moeilijker worden? Dat je vergeet hoe je thee moet zetten. Of dat je niet meer weet hoe en welke geneesmiddelen je wanneer in moet nemen. In het laatste geval kan uw Service Apotheek behulpzaam zijn. Samen met u of uw verzorger komen wij tot de juiste oplossing om met name het geneesmiddelengebruik in goede banen te leiden. Praat er eens over. Medicatiecontrole Wist u trouwens dat steeds meer apotheken uitgebreide medicatiebeoordelingen doen. In een persoonlijk gesprek neemt de apotheker samen met u het geneesmiddelengebruik door. Hoe gebruikt u het? Wat zijn uw ervaringen? Voldoet het aan de verwachtingen? Ervaart u problemen? Kortom, allerlei zaken die betrekking hebben op uw gevoel bij uw geneesmiddelen. Hierna bekijkt de apotheker of uw geneesmiddelengebruik nog steeds past bij de klachten of ziektes die u hebt of dat de keuze van het geneesmiddel nog steeds past bij de meest recente inzichten. Dit legt de apotheker, in overleg met u, voor aan uw 22 leef!

10 Neurologische aandoeningen eek voor u betekenen? arts. Samen kijken zij of en hoe dit eventueel beter kan. Een medicatiecontrole op maat dus! Waarbij het er niet omgaat om altijd maar wijzigingen door te voeren, want zoals de uitdrukking is never change a winning team. Steeds meer verzekeraars hebben hier al afspraken over gemaakt met uw Service Apotheek. Medicatie-afhankelijke hoofdpijn kan al optreden als u meer dan drie dagen per week een pijnstiller gebruikt. leef! 23

Mensen met migraine... aan het werk! Versie voor niet-medici

Mensen met migraine... aan het werk! Versie voor niet-medici Richtlijn Mensen met migraine... aan het werk! Versie voor niet-medici Juni 2014 1 2 Colofon Richtlijn Mensen met migraine aan het werk! versie voor niet-medici. Opgesteld op basis van de professionele

Nadere informatie

Vermoeidheid na kanker

Vermoeidheid na kanker Vermoeidheid na kanker Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Geen gewone vermoeidheid 5 Herkent u dit ook? 7 Gevolgen 9 Erkenning 12 Factoren die vermoeidheid beïnvloeden 14 Wat kunt u zelf doen? 18 Onderzoek

Nadere informatie

Heeft u Reumatoïde Artritis en bent u regelmatig moe?

Heeft u Reumatoïde Artritis en bent u regelmatig moe? Heeft u Reumatoïde Artritis en bent u regelmatig moe? Inhoud 1. Voor wie is deze brochure?...4 2. Introductie...5 3. Vermoeidheid een klacht?...5 4. Geen gewone vermoeidheid...5 5. Oorzaken van vermoeidheid...11

Nadere informatie

Vermoeidheid na kanker

Vermoeidheid na kanker Vermoeidheid na kanker Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Geen gewone vermoeidheid 5 Herkent u dit ook? 6 Omgaan met vermoeidheid 8 Erkenning 12 Waar komt die vermoeidheid vandaan? 14 Wat kunt u zelf

Nadere informatie

Kanker... in gesprek met je arts

Kanker... in gesprek met je arts Kanker... in gesprek met je arts Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Het eerste contact met uw arts 4 Artsen zijn ook mensen 8 Begrijpen en onthouden 10 Vragen vóór de diagnose 13 Vragen over diagnose

Nadere informatie

Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen?

Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen? Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen? Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Volmaakte ouders bestaan niet 4 Vertellen of niet? 6 Reacties van kinderen 13 Helpen verwerken 20 Als de dood ter sprake

Nadere informatie

Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen?

Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen? Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen? KWF Kanker Infolijn 0800-022 66 22 (gratis) Informatie en advies voor kankerpatiënten en hun naasten www.kwfkankerbestrijding.nl Voor informatie over kanker

Nadere informatie

Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen?

Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen? Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen? Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Volmaakte ouders bestaan niet 4 Vertellen of niet? 6 Reacties van kinderen 11 Helpen verwerken 17 Thuis en in het ziekenhuis

Nadere informatie

Een Bijzondere Broer of Zus

Een Bijzondere Broer of Zus Een Bijzondere Broer of Zus Informatiemap voor jongeren met een broer of zus met een handicap, chronische ziekte of psychische stoornis Uitgave: GGNet, regio Apeldoorn Team Preventie Postbus 2003 7230

Nadere informatie

Kanker... als je weet dat je niet meer beter wordt

Kanker... als je weet dat je niet meer beter wordt Kanker... als je weet dat je niet meer beter wordt Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Emoties 4 Antwoord op uw vragen 8 Palliatieve behandelingen 13 Onderzoek naar nieuwe behandelingen 18 Alternatieve

Nadere informatie

DEPRESSIE, EEN GIDS VOOR FAMILIELEDEN

DEPRESSIE, EEN GIDS VOOR FAMILIELEDEN DEPRESSIE, EEN GIDS VOOR FAMILIELEDEN Prof. Dr. Pim Cuijpers, VU Amsterdam Oorspronkelijke uitgave december 1996, hoofdstuk 4 herzien door dr. Tara Donker in 2014 Momenteel is professor Pim Cuijpers hoofd

Nadere informatie

Multiple Sclerose. zo zit dat!

Multiple Sclerose. zo zit dat! Multiple Sclerose zo zit dat! Inhoudsopgave MS - zo zit dat! Hoofdstuk 1 Wat is MS Hoofdstuk 2 Wat merk je van MS Hoofdstuk 3 Medicijnen Hoofdstuk 4 Hoe voelt MS Homepage MSkidsweb Gastenboek berichtjes

Nadere informatie

Informatie over de gevolgen van hersenletsel en hoe hiermee om te gaan

Informatie over de gevolgen van hersenletsel en hoe hiermee om te gaan Informatie over de gevolgen van hersenletsel en hoe hiermee om te gaan Informatie voor patiënten en direct betrokkenen F0866-1180 oktober 2009 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove,

Nadere informatie

Problemen met aandacht of geheugen na kanker

Problemen met aandacht of geheugen na kanker Problemen met aandacht of geheugen na kanker Veel mensen hebben last van concentratieverlies en geheugenproblemen na kanker. Welke oorzaken zijn er bekend? En wat kunt u zelf doen aan cognitieve problemen

Nadere informatie

Palliatieve zorg; wat als je niet meer beter wordt

Palliatieve zorg; wat als je niet meer beter wordt Palliatieve zorg; wat als je niet meer beter wordt Welke zorg kunt u ontvangen als genezing niet meer mogelijk is? Palliatieve zorg is de zorg, die u ontvangt wanneer u ongeneeslijk ziek bent. Het is gespecialiseerde

Nadere informatie

Hoe u de ander én uzelf kunt helpen

Hoe u de ander én uzelf kunt helpen Als een vriend of familielid een manisch-depressieve (bipolaire) stoornis heeft Hoe u de ander én uzelf kunt helpen Wij hebben het ook meegemaakt. Wij kunnen helpen. Lotgenoten- en betrokkenenlijn: 0900-5

Nadere informatie

Wat als mijn kind een eetstoornis heeft?

Wat als mijn kind een eetstoornis heeft? Wat als mijn kind een eetstoornis heeft? Handleiding door ouders voor ouders 2 / Handleiding eetstoornissen voor ouders / Buro PUUR Sponsoren Deze handleiding is gesponsord door : TDS Schiedam www.tds.nu

Nadere informatie

Cliënten in beeld - deel 2. Dilemma s van burgers met een hulpvraag

Cliënten in beeld - deel 2. Dilemma s van burgers met een hulpvraag Cliënten in beeld - deel 2 Dilemma s van burgers met een hulpvraag COLOFON Cliënten in beeld - deel 2 Dilemma s van burgers met een hulpvraag Voorwoord Toen vorig jaar het boekje Cliënten in beeld - Portretten

Nadere informatie

Wat u zelf kunt doen

Wat u zelf kunt doen Als u een manisch-depressieve (bipolaire) stoornis heeft Wat u zelf kunt doen Wij hebben het ook meegemaakt. Wij kunnen helpen. Lotgenoten- en betrokkenenlijn: 0900-5 123 456 Elke dag van 09.00 tot 21.00

Nadere informatie

Na een beroerte... Zichtbare en onzichtbare gevolgen 1

Na een beroerte... Zichtbare en onzichtbare gevolgen 1 Na een beroerte... Zichtbare en onzichtbare gevolgen 1 De Hartstichting strijdt al 50 jaar succesvol tegen hart- en vaatziekten. Maar het aantal sterfgevallen en patiënten moet nóg verder omlaag, want

Nadere informatie

Inleiding. 3 Beroerte, en dan?

Inleiding. 3 Beroerte, en dan? Beroerte, en dan? Inhoud Pagina Inleiding 3 De hersenen en hun functie 5 Wat is een beroerte? 7 Oorzaken en risicofactoren 8 - De kans op een (tweede) beroerte verkleinen 10 Herken de signalen van een

Nadere informatie

Kanker en dan... Omgaan met de emotionele gevolgen

Kanker en dan... Omgaan met de emotionele gevolgen Kanker en dan... Omgaan met de emotionele gevolgen Voor wie is deze brochure bedoeld? Deze brochure is voor mensen bij wie de diagnose kanker is gesteld. Ook is het raadzaam de mensen in uw naaste omgeving,

Nadere informatie

Zelfmanagement, wat betekent het voor de patiënt?

Zelfmanagement, wat betekent het voor de patiënt? Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Zelfmanagement, wat betekent het voor de patiënt? Monique Heijmans Geeke Waverijn Lieke van Houtum ISBN 978-94-6122-248-0

Nadere informatie

Informatieboekje over de Kindertelefoon. Wat ik moet weten voor een spreekbeurt

Informatieboekje over de Kindertelefoon. Wat ik moet weten voor een spreekbeurt Informatieboekje over de Kindertelefoon Wat ik moet weten voor een spreekbeurt Landelijk Bureau Kindertelefoon Juli 2014 1 Inhoud 1 Wat is de Kindertelefoon?... 3 2 Wat doet de Kindertelefoon voor je?...

Nadere informatie

Wat en hoe bij Kanker en Werk

Wat en hoe bij Kanker en Werk Wat en hoe bij Kanker en Werk Handleiding voor mensen die kanker hebben (gehad) Patiëntvertaling van de Blauwdruk Kanker en Werk Wat en hoe bij Kanker en Werk Inhoud Inleiding 4 1 De diagnose 1.1 Ziekmelden

Nadere informatie

Kanker, en dan...? Omgaan met de gevolgen

Kanker, en dan...? Omgaan met de gevolgen Kanker, en dan...? Omgaan met de gevolgen Informatie voor patiënten F0554-1011 april 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK

Nadere informatie

Krijg ik dat later ook? Praten met kinderen over ziekte en erfelijkheid

Krijg ik dat later ook? Praten met kinderen over ziekte en erfelijkheid Krijg ik dat later ook? Praten met kinderen over ziekte en erfelijkheid een handreiking voor risicodragers en hun partners Inhoudsopgave Voorwoord 3 Leeswijzer 4 Inleiding 5 1 Wat kan aanleiding zijn om

Nadere informatie

Steun voor ouder(s) en kind(eren) na zelfdoding van een gezinslid

Steun voor ouder(s) en kind(eren) na zelfdoding van een gezinslid Steun voor ouder(s) en kind(eren) na zelfdoding van een gezinslid Handleiding voor organisatie en begeleiding survivalkid.nl Monique van t Erve, Rouw na zelfdoding Petra Windmeijer, Indigo Drenthe Beilerstraat

Nadere informatie

Kanker... als je weet dat je niet meer beter wordt

Kanker... als je weet dat je niet meer beter wordt Kanker... als je weet dat je niet meer beter wordt Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Emoties 4 Vragen 8 Palliatieve behandelingen 12 Wat kunt u zelf doen? 15 Aanvullende of alternatieve behandelingen

Nadere informatie