5.200 MIJNWERKERS ZIJN MET DE STEUN VAN SOLIDARIDAD OP WEG NAAR GOED GOUD. GOUD {het; o}

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "5.200 MIJNWERKERS ZIJN MET DE STEUN VAN SOLIDARIDAD OP WEG NAAR GOED GOUD. GOUD {het; o}"

Transcriptie

1 GA VOOR GOED GOUD Hans van Breukelen Mark Huizinga Nicolien Sauerbreij Gerard Kemkers Hein Vergeer Maartje Paumen Esther Vergeer Robin van Galen Femke Heemskerk Ron Zwerver Peter Blangé Bas van de Goor

2 GOUDEERLIJK GOUD {het; o} 1. Kostbaar edelmetaal van roodgele kleur: eerlijk als goud - doodeerlijk; het zwarte goud - steenkool of aardolie; voor geen goud onder geen voorwaarde. 2. Iets dat van goud gemaakt is: olympisch goud - gouden medaille. 3. Atoomnummer MIJNWERKERS ZIJN MET DE STEUN VAN SOLIDARIDAD OP WEG NAAR GOED GOUD 2 3

3 MANIFEST MANIFEST Van de Nobelprijs tot een olympische medaille. Overal ter wereld symboliseert goud in zijn zuiverste vorm het mooiste dat er te bereiken is. Goud is de hoogst haalbare beloning voor onze creatieve, artistieke, intellectuele en sportieve prestaties. Onze associatie met goud We associëren goud met winnen, succes, geluk en voorspoed. In de samenleving, in de mode en in de sport. Van Lima tot Parijs en van Accra tot Hollywood. Goud symboliseert luxe en rijkdom. Het is glitter en glamour. Deze wereld van goud staat echter in groot contrast met de wereld waarin goud gewonnen wordt. Het werk in goudmijnen is berucht om de slechte leef- en arbeidsomstandigheden en de milieuvervuiling die dit met zich meebrengt. De harde werkelijkheid In meer dan 70 landen wordt goud gedolven. Ruim 90% van de mijnwerkers doet dit onder schrijnende omstandigheden. Veel mensen denken dat slavernij in goudmijnen iets van vroeger is. Helaas is niets minder waar. De goudsector is één van de meest risicovolle sectoren voor gedwongen arbeid. Mannen, vrouwen en kinderen werken vaak in arme en afgelegen gebieden, hebben geen andere manier om rond te komen en zijn kwetsbaar voor misbruik en uitbuiting. Werken in een goudmijn is vaak onveilig en fysiek erg zwaar. Mijnschachten storten in, er is geen veiligheidsmateriaal en er wordt onbeschermd met giftig kwik gewerkt. Loodzwaar werk, dat wordt beloond met een minimale vergoeding waar nauwelijks van is te leven. Het is de harde werkelijkheid voor miljoenen mensen wereldwijd. Wij vinden dat het niet kan dat de hoogste prijs voor de één, met zo n hoge prijs betaald wordt door de ander. Schade aan mens en milieu Om goudstof uit steengruis te onttrekken wordt bovendien met giftige kwik en cyanide gewerkt. Mijnwerkers weten vaak niet hoe zij hier verantwoord mee om kunnen gaan. Hierdoor brengen zij de gezondheid van zichzelf, hun gezinnen en gemeenschappen in de omgeving in gevaar. Ook het milieu wordt onomkeerbaar aangetast. Wij vinden dat het beter moet, en weten dat het beter kan! Solidaridad werkt samen met mijnbouwgemeenschappen en partners aan de ontwikkeling van een verantwoorde goudproductie. Met succes! Zo is er sinds 2010 een officieel keurmerk voor Fairtrade of Fairmined goud. Ons werk Lokale partners van Solidaridad trainen nu mijnbouwgemeenschappen in Argentinië, Bolivia, Colombia, Ghana, Kenia, Oeganda, Peru en Tanzania om aan deze standaard te kunnen voldoen. Meerdere kleinschalige mijnbouwers zijn inmiddels gecertificeerd. Zij winnen goud op een veiligere, schonere manier en ontvangen een eerlijke prijs voor hun werk. Dit geeft hen zicht op een beter bestaan voor zichzelf en hun gezinnen. Onze boodschap Wij willen dat iedereen wéét dat het anders kan, víndt dat het anders moet en daar ook naar handelt, zo dat er straks geen keuze meer nodig is. Tot die tijd roepen wij iedereen op: bedrijven, consumenten, overheden. Ga voor GOED GOUD! 4 Gonzalo la Cruz Directeur Solidaridad Andes 5

4 INHOUD INHOUD 10 Mark Huizinga 4 Manifest Het winnen van goud kent veel verliezers 8 Voorwoord 45 In het veld Programma manager Carien over haar werk 46 Pioniers 14 Hein Vergeer 18 Femke Heemskerk 22 Gerard Kemkers Daarom gaan wij voor Goed Goud 30 Het werk van Solidaridad Hoe werken wij naar Goed Goud? 33 Mijnwerkers Het verhaal achter de harde werkelijkheid van goudwinning 38 Cijfers&zo Een goudsmid, juwelier en politicus over hun ervaring met Goed Goud 50 Maak het verschil Het verschil tussen goed en fout goud 74 Verkoopadressen Waar in Nederland kan je Goed Goud vinden? 75 Colofon 26 Esther Vergeer 52 Maartje Paumen 56 Nicolien Sauerbreij Goud in cijfers 41 Doe mee Doneer en krijg het Goed Goud armbandje Golden pages 2, 9, 40, 49, 75 Goudeerlijke feiten en cijfers 42 Goudzoekers De acht meest onverwachte plekken waar je goud kunt vinden 60 Hans van Breukelen 64 Bas, Ron & Peter 68 Robin van Galen 6 7

5 VOORWOORD GOUDEERLIJK GOUDEERLIJK DIT GAAT OOK OVER JOU! Waar denk jij aan bij goud? Misschien wel aan een gouden medaille, gouden plaat of gouden handdruk. Topprestaties belonen we graag met goud. Maar ken je ook de keerzijde van de medaille? Mijnwerkers leveren onder schrijnende omstandigheden ook een topprestatie, maar zijn onzichtbaar. Zelf was ik lange tijd ook niet bewust van de misstanden rondom goudwinning. Ik werkte wel met gerecycled goud, maar mijn ogen werden pas echt geopend toen ik samen met Solidaridad meerdere malen naar de goudmijnen in de Amazone ben geweest. Urenlang liepen we door het waanzinnige regenwoud, omringt door de natuur en geluiden van beesten totdat we ineens in een maanlandschap stonden. Duizenden hectares gekapt regenwoud. Overal zaten diepe gaten in de grond en de giftige chemicaliën waarmee gewerkt werd, zoals kwik, lekte de natuur in. Vruchtbare grond werd voor decennia vernield. Het geweld dat goudwinning de natuur en het milieu aan deed raakte mij het eerst. Later zag ik ook de sociale misstanden: de uitbuiting van de mijnwerkers, de primitieve werkomstandigheden en de prostituees die rondliepen. De sfeer was erg bedreigend, er hing een zweem van fysiek geweld omheen. Bibi van der Velden Beeldend kunstenaar en ambassadeur van de Goed Goud-campagne Hoe anders was dat toen ik later een gecertificeerde Goed Goud-mijn bezocht? Waar herbeplanting belangrijk onderdeel is, waar mijnwerkers een eerlijke prijs krijgen voor hun goud en waar op een veilige en eerlijke manier gewerkt wordt. Ik heb gezien dat Goed Goud echt een verschil maakt. Veel mensen zijn zich echter niet bewust van de misstanden rondom goudwinning. Of ze denken: ik draag geen sierraden, dit gaat niet over mij. Maar dit gaat ook over jou! Het regenwoud is de longen van de wereld en van ongekend belang voor onze toekomst. En goud wordt bijvoorbeeld ook gebruikt in je mobiele telefoon In dit boekje lees je over het werk van Solidaridad in de goudmijnen, laten we mijnwerkers aan het woord en vragen tien bekende goudwinnaars aandacht voor de onbekende winnaars van goud. Allemaal met dezelfde boodschap: Ga voor Goed Goud! Doe je mee? P.S. Ik ontwierp speciaal voor deze campagne een Goed Goud armbandje. Nieuwsgierig? Bekijk m op pagina 41. WIST JIJ DAT GOUD OORSPRONKELIJK UIT DE RUIMTE KOMT? Voor het ontstaan van goud zijn namelijk fusiereacties nodig. Deze reacties vinden plaats in de kern van sterren. Sterren die zwaar genoeg zijn (ongeveer acht keer de massa van de zon) beëindigen hun bestaan in een supernova-explosie. Tijdens deze explosie worden door kernreacties zware metalen gevormd, waaronder goud. 8 9

6 MARK HUIZINGA (41) WON GOUD ALS JUDOKA ONBEKEND WON GOUD ALS MIJNWERKER 10 11

7 GOUDEERLIJK INTERVIEW MARK HUIZINGA HOE KAN IK DEZE WEDSTRIJD WINNEN? Gouden prestaties Olympisch kampioen 2000 Europees judoka van het jaar 1998, 2001 Europees kampioen 1996, 1997, 1998, 2001, 2008 Europees kampioen voor landenteams 1997 (voor het eerst in 36 won Nederland goud), 1998 Nederlands kampioen 1994 t/m 2000, 2002, 2004, 2005, 2008 Mark Huizinga is een van de meest succesvolle judoka s van Nederland. In de veertien jaar aan de top won hij maarliefst twintig keer goud. Om op het hoogste niveau te presteren moet je lui durven zijn. Won goud als: judoka. Hoe lang heb je gewerkt voor jouw (eerste) goud? Zeven jaar. Ik was 22 toen ik mijn eerste goud won op het EK. Hoe hard heb je voor goud moeten werken? Keihard. Iedere dag was ik met mijn sport bezig. Alles om net dat ene procent beter te worden. In topsport kun je niets laten liggen. Het kleinste foutje kan het verschil betekenen tussen winnen of verliezen. Wat is je fijnste herinnering aan het winnen van goud? De dag waarop je het goud wint. Je voelt je op een wedstrijddag ijzersterk, hebt het gevoel dat je alles onder controle hebt. Maar aan de andere kant is daar de druk en de spanning. Dat hoort erbij, die tweestrijd vind ik prachtig. Wat is je mooiste goud? Mijn eerste en laatste. Op het EK in 1996 was ik voor het eerst de allerbeste. En dat het toernooi in eigen land was, maakte het nog specialer. Mijn laatste goud won ik in Het was een bevestiging dat ik nog altijd mee kon komen op het hoogste niveau. Ik was de oudste judoka in de geschiedenis die een Europese titel won. 12 Het winnen van goud was belangrijk voor me omdat Het een bevestiging is van jarenlange, keiharde trainingsarbeid. Als je een gouden medaille krijgt omgehangen, schiet er van alles door je heen. Wat je er allemaal voor hebt moeten laten en hoe hard je ervoor hebt gewerkt. Je bent dag en nacht met je sport bezig, maar een werkweek van 80 uur zoals de mijnwerkers in de goudmijnen redde ik zeker niet. Hoe gek het misschien ook klinkt, maar de meeste winst haal je uit rust. Hoe uitgeruster je bent, des te fitter je aan de training begint en des te beter je in staat bent om een topprestatie te leveren. Niks doen is effectiever dan je denkt. Die luxe hebben mijn werkers niet. Een dag niet gewerkt, betekent geen inkomen en letterlijk geen brood op de plank. Hoe buig ik een achterstand om naar winst? Ook als ik in een houdgreep werd genomen, probeerde ik altijd iets te verzinnen om er onderuit te komen Een houdgreep voelt als Complete machteloosheid. Een judoka is altijd op zoek naar oplossingen. Hoe kan ik deze wedstrijd winnen? Hoe buig ik een achterstand om naar winst? Ook als ik in een houdgreep werd genomen, probeerde ik altijd iets te verzinnen om er onderuit te komen. Dat is het instinct van een judoka: je eruit vechten. Dat moment van complete machteloosheid dat je voelt vlak voor het aftikken van een houdgreep, dat is hoe ik me het gevoel van mijnwerkers voorstel. Het gevoel van overgeleverd zijn aan anderen. Je niet op eigen kracht uit een situatie kunnen vechten. Het is bijna niet voor te stellen voor een judoka. 13 Tegen de onbekende winnaars van goud, de mijnwerkers, wil ik zeggen Jullie zijn de echte winnaars van goud. Het is een inkopper, dat snap ik ook, maar zij verdienen een betere wereld! Laten we ook niet vergeten om ons te richten op de mensen die deze problematiek in stand houden. Natuurlijk, het ligt zo voor de hand om te zeggen dat zij de arbeidsomstandigheden moeten verbeteren, dat zij een 40-urige werkweek moeten invoeren, maar dat is wel waar het om draait. Ik realiseer me heel goed dat het voor mij makkelijk praten is. Ik hoef er niets voor te doen of te laten, behalve dit prachtige initiatief onderschrijven. WAT WEET MARK VAN GOED GOUD? Wist jij van de misstanden rondom goudwinning? Niet echt. Je weet wel dat het er is, maar je bent er niet echt mee bezig. Wat vind je van de misstanden? Wat ik vooral schrijnend vind is het contrast. Goud is een product dat voor luxe staat en waarmee we in de rijke wereld graag pronken. Dan kan het toch niet zo zijn dat de mensen die dit goud winnen worden uitgebuit en er het allerslechtste aan toe zijn? Wat vind je ervan dat sportmedailles nog steeds niet gemaakt worden van Goed Goud? Eerlijk gezegd heb ik daar tijdens mijn carriere nooit over nagedacht. Je wilt gewoon winnen. Als je het me nu vraagt vind ik het vanzelfsprekend dat medailles van Goed Goud moeten zijn. Sport is fairplay en in het verlengde daarvan zijn eerlijke medailles meer dan logisch. Bovendien sluit de olympische gedacht aan bij een betere wereld, dus ook voor gouddelvers.

8 HEIN VERGEER (55) WON GOUD ALS SCHAATSER ONBEKEND WON GOUD ALS MIJNWERKER 14 15

9 GOUDEERLIJK INTERVIEW HEIN VERGEER GOUD IS NIET ALLEEN MOOI, ER ZIT ZOVEEL MEER ACHTER Oud-wereldkampioen schaatsen, Hein Vergeer, heeft nooit goud om. Ja, vroeger als er een medaille om zijn nek werd gehangen. Maar met sieraden heeft hij niets. Toch houden de misstanden in de mijnen hem bezig. Door de film Blood Diamond ben ik echt gaan nadenken hoe we het leven van deze mensen kunnen veranderen. Won goud als: schaatser (allround). Waarom ging je voor goud? Zo n ambitie ontstaat geleidelijk. Ik heb altijd geleerd kleine stappen te maken, doelen niet ver weg te stellen. En als dingen lukken, dan verleg je je doelen. Totdat je nog maar één ding wil: op dat hoogste treetje staan. Ik was niet bezig om de beste van de wereld te zijn, maar van de jongens op dat toernooi. Wat was het zwaarste om dit goud te winnen? Het overwinnen van tegenslagen. Ik ben ooit uit de kernploeg gezet, om voor mij onduidelijke redenen. Dit had onder meer met een trainerswissel te maken. Ineens hoorde ik nergens meer bij en ik was totaal gedesillusioneerd. Dat was lastig. Maar gelukkig vond ik, met de hulp van anderen, mijn weg weer omhoog. Wat zou je willen zeggen tegen de onbekende winnaars van goud, de mijnwerkers? Verenig je en kom voor elkaar op. Dat lijkt een platgereden pad, maar je bent zoveel krachtiger als je samen vecht. 16 Het winnen van een gouden plak was belangrijk voor me omdat. Dat uiteindelijk voor een groot deel het pad bepaalt dat je later volgt in je leven. Schaatsen is heel populair in Nederland en het publiek stond achter me; daar heb ik lang op kunnen voortborduren. Na het EK in Zweden vroeg Mart Smeets wat ik met mijn carrière na het schaatsen wilde. Toen heb ik duidelijk gezegd dat ik iets in de marketing en de pr wilde doen. Dat ik via de sport aan mijn maatschappelijke loopbaan wilde bouwen. Als je dat als topsporter uitdraagt komen zaken naar je toe, op een heel positieve manier. Denk na bij wat je koopt. Als er meer besef komt, komen er ook meer veranderingen Mijn mooiste gouden medaille was die van Er zaten man op de tribune, wat voor die tijd heel veel was, waaronder veel Nederlanders. Het was in Inzell, onder een strakblauwe hemel en de spanning was om te snijden. Op de 500 en 1500 meter verloor ik van mijn grote concurrent Oleg Bogiev maar op de reed ik hem aan gort. Overigens zou ik niet weten waar die medaille nu ligt. Ik heb mijn medailles al jaren niet meer gezien. Ard Schenk heeft ze verkocht, weet ik. Hij is van het geld gaan rondtoeren door Amerika. Volgens mij geldt dat voor elke sporter. De symbolische waarde is vele malen groter dan het ding zelf. Totdat je realiseert dat iemand anders ook heel hard heeft moeten werken, zodat jij die plak in je handen kan houden. Als ik het voor het zeggen had in de goudsector zou ik. Ervoor proberen te zorgen dat alle goudmijnen gecertificeerd zouden zijn. Zodat de mensen die verantwoordelijk zijn voor het delven van goud in de mijnen moeten voldoen aan regels en 17 Gouden prestaties WK Allround 1985 en 1986 EK Allround 1985 en 1986 NK Sprint 1984 en 1985 NK Allround 1986 en 1987 voorschriften. Kijk naar Max Havelaar-koffie. Het is toch geweldig dat de mensen aan de bron, die zo hard werken, ook netjes beloond worden? En dat je dit in een goede structuur kunt onder - brengen? Maar dit is wel makkelijker gezegd dan gedaan, dat realiseer ik me. WAT WEET HEIN VAN GOED GOUD? Wist jij af van de misstanden rondom goudwinning? Jazeker. Ik heb de fantastische film Blood Diamond gezien, met Leonardo DiCaprio. Deze film heeft mijn ogen geopend. Het gaat over diamanten, maar het had net zo goed over goud kunnen gaan. In de film worden slaven gebruikt, mensen gevangen genomen, kindsoldaten ingezet. Heel confronterend. Had jij ook een dubbel gevoel toen je een gouden medaille kreeg omgehangen? Nee. Daar was ik op dat moment eerlijk gezegd niet mee bezig. Wat kan er veranderen? Als wij bereid zijn meer voor goud te betalen, kunnen we misschien ook meer controle uitoefenen en er dus voor zorgen dat het op een goede manier gewonnen wordt. Eigenlijk zouden we moeten investeren in het reguleren van goudwinning. Waarom doe je mee aan dit project? Ik wil een stem laten horen. Ik wil aandacht voor het probleem vragen en mensen op de misstanden wijzen. Laten we met elkaar proberen na te denken hoe we hier verandering in kunnen brengen. Ik verdiep me in de omstandigheden en praat daar met m n kinderen over. Die verdieping mogen we allemaal wel aanwenden. Veel mensen kijken niet verder dan dat ze goud mooi vinden, punt. Maar er zit zoveel meer achter.

10 FEMKE HEEMSKERK (27) WON GOUD ALS ZWEMSTER ONBEKEND WON GOUD ALS MIJNWERKER 18 19

11 GOUDEERLIJK INTERVIEW FEMKE HEEMSKERK JE DEELT DE VREUGDE, MAAR OOK DE PIJN EN HET VERDRIET Topzwemster Femke Heemskerk heeft al diverse gouden successen op haar naam staan. Vele daarvan won zij in teamverband tijdens estafettewedstrijden. Ik geloof in de kracht van de massa. Samen sta je sterk. Won goud als: zwemster. Waarom ga je voor goud? Blijkbaar heb ik een talent en ik krijg de kans om dat te ontwikkelen. Dat moet je met beide handen aanpakken. Ik kan me ook nog goed herinneren dat we in 2007 met de estafette de derde plek behaalden tijdens het WK in Melbourne. Mijn eerste medaille. Dat vond ik zo gaaf! Ik had gewoon pijn in mijn kaken van het lachen. Ik was toen nóg gemotiveerder om goud te halen. En dat gebeurde dus het jaar erna. Hoe lang heb je voor je goud gewerkt? Toen ik jong was, was ik nog niet zo goed. Ik heb niet één jeugdrecord. Maar ik vond het wel heel erg leuk en nadat ik van ballet ging om me meer op het zwemmen te richten, ging het steeds beter. Dat komt ook omdat ik een perfectionist ben. In 2002 mocht ik voor het eerst mee naar de Europese jeugdkampioenschappen. In 2005 volgde het WK voor senioren. En sinds 2007 krijg ik er ook voor betaald. Hoe voelde die eerste gouden plak? Heel trots en voldaan. Iedereen werkt er jaar in jaar uit voor en als je dan een keer op één mag staan, denk je wel: die medaille heb ik mooi in the pocket. Het mooiste aan een gouden medaille is Weten dat al het werk zich uitbetaalt in blinkend goud. De weg naar succes is niet makkelijk. Je moet er hard voor werken en voor knokken. Maar dat maakt sport zo mooi: je doet het met je hele hart en ziel. Het winnen van de medaille is niet het belangrijkste, maar winnen van jezelf des te meer. Daar word ik gelukkig van. Een beloning voor een topprestatie is belangrijk Omdat het voldoening geeft en kracht om door te gaan. Dat werkt overigens ook omgekeerd: toen in 2012 de Olympische Spelen in Londen slecht waren gegaan, was ik er helemaal kaar mee. Ik beleefde ook geen plezier meer aan het zwemmen. Om uit te zoeken wat ik wilde, ben ik toen drie maanden gaan reizen. Het winnen van de medaille is niet het belangrijkste, maar overwinnen van jezelf des te meer Ik was in Cuba en New York. Ook was ik voor Right to Play een paar dagen in Kenia. Het klinkt cliché, maar als je ziet hoe weinig die mensen daar hebben, is het een stuk makkelijker om je eigen situatie te relativeren. Tijdens het reizen, besloot ik dat het nog niet het eind van mijn zwemcarrière was. Bij terugkomst dook ik dus weer het zwembad in. Niet meer in Frankrijk, waar ik sinds 2010 trainde, maar in Eindhoven. Sindsdien heb ik veel progressie gemaakt. Gouden prestaties Estafette Olympische Spelen in Beijing 2008 WK lange baan Rome 2009 en Shanghai 2011 WK korte baan Manchester 2008, 2 x goud, Dubai 2010 en Doha 2014, 3 x goud EK lange baan in Eindhoven 2008 EK korte baan in Eindhoven 2010 Individueel EK korte baan 200 meter vrije slag in Eindhoven 2010 WK korte baan 100 meter vrije slag in Doha 2014 Om ervoor te zorgen dat er straks alleen nog maar Goed Goud gewonnen wordt Moeten we samenwerken. Ik geloof in de kracht van de massa. Samen sta je sterk. Daarom vind ik het zwemmen van een estafette ook zo mooi: je deelt de vreugde, maar ook de pijn en het verdriet. Samen kun je dromen realiseren. WAT WEET FEMKE VAN GOED GOUD? Wist jij van de misstanden rondom goudwinning? Nee. Ik kende die andere kant van de medaille nog niet. Ik hoorde pas over de misstanden in de goudmijnen toen ik door Solidaridad voor deze campagne werd benaderd. Wat vind je van sportmedailles die niet van Goed Goud zijn gemaakt? Bij sport gaat het erom dat je een eerlijke strijd aangaat met je tegenstanders. Daar past ook een medaille bij die op een eerlijke manier is gemaakt. Waarom zet jij je in voor Goed Goud? Als olympisch kampioen heb je een voorbeeldfunctie en ik vind het belangrijk om me ook voor maatschappelijke doelen in te zetten. Het komende anderhalve jaar zet ik alles wat ik heb in om een medaille te winnen in Rio de Janeiro. Daarom vind ik het ook zo mooi dat ik me tegelijkertijd in kan zetten voor de Goed Goudcampagne. Wie weet wel met als resultaat dat ik straks een duurzame gouden medaille om mijn nek heb hangen. Dat zou fantastisch zijn! 20 21

12 GERARD KEMKERS (47) WON GOUD ALS SCHAATSCOACH ONBEKEND WON GOUD ALS MIJNWERKER 22 23

13 GOUDEERLIJK INTERVIEW GERARD KEMKERS JE HEBT ALTIJD IEMAND NODIG DIE EEN HELIKOPTERVIEW HEEFT Gouden prestaties Olympisch goud 3 met Wüst, 2 met Uytdehaage, 2 met Kramer WK Allround 6 met Kramer, 5 met Wüst, 1 met Uytdehaage, 1 met Verweij, 1 met Groenewold, 1 met van Deutekom EK Allround 6 met Kramer, 3 met Wüst, 2 met Uytdehaage NK Allround 5 met Kramer, 3 met Wüst, 2 met Uytdehaage, 2 met Olde Heuvel, 2 met Groenewold, 1 met Verweij NK Sprint 1 met Wennemars Gerard Kemkers is een van de meest succesvolle schaatscoaches van Nederland. Inmiddels is hij gestopt, maar in zijn lange carrière heeft hij heel wat goud gedolven. Als je een topprestatie wil neerzetten is begeleiding essentieel. Dat geldt voor topsporters, maar ook voor mijnwerkers. Won goud als: schaatscoach. Wat is het zwaarste bij het winnen van goud? Allereerst de fysieke arbeid: de pijn en de aanslag op het lichaam. Meer verstopt ligt de mentale inspanning. Als coach kun je zoveel dingen onder controle proberen te krijgen, zoals techniek of tactiek, maar uiteindelijk bepaalt het hoofd (en dus de mentale toestand van de sporter) of je goud pakt. Wat is je fijnste herinnering aan het winnen van goud? De omgang tussen sporter en coach. Waar collega s altijd nog even wat tijd besteden aan fysieke zaken, zoek ik het meer in de interactie. Het gaat me niet alleen om de prestaties op het ijs, maar ook om de omgang met mensen over langere tijd. Wat is je mooiste goud? Die moet ik nog winnen. Ook al ben ik momenteel gestopt als schaatscoach. Elke sporter heeft zijn eigen strijd gehad. Er zit zoveel meer verborgen in een topsportcarrière dan alleen die gouden medaille. 24 Het winnen van gouden plakken was belangrijk voor me omdat. Schaatsers vaak zo n blind vertrouwen hebben in hun coach. Je bent zo n belangrijke schakel in hun route naar goud. Dus als al het werk in die 4 tot 12 minuten dat het eruit moet komen op de baan, het er ook echt uitkomt? Ja, haal dan alle superlatieven maar uit de kast! Ik ben iemand die de blijdschap misschien maar even uit, maar van binnen juicht mijn lichaam altijd extreem. De ontlading is enorm. Goede begeleiding bij het winnen van goud Is essentieel. In de sport zijn er mensen die op een gegeven moment denken ik kan het zelf wel. Maar dat is onmogelijk! Je hebt altijd iemand nodig die een soort helikopterview heeft en die je kennis en techniek bijbrengt. En dat geldt ook voor goudwinning in de mijnen. Als ik hoor dat dit nu nog vaak ten koste gaat van de gezondheid en de mensen die het werk daadwerkelijk uitvoeren, dan ligt daar nog een enorme taak voor de begeleiders. Eigenlijk zijn die mijnwerkers ook met een stukje topsport bezig. Zij werken onder de meest ingewikkelde omstandigheden: fysiek, maar volgens mij vergt het ook mentaal ontzettend veel. Ze moeten afdalen in de mijnen, onder stress en spanningen kunnen werken in extreme omstandigheden en uiteindelijk een goed resultaat bewerkstelligen. Zo n traject vraagt om goede begeleiding. En daar is, denk ik, in niet-gecertificeerde mijnen nog veel winst te behalen. Een topprestatie kun je alleen neerzetten als Je ook voldoende rust pakt. De arbeidsrustverhouding is een enorm onderzoeksvraagstuk in de topsport. In mijn vijfentwintigjarige carrière heeft een duidelijke verschuiving plaatsgevonden in de richting van rust. Mijnwer- 25 kers staan uiteindelijk, net als topsporters, fysiek en mentaal onder grote druk. Als je dat langer dan twee, drie jaar wil volhouden zul je gedoceerd om moeten gaan met de hoeveelheid inspanning die je in korte tijd levert. Als ik dan hoor dat mijnwerkers soms werkweken maken van meer dan tachtig uur, denk ik: dat houd je nooit vol. Om tot een topprestatie te komen, moet je voldoende rust pakken. WAT WEET GERARD VAN GOED GOUD? Wist jij van de misstanden rondom goudwinning? Nee, ik heb er nooit bij stil gestaan. Dit project heeft mij echt aan het denken gezet. Dat er fout goud is waarbij mijnwerkers worden uitgebuit en de natuur wordt aangetast, wist ik niet. En dat je nu dus kunt kiezen voor Goed Goud, uit gecertificeerde mijnen waar goud op een eerlijke manier gewonnen wordt, wist ik ook niet. Wat vind je van de misstanden? Ik ben er echt van geschrokken. Het is niet meer van deze tijd! Iedereen verdient het recht om een gezond leven te leiden. Ik denk alleen dat weinig mensen zich beseffen dat mijnwerkers onder erbarmelijke omstandigheden het goud uit de grond moeten halen dat wij in de vorm van een medaille of sierraad om ons nek hangen. Waarom doe je mee aan dit project? Nu ik van Goed Goud afweet, denk ik dat het mooi is dat wij in de sportwereld een politiek statement maken. Ik vind de boodschap om te kiezen voor Goed Goud, een duidelijke en kernachtige boodschap die ik graag ondersteun.

14 ESTHER VERGEER (33) WON GOUD ALS ROLSTOELTENNISSER ONBEKEND WON GOUD ALS MIJNWERKER 26 27

15 GOUDEERLIJK INTERVIEW ESTHER VERGEER IK HEB DE HELE WERELD AFGEREISD, MAAR DIT PROBLEEM GING LANGS ME HEEN Niet één keer, nee maarliefst zeven keer won Esther Vergeer paralympisch goud. Ze is daarmee één van de meest succesvolle Nederlandse sporters in de geschiedenis. Het is zo belangrijk dat je niet meteen wordt afgeschreven als je iets mankeert. Won goud als: rolstoeltennisser. Waarom ging je voor goud? Toen ik 17 was en de US Open won, dacht ik: wat zou het gaaf zijn als ik een keer mee kon doen aan de Paralympics. Geen moment aan goud gedacht, totdat een van de favorieten werd uitgeschakeld. Toen wilde ik winnen. Wat is je fijnste herinnering aan het winnen van goud? De omhelzing met mijn broer, ouders en vriend. Dat lukt je niet met Kerstmis, zo intens. Op dat moment gingen de herinneringen terug naar de dag waarop ik als kind door een rugoperatie een dwarslaesie opliep en mijn toekomst ineens zo ontzettend onzeker werd. Wat zou je willen zeggen tegen de onbekende winnaars van goud, de mijnwerkers? Wat ik belangrijk vond was erkenning. Ik wist dat deze sport nooit zoveel waardering zou krijgen als valide tennis, maar ik wilde erkenning van mensen die mij hadden zien spelen. Ik vraag me af: willen mijnwerkers dat ook? 28 Het winnen van de gouden plak was belangrijk voor me omdat. Het zo ontiegelijk spannend was. En dan heb ik het over het hoogtepunt van mijn carrière, tijdens de Spelen van 2008 in Beijing. Waarom ik aan die overwinning denk? Ik stond met één set en 4-2 voor, ik leek alles in handen te hebben tegen een concurrente van wie ik nooit in twee sets had gewonnen. Maar zij wist de boel om te draaien, won de tweede set en kwam in de derde op matchpoint. Echt een gouden medaille met een gouden rand omdat het zo n thriller was. Ik moet bekennen dat mijn medailles tussen de paperclips en lege batterijen liggen Goud in je handen voelt als Iets heel aparts. In tennis wordt Wimbledon gezien als het hoogst haalbare, maar de Paralympics zijn maar eens in de vier jaar en je speelt daar in stadions met man op de tribune en er is waanzinnig veel aandacht van de media uit alle hoeken van de wereld. En dan hebben ze ook nog eens als enige gouden medailles als hoofdprijs. Ik moet bekennen dat mijn medailles in een bakje liggen tussen de paperclips en lege batterijen, maar af en toe haal ik ze eruit en voel ik er weer even aan. Ik denk er trouwens aan om de buitenste rand te laten omsmelten en er een sieraad van te laten maken. Heeft snowboardster Nicolien Sauerbreij ook gedaan en dat idee spreekt me enorm aan. Voor sporters en mijnwerkers geldt: je moet ook met een handicap kunnen blijven werken, want Je moet participeren in de maatschappij. Daar wordt ook steeds meer op gestuurd maar zelfs een ontwikkeld land als Nederland is daar helemaal niet klaar voor. Er is zoveel angst en onwetendheid. Als je blind of doof wordt of een spasme hebt, krijg je 29 Gouden prestaties Onafgebroken nr. 1 van de wereld Enkelspel Paralympische Spelen 2000, 2004, 2008, 2012 Dubbelspel Paralympische Spelen 2000, 2004, 2012 een stempel op je hoofd. Het bedrijfsleven heeft het over duurzame inzetbaarheid, maar dat houdt vaak in: we knallen iedereen vol met werk, er moeten targets gehaald worden ten koste van de lichamelijke gezondheid. En dat je na een ongeluk afgeschreven wordt, dat andere mensen voor jou gaan denken, is zo minderwaardig. Dat geldt voor mensen hier, maar zeker ook voor mensen in de goudmijnen. Ik merk nog dat mensen om mij heen raar doen als ze mij zien. Laatst zei een vrouw tegen haar dochter toen ik eraan kwam: opzij, die mevrouw is niet helemaal goed. Verschrikkelijk. WAT WEET ESTHER VAN GOED GOUD? Wat vind jij ervan dat medailles nog steeds niet gemaakt worden van Goed Goud? Dat vind ik ronduit schokkend. Wist je van de misstanden in de goudmijnen? Nee. Natuurlijk weet ik wel dat er veel foute dingen gebeuren, met name bij voedsel- en kledingproductie. Maar ondanks dat ik de hele wereld heb afgereisd is dit toch langs me heen gegaan. Zou je een medaille hebben geweigerd als je van de misstanden had geweten? Lastig. Ik zou graag iets voor deze mensen betekenen maar aan de andere kant wil ik zo n medaille wel hebben als ik er jaren kei- en keihard voor heb getraind. Wat dat betreft zijn topsporters best egoïstisch. Zouden meer sporters zich hard moeten maken voor Goed Goud? Ik vind dat de olympische bonden IOC en IPC dit statement moeten maken. Sterker nog: dit zou voor alle sportevenementen moeten gelden.

16 HET WERK GOUDEERLIJK VAN SOLIDARIDAD OP WEG NAAR GOED GOUD Goud. Velen zullen het associëren met winst, rijkdom en succes. Maar wist je dat het winnen van goud ook veel verliezers kent? Mijnwerkers werken onder schrijnende omstandigheden. Solidaridad doet daar iets aan. Met resultaat! Zo is er nu een wereldwijde standaard voor Goed Goud. HET PROBLEEM Meer dan 25 miljoen goudzoekers wereldwijd zitten gevangen in een vicieuze cirkel van armoede. Deze goudwerkers zijn goed voor het winnen van bijna 90% van al het goud. Mijnwerkers De situatie van mijnwerkers is schrijnend. Ze werken meestal onder erbarmelijke omstandigheden. Mijnschachten storten in, er zijn geen veiligheidsmaatregelen en er wordt zonder bescherming met giftige stoffen gewerkt. Door armoede voelen velen zich gedwongen illegaal te werken. Hierdoor hebben ze geen rechten en werken lange dagen voor een hongerloon waar ze nauwelijks van kunnen leven. Mijnexploitanten Mijnexploitanten worstelen ook. De meesten krijgen geen eerlijke prijs voor hun goud. En doordat ze zelf geen directe toegang tot de markt hebben, worden ze uitgebuit door handelaars. Zelfs als ze bereid zijn om de werkomstandigheden rond hun goudwinning te HOE HERKEN IK GOED GOUD? Goudsmeden en juweliers die met Goed Goud werken kun je herkennen aan het Fairtrade of Fairmined keurmerk op de website of etalage. Wil je zeker weten of het goud dat je koopt Goed Goud is? Check dan of je één van deze twee labels ziet: verbeteren, krijgen ze nauwelijks steun van overheden of hulporganisaties. Gemeenschappen rondom een mijn Door de schrijnende omstandigheden zijn hele gemeenschappen ontwricht. De fundamentele mensenrechten van meer dan honderd miljoen mensen worden geschonden. Zij hebben geen toegang tot onderwijs of goede gezondheidszorg en geen gelijke rechten. Slavenarbeid en kinderarbeid is aan de orde van de dag. Al deze gezinnen zitten gevangen in een cyclus van armoede die ze niet zelf kunnen doorbreken. De natuur Regenwouden worden verwoest en de inheemse flora afgebroken, om plaats te maken voor mijnbouw. De giftige chemicaliën die gebruikt worden spoelen de natuur in en brengen schade toe die duizenden jaren nodig heeft om te herstellen. Op deze wijze is mogelijke landbouwgrond voor decennia geruïneerd. De toekomst van vele generaties staat op het spel. DOE JE MEE? Om de omstandigheden rondom goudwinning nog meer te kunnen verbeteren, moeten we iedereen in de productieketen meekrijgen. Dus niet alleen de mijnbouwgemeenschappen, mijnbouwers, goudsmeden en juweliers, maar ook de consument. Kies voor Goed Goud! Kijk op solidaridad.nl/goud 31

17 HET WERK GOUDEERLIJK VAN SOLIDARIDAD GOUDEERLIJK Amalgaam, een mengsel van kwik en goud. DE OPLOSSING Ghana, Kenia, Peru: goudwinning heeft de meest substantiële impact op de groei en het scheppen van welvaart in ontwikkelingslanden. Goudwinning creëert werkgelegenheid, zowel direct als indirect, en kan gezondheidszorg en onderwijs helpen financieren. Wanneer goudmijnen goed en met transparantie beheerd worden, leidt goudwinning tot duurzame, economische en sociale ontwikkeling. Dat is waar wij bij Solidaridad in geloven. Daar werken we voor. Onze gouden missie Wij willen dat goud op een veilige, schone en eerlijke manier wordt gewonnen. Gelukkig zijn er nu wereldwijde standaarden voor eerlijk gewonnen goud: de Fairtrade en de Fairmined standaard. Wij ondersteunen mijnbouwers in de omslag naar deze duurzame vormen van goudproductie. Solidaridad CIJFERS LIEGEN NIET Sinds de lancering van de Fairtrade en Fairmined standaard zijn er in totaal vijf mijnbouworganisaties met zo n duizend mijnbouwers gecertificeerd. Vierhonderd goudsmeden en juweliers in Europa en Amerika zijn aangesloten bij deze standaarden, en kopen het gecertificeerde goud. wil mijnbouwers helpen een beter inkomen te verdienen door efficiënte en duurzame productie, en de handel in duurzaam goud stimuleren. In de praktijk Om mijnbouwers te helpen de omslag te maken naar een duurzame vorm van goudwinning geven wij diverse trainingen. We brengen kennis over zodat mijnwerkers de veiligheid in hun mijnen beter kunnen waarborgen. Om uitbuiting te voorkomen brengen wij de mijnexploitanten bovendien in contact met betrouwbare handelaren, zodat er een eerlijke prijs voor hun goud betaald wordt en zij kunnen investeren in een betere toekomst. We gaan partnerschappen aan met sieradenmerken, juweliers en goudsmeden die dit Goed Goud verwerken in hun ontwerpen. HULPGEBIEDEN Het goudprogramma van Solidaridad bestaat uit activiteiten met mijnbouwgemeenschappen in Zuid-Amerika en Afrika. Dankzij extra steun van de Nationale Postcode Loterij is het Goed Goudprogramma ook uitgebreid naar Ghana. Een gouden handdruk, medaille, plaat of kalf. Een topprestatie belonen we graag met goud. Mijnwerkers leveren onder schrijnende omstandigheden ook een topprestatie maar zijn vaak onzichtbaar. Loodzwaar werk, dat wordt beloond met een inkomen waar nauwelijks van te leven is. Vier portretten van de échte goudwinnaars. Even voorstellen Dit zijn vier mijnwerkers uit Goed Goud mijnen in Ghana, die steun krijgen van Solidaridad

18 OBED KUDI (55) Hoe lang werk je al in de mijnen? 12 jaar. Wat voor werk doe je? Mijnwerker (beitelen van het erts onder de grond). Waarom doe je dit werk? Om mijn gezin te kunnen onderhouden. Wat is het moeilijkste van je werk? Wanneer we onder de grond de zakken erts moeten verplaatsen. Wat is het mooiste aspect van je werk? Als ik nieuwe mijnwerkers onderwijs hoe zij het beste veilig onder de grond kunnen werken. Heb je verbetering opgemerkt in de werkomstandigheden? Ja, er zijn veel verbeteringen in onze werkomstandigheden. Zo worden de mijnschachten nu bijvoorbeeld voortdurend versterkt en krijgen we beschermende werkkleding die de kans op verwondingen verminderd. Hoe lang ben je van plan om dit werk te blijven doen? Zolang ik sterk genoeg ben en in staat om te werken. Wat denk je dat er gebeurt met jouw goud? Ik hoor dat mensen het kopen en gebruiken voor trouwringen en andere sieraden. Wat zou je willen zeggen tegen de mensen of bedrijven die goud aanbieden, verkopen of kopen? Ze zouden zich speciaal moeten voelen als ze iets gebruiken dat gemaakt is van goud, want het vergt een hoop zwaar werk om een gram goud boven de grond te krijgen. MR AKPAMBILA (78) Hoe lang werk je al in de mijnen? 22 jaar. Wat voor werk doe je? Mijnwerker (ertsverwerking). Waarom doe je dit werk? Om een uitweg en een beter leven te bewerkstelligen voor mijzelf en mijn familie. Wat is het moeilijkste van je werk? Dat we soms uren achter elkaar heel hard moeten werken voor maar heel weinig goud omdat we niet de goede technologie hebben. Wat is het mooiste aspect van je werk? Wanneer ik mijn loon krijg. Heb je verbetering opgemerkt in de werkomstandigheden? Ja, zo hebben we vele jaren zonder helm en laarzen gewerkt, maar dat is nu veranderd. Tijdens het werk dragen we nu allemaal beschermende kleding. Hoe lang ben je van plan om dit werk te blijven doen? Ik heb nu geen intenties om te stoppen, maar misschien in de komende 5 jaar. Wat denk je dat er gebeurt met jouw goud? Het wordt verkocht aan agenten die het naar Europa exporteren. Wat zou je willen zeggen tegen de mensen of bedrijven die goud aanbieden, verkopen of kopen? Kom eens op bezoek in onze mijnen, dan kun je zien hoe het goud gewonnen en verwerkt wordt

19 DIVINE MORTEY (46) BENJAMIN AFEWU (33) Hoe lang werk je al in de mijnen? 20 jaar. Wat voor werk doe je? Mijnwerker (ertsverwerking). Waarom doe je dit werk? Om een uitweg en een beter leven te realiseren voor mijzelf en mijn familie. Wat is het moeilijkste van je werk? Het moeilijkste gedeelte van het werk is dat we tijdens de verwerking soms uren stil moeten staan. Wat is het mooiste aspect van je werk? Wanneer ik het goud eindelijk uit het concentraat distilleer en het zie, word ik altijd erg blij. Heb je verbetering opgemerkt in de werkomstandigheden? Ja, we dragen nu beschermde kleding en hebben een vakbond die namens ons onderhandelt. Hoe lang ben je van plan om dit werk te blijven doen? Als God het toelaat zou ik willen stoppen op 55-jarige leeftijd. Wat denk je dat er gebeurt met jouw goud? Juweliers kopen het om er sieraden van te maken. Wat zou je willen zeggen tegen de mensen of bedrijven die goud aanbieden, verkopen of kopen? De Europese bedrijven die van het goud sieraden maken krijgen meer winst dan wij. Ik denk daarom dat ze ons zouden moeten steunen en een deel van de winst hier zouden moeten investeren. Hoe lang werk je al in de mijnen? 2 jaar. Wat voor werk doe je? Office administrator. Waarom doe je dit werk? Om een uitweg te realiseren. Wat is het moeilijkste van je werk? Het moeilijkste deel is het trainen van nieuwe mijnwerkers en hun onze nieuwe werkmethodes bijbrengen. Wat is het mooiste aspect van je werk? De glimlach die ik op de gezichten van de werknemers zie wanneer hun salaris wordt uitgekeerd. Heb je verbetering opgemerkt in de werkomstandigheden? Ja, voor de documentatie van alle activiteiten zijn nu nieuwe systemen (computers en bestanden) gekomen. Dit maakt het makkelijker om verslagen bij te houden. Hoe lang ben je van plan om dit werk te blijven doen? Zo lang als ik kan. Wat denk je dat er gebeurt met jouw goud? Het wordt verkocht aan overheidsinstanties die het exporteren voor de Europese consument. Wat zou je willen zeggen tegen de mensen of bedrijven die goud aanbieden, verkopen of kopen? Ik zou er bij hen op willen aandringen om te investeren in MVO-activiteiten in de kleinschalige mijnbouwgemeenschappen

20 GOUDEERLIJK CIJFERS & ZO OP WEG NAAR GOED GOUD WAAR STAAN WE NU? 31 MIJNBOUWVERENIGINGEN EN MEER WORDEN ONDERSTEUND DOOR SOLIDARIDAD. Ondersteuning mijnbouwverenigingen INDIVIDUELE MIJNWERKERS HEBBEN NU DE KANS OM DE ARMOEDE CYCLUS TE DOORBREKEN. De armoede cyclus doorbreken 5 In onder andere Peru, Bolivia, Colombia, Argentinië, Ghana, Kenia, Tanzania en Oeganda. Door onze inspanningen in het organiseren van training en op weg naar certificering, werken inmiddels meer dan 5000 individuele mijnwerkers onder betere omstandigheden en onder betere contracten. Zij doen hun werk nu op een veilige en gezonde manier en krijgen daarvoor een eerlijk loon. GECERTIFICEERDE MIJNEN HEBBEN WE AL GEHOLPEN OM PRODUCTIEVER EN DUURZAMER TE WORDEN. Productievere mijnen Meer dan 20 andere mijnen zijn met onze hulp op weg naar certificering. We delen kennis over hoe mijnbouw beter kan, hoe de productiviteit verhoogd kan worden en laten zien hoe je op een duurzame manier kunt ontwikkelen. Door technische ondersteuning te bieden, kunnen mijnen meer Goed Goud leveren. Ook hebben we vijf gecertificeerde mijnen rechtstreeks in contact gebracht met betrouwbare kopers. Dit vermindert de kans op uitbuiting en helpt de Goed Goud-markt groeien LEDEN UIT MIJN BOUW- GEMEENSCHAPPEN PROFITEREN VAN BETERE OMSTANDIGHEDEN. Gezonde gemeenschappen Door mijnbouworganisaties te helpen met formaliseren, willen we het schenden van mensenrechten, zoals kinderarbeid en slavenarbeid, tegengaan. Daarnaastondersteunen we verbeteringen van het onderwijs en de gezondheidszorg binnen gemeenschappen rondom de mijnen. 400 VERKOOPPUNTEN WERELD- WIJD BIEDEN SIERADEN VAN GOED GOUD AAN. Verkoop van Goed Goud Op meer dan vierhonderd verkooppunten wereldwijd vind je sieraden van Goed Goud. 40 juweliers en goudsmeden in Nederland kopen goud in van gecertificeerde mijnen. + NIET ALLEEN KLEINE OOK GROTE INTERNATIONALE MERKEN DELEN ONZE VISIE OP GOUD. Duurzame ontwikkeling Solidaridad helpt partners in het formuleren en implementeren van duurzaamheidsdoelstellingen. Eén van deze bedrijven, Gucci, heeft onlangs haar eerste bestelling Goed Goud gedaan

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Masters hangen aan Eelco's lippen...

Masters hangen aan Eelco's lippen... Masters hangen aan Eelco's lippen... De spanning voor het WK-Masters in Lyon loopt bij de deelnemers aan Project 2015 al danig op. Daarom hebben we Eelco gevraagd of hij een keer met ons wilde praten over

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

REDENEN OM. Dankbaar TE ZIJN. Dirkje Evers

REDENEN OM. Dankbaar TE ZIJN. Dirkje Evers REDENEN OM Dankbaar TE ZIJN Dirkje Evers Er zijn vele kleine zegeningen die het leven de moeite waard maken. Leer de kleine dingen in het leven te waarderen. Het helpt je om een dankbaar hart te ontwikkelen

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Voor iedereen die een gelukkig en succesvol leven niet aan het toeval wil overlaten

Voor iedereen die een gelukkig en succesvol leven niet aan het toeval wil overlaten Voor iedereen die een gelukkig en succesvol leven niet aan het toeval wil overlaten Anderen over het werk van David en Arjan: Met hun boek en hun seminars maken De Kock en Vergeer heel Nederland gelukkig.

Nadere informatie

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben.

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben. Het meditatieprogramma duurt veertig dagen en bestaat uit tien affirmaties. Het is fijn om gedurende dit programma een dagboek bij te houden om je bewustwordingen en ervaring op schrijven. Elke dag spreek

Nadere informatie

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Openingstekst: (Door een ouder en kind) A. Zeg zou jij het licht aandoen? Je moet opschieten, want het is bijna tijd. Dadelijk

Nadere informatie

Stappen naar TOPPRESTATIES! Copyright 2010, Suadeo, http://www.suadeo.nl

Stappen naar TOPPRESTATIES! Copyright 2010, Suadeo, http://www.suadeo.nl Stappen naar TOPPRESTATIES! Wie ben ik? Leo Siers Docent (opleiding sport en bewegen) Docent (AtletiekUnie) Suadeo Trainer meerkampgroep Ciko 66 Succescoach Opleiding: ALO, HBO Informatica, Niveau-4 trainersopleiding

Nadere informatie

ChoiCe, CreATe TALeNT

ChoiCe, CreATe TALeNT voor wie is Herken jij het verhaal van Mischa, Dzenan of Laura in jezelf? Ben jij tussen de 14-23 jaar en wil je ontdekken of jij de juiste keuze hebt gemaakt voor jouw toekomst? Dan is RAW TALENT FACTORY

Nadere informatie

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen.

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen. Theoreasy de theorie is eenvoudig. Je gaat ontdekken dat het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen denken en doen dé sleutel is tot a beautiful way of life. Als je nog steeds hoopt dat oplossingen

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze cursus is geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Inleiding 3. Introductie.. 4. Stap 1: Herken het moment.. 5. Stap 2: Maak een Game Plan.. 6. Stap 3: Visualiseer het moment.. 7

Inleiding 3. Introductie.. 4. Stap 1: Herken het moment.. 5. Stap 2: Maak een Game Plan.. 6. Stap 3: Visualiseer het moment.. 7 Inhoudsopgave Inleiding 3 Introductie.. 4 Stap 1: Herken het moment.. 5 Stap 2: Maak een Game Plan.. 6 Stap 3: Visualiseer het moment.. 7 Stap 4: Wees in het hier en nu 8,9 Vervolg 10 2 Inleiding Elke

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Algemene informatie voor het ontwikkelen van een HIGH PERFORMANCE speler.

Hoofdstuk 1: Algemene informatie voor het ontwikkelen van een HIGH PERFORMANCE speler. Hoofdstuk 1: Algemene informatie voor het ontwikkelen van een HIGH PERFORMANCE speler. Wat is een High PERFORMANCE speler nou precies? Ik mijn ogen is dat een top 200 speler van de wereld. Om hier te komen

Nadere informatie

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde Gemeente van Christus Het is bijna niet te bevatten: vorig week zondag, om deze tijd, stond ik bij het

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Waar een wil is, is een Weg!

Waar een wil is, is een Weg! 5 tips om moeiteloos voor jezelf te kiezen en een stap te zetten. Waar een wil is, is een Weg! - Lifecoach http://www.facebook.com/arlettevanslifecoach 0 Je bent een ondernemende 40+ vrouw die vooral gericht

Nadere informatie

Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016

Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016 Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016 Hasmik Matevosyan, mode-onderzoekster Mode-industrie zonder verspilling Hasmik Matevosyan (1987) studeerde

Nadere informatie

Noach bouwt een ark Genesis 6-8

Noach bouwt een ark Genesis 6-8 2 Noach bouwt een ark Genesis 6-8 Het is niet fijn meer op de aarde. De mensen maken ruzie, ze vechten en ze zijn God vergeten. Maar er is één man die anders is. Dat is Noach. Op een dag praat God met

Nadere informatie

Burn-out: een geluk bij een ongeluk

Burn-out: een geluk bij een ongeluk Burn-out: een geluk bij een ongeluk Als ik Els (39) voor het eerst spreek, is zij al bijna een jaar thuis vanwege een burn-out. Ze werkt zeven jaar als communicatiemedewerker voor een sportbond wanneer

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze lessen zijn geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus

Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag lijden voor de Kerk van Jezus Christus AVONDMAALSVIERING KONINGSKERK 13-09 - 2009 door ds. L. Krüger Schriftlezing: Koloss. 1: 24-29 (NBV) Ik ben blij dat ik nu voor u lijd Ik ben blij dat ik voor mijn geloof mag lijden Ik ben blij dat ik mag

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

Hartstocht voor je financiën

Hartstocht voor je financiën INHOUDSOPGAVE 1. Hartstocht voor je financiën................................ 5 2. Geld!...................................................... 7 3. De wet van de geleidelijke groei............................

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach.

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Karin de Galan Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Ze heeft zich gespecialiseerd in het trainen van trainers en richtte in 2007 de galan school voor training op. Eerder werkte ze als

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag.

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Onze vragen: 1. Wanneer bent u met uw schrijfcarrière begonnen? 8 jaar geleden ben ik begonnen met het schrijven.

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk

Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk GEWASSEN IN WATER Inhoud: Vanuit de dopeling gezien een statement dat hij in het watergraf alles wat oud is achter zich laat. Hij weet niet alles, kent nog niet

Nadere informatie

Laat Je Rela)e Niet Stuklopen

Laat Je Rela)e Niet Stuklopen Laat Je Rela)e Niet Stuklopen Door Robbert Raas www.stop-jaloezie.com Voorwoord Dit compacte e-book is geschreven als hulp bij de eerste stap naar een leven zonder vervelende jaloezie. Op stop-jaloezie.com

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Meer informatie en bestellingen: www.dynamicfood.nl / info@dynamicfood.nl

Meer informatie en bestellingen: www.dynamicfood.nl / info@dynamicfood.nl Dit essay is gepubliceerd in het boek Dynamic Food (2013). Dynamic Food is een reizend platform dat onderzoek doet naar en informatie verzamelt over de relatie tussen stad en platteland. In 2050 zal 75%

Nadere informatie

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar CASENUMMER: SAMPLE POINT NUMMER INTERVIEW ER NAAM ADRES: POSTCODE EN PLAATS TELEFOONNUMMER KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar HOE VUL JE DIT DEEL VAN DE VRAGENLIJST IN Hieronder wat eenvoudige instructies

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Liturgie: Welkom EL 142: Majesteit, groot is zijn majesteit Begroeting Psalm 47: 2,3 Gedicht Luisterlied Gebed Lezen: Lucas 24: 36-53 Psalm 93:

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

OPDRACHT 1 : SCRIPT EN INTERACTIEVE VERSIE VAK : SCHRIJVEN --LOIS VEHOF--

OPDRACHT 1 : SCRIPT EN INTERACTIEVE VERSIE VAK : SCHRIJVEN --LOIS VEHOF-- OPDRACHT 1 : SCRIPT EN INTERACTIEVE VERSIE VAK : SCHRIJVEN --LOIS VEHOF-- Confrontatie scene Written by Loïs Vehof Genre: Avontuur Locatie: De oude tempel Protagonist: Wachter Antagonist: Dief Conflict:

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Het volgende dat de bouwblokjes zijn van de yes set waar we zo direct nog even een inductie mee gaan doen. Gisteren zijn we begonnen met de yes set. Maar hoe kan je hem nog effectiever maken? Als je koppelwoorden

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Maaike Rodenburg. maaikerodenburg@hotmail.com. 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4

Maaike Rodenburg. maaikerodenburg@hotmail.com. 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4 Maaike Rodenburg maaikerodenburg@hotmail.com 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4 1 In totaal zijn alle 38 supporters van Cittaslow Midden-Delfland uitgenodigd om deel te nemen

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit DAAR PLUKKEN DE BOEREN DE VRUCHTEN VAN HET SUCCES VAN GRUPO HUALTACO Groenten en fruit zijn niet alleen gezond voor ons lichaam, maar ook voor de wereldeconomie. De groente- en fruitsector is een van de

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

@ Creatief Succes! Talent toolkit 1. Toolkit Powerkaarten...

@ Creatief Succes! Talent toolkit 1. Toolkit Powerkaarten... @ Creatief Succes! Talent toolkit 1 Toolkit Powerkaarten... @ Creatief Succes! Talent toolkit 2 Colofon Creatief Succes Evertsenstraat 5-03 4461 XN Goes www.creatiefsucces.nl info@creatiefsucces.nl @ Creatief

Nadere informatie

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN AMIGA4LIFE Hooggevoelig, wat is dat? 7-10 jaar WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN 1 voorlichtingsbrochure hooggevoeligheid - www.amiga4life.nl Ik heb een talent! Ik kan goed

Nadere informatie

MARK HUIJSMANS VIJF CARRIÈRETIPS VAN. Marketingdirecteur bij Miele. Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing

MARK HUIJSMANS VIJF CARRIÈRETIPS VAN. Marketingdirecteur bij Miele. Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing in het hart van de marketing VIJF CARRIÈRETIPS VAN MARK HUIJSMANS Marketingdirecteur bij Miele Door: Tristan Lavender, bestuurslid NIMA Young Professionals Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

Eerste druk, mei 2010 Herziene uitgave, april 2014 2010 Marcel van Mosselveld. www.stoppendoejezo.com

Eerste druk, mei 2010 Herziene uitgave, april 2014 2010 Marcel van Mosselveld. www.stoppendoejezo.com Stoppen doe je zo Eerste druk, mei 2010 Herziene uitgave, april 2014 2010 Marcel van Mosselveld www.stoppendoejezo.com Illustraties: Caroline van Iersel Redigeren tekst: Conny de Wit isbn: 9789048411955

Nadere informatie

Concept WHAT S UP, LATER?!

Concept WHAT S UP, LATER?! Omgevingsverkenning Toen ik aan mijn vrienden vroeg hoe ze denken over later en pensioen was de eerste reactie van allemaal: nee ik denk alleen over nu na eigenlijk. Vervolgens zei ik dat ze later als

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 1. Inleiding en leeswijzer 2. Energie Psychologie 3. Gedachten jouw jouw 4. Verantwoordelijkheid

Inhoudsopgave Voorwoord 1. Inleiding en leeswijzer 2. Energie Psychologie 3. Gedachten jouw jouw 4. Verantwoordelijkheid Inhoudsopgave Voorwoord 2 1. Inleiding en leeswijzer 3 2. Energie Psychologie 7 3. Gedachten 10 Het zijn jouw gedachten die jouw wereld creëren 11 4. Verantwoordelijkheid 13 5. Persoonlijk Plan, jouw blauwdruk

Nadere informatie

narratieve zorg Elder empowering the elderly

narratieve zorg Elder empowering the elderly narratieve zorg Elder empowering the elderly huisbezoek 1: KENNISMAKING - 2 - KENNISMAKING - huisbezoek 1- a kennismaking huisbezoek 1: KENNISMAKING a vertrouwelijkheid individueel in teamverband naar

Nadere informatie

Bewust Omgaan met een Verslaving

Bewust Omgaan met een Verslaving Bewust Omgaan met een Verslaving Dit stuk biedt enkele handvatten om bewust te leren omgaan met je verslaving. Misschien denk je op dit punt wel dat je er niet mee om wil léren gaan, maar dat je er gewoon

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer.

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer. Psalmen Psalm 119 Heer, ik wil leven volgens uw wetten 1 Gelukkig zijn mensen die altijd het goede doen, die leven volgens de wet van de Heer. 2 Gelukkig zijn mensen die altijd denken aan de woorden van

Nadere informatie

Christa de Bruijn-Schlicht Door het dansen leren mensen meer van zichzelf te laten zien

Christa de Bruijn-Schlicht Door het dansen leren mensen meer van zichzelf te laten zien Christa de Bruijn-Schlicht Door het dansen leren mensen meer van zichzelf te laten zien Toen ze achttien was, móest ze les gaan nemen. Maar al snel wilde ze niet meer van de dansvloer af. Christa de Bruijn-Schlicht

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

tientallen miljoenen euro s per jaar. Ook een vrijwilliger heeft zo een economische waarde.

tientallen miljoenen euro s per jaar. Ook een vrijwilliger heeft zo een economische waarde. Mt.5:16 De Week van gebed voor de eenheid van alle kerken. Ieder jaar is dit gebed in dezelfde week in januari. Het zal puur toeval zijn, maar ieder jaar valt ook de actie Kerkbalans in deze periode. Met

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

Ik kan winnen, maar ik ben ook klaar om te verliezen

Ik kan winnen, maar ik ben ook klaar om te verliezen Ik kan winnen, maar ik ben ook klaar om te verliezen Over het formuleren van doelstellingen vanuit NLP (Neuro Lingustisch Programmeren) ging mijn artikel in de vorige Eekhoorn. NLP houdt zich vooral bezig

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

LESGEVEN IS TOPSPORT. www.cps.nl/lesgevenistopsport

LESGEVEN IS TOPSPORT. www.cps.nl/lesgevenistopsport www.cps.nl/lesgevenistopsport IK BEN Marc Lammers. COACH VAN HET BELGISCH DAMESHOCKEYTEAM. EERDER WAS IK BONDSCOACH VAN SPANJE EN HET NEDERLANDS DAMESHOCKEYTEAM. MET NEDERLAND WON IK EEN gouden medaille

Nadere informatie

Tips voor Succesvolle Productlancering

Tips voor Succesvolle Productlancering Tips voor Succesvolle Productlancering Door Welmoet Babeliowsky 2015-2016 Hallo! Ben je zelfstandige, coach, trainer of adviseur? Dan heb ik gelijk een vraag aan je! Stel je eens voor: Dat je een nieuw

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren.

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren. INLEIDING Welkom in de affirmatiewereld. Je hebt ervoor gekozen om gebruik te gaan maken van het gereedschap dat in dit boek beschreven wordt en je hebt daarmee de bewuste beslissing genomen om je leven

Nadere informatie

Optimaliseer je prestaties

Optimaliseer je prestaties Winst en Groei - Internetmarketing en Verkooptraining Optimaliseer je prestaties 10 Technieken om je prestaties te verbeteren Christo Cornelissen & Mieke Bouquet Alles waar je jezelf op weet te focussen

Nadere informatie

Geef. nooit op! Gods beloften voor jou MIRANDA TOLLENAAR

Geef. nooit op! Gods beloften voor jou MIRANDA TOLLENAAR Geef Gods beloften voor jou nooit op! MIRANDA TOLLENAAR Geef nooit op! Tollenaar, Miranda ISBN 978-90-6353-630-5 NUR 713 Boekverzorging: Studio Vrolijk, Margreet Kattouw De bijbelteksten in deze uitgave

Nadere informatie

KIDmail 25. www.kidpartners.nl. Januari 2013

KIDmail 25. www.kidpartners.nl. Januari 2013 www.kidpartners.nl KIDmail 25 Januari 2013 Allereerst willen wij jou een stralend 2013 wensen met de onderstaande doodle. Je kunt zelf invullen waar jouw ster het komend jaar gaat stralen. We hebben het

Nadere informatie

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Weer een dag dat ik vroeg moet op staan, de ellende weer begint. De dagen worden steeds langer en vermoeiender. De dingen waaraan ik gedacht heb om het

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders

Jouw Belang Jouw ouders bespreken gezamenlijk over én met jou wat jouw belang is. Zodat jouw ouders - Dit basis Kindplan kan als onderdeel worden ingevoegd in het ouderschapsplan of los worden gebruikt door ouders al dan niet met hulp van een professional - Ouders ga na de eerste afspraak met een professional

Nadere informatie

Wat was voor jou de belangrijkste reden om aan dit project mee te werken?

Wat was voor jou de belangrijkste reden om aan dit project mee te werken? Carpe Diem! Afgelopen december vertrokken vijf Nederlandse dames naar het prachtige Zuid-Afrika om hier mee te werken aan een summerschool in een township in Hermanus. Dit is een project van People4Change,

Nadere informatie

Artiesten interview. Artiest1

Artiesten interview. Artiest1 Artiesten interview Artiest1 Ben jij vaak creatief bezig met oude spullen door hier op wat voor manier dan ook (kunst meubilair e.d.) weer nieuwe dingen uit te creeren? En waarom hergebruik je hiervoor

Nadere informatie

SwimKick Techniekacademie H3: Doelen stellen

SwimKick Techniekacademie H3: Doelen stellen SwimKick Techniekacademie H3: Doelen stellen Doelen stellen Het was alweer de derde middag en het was in de kantine nog drukker dan anders. Appie Arend verwelkomde een paar nieuwkomers die hij heel had

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

Krabbie Krab wordt Kapper

Krabbie Krab wordt Kapper E-boek Geschreven en Vormgeving Esther van Duin Copyright Esthers Atelier www.esthersatelier.nl email info@esthersatelier.nl Krabbie Krab wordt Kapper Krabbie krab was een kunstenaar. Hij maakte beelden

Nadere informatie

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Mijn leven veranderde zo n drie jaar geleden. Juist de dag voor mijn mama s verjaardag kreeg ze van mijn vader een kogel door het hoofd. Wonder boven wonder overleefde

Nadere informatie

Secundaire traumatisering

Secundaire traumatisering SECTORFONDSEN ZORG EN WELZIJN Secundaire traumatisering In de welzijnssector Informatie voor werknemers Weer een verhaal over incest: ik kan er niet meer tegen Als ik zo n lieve vader op de crèche zie,

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie